… میگرفت. یک شکستی به کشور بیاید روحانیت جلویش را میگرفت دیده بودند که در مثلا عراق که انگلیسها عراق را آن وقت تقریباً گرفته بودند، آن روحانی بزرگ مرحوم آقا میرزا محمد تقی[2] جلویش را گرفت و از [دست] ایشان گرفت عراق را. استقلال عراق را او میگرفت از آنها. و باز دیده بودند که قبل از او میرزای شیرازی[3] با یک کلمه، ایران را نجات داد از دست انگلیسها و مزاحم را میدیدند که همین روحانیین هستند. و اگر چنانچه بخواهند آن چیزهایی که آنها میخواهند که عبارت از مخازن شرق بود، عبارت از معادن شرق بود، اینها را آنها میخواستند و علاوه بر این، شرق را بازار کنند برای خودشان. از آن طرف مخازنشان را ببرند و از آن طرف با صورت دیگر بازار درست کنند و هر چه دارند به …
نجات کشور از بیگانگان با حکم تحریم تنباکو
… حال آخوند نکرده است و یا غرض دارد و قلم او اجیر است؛ اجرت میگیرد و مینویسد. این عراق را آخوند نجات داد از انگلستان، از توی حلقوم انگلستان، آخوند بیرون آورد، آمیرزا محمد تقی شیرازی[2]- سلام الله علیه- از توی حلقوم انگلستان بیرون کشید؛ آخوند مرتجع است یا تو؟ آن نصف سطر میرزای شیرازی[3]- رضوان الله علیه- مملکت ما را از تو حلقوم خارجیها بیرون کشید: «الیوم استعمال دخانیات حرام است، معارضه با امام زمان است». این یک کلمه، یک ملت را وادار کرد که مخالفت کند. چرا این قدرت را میشکنید؟ آخر آدم باشید! این آخوند بود که در عراق به جبهه رفت و به جنگ رفت و اسیر شد. همین مرحوم آقای خوانساری[4]- رضوان الله علیه- مرحوم آقای آسید محمد تقی خوانساری یکی از اشخاصی است که در جبهه رفت و جنگ کرد و اسیر شد؛ مدتها هم اسیر بود.
فراگیر شدن فتوای تحریم تنباکو در سراسر ایران
… مرحوم میرزا[1]، به اینها فهماند که با یک فتوای یک آقایی، که در یک ده در عراق سکونت دارد، یک امپراتوری را شکست داد و سلطان وقت هم با همه کوششی که کرد برای اینکه حفظ کند آن قرارداد را نتوانست حفظ بکند؛ و مردم ایران قیام کردند و شکستند آن پیمانی که آنها داشتند. این یک تجربهای شد برای آنها که ببینند یک آقایی در یک ده وقتی یک کلمه مینویسد که «امروز استعمال تنباکو در حکم محاربه با امام زمان است» و این موجش میآید همه ایران را فرا میگیرد، به طوری که شاه مستبدّ با آن قدرت را میکوبد، قلم این آقا میکوبد آن سرنیزههای آن روز را، اینها فهمیدند باید این قدرت را بگیرند. تا این قدرت زنده است نمیگذارد که اینها هر کاری دلشان میخواهد بکنند و دولتها عنان گسیخته شده باشند و هر طوری دلشان میخواهد عمل بکنند. و لهذا با کمال کوشش، تبلیغات کردند بر ضد روحانیت؛ و زاید بر اصلِ تبلیغاتْ عمل خارجی کردند! در زمان رضا خان- که اکثر شما …
فتوای او در قضیهٔ تنباکو
در این صد سال آخری- که خوب، تاریخش دیگر خیلی نزدیک است و همه شما هم اطلاع دارید- در این صد ساله اخیر آنی که معارضه کرده با سلاطین وقت، ابتدایش از روحانی شروع شده. قضیه تنباکو ابتدایش از روحانیون ایران و عراق و از مرحوم میرزا[4] فتوا بود؛ و از علمای تهران قیام و عمل. البته مردم هم به اینها علاقه داشتند و دنبال اینها را میگرفتند و کارها را انجام میدادند. در جنبش مشروطیت هم همین طور بود- که از روحانیون نجف و ایران شروع شد؛ مردم هم تبعیت کردند و کار را تا آن حدود که توانستند آن وقت انجام دادند …