درست توجّه بفرمایید؛ بخصوص جوانهای عزیزمان توجّه کنند. یک طرف، پیشرفتها، موفّقیّتها، دستاوردها است، یک طرف هم ضعفها است؛ دو جور میشود نگاه کرد: یک جور این است که به دستاوردها نگاه کنیم، بفهمیم که ما توانش را داریم و بگوییم: خیلی خب، با همان همّتی که اینها را به دست آوردیم، این ضعفها را هم با همان همّت برطرف خواهیم کرد؛ این یک جور نگاه است؛ این نگاه، نگاهِ انقلابی است. یک نگاه دیگر این است که به ضعفها نگاه کنیم و بگوییم: «آقا! فایدهای ندارد. نگاه کن، ببین ما چه ضعفهایی داریم؛ فایده ندارد، نمیشود کاری کرد»؛ یا بنشینیم، دست روی دست بگذاریم، یا نق بزنیم یا فریاد علیه این وضع بزنیم یا ضعفها را با صدای بلند، چند برابر بزرگ کنیم؛ این نگاه، نگاه ارتجاعی است. بله، ضعف هست منتها شما با نگاه انقلابی به ضعفها نگاه کنید، چرا با نگاهِ ارتجاعی نگاه میکنید؟ناامیدی
نامهای دیگر: یأس، نومیدی، ناامیدسازی
توضیحتهیهشده با هوش مصنوعی
از دست دادن امید به آینده و کوشش برای القای آن به جامعه.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:بیانات در کنگره بزرگداشت اقبال لاهوری— ۱۳۶۴/۱۲/۱۹
سیر زمانی
از ۱۳۶۴ تا ۱۴۰۴۱۳۶۴۱۴۰۴
روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.
تعریف در کلام رهبر
بله، در جنگ ترکیبی، حملهی نظامی نیست امّا حمله به باورهای دینی و سیاسی است؛ حملهی دشمن به باورهای دینی و باورهای سیاسی است. اینکه در سورهی «قُل اَعوذُ بِرَبِّ النّاس» میگویید: «مِن شَرِّ الوَسواسِ الخَنّاسِ، اَلَّذی یُوَسوِسُ فی صُدورِ النّاسِ، مِنَ الجِنَّةِ وَ النّاس»،[11] خنّاسش همین تبلیغاتچیهای خارجی و دنبالهروهای آنها در داخل هستند؛ وسوسه میکنند، حقایق را دگرگون نشان میدهند؛ هدفشان سست کردن ارادهی ملّت است، هدفشان خاموش کردن امیدها است، میخواهند شعلهی امید را در دل جوانان ما خاموش کنند، جوان را مأیوس کنند. یأس یعنی بنبست؛ وقتی که جوان از پیشرفت مأیوس شد، از آینده مأیوس شد، احساس بنبست میکند؛ از کسی که احساس بنبست میکند، نمیشود توقّع داشت درست کار کند. میخواهند اختلافافکنی کنند، میخواهند در کشور دوقطبی ایجاد کنند؛ میخواهند نرمافزار واقعی قدرت ملّیِ کشور را از دست ملّت بگیرند، بیاثر کنند؛ این نرمافزار عبارت است از ایمان مردم، ارزشهای دینی مردم، ارزشهای ملّی مردم، اعتقادهای مردم. وقتی این کارها را انجام دادند، دنبال این هستند که در کشور بیثباتی به وجود بیاید، ناامنی به وجود بیاید، اگر بتوانند جنگ داخلی ایجاد کنند؛ که البتّه سرشان به سنگ خورده است و خواهد خورد.شاهدها (۲۰۱ پاراگراف)
ناامیدی و یأس، عامل روانپریشی جامعه و خطای دامن زدن به آن
یکی دیگر از پیامهایی که حتماً باید منتقل شود، نفی دشمنسازیهای موهوم، توسعهی تفاهم اجتماعی و ایجاد امنیت روانی در جامعه است. یکی از عواملی که در ذهنیّت کلّ جامعه، به قول روانشناسان «روانپریشی» بهوجود میآورد، ناامیدی و یأس است. گاهی عوامل گوناگونی هم پیدا میشود که بهطور طبیعی ایجاد یأس مینماید یا امید را ضعیف میکند. همینها را تشویق نمودن و ناامیدی در مردم ایجاد کردن، خیلی خطاست. باید در مردم امید ایجاد شود. بنده گاهی اوقات به دوستان صدا و سیما تذکّر دادهام که گاهی یک مشکل کوچک - مثلاً مشکل یک منطقه - را در تلویزیون مطرح میکنند، های و هوی و جنجال به راه میاندازند که مثلاً جادهی فلان جا خراب است یا پل هواییاش کشیده نشده یا فلان چیز …خطای نشان دادن روند زندگی مردم به سوی تاریکی و بنبست
… مردم بیشتر بود؛ اما این بدان معنا نیست که ما هم امروز قدیم را بهتر بدانیم. قدیمِ ما کِی است، مثلاً چهل سال پیش است که مردم در گنداب فساد اخلاقی غرق بودند. آیا آنوقت مردم وضع خوبی داشتند؟ وضع معاملات مردم خیلی خوب بود؟ دزدی نبود؟ آن زمان بهمراتب بدتر بود. پس حرکت و روند زندگی مردم را به سمت تاریکی و بنبست و یأس نشان دادن، خطاست. بایستی عکس این تحقّق پیدا کند و پیام صحیح عکسِ این است.یأس نخبگان سیاسی دنیا از مقابله با ظلم جهانی و سرایت آن به ملتها
… ظلم جهانی، نمیشود کاری کرد. امروز وقتی ما با نخبگان سیاسی دنیا از ظلمهای مراکز قدرت بینالمللی و سیستم جهانىِ ظلم - که امروز به سرکردگی استکبار در همه دنیا وجود دارد - صحبت میکنیم، میبینیم آنها میگویند بله؛ چیزی که شما میگویید، درست است؛ واقعاً ظلم میکنند؛ اما کاری نمیشود کرد! یعنی مجموعه بزرگی از نخبگان که سررشته کار در دنیا در دست آنهاست، اسیر یأس و ناامیدیاند و این یأس و ناامیدی را به ملتهای خود سرریز میکنند و آنها را از اینکه بتوان نقشه ظالمانه و شیطانی امروز دنیا را عوض کرد، مأیوس میکنند. بدیهی است که انسانهای مأیوس نمیتوانند هیچ حرکتی در راه اصلاح انجام دهند. آن چیزی که انسانها را وادار به کار و حرکت میکند، نور و نیروی امید است. اعتقاد به مهدی موعود، دلها را سرشار از نور امید میکند. برای ما که معتقد به آینده حتمی ظهور مهدی موعود علیهالسّلام …نهی از توقف و یأس در برابر موانع کار
البته موانعی هم سرِ راهِ دولت و سرِ راهِ هر کار سازندهای وجود دارد؛ کمااینکه از اوّل انقلاب تا امروز موانعی سرِ راهِ کلّ نظام وجود داشته است. موانع نباید کسی را بترساند. هنر مدیریّت همین است که از موانع عبور کند. موانع نه باید انسان را متوقّف کند - فضلاً از اینکه به قهقرا بکشاند و به عقب برگرداند - نه باید انسان را مأیوس نماید و بگوید چون در مقابل ما این مانع بهوجود آمد، پس نمیشود جلو رفت. نه؛ باید مانع را از بین برد یا از مانع عبور کرد یا یک راه غیرمواجه با مانع جستجو نمود. نباید مانع را بزرگ کرد و گفت نمیشود کار کنیم. نه؛ باید کار و تلاش کرد.ادعای فراگیری فساد و ناامید کردن مردم، خطای ناشی از نادانی
… ممکن است روزنامهای بردارد یک مورد فساد را درشت کند؛ مگر همه جا فساد هست؟ فساد در گوشههایی وجود دارد. انسانها لغزش دارند و دچار گناه میشوند؛ باید با این گناه مبارزه کرد. ما وقتی گناهکاریم که با فساد - ولو کمِ آن - مبارزه نکنیم؛ چون گسترش پیدا خواهد کرد. مبارزه با فساد لازم است؛ اما ناامید کردن مردم که بگوییم فساد همه جا را گرفته، یک خطای واضح و ناشی از نادانی و فریبخوردگىِ کسانی است که آدم میداند خودشان آدمهای مغرضی نیستند؛ مغرضان که جای خود دارند.مأیوس کردن ملت نخستین ضربهٔ دشمن
… امید و اتّحاد را در ما تضعیف کند. ملتی که ایمان و اتحّاد نداشته باشد و نسبت به آینده مأیوس باشد، پیداست که در همه میدانها شکست خواهد خورد؛ در سیاست هم شکست میخورد، در اقتصاد هم شکست میخورد، در سازندگی کشور هم شکست میخورد. آنها میخواهند اینها را از ما بگیرند. اوّلین ضربهای که میزنند، این است که ملت را از خود مأیوس کنند.یأس نکردن مردم از کمبودها و بدبین نشدن به همه چیز
… به نحوی قابل حلّ است. مسؤولان با پیگیری میتوانند این گرهها را باز کنند. نمیگوییم در کوتاه مدت این گرهها باز خواهد شد؛ نه. ممکن است زمان ببرد؛ اما مهم این است که این زمان مدتی تمام میشود. مشکلات یکی پس از دیگری حل خواهد شد و این تلاش مسؤولان را میخواهد. بخش مربوط به مردم این است که آنها با دیدن کمبودها و نقاط ضعف، یأس به خود راه ندهند. به همه چیز بدبین شدن و همه کارهای مثبت را ندیده گرفتن، درست همان چیزی است که دشمن میخواهد. چالش عمدهی امروز کشور ما این است.رد پندار بنبست به سبب آشکار شدن ضعفهای حکومت اسلامی
… ممکن است در ذهن کسانی اثر بگذارد. اینها را باید با زبان و منطق و روحیه قوی پاسخ داد. به نظر من از جمله عناصری که در اینجا لازم است، روحیه قوی است. مبادا در مقابل تهاجمهایی که میشود و حرفهایی که مطرح میگردد، ضعف روحیه پیدا کنید. در درجه اوّل، این مهم است. خیال نکنید چند سالی گذشته و ضعفهای حکومت اسلامی آشکار شده و نمیشود کاری کرد؛ نه، قضیه اینطوری نیست. ما هنوز اوّل راه قرار داریم؛ امروز کارهای فراوان و عظیم و قدمهای بلند در انتظار ماست. واقعاً دنیای اسلام به رهبری احتیاج دارد؛ آن رهبری را هم این ملت باید بکند. قرآن میفرماید: «لتکونوا شهداء علی النّاس[3] ». بنده همیشه در ذهنم بود که این امت چگونه میتواند شهید و گواه باشد - شهید، یعنی نمونه و الگو - بعد در قضایای گوناگونِ خودمان دیدم اتّفاقاً …ناامید و بیحال کردن عمدی مردم در رژیم گذشته
… و رفتار زنان - بهتر از آنچیزی بود که انسان بخصوص در بعضی از شهرهای ما ملاحظه میکرد و میدید! از لحاظ اخلاقی، مردم دچار انواع واقسام آسیبهای اخلاقی بودند؛ نه فقط اخلاق شهوانی. توسط آنها، ارتباطات مردم، مراودات مردم، تکیه و اعتماد مردم، همهاش آفت زده شده بود. اینطوری پیش برده بودند و اداره کرده بودند؛ بحثِ تعمّد بود. مردم را بیحال و بیحوصله و ناامید میخواستند. اخلاقهای پیشبرنده یک ملت، امید و تحرّک و جدّیت است. ملتی که ناامید باشد، ملتی که از آینده خود مأیوس باشد، ملتی که خود را تحقیر کند، پیشرفت نخواهد کرد. هر جنسی که گفته میشد در داخل تولید شده است، خودِ این داخلی بودن، معنایش این بود که ارزشی ندارد! خود افراد، …یأس عامل نابودی انسان و همهٔ قوای او
… روح انسان دارند، آدم بایستی چه کند؟ من گمانم این است که آدم باید ایمان خودش را تقویت کند. انسان باید ایمان خودش را به یک نقطه اساسی، اطمینان بخش و امنیت بخش محکم کند. وقتی که این ایمان بود، انسان در هیچ مرحلهای از مراحل زندگیش دچار یأس نمیشود. توجه میکنید؟ اصلاً آن چیزی که انسان را نابود میکند، یأس است. این است که انسان دیگر نمیتواند قدم از قدم بردارد و انسان را از بین میبرد و همهی قوای او را نابود میکند. انسان اگر احساس کرد که دیگر نمیتواند ادامه دهد، پدرش درآمده است! آن چیزی که مانع میشود از این که شما احساس کنید کارتان تمام شده است و به آخر خط رسیدهاید، چیست؟ آن، ایمان به یک مبدأ و یک نقطه است. البته این نقطه میتواند ایمان به خدا و ایمان به غیب باشد - که …نقد کارهای ناآگاهانهٔ برخی که به بیایمانی و نومیدی مردم میانجامد
البته کار دشمن قابل فهم است. قابل فهم است که دشمن بخواهد مردم را از ایمانشان، از تقوایشان، از روحیه غیرت دینیشان، از عزم راسخشان و از امیدشان تهیدست کند. دشمن در این صدد است؛ منتها بعضیها که شاید دشمن هم نیستند، ندانسته، نفهمیده و با غفلت کارهایی میکنند که نتیجه آن کارها، بیایمانی مردم، نومیدی مردم و تردید و تزلزل روحی در مردم است. در مقابل اینها، خودتان را، خانوادههایتان را، افراد زیر دست و عناصر مرتبط با خودتان را مصونیت ببخشید. اگر ملتی، ارتشی، سازمان مسلّحی بتواند در درون خود مرز این دشمنی را ببندد، هیچ چیزی نمیتواند بر او غلبه کند. شما در این راه باید تلاش مستمر و دائمی بکنید. …نهی از یأس با مستجاب نشدن مکرر دعا در امور بزرگ
… طلب کردن و خواستن از خدای متعال و حقیقتاً مطالبه کردن لازم است. این دعا مستجاب میشود. اگر عمل و تلاش در راه اهداف بزرگ، همراه این دعا باشد، اقبال استجابت این دعا واقعاً بیشتر است. آن وقتی که دعا استمرار پیدا کند، حتماً اقبال استجابت در این دعا بیشتر است. اگر دیده شد که یک دعا چند بار تکرار گردید و مستجاب نشد، نباید مأیوس شد؛ بخصوص در مسائل بزرگ، بخصوص در مسائل مربوط به سرنوشت انسان و سرنوشت کشور و سرنوشت ملتها؛ چون گاهی طبیعت کارهای بزرگ چنین است که تحقّقش زمان میطلبد.تلاش دشمنان از روز اول برای نومید کردن دلهای ملت ایران
دشمنان ملت ایران از روز اوّل سعی کردهاند که دلهای آحاد این ملت را نومید کنند و در ذهن آنها یک فضای تیره و تار به وجود آورند. نقطه مقابل این، همان توکّل به خدا و اعتماد به خدا و خواستن از خدا و ارتباط با خدا و تضرّع نزد پروردگار است. این توکل و اعتماد و تضرع، دل را منوّر میکند و فضا و افق را روشن میسازد. جوانان، جوانی را قدر بدانند. فرصت حیات و فرصت حاکمیت اسلام بر این کشور را هم …بیتلاشی انسان بیافق که مرگ خود را حتمی میداند
… عظیمی است که ملتها میتوانند از آن بهرههای فراوانی ببرند. شما کشتیای را در یک دریای توفانی فرض کنید! اگر کسانی که در این کشتی هستند، عقیده داشته باشند که اطرافشان تا هزار فرسنگ، هیچ ساحلی وجود ندارد و آب و نان و وسایل حرکت اندکی داشته باشند، چه کار میکنند؟ آیا هیچ تصوّر میشود که اینها برای آن که حرکت کنند و کشتی را پیش ببرند، تلاشی بکنند؟ نه؛ چون به نظر خودشان، مرگشان حتمی است. وقتی انسان مرگش حتمی است، دیگر چه حرکت و تلاشی باید بکند؟ امید و افقی وجود ندارد.سرگرمی هر کس به کار خود و تجاوز به حق دیگران در نبود امید
یکی از کارهایی که میتوانند انجام دهند، این است که در این مجموعه کوچک، هر کس به کار خودش سرگرم شود. آن کسی که اهل آرام مردن است، بخوابد تا بمیرد و آن که اهل تجاوز به دیگران است، حق دیگران را بگیرد تا آن که چند ساعتی بیشتر زنده بماند. طور دیگر هم این است که کسانی که در همین کشتی هستند، یقین داشته باشند و بدانند که در نزدیکی شان ساحلی وجود دارد. این که آن ساحل دور و یا نزدیک است و چقدر کار دارند تا به آن برسند، معلوم نیست؛ اما قطعاً ساحلی که در دسترس آنهاست، وجود دارد. این افراد چه کار …تسلیم یا کارهای کور ملت ناامید زیر سلطهٔ ظالمانه
امید، چنین نقشی دارد. همین قدر که امیدی در دل انسان به وجود آمد، مرگ بالهای خود را جمع میکند و کنار میرود. امید موجب میشود انسان تلاش و حرکت کند، پیش ببرد، مبارزه کند و زنده بماند. فرض کنید ملتی در زیر سلطهی ظالمانه قدرت مسلّطی قرار دارد و هیچ امیدی هم ندارد. این ملت مجبور است تسلیم شود. اگر تسلیم نشد، کارهای کور و بیجهتی انجام میدهد. اما اگر این ملت و جماعت، امیدی در دلشان باشد و بدانند که عاقبتِ خوبی حتماً وجود دارد، چه میکنند؟ طبیعی است که مبارزه خواهند کرد و مبارزه را نظم خواهند داد و اگر مانعی در راه مبارزه وجود داشته باشد، آن را بر طرف خواهند کرد.رد یأس از اصلاح حوزه با تکیه بر بزرگان باتقوا و جوانان پرانگیزه
… که وجود دارد، اصلاح شود. بعضی، تا گفته میشود که «حوزه را اصلاح کنید» میگویند: «آقا! این حوزه اصلاح بردار نیست» و دلیلی هم برایش میسازند. مثلاً میگویند: چون اینها مخالفند، یا آنها اقدام نمیکنند؛ و مانند این بهانهها. نه آقا! چرا این حرفها را میزنید؟! کدام مجتمع علمی، رؤسایی به این خوبی، طهارت و نزاهت، یا بزرگانی به این قداست و باتقوایی دارد؟! کجا جوانانی با این انگیزه، زهد، بیتوقّع و با این شور و شوق دارد؟ چرا ما مأیوس باشیم؟! این حوزه علمیّه میتواند نابسامانیهایش را خودش سامان دهد و باید اصلاح را از درونِ خودِ حوزه آغاز کند. این نابسامانیها، انواع و اقسامی دارد؛ مانند زمینههای محتوایی، شکلی، سازماندهی، نظام آموزشی، کتابهای درسی و امثال اینها. من به طور مفصّل، این مطالب را، …لزوم توجه از هماکنون به راههای بیاعتمادسازی مردم به آینده
البته امروز قلب ملت ما جوشان از امید است. امروز هیچ نگرانیای نیست. دشمنان کاری میکنند که بعد از سه تا پنج سال دیگر به هدف خود برسند. ما باید از حالا توجّه داشته باشیم. باید بررسی شود از چه راهی میخواهند مردم را به آینده بیاعتماد کنند.نکوهش خطبهٔ ناامیدکننده از رحمت الهی یا آیندهٔ کشور
دومین چیزی که حتماً باید در خطبهها باشد و از خطبه در آید، روحِ امید و آرامش و سکون و سکینه است. خطبهای که مردم را ناامید کند - چه ناامید از رحمت الهی و چه ناامید از آیندهی کشور - خطبهی بدی است. یک عیب و یک ایراد را نباید آنقدر بزرگ کنیم که مردم بگویند: «عجب! پس همه چیز از دست رفت!»ناامیدی از فرج سبب پذیرش و تحمل سلطهٔ ظالمانهٔ قدرتها
آن ملّتى که از پدید آمدن فرج ناامید است، آن ملّتى که برقى در دلش نمیدرخشد که او را نسبت به آینده امیدوار کند، آن ملّت وضع موجود عالم را و سلطهى ظالمانهى قدرتها را میپذیرد؛ مجبور میشود وضع موجود را تحمّل کند، بپذیرد، تسلیم بشود و خود را با آن تطبیق بدهد. امّا آن ملّتى که علىرغم ظواهرِ قدرتآمیزِ قدرتهاى جهانى و سطلههاى جهانى، و علىرغم عظمت ظاهرى باطل در همهى جلوههایش، میداند که این عظمت ماندنى نیست، این قدرت و سلطه داراى مغز و داراى ریشه نیست، میداند که پشت سر این تظاهرات سلطهآمیزِ ظالمانه و جَوَلان …ناامیدسازی با جعل دروغ دربارهٔ موانع، راه بازداشتن ملت از رسیدن به هدف
… امیرالمؤمنین و راه اسلام مأیوس کند. من به شما و به همهى ملّت ایران عرض میکنم، امروز بزرگترین جهاد در میدان تبلیغات این است که کسى بتواند ملّت ایران را به عاقبت این راه و فرجام این راه امیدوار بکند. هر کسى مردم را ناامید بکند، خیانت کرده است به این ملّت. این کوهنوردى را که دارد با شوق از قلّهها بالا میرود، کولهبستى را بسته است و کمر را بسته است و عصا دست گرفته، از این قلّه دارد بالا میرود، بهترین راه براى اینکه او را از وسط راه برگردانید، این است که یک دروغى جعل کنند، به او بگویند که آقا نمیشود رفت به قلّه رسید؛ وسط راه فلان اشکال وجود دارد، فلان مانع وجود دارد. خب، میرفت قلّه را فتح کند، هدف داشت؛ تا فهمید به آن هدف نمیشود رسید، دستوپایش سست میشود و از همان جا برمیگردد.نقد کسانی در داخل که با سخنان خود مردم را مأیوس میکنند
… گوش میدهم و همیشه هم مینویسند، براى من مىآورند، یا ضبط میکنند، مىآورند حرفهایشان را براى من، من میبینم اینها چه میگویند؛ میبینم که نشستهاند کلمات را انتخاب کردهاند که چه کار کنند که مردم این حرف را باور کنند؛ یک دروغ مسلّم را میخواهند مردم باور کنند. متأسّفانه بعضىها در داخل هم، هر چه حرف میزنند، براى مأیوسکردن مردم است؛ یا سکوت میکنند یا اگر یک کلمه حرف زدند، آن حرف براى این است که مردم را مأیوس کنند. آقا چرا مردم را مأیوس میکنید؟ این ملّت قدرتمند و شجاع را که میتواند راههاى دشوار را برود و دشوارترین بخش راه را هم تا حالا رفته است، چرا میگویید نمیتوانید برسید به حکومت اسلامى و به جامعهى اسلامى و نظام عادلانهی اسلامى؟ همهى راهها را دشمن رفت بلکه بتواند شما ملّت را شکست بدهد، …نقد بنبستانگاری برخی مسئولان میانی
نکتهی دیگری که خیلی مهم است، ابتکار و خلاقیّت در هر کار است. امید به دگرگونسازی هر نابسامانی است. من با بعضی از مسؤولین درجهی متوسّط که گاهی پیش بنده میآیند، برخورد میکنم. متأسّفانه میبینم طوری از واقعیّاتِ کاریِ خودشان حرف میزنند، کانّه تمام راهها بنبست است. این چه فکری است!؟ چرا باید اینطور فکر کنیم!؟ هیچ بنبستی وجود ندارد! مرحوم آقای امینی[2] رحمةاللهعلیه صاحب «الغدیر»، که او هم جزو افتخارات آذربایجان و تبریز بود یک وقت که به مشهد آمده بود، برای ما بیان میکرد و میفرمود: «من در نجف به دوستانمان گفتم: «هیچ کاری در دنیا وجود ندارد که نشود آن را انجام داد. همهی کارها را میشود …نقد این تصور رایج که مشکلات بدون امکانات حلشدنی نیست
… که قابل درست شدن نیست. خیر! همهی مشکلات قابل حل شدن است. نگوییم که «قابل حل شدن است؛ امّا با فلان قدر بودجه و امکانات.» خیر! با فلان قدر بودجه و امکانات که مشکل نیست! میگوییم «مشکل» قابل حلّ است. اگر گفتیم این قدر بودجه و امکانات باشد که دیگر مشکل نیست. با نبودن امکانات قابل حل است. امّا متأسفانه به فکر و ذهن خیلی از مردم چنین رفته است که نمیشود.تکرار سخنان ناامیدکننده از زمان حضور امام تاکنون
در دوران ریاست جمهوری و زمان حضور امام - آن هم حضور قدرتمندانهی ایشان - خیلی از اوقات خلاصهی ملاقاتهایی که با من میشد، مینوشتم. الان که نگاه میکنم، میبینم خیلی از حرفهایی که حالا بعضیها میزنند که آقا چنین شد، چنان شد، آنوقت میآمدند به ما میگفتند که چنین شد، چنان شد!نقد کسانی که برخلاف امام ناامیدی میپراکنند
… از ما کشته شدند، پنج هزار نفر کشته شدند، اما دوگونه میشود این را تفسیر کرد: تفسیر شکست، تفسیر عدمالفتح. معنای فرمایش امام این بود که طوری نشده است؛ میخواستید پیروز بشوید، اما هنوز نشدهاید. همیشه اینطور به ما امید میداد، اینطور جامعه و کشور را حرکت میداد؛ حالا عدهیی همهی همّ و غمشان این است که درست بعکس عمل کنند!جایی نداشتن ناامیدی برای ملت؛ امید از خدا و یأس از شیطان
… از او گرفتند، همهچیز را از او گرفتهاند. اگر کسى گوش کند به این تبلیغات دشمنان که از راههاى مختلف القا میکنند، به نظرش میرسد که در ایران همهچیز در سراشیب سقوط است؛ انگاری همهی امیدها را میخواهند پایانیافته وانمود و قلمداد کنند. اُف بر این دشمنان خبیث! این ملّت پُرجوش و پُرشور، این ملّت جوان و شاداب ــ که انقلاب، این ملّت را جوان کرد ــ این ملّت بافرهنگ و باایمان، این ملّتى که در طول دوازده سال بر اینهمه مشکلات فائق آمد، آیا جایى براى ناامیدى دارد؟ امید از خدا است ــ لاتَیئَسوا مِن رَوحِ الله ــ[4] یأس از شیطان است. باید آحاد مردم بدانند که آیندهاى که در انتظار این ملّت است، به فضل پروردگار بمراتب از سالهاى گذشته بهتر و شیرینتر خواهد بود. در سایهى پایمردى ملّت و تلاش و توان شما مردم، هیچ چیزى نشدنى نیست. آنها میخواهند این ملّت را ناامید کنند تا کارها را متوقّف کنند.لزوم جلوگیری از یأس و ناامیدی طلاب جوان
… را به شما توصیه میکنم. این طلّاب جوان خیلى مهمّند؛ طلّاب محور ادارهی حوزه نیستند، امّا درحقیقت محور امیدهاى حوزه و انرژیهاى بالفعل و بالقوّهی حوزهاند. اگر طلبه ناامید شد، شما چیزى در دست نخواهید داشت؛ مراجع هم چیزى نخواهند داشت. این نکتهی مهمّى است؛ سعى بشود که طلّاب مأیوس نشوند؛ ناامید نشوند؛ مسئلهدار نشوند.تبری از کسانی که سخن از اختلاف و یأس بر زبان میآورند
… صُـنعًا؛[10] خیال میکنند دارند خوب کارى میکنند، درحالیکه فساد میکنند. متأسّفانه هستند کسانى که با حرف زدن، با حرفهاى بیمبنا بر زبان آوردن، یا با برخى از موضعگیریها و کارها در جامعه فساد میکنند؛ گاهى خودشان میدانند که چهکار دارند میکنند، گاهى نمیدانند. آن کسى که دم از اختلاف زد، صحبت از یأس و ناامیدى بر زبان جارى کرد، شما او را متّهم کنید که تحت تأثیر دشمن است -دانسته یا ندانسته- و از او تبرّى کنید. خداى متعال هم انشاءالله کمک خواهد کرد.من مجدّداً از همهی شما تشکّر میکنم، بهخاطر زحماتى که کشیدید و حرکت کردید و این وفادارى صمیمانه، مخصوصاً از آقایان علماى محترم و ائمّهی محترم جمعه و خانوادهی معظّم شهیدان عزیزمان؛ و امیدوارم خداوند به همهی شماها …احساس حقارت و ذلت و نومیدی مسلمانان هند در اثر سرکوب
… در همهى دنیا بود و ما تا امروز هم هنوز هیچ کشورى را [سراغ] نداریم که آن قدر مسلمان که آن روز شبه قارّهى هند داشت در خود داشته باشد ــ احساس هویّت اسلامى نمیکردند و دیگر براى خودشان شخصیّت اسلامى قائل نبودند و اصلاً امیدى به آینده در مسلمانهاى هند نبود. از بس زجر کشیده بودند و توسرى خورده بودند و تمام حوادث و پدیدهها از نومیدى و تلخى و بدعاقبتى حکایت میکرد، دیگر احساس حقارت جزو ذات مسلمان هندى شده بود؛ احساس ذلّت و ناتوانى جزو شخصیّت او شده بود و اصلاً فکر نمیکردند بشود کارى کرد و اقدامى کرد.