رفتن به محتوای اصلی

نجاشیشخص

نام‌های دیگر: نجاشی شاعر

توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

نامی مشترک میان پادشاه حبشه در صدر اسلام، شاعر یار امیرالمؤمنین (ع) و رجالی شیعه.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:خطبه‌های نماز جمعه‌ی تهرا‌ن— ۱۳۶۸/۰۷/۲۸

سیر زمانی

از ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۳
۱۳۶۸۱۴۰۳

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۱۱ پاراگراف)

نگارش رجال در پاسخ به ادعای نداشتن سلف و مصنف

یا شیخ نجاشی (رضوان اللَّه علیه) در اول کتاب «رجال» که یکی از بهترین و اساسی‌ترین سندهای رجالی ما از هزار سال به این طرف است که برای ما حفظ شده، میگوید که من شنیدم که سید شریف فرمود - ظاهراً سید مرتضی را میگویند - که مخالفین ما میگویند که: «ان لا سلف لکم»؛ شما گذشته ندارید؛ «و لا مصَنَّف» یا «مصَنِّف»؛ علمای مصنِّف ندارید، سلف ندارید، گذشته ندارید. من این کتاب را نوشتم تا ببینند که چرا، ما اینها را داریم.

اجرای حد شراب بر شاعر مداح امیرالمؤمنین (ع) و پیوستنش به معاویه

… که در جنگ صفین بهترین شعرها را در تحریض مردم، تشویق مردم درمقابل معاویه سروده، جزوِ علاقه‌مندان و کسانی که واقعاً در حزب امیرالمؤمنین‌اند؛ از لحاظ اخلاص و ولایت‌پذیری و همه‌چیز، آن‌هم سوابق کاری‌اش. این در روز ماه رمضان مُسکر[30] استعمال کرد، مشروب خورد. امیرالمؤمنین مطّلع شد، آمدند گفتند مشروب خورده. فرمود خیلی خب، حد شراب معلوم است چقدر است؛ بیاورید حدش بزنیم. ازآنجایی‌که بود بیرون آوردندش و امیرالمؤمنین درمقابل چشم مردم حد زد، حد شراب زد، هشتاد شلاق به او زد. خانوادۀ او آمدند پیش امیرالمؤمنین، قبیلۀ او، گفتند: یا امیرالمؤمنین! تو ما را بی‌آبرو کردی. اینکه جزو جماعت تو بود، این جزو دوستان تو بود، این جزو جناح تو بود ـ به تعبیر امروز ـ این‌طور تو او را بی‌آبرو کردی؟! فرمود که من کاری نکردم، یک مسلمانی تخلفی کرد که …

اثرپذیری از سخنان جعفر و آیات سورهٔ مریم دربارهٔ عیسی

… اینها بیچاره بشوند؛ آمدند پیش نجاشی و گفتند اینها درباره‌ی عیسیٰ نظر خوبی ندارند. نجاشی حسّاس شد که [نظر] اینها چیست؛ گفت بگویید بیایند. به اینها گفتند بیایید نجاشی میخواهد راجع به عیسیٰ از شما سؤال کند؛ باز اینها دستپاچه شدند که ما چه کار کنیم، چه بگوییم! بعد از بحث به این نتیجه رسیدند که همان چیزی را که خدای متعال درباره‌ی عیسیٰ گفته، ما هم میگوییم؛ و آمدند و آن آیات سوره‌ی مریم را ــ «کهیعص»[10] را ــ خواند، که باز نجاشی اشک ریخت و گریه کرد.

شاعر مدّاح امیرالمؤمنین (ع) که پس از اجرای حد شرب خمر به معاویه پیوست

… خود محفوظ، خیلی هم عزیزی، خیلی هم خوبی، ارزش هم داری؛ اما من حدّ خدا را تعطیل نمیکنم! هر چه قوم و خویشهایش آمدند و اصرار کردند که اگر شما او را شلّاق بزنید، آبروی ما خواهد رفت و ما دیگر سربلند نمیشویم، حضرت فرمود نمیشود و من نمیتوانم حدّ خدا را جاری نکنم! آن مرد را خواباندند و تازیانه زدند، او هم شبانه فرار کرد و رفت. گفت: حالا که در حکومت شما، با شاعر و هنرمند و روشنفکری مثل من، بلد نیستند که چگونه باید رفتار کنند، من هم میروم آن جایی که مرا بشناسندم و قدرم را بدانند! او پیش معاویه رفت و گفت معاویه قدر ما را میداند! بروید به جهنّم! وقتی کسی این قدر کور است که نمیتواند از لابه‌لای احساسات شخصی خود، درخشندگی علی را ببیند، جزایش همین است که پیش معاویه برود. عقوبت او همین است که متعلّق به معاویه شود؛ بروید. امیرالمؤمنین میدانست که این فرد از دست خواهد رفت. یک شاعر هم مهم …

شرب خمر در روز ماه رمضان و اجرای حد و تعزیر بر او

… شاعر در آن روز، تقریباً نقش رسانه‌های عمومی امروز را ایفا میکرد؛ یعنی در فضایی که شعر، آن همه اهمیت داشت و مردم آن را زود حفظ و دهان به دهان نقل میکردند، وظیفه رسانه‌های عمومی روزگار ما را داشت. در چنین فضایی، نجاشی، شاعرِ علی بن ‌ابی طالب علیه‌السّلام است. خبر رسید که وی در روز ماه رمضان، شُرب خَمر و لاابالیگری کرده است. امیرالمؤمنین علیه‌السّلام دستور داد او را آوردند و بر او حدّ شُرب خَمر جاری کردند. مضاف بر این چند شلّاق هم به خاطر تعزیر هتک حرمت ماه رمضان بر وی زدند! این کار را چه کسی میکند؟ امیرالمؤمنین علی علیه‌السّلام، آن هم در مورد کسی که دوست است، مدّاح است، ابزار دست و گرداننده رسانه جمعی است! دوستان و هم قبیله‌ایهای نجاشىِ شاعر - ظاهراً از قبیله حمدان بود - نزد امیرالمؤمنین علیه‌السّلام آمدند و گفتند: «این چه کاری …

پذیرایی پیامبر از هیئت نجاشی به پاس تکریم مهاجران حبشه

… و امرائی که آن روز در اطراف دنیا بودند- امّا با اینکه حاکم یک سرزمینی بود و خودش هم غیرمسلمان بود، وقتی‌که هیئت حبشی آمدند، دیدند خود پیغمبر از جا بلند شدند و مشغول پذیرایی از این هیئت شدند. اصحاب گفتند یا رسول‌ا‌لله‌! ما هستیم، اجازه بدهید ما پذیرایی کنیم. فرمود نه، آن‌وقتی که در هجرت به حبشه، مسلمانها رفتند به حبشه، پادشاه اینها نسبت به مسلمانها احترام و تکریم زیادی کرد؛ من میخواهم جبران کنم. این حق‌شناسی است. لذا شما می‌بینید پیغمبر اکرم در زمان حیات خودشان، [با اینکه] با کفّار قریش جنگهای زیادی داشتند و چند جنگ هم رسول اکرم راه انداختند علیه امپراتور روم شرقی ‌-که منطقه‌ی شامات و فلسطین در آن دوران متعلّق به آن امپراتور بود و جنگ یرموک و جنگ موته و جنگ تبوک …

اعتبار بیشتر کتاب رجال او از کتب رجالی شیخ طوسی

… در فقه ایشان سرآمد است - که گفته‌اند تا ۲۰۰ سال بعد از شیخ، فقهایی که آمدند، شیوه و راه ایشان را دنبال می کردند؛ به آنها مقلده می گفتند - اما شما ملاحظه کنید در رجال، نجاشی مسلطتر است. او یک آدم کناره‌گیر و در واقع گمنامی در مقابل شیخ و معاصر با شیخ است؛ اما اعتبار کتاب رجالش نزد کسانی که به این فن واردند، بیشتر از کتب شیخ است؛ هم بیشتر از «رجال» شیخ است، هم بیشتر از «فهرست» شیخ است. حقیقتا هم همینجور است؛ متقن‌تر است، معتبرتر است. یعنی نمی‌شود گفت که شیخ به آن عظمت، در رجال هم همان عظمت را داشته است.

شاعر یار امیرالمؤمنین که پس از حد خوردن به اردوگاه معاویه رفت

… ی او پیش امیرالمؤمنین آمدند و گفتند: یا امیرالمؤمنین! تو ما را بی آبرو کردی. این که جزو جماعت تو بود؛ جزو دوستان تو بود - به تعبیر امروز - جزو جناح تو بود. فرمود من کاری نکردم؛ مسلمانی تخلفی کرد و حدی از حدود الهی بر او واجب شد و من آن حد را به جا آوردم. البته نجاشی بعد از آن که شلاق را از علی خورد، گفت حالا که این طور است، بعد از این می روم برای معاویه شعر می گویم. بلند شد از کنار امیرالمؤمنین رفت و به اردوگاه معاویه ملحق شد. امیرالمؤمنین هم نفرمود نجاشی از دست ما رفت و حیف شد؛ او را نگه داریم؛ نه، رفت که رفت! البته اگر می ماند، بهتر بود. منطق و روش امیرالمؤمنین اینها بود. به یاران نجاشی فرمود: «فهل هو الّا رجل من المسلمین انتهک حرمة من حُرَم الله فأقمنا علیه حدّاً کان کفّارته»؛ …

اجرای حد بر او به سبب شرب خمر در ماه رمضان و پیوستنش به معاویه

اساس دشمن تراشی علی علیه‌السّلام این بود. آن کسی هم که آن همه شعر برای امیرالمؤمنین و علیه دشمنان او گفته بود و آن همه محبّت کرده بود - نجاشی شاعر - وقتی که حدّ خدا را در روز ماه رمضان شکست، امیرالمؤمنین حد خدا را بر او جاری کرد. گفت: حدود الهی را نقض کرده‌ای. روز ماه رمضان، علناً شُرب خَمر کرده بود - هم شرب خمر بود، هم شکستن حرمت ماه رمضان بود - افرادی آمدند که: آقا! ایشان این قدر برای شما شعر گفته، این قدر به شما محبت کرده است؛ این قدر دشمنهای شما دنبالش آمدند، سراغ دشمنهای شما نرفت؛ او را یک طور نگه دارید. فرمود (به این مضامین): بله، بماند - مثلاً - قدمش روی چشم؛ اما باید حدّ خدا را جاری کنم. حدّ خدا را جاری کرد. او هم …

شاعر یار امیرالمؤمنین (ع) و مدح‌گوی او

و امّا در خصوص اجرای حدود الهی. شاعری است به نام نجاشی که از یاران امیرالمؤمنین علیه‌السّلام است. او علی را مدح کرده و در شعر،به هجو دشمنان وی پرداخته است.

اجرای حد بر مداح امیرالمؤمنین (ع) و پیوستن او به معاویه

… براى شما. خب حالا ما باشیم چه کار میکنیم؟ واقعاً تصحیح کنیم تفکّرات امروزمان را با آنچه امیرالمؤمنین (علیه الصّلاة و السّلام) انجام میداده. واقعاً ما باشیم اینجا چه فکر میکنیم؟ آنچه در ذهنم هست، فرمودند که من حدّ خدا را به خاطر این چیزها نمیتوانم تعطیل کنم. روز ماه رمضان شرب خمر کرده بود، حدّ شرب خمر را جارى کردند، بیست تازیانه هم به عنوان تعزیرِ بر هم زدنِ حرمت ماه رمضان به او زدند ــ صد تازیانه ــ که این بیست‌ تازیانه‌ی آخرى بیشتر او را پوک کرده بود، که این دیگر چرا؟ همین قضیّه هم موجب شد که کوفه را ترک کرد و به شام پیوست و رفت در دستگاه معاویه؛ شاید از آن طرف احتمالاً علیه امیرالمؤمنین هم شعر گفت.[4]