نظام اسلامى نظامى است که تمام احکام و موازین اسلامى را بهصورت کامل [به اجرا در میآورد]؛ که مایهی سعادت انسان و مایهی سربلندى ملّت و کشور و مایهی آبادى روى زمین و آبادى کشور و منطقهی زیست ما است، و [نیز] مایهی شادى محیط زندگى و مایهی استحکام خانواده و مایهی اصلاح روابط اجتماعى میان مردم، و خلاصه مایهی خوشبختى زندگى مادّى و معنوى انسانها است. شما موظّف هستید که با تمام این برنامهها آشنا بشوید، بدانید؛ و هر کسى در هر حدّى که براى او میسور است، در پیاده کردن این برنامهها باید مؤثّر باشد. در درجهی اوّل، مسئولیّت به عهدهی افراد عالم و آگاه و دانا در جامعه است، در صفوف مقدّم، علماى دین؛ و سپس همهی کسانى که آگاهى و معرفتى دارند و میتوانند مردم را آگاه کنند و روشن کنند. رفتار شما بیش از گفتار شما بایستى مردم را در این خطّ صحیح پیش ببرد؛ و این همان راهى است که امام بزرگوارمان در بیانات متعدّد و از اوّل پیروزى انقلاب تا آخرین روزهاى زندگى پُربرکتش به ما میفرمود، به همهی ملّت بیان میکرد و بهعنوان شعار جمهورى اسلامى قرار داده بود؛ حاکمیّت اسلام و پیاده شدن اسلام.امیدواریم که خداوند متعال توفیق و فضل خودش را شامل حال همهی شما برادران و خواهران کند، و به همهی ما این توان را ببخشد که در راه تحقّق احکام اسلامى انشاءالله تلاش کنیم، و بزودى ملّت ما و جامعهی ما پیاده شدن کامل اسلام را در جامعهی خود مشاهده کنند.نظام اسلامی
نامهای دیگر: نظام عادلانهٔ اسلامی، نظام علوی
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
نظام سیاسی و اجتماعی برپایهٔ اسلام و جمهوری اسلامی بهعنوان تحقق آن.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:خطبههای نماز جمعه تهران— ۱۳۶۲/۰۵/۱۴
سیر زمانی
از ۱۳۶۲ تا ۱۴۰۴۱۳۶۲۱۴۰۴
فقط سال ۱۳۶۴همهٔ سالها
تعریف در کلام رهبر
همه باید بدانند که نظام اسلامی، فقط یک اسم نیست که بگوییم «نظام، اسلامی شد» و این کافی باشد. خیر! امروز، در دنیا کشورهایی هستند که اسمشان اسلامی است و از اسلام در آنها هیچ خبری نیست. یا اسمشان «جمهوری اسلامی» یا «حکومت اسلامی» است، اما اسلام در آنجاها نیست. ما باید با آنها فرق داشته باشیم. جمهوری اسلامی و نظام اسلامی که یک ملت برای آن این همه زحمت کشیده و فداکاری کرده است، نظامی است که اسلام در دل و در عمل و در وجود یکایک افراد، وجود داشته باشد. اینطور نیست که بگوییم «نظام، اسلامی شد»، امّا اداره، فاسد باشد؛ رشوهگیری رواج داشته باشد؛ بدخواهی و بددلی، همه جا باشد؛ سوء عمل و بدکارگی باشد؛ بیکارگی باشد؛ تنبلی باشد! اینکه نظام اسلامی نیست. نظام اسلامی آن است که انسانها هر کدام، هر روز درصدد بهتر کردن خودشان باشند. در نظام اسلامی، یکی از شعارهای همیشه زندهاش این است که: «مَنْ ساوی یَوْماهُ فَهُوَ مَغبون[1] .» من و شما اگر امروزمان مثل دیروز باشد، مغبونیم و سرمان کلاه رفته است. امروز باید جلوتر از دیروز باشیم. از همه جهت، از جمله، از جهات معنوی. در نظام اسلامی، یکی از شعارهای همیشه زنده این است که هر کسی باید در صدد خودسازی باشد. باید برگناهان خود گریه کند؛ از بدیهای خود استغفار و توبه کند؛ کارهای خوب خود را زیاد کند؛ کارهای بدش را کم کند و هر ارتباط غلطی را تبدیل به ارتباط درست کند. اگر نظام اسلامی این است، ما نمیتوانیم قبول کنیم که در نقطهای از ادارهای، بدکاری و بیکارگی و شایعهپراکنی باشد. چند نفر حقوق دولت را بگیرند و بنشینند صبح تا ظهر شایعهپراکنی کنند، حرف مفت بزنند، دلسردی و یأس ایجاد کنند و آدمهای خوب را مورد طعن و اهانت و مسخره قرار دهند! مگر چنین چیزی میشود؟! آن وقت، در کنار آنها هم یک عدّه آدمهای مؤمن، مشغول کار باشند. این و آن یکسانند؟ هرگز چنین چیزی نیست.این را هم از این طرف عرض بکنیم؛ کسانى هم باز فوراً یک نقطهاى را پیدا نکنند بگویند «آقا، پس این حکومت و این نظام، نظام اسلامى نیست»؛ نخیر، نمونهى کامل نظام اسلامى آن است که امیرالمؤمنین ترسیم کرده است و ما از زبان آن بزرگوار شنیدهایم و شناختهایم؛ نمونهى منطقىاش آن نظامى است که به سمت آن نمونهى کامل حرکت میکند؛ [فقط] همین؛ حرکت میکند. کمااینکه در زمان خود امیرالمؤمنین هم آنچه بود، حرکت به سمت آن نمونهى کامل بود. خود على نمونهى کامل بود امّا آن جامعه و نظام را نمیشد به عنوان نمونهى کامل معیّن کرد، و نبود؛ هنوز نابسامانىها زیاد بود. بله، اگر حکومت آن بزرگوار ادامه پیدا میکرد، به آنجا میرسید. ما باید تلاش کنیم تا خودمان را به آن الگو نزدیک کنیم و باید تلاش کنیم نظام اسلامى را هم به آن نمونهى کامل نزدیک کنیم؛ این وظیفهى ما است. تا مادامى که شما در راه این وظیفه حرکت بکنید، هیچ یک از قدرتهاى عالم نه آمریکا و نه غیر آمریکا قادر به اینکه بتوانند بر شما فائق بیایند و غالب بشوند، نخواهند بود. ممکن است ضربه بزنند، اذیّت کنند، موذیگرى کنند، البتّه اینها هست؛ از دشمن که نمیشود توقّع محبّت و ملاطفت داشت، امّا غالب نخواهند شد؛ بر شما مسلّط نخواهند شد؛ نخواهند توانست شما را از حرکتتان به سمت کمال بازبدارند؛ بر شما عُلُو پیدا نخواهند کرد؛ وَ اَنتُمُ الاَعلَون.[6]شاهدها (۴ پاراگراف)
تشکیل نظام اسلامی بهسان جامعهٔ مدینهٔ پیامبر و لزوم کامل کردن آن
شما ملّت قهرمان ایران، کسانى که براى ملّتها الگو شدید، مخصوصاً براى ملّتهاى مسلمان، باید بدانید این قدمى که شما برداشتید، همان قدمى است که پیغمبر اسلام برداشت؛ در همان راه، به سوى همان هدف؛ و همان طور که پیغمبر پیروز شد و جامعهى اسلامى را در مدینه تشکیل داد، شما هم پیروز شدید و جامعهى اسلامى را و نظام اسلامى را تشکیل دادید؛ این نظام اسلامى را باید کامل کنید. تجربهى تاریخ، امروز در اختیار ما است؛ عوامل پیروزى را باید از دست ندهیم. مهمترین عوامل پیروزى، توکّل به خدا و توجّه به خدا است؛ از خدا کمک بخواهیم. آن چیزى که ما را شجاع کرد، گستاخ کرد، قدرت داد تا در مقابل آمریکا بِایستیم، در مقابل سلطههاى جهانى بِایستیم …اندیشهٔ اقبال در رموز بیخودی دربارهٔ تشکیل جامعه و نظام اسلامی
دنبالهى خودى، بىخودى و فلسفهى بىخودى است؛ یعنى وقتىکه ما دربارهى «خود» و تقویت هویّت یک انسان بحث میکنیم، معنایش این نباید باشد که انسانها جداى از دیگران به دور خودشان یک حصارى بکشند و «خودها» زندگى بکنند؛ نه، این خودها باید در مجموعهى یک جامعه بىخود بشوند و فرد بایستى با جامعه ارتباط پیدا کند و این رموز بىخودى است، و کتاب رموز بىخودى کتاب دوّم اقبال است که بعد از اسرار خودى سروده شده و منتشر شده و نشاندهندهى ایدهى اقبال در باب نظام اسلامى است که افکار او در باب تشکیل یک نظام اسلامى در رموز بىخودى از همه جاى دیگر بیشتر هست؛ البتّه در جاهاى دیگر هم هست. به طور کلّى آن مسائلى که در رموز بىخودى ذکر شده، موضوعات جالب و مهمّى است که براى تشکیل یک جامعهى اسلامى حتماً لازم است که به آنها توجّه بشود. ما امروز وقتى که نگاه میکنیم به آن مضامینى که در رموز بىخودى در ذهن اقبال هست، مىبینیم دقیقاً همان معارفى است که امروز بر ذهنیّت جامعهى اسلامى ما حاکم است.بنیانگذاری اسکلت جامعهٔ اسلامی به دست ملت ایران و راه طولانی تا تکمیل آن
… اسلام بعد از صدر اسلام در هیچ کجای دنیا، آن جامعهای که منشأ و مبدأ احکام و قوانین و مناسبات اجتماعی و مقررات زندگی را قرآن کریم و تعالیم اسلام قرار داده باشد و صادقانه در پی آن باشد که اسلام را پیاده کند، تحقق پیدا نکرده و ائمهی ما برای این مبارزه میکردند. امروز ما توانستهایم اسکلت این جامعه را به وجود بیاوریم. تا این اسکلتِ کلی با همهی خصوصیات و ریزهکاریها یک جامعهی اسلامی بشود، راه زیادی در پیش است بلاشک؛ اما مهم این است که جامعهای و نظامی با این خصوصیات و با این چهارچوب در دنیا بنیانگذاری شد؛ این افتخار مال شماست، شما ملت ایران. پس ما برای اینکه قدر این نعمت را بدانیم و برای اینکه جهت و سمت صحیح حرکت خودمان را پیدا کنیم، باید بدانیم برای این هدف و مقصود چه مجاهدتهائی در طول تاریخ انجام گرفته، چه نفوس طیبهای قربانی شدند، چه تلاشهای زیادی در این باب انجام شده و یکی از این تلاشها، تلاش …انتظار آفاتی مشابه آفات صدر اسلام و لزوم آمادگی برای مقابله
… توطئهگران آن روز است. محوری بودن نظام ما مانند محوری بودن نظام صدر اسلام، مردمگرایی نظام ما مانند مردمگرایی نظام صدر اسلام است. قبول قرآن به عنوان سند اصلی، نسخه کامل و مجسم کننده وضعیت آرمانی و ایدهآل، اینها جهتگیریهای کلی است و این جهتگیریها یکی است. پس طبیعی است اگر ما منتظر بیماریهایی باشیم مشابه بیماریهای آن روز که اگر آن بیماریها را از پیش بشناسیم خودمان را برای مقابله با آنها آماده خواهیم کرد. نهج البلاغه آن بیماریها را یکی یکی به ما معرفی میکند. با این که علی الظاهر کتاب گزارش تاریخی نیست، اما سخن امیرالمؤمنین گزارش تاریخی است، البته اگر من میخواستم در این زمینه شاهد ذکر بکنم و بگویم که امیرالمؤمنین چطور جامعه معاصر خودش را با بیان دردها و درمانها …