غلبهٔ قطعی مکر الهی بر توطئهٔ مخالفان اتحاد امت اسلامی
این را بدانید: «انّ ربّک لبالمرصاد» .[1] خدای متعال میفرماید: «انّهم یکیدون کیدا. و اکید کیدا» ؛[2] آنها مکر میورزند، اما مکر الهی بر مکر آنها قطعاً غالب خواهد شد و این جریانی را که میخواهد در راه اتحاد امت اسلامی و پیشرفت امت اسلامی سنگاندازی کند، متوقف خواهد کرد.
غافل نشدن از مکر الهی با وجود وضع خرسندکننده
البته این توجهات عمومی، این تفضلات الهی که به انواع و اقسام انسان مشاهده میکند، از نزدیک انسان در گفتگوی با مردم، در معاشرت با مردم، در اظهاراتی که میشود، میبیند، اینها نباید ما را غافل کند؛ اینها خرسند کننده است، وضع عمومی بحمداللَّه خرسند کننده است؛ منتها از مکر الهی نباید غافل شد. غفلت از آنچه که ممکن است پیش بیاید و خطائی که ممکن است سر بزند و مجازاتی که خدای متعال ممکن است بر ناسپاسیها متوجه یک ملت و یک امت کند، خطر بزرگی است.
لزوم غفلت نکردن از مکر الهی؛ خدا با ما خویشاوندی ندارد
… خود را بشناسیم و با دقّت به آن عمل کنیم. نه در رفتار خودمان و نه در رفتار دیگران، اغماضی در این زمینه از ما سر نزند. وظایفمان را بشناسیم و رعایت این وظایف و تکالیف سنگین را بکنیم. اگر اینطور عمل کردیم، موفّق خواهیم بود و به فضل الهی همینطور هم خواهد بود. همانطور که حضرت آقای «مشکینی» اشاره فرمودند، ما نباید از مکر الهی غافل باشیم؛ «فلا یأمن مکراللَّه الاّ القوم الخاسرون[5] ». باید بدانیم خدای متعال با ما خویشاوندی ندارد؛ همچنانکه با یهود و نصاری خویشاوندی نداشت. آنچه ما را بر پا میدارد، مورد الطاف الهی قرار میدهد و رحمت الهی را به سمت ما جلب میکند، عمل و مجاهدت و تلاش و اخلاص ماست، که امیدواریم انشاءاللَّه خدای متعال روزبهروز این را در میان مردم و مسؤولان ما بیشتر کند.
غافلگیری دشمنان در بیداری اسلامی بهعنوان مکر الهی
… حرکت عظیمی است و بحمداللَّه تا امروز حرکت موفق بوده است؛ لکن توجه کنید که غرب و در رأس آنها آمریکا و صهیونیسم با همهی وجود به میدان آمدهاند و بیشتر به میدان خواهند آمد تا بتوانند این حرکت را مهار کنند و بر این امواج سوار بشوند؛ ملتها باید بیدار باشند. آنها غافلگیر شدند، نمیتوانستند و نتوانستند پیشبینی کنند. این غافلگیری مکر الهی است؛ «و مکروا و مکر اللَّه واللَّه خیر الماکرین».[3]
البته اینها از مخالفتها و خصومت و دشمنیشان دست برنخواهند داشت. ایرادی ندارد. این مکر الهی هم علیه خود آنهاست تا در دنیا بیشتر نشان داده بشود که قدرت ابرقدرتها چقدر ظاهری و پوشالی است.
بعثت دور از قدرتهای جبار نمونهای از مکر الهی
… که این نهال در زمین ریشه بدواند، او را قلعوقمع میکردند. خداى متعال این شجرهى طیّبه را در جایى غَرس کرد که این فرصت را پیدا کند که ریشه بدواند و آن وقتى قدرتهاى بزرگ بفهمند چه شده و چه اتّفاقى افتاده که دیگر قادر به قلعوقمع این شجرهى طیّبه نباشند؛ این حقیقتاً یکى از آن مکرهاى الهى است که «وَ مَکَروا وَ مَکَرَ الله»[10] و «اِنَّهُم یَکیدونَ کَیدًا، وَاَکیدُ کَیدًا»؛[11] این یک شگرد الهى است. وضع حجاز در آن روزگار طورى بود که یک حکومت مستقل و متمرکز مثل حکومتهاى معمولى دنیا نداشت؛ یک حکومت قبایلى بود، حاکمیّت دست قبایل بود، قدرت تقسیم شده بود؛ آنچنان نبود که یک دستگاه مرتّب و منظّمى وجود داشته باشد و بتوانند هر کارى را فوراً انجام بدهند.
صلح امام حسن (ع) و شرایط آن مصداق مکر الهی در برابر مکر دشمن
البته صلح، تحمیلی بود؛ اما بالاخره صلحی واقع شد. باید گفت حضرت، دل نداد. همین شرایطی که حضرت قرار داد، در واقع پایۀ کار معاویه را متزلزل کرد. خودِ این صلح و شرایط امام حسن علیهالسلام همهاش یک مکر الهی بود.[12] «وَ مَکَروا وَ مَکَرَ اللهُ»[13] بود. یعنی اگر امام حسن میجنگید و در این جنگ کشته میشد ـ که به احتمال قوی بهدست اصحاب خودش که جاسوسان معاویه آنها را خریده بودند، کشته میشد ـ معاویه میگفت من نکشتم، اصحاب خودش کشتند. به عزاداری هم میپرداخت و بعد تمام اصحاب امیرالمؤمنین را تارومار میکرد. …
ترجیح تدبیر سیاستمدارانه بر اقدام بهظاهر انقلابیتر
… اینجا هم حضرت دوتا کار میتوانست بکند؛ یک کار اینکه برگردد، که برگشت؛ یک کار هم اینکه بگوید نهخیر! برنمیگردم. مأمون غلط کرده گفته. میرویم نمازمان را میخوانیم. برود نمازش را بخواند، خطبه بخواند و افشا بکند. کدام بهتر بود به نظر شما؟ آن راه اولی بهتر بود. این راه دومی یکخُرده همچین بهظاهر حزباللهیتر و اینها میآید؛ اما سیاستمدارانه نیست، کیداللهی نیست، مکراللهی نیست؛ «وَ مَکَروا وَ مَکَرَ اللهُ».[13]