رفتن به محتوای اصلی

نظارت

نام‌های دیگر: نظارت دولت

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

بازرسی و مراقبت بر کار دستگاه‌ها، مسئولان و کارگزاران.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:خطبه‌های نماز جمعه‌ تهران— ۱۳۶۶/۰۸/۱۵

سیر زمانی

از ۱۳۶۶ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۶۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۰همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

انسجام دولت و اقتدار دولت و اِشراف دولت چیزهایی است که خیلی مهم است. انسجام دولتی یعنی از درون مجموعه‌ی دولت حرفهای مختلف درنیاید؛ یکی یک چیزی بگوید، یکی برود خلاف آن را بگوید؛ خب این ذهنیّت مردم و افکار عمومی را بکلّی خراب میکند؛ این باید یک حالت انسجام [داشته باشد]، وانگهی در عمل هم با همدیگر انسجام داشته باشند. خیلی از کارهای یک بخش به چند بخش دیگر مربوط است. شما بخش کشاورزی‌تان به چند بخش دیگر ارتباط قهری دارد؛ باید همکاری کرد تا کار خوب دربیاید؛ بخش صنعتتان همین جور، بخشهای گوناگون دیگرتان همین جور؛ پس انسجام لازم است برای اینکه کار پیش برود. اقتدار هم لازم است؛ دولت بایستی نشان بدهد که میتواند آن کاری که اراده کرده و تصمیم‌گیری کرده آن را انجام بدهد و پیش ببرد و این ‌جوری نباشد که حالت رهاشدگی احساس بشود. اگر چنانچه شما اقتدار دولتی را در عمل نشان ندهید و حالت رهاشدگی در کشور مشاهده بشود، قطعاً سیاستهایتان پیش نخواهد رفت؛ این هم مهم است. اِشراف هم یعنی از گوشه کنارهای دولت مطّلع باشید. دولت باید وظایفش را با اقتدار و با انسجام و اِشراف انجام بدهد.

شاهدها (۱۱ پاراگراف)

اهمیت بازرسی و نظارت مستمر مدیر بر درون دستگاه

بازرسی، مسأله‌ی مهمی است. باید دایم مشغول نگرش باشید و چشم شما داخل دستگاه را ببیند؛ یک مدیر خوب این است. مدیر خوب این نیست که زیر بار پرونده‌ها خم بشود. مرحوم شهید رجایی میگفت که در زمان نخست‌وزیری وارد اتاق وزیری شدم، دیدم که پرونده‌های بسیاری مثل کوه روی میز آن وزیر جمع شده است و آن شخص اصلاً دیده نمیشود! آن روزها زرنگهایی که از سابق در دستگاهها مانده بودند، …

نفی حمل بر صحت در کار اداری به‌سبب احتمال اشتباه و تنبلی کارکنان

در کار اداری، «حمل بر صحت» وجود ندارد؛ مثلاً بگویید لابد بیچاره‌ها دارند کارشان را میکنند؛ نخیر. البته همه‌ی برادران خوبند؛ اما خوب، معنایش معصوم که نیست. خوبند، یعنی خیانت نمیکنند؛ اما اشتباه هم نمیکنند؟ تنبلی هم نمیکنند؟ گاهی سستی هم گریبانشان را نمیگیرد؟ بنده به خودم که نگاه میکنم، میبینم آدم ضعیف و سستی هستم و در جاهایی همین احساسات بشری گریبان بنده را میگیرد. اگر نهیب نزنم، اگر حواسم جمع نباشد، اگر به خودم …

مراقبت دقیق مدیران بر کار زیردستان، اساس صحت کار

آنچه مهم است، این است که ما نگاه کنیم به آن مأمورین زیردست‌مان. شما در مدیریّتى که اعمال خواهید کرد ــ همه‌ى طرفهاى قضیّه را عرض میکنم ــ بدقّت باید مراقب کارهاى کسانى باشید که زیر نظر شما و زیر دست شما کار میکنند؛ این اساسِ صحّت کار است. شما خوبید امّا این کافى نیست؛ باید مأمورین شما هم از آن خوبى‌هاى شما، از صفاى شما، از صمیمیّت شما بهره‌مند باشند. دقّت کنید و حقیقتاً در این کارى که به مردم ارتباط پیدا میکند، هیچ اغماض نکنید؛ از هیچ تخلّفى نگذرید.

نظارت مدیران بر دستگاه اجرایی شرط در اختیار گرفتن آن

… است که شما را میتواند به سهولت و سرعت به هدفها برساند، که اگر دستگاه اجرائى نباشد، دستهاى شما نباشد، شما به هیچ هدفى نمیتوانید برسید؛ در عین‌ حال همین ماشین میتواند شما را تا ابد یعنى تا وقتى که اراده بکند، از رسیدن به آن هدفى که دنبال آن هستید باز بدارد؛ بسته به این است که ترکیب این مجموعه چگونه باشد؛ و مهم‌تر از آن، نظارت شما بر این مجموعه چگونه باشد؛ اگر به آن نظارت کردید و رسیدید، در اختیار شما قرار خواهد گرفت و اگر از آن غفلت کردید، شما در اختیار او قرار خواهید گرفت و هر چه [هم] خوب باشید، از عهده‌ى آن برنمى‌آیید.

نظارت تنها علاج مانع‌تراشی در دستگاه اجرایی

… میفهمند این را. یک چیزى است که وزیر خواسته، دولت خواسته، دستور داده شده امّا نمى‌آید؛ با این کانال‌کشى به این عظمت که آب را هم از آنجا ریخته‌اند و دارند پمپاژ هم میکنند، از این لوله آب بیرون نمى‌آید؛ یک ریگى آن وسط در کفش کسى است و این کانال را سد کرده. علاج این، فقط هم نظارت شما است.

نظارت و پیگیری ضامن کار دستگاه و اختصاص نیمی از وقت مدیر به آن

… چون مگر میشود که شما یک معیارى بگذارید، بعد هزار نفر، دو هزار نفر، ده هزار نفر همکار خودتان را اوّل تا آخر با آن معیار تطبیق بدهید؟ مگر چنین چیزى ممکن است؟ حالا گیرم تطبیق دادید؛ مگر انسانهاى خوب دائماً خوب میمانند؟ مگر وسوسه‌ها در انسانهاى خوب اثر نمیگذارد؟ پس آن چیزى که ضامن است، این است که شما صرف وقت کنید براى نظارت. یعنى یک مدیر عالى اگر وقتش را تقسیم بکند، شاید بشود گفت نیمى از وقتش را باید صرف نظارت بر دستگاه خودش بکند، نیمى را صرف کارهاى دیگر، [مانند] فکر کردن، سیاست‌گذارى کردن، دستور دادن، جلسه گذاشتن و از این قبیل. یعنی نظارت بر این دستگاه؛ دائماً حضور داشته باشید [و پیگیری کنید که] آقا شما چه‌ کار دارید میکنید؟ این کار چه شد؟ مسئله‌ى پىگیرى که بخشى از همان نظارت است. این یک نکته است که لازم بود عرض بکنم و من خواهش میکنم این قضیّه را آقایان جدّى بگیرند. یعنی همان‌طور که جناب آقاى هاشمى اشاره کردند، من با همه‌ى وجودم لمس کرده‌ام مشکلات کار اجرائى را و میدانم که این، …

ترتیب اثر دادن به گزارش‌ها و حساسیت به نکتهٔ حق در آن‌ها

به گزارشها ترتیب اثر بدهید، روى گزارشها حسّاس باشید. انسان باید یک شامّه‌اى پیدا کند که تا یک گزارشى مى‌آید، آن نکته‌ى حق را در آن گزارش استشمام کند یا لااقل در حدّ بالایى این‌جور باشد. دفاع از همکار که یک سنّت بسیار پسندیده و خوبى است ــ و هر مدیرى باید بالاخره زیرمجموعه‌ى خودش را در زیر چتر حمایت خودش قرار بدهد وَالّا آنها نمیتوانند کار کنند ــ مانع نشود از اینکه اگر گزارشى علیه آن همکار آمد، شما بجِد به آن برسید. اگر این کارها را کردید، …

نبود نظارت قوی در تشکیلات صداوسیما

… خارج بشود. این قدرت هنوز در ما نیست که بتوانیم از یکى که صد درصد طاغوتى است، استفاده‌ى خوب بکنیم؛ اگر در ما این ظرفیّت به وجود بیاید ــ البتّه متأسّفانه هنوز این ظرفیّت به وجود نیامده ــ [استفاده] خواهیم کرد؛ الان نه، این ظرفیّت را نداریم. توجّه میکنید؟ الان من میدانم متأسّفانه در تشکیلات ما آن نظارت قوى، آن دقّت نظر، آن هوشیارى کامل، آن بى‌رودربایستى‌گرى لازم وجود ندارد؛ لذا یک نفر هنرمندى را مى‌آورند، بعد یک میکروفون میدهند دست او، میشود مال او، دیگر او تعیین‌کننده است، حاکم او است. اگر روزى اتّفاق افتاد که این میکروفون را وقتى دست کسى دادیم، دائماً دکمه‌اش دست ما بود، ما میدهیم دست همه‌کس و هیچ باکى هم نداریم؛ منتها امروز متأسّفانه این‌جورى نیست. لذاست که عناصر ناباب مى‌آیند جهتى را که عرض شد، عوض میکنند. به این جهت شما باید مراقب باشید …

مراقبت مسئولان از خود و زیردستانشان

… داریم. برادران شاغل در دستگاههای اجرایی - منظور من فقط قوه‌ی مجریه نیست؛ دستگاههایی که اجرا دارند؛ یعنی قوه‌ی مجریه، قوه‌ی قضاییه، نیروهای مسلح، و کلاً کسانی که اجرای کاری به عهده‌ی آنهاست - باید سر پُست خودشان، بیدار و هوشیار و دارای احساس مسؤولیت باشند. فقط خودتان را هم نمیگویم؛ «قوا انفسکم و اهلیکم»؛[11] هم خودتان، هم زیردستهایتان. خودتان را هم نگه دارید، زیر دستهایتان را هم نگه دارید.

بی‌همتایی این شیوهٔ ضمانت سلامت والی در نظام‌های حکومتی دنیا

… پیدا کرد، شرط عدالت سلب میشود؛ کوچک‌ترین ظلمى، عدالت را سلب میکند؛ کوچک‌ترین کج‌رفتارى‌اى که خلاف شرع باشد، عدالت را سلب میکند؛ هر تبعیضى، هر عمل خلافى، هر گناهى، هر ترک وظیفه‌اى، عدالت را از والى سلب میکند، و وقتى عدالت سلب شد، او از منصب منعزل[8] میشود. در کدام سیستم حکومتى دنیا یک چنین شکلى وجود دارد؟ در کدام طریقه‌ى ضمانت و نظارت مردمى یک چنین روشى وجود دارد که در آن، خیر انسانیّت و خیر جامعه و مصالح بشرى و ارزشها باشد؟ البتّه تخلّف از معیارها در همه‌ى شکلها میتواند صورت بگیرد؛ بر فرض حفظ معیارها، شما ملاحظه کنید ببینید این چه شکل متینى است که اسلام مقرّر کرده.

بازرسی و گزارش‌گیری از بخش‌های برگزاری حج

خب، شنیدم که بحمدالله‌ بازرسی‌هاى خوبى و گزارش‌گیرى‌هاى خوبى هم انجام گرفته. بخشهاى گوناگون، قاعدتاً نواقصى داشته‌اند ــ هیچ کارى بى‌نقص نیست ــ یکى از کارهاى اساسى که ان‌شاءالله‌ بایستى خود جناب آقاى رى‌شهرى و برادران همکار ایشان دنبال آن بروند، رفع جدّى نقایص است؛ ببینیم کجاى کار، در کدام بخش، نقیصه وجود داشته، آن نقیصه را باید …