رفتن به محتوای اصلی

مکتب امام خمینی (ره)

نام‌های دیگر: راه امام، مواضع امام خمینی (ره)، میراث امام خمینی (ره)

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

راه، اندیشه و مواضع امام خمینی (ره) و ادامهٔ آن پس از رحلت او.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:اطّلاعیّه سران سه قوّه و نخست‌وزیر به‌مناسبت ارتحال حضرت امام خمینى (قدّس سرّه الشّریف)— ۱۳۶۸/۰۳/۱۴

سیر زمانی

از ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۸۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۶۹همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

من چند مشخّصه مهم را از مجموعه‌ای که ما آن را راه امام و خطّ امام به حساب میآوریم، عرض میکنم. چند مطلب از نظر امام، در درجه اوّل بود؛ اوّل، اسلام و دین بود. امام، هیچ ارزشی را بالاتر از ارزش اسلام به حساب نمیآورد. انقلاب و نهضت امام، برای حاکمیت اسلام بود. مردم هم که این نظام را قبول کردند، این انقلاب را به پا کردند و امام را پذیرفتند، برای انگیزه اسلامی بود. سرِّ موفقیت امام این بود که صریح و بدون پرده‌پوشی، اسلام را روی دست گرفت و اعلام کرد من میخواهم برای اسلام کار کنم و همه چیز در سایه اسلام است. قبل از دوران انقلاب ما کسانی در کشور ما و در بعضی کشورهای دیگر بوده‌اند که حقیقتاً به اسلام اعتقاد داشتند، اما جرأت نمیکردند، یا نمیخواستند صریحاً اسلام را مطرح کنند؛ تحت نامهای دیگری وارد میدان میشدند و عموماً شکست خوردند. علّت این که امام پیروز شد، چون هدف خود را که حاکمیت اسلام است، صریح بیان کرد. البته اسلام که امام فرمود، در دو بخش قابل توجّه است: یکی بخش اسلام در قالب نظام. امام، این‌جا خیلی سختگیر بود و به یک کلمه کم یا زیاد، راضی نمیشد؛ به یک مسامحه، چه در مسائل اقتصادی، چه غیره، راضی نمیشد. همه جا مُرّ اسلام. نظام اسلامی، مجلس شورای اسلامی، دولت اسلامی، قضاوت اسلامی و دستگاههای گوناگون باید بر طبق مصالح، خطّ اسلام و راه حاکمیت اسلام را دنبال کنند. امام، این را دنبال میکرد و تا آن‌جا که توانست، تلاش کرد. چهره دوم در مورد پایبندی به اسلام، عمل فردی اشخاص است. در این‌جا دیگر آن صلابت و قاطعیت و اعمال قدرت، وجود ندارد. این‌جا موعظه، نصیحت، زبان خوش و امر به معروف است. امام، به این عقیده داشت. پس اوّل چیزی که در خطّ امام، مهم است، تعقیب هدف اسلامی و حاکمیت اسلامی در صحنه ایمان و در صحنه عمل است.
محور دیگر، علاقه و حساس بودن به سرنوشت مسلمانان عالم است. مسلمانان عالم، عمق استراتژیک نظام اسلامی به حساب میآیند. الان ملتها در آسیا، در افریقا و در همین منطقه خود ما طرفدار نظام اسلامی هستند. این اظهار ارادتی که به امام و به انقلاب میکنند، سابقه ندارد؛ نه امروز نسبت به هیچ کشوری در دنیا وجود دارد و معمول است و نه در گذشته چنین چیزی بوده است. این به‌خاطر اسلام است. امام روی سرنوشت برادران مسلمان، حساس بود. و بالاخره تعالی علمی و سازندگی کشور. اینها سرفصلهای عمده خطّ امام است؛ اسلام، مردم، پیشرفت کشور، دشمنی با دشمنان و حسّاسیت نسبت به امّت اسلامی در آن هست. اینها خطّ امام است؛ ما به اینها پایبند بودیم و هستیم و به فضل پروردگار خواهیم بود. در این سالهای بعد از رحلت امام، چه دولتهایی که سر کارِ بودند - چه دولت قبلی، چه دولت امروز ما - چه دستگاه قضایی، چه مجلس شورای اسلامی و دستگاه قانونگذاری، بحمداللَّه کارهای بزرگی کردند و خدمات بزرگی انجام دادند. جزئیّات کارهای اینها آن‌قدر زیاد و صفحه عملیاتی که مسؤولان این کشور در قوای مختلف - بخصوص در قوّه مجریّه که بارهای سنگین بر دوش آنهاست - کردند به‌قدری درخشان و زیاد است که هر منصفی اینها را نگاه کند، تحسین خواهد کرد. من اگر بخواهم الان هم آنچه در ذهنم هست بگویم، یک صفحه طولانی است. اینها را باید خود آقایان بیایند به مردم بگویند و توضیح دهند، تا ببینند که چه زحماتی کشیده‌اند! این به برکت پیروی از همین راه امام است. خدای متعال هم به این کشور تفضّل کرده است. این بنایی که امام ساخت، بحمداللَّه مستحکم مانده است و پایه‌های محکم و ریشه عمیقی دارد. آثاری را هم که خدای متعال و دست قدرت الهی برای این مردم آورد، خیلی عظیم است.
مکتب امام یک بسته‌ی کامل است، یک مجموعه است، دارای ابعادی است؛ این ابعاد را باید با هم دید، با هم ملاحظه کرد. دو بُعد اصلی در مکتب امام بزرگوار ما، بُعد معنویت و بُعد عقلانیت است. بُعد معنویت است؛ یعنی امام بزرگوار ما صرفاً با تکیه‌ی بر عوامل مادی و ظواهر مادی، راه خود را پی نمیگرفت؛ اهل ارتباط با خدا، اهل سلوک معنوی، اهل توجه و تذکر و خشوع و ذکر بود؛ به کمک الهی باور داشت؛ امید او به خدای متعال، امید پایان‌ناپذیری بود. و در بُعد عقلانیت، به کار گرفتن خرد و تدبیر و فکر و محاسبات، در مکتب امام مورد ملاحظه بوده است. من نسبت به هر کدام، چند جمله‌ای عرض خواهم کرد.

کم نشدن پایبندی و علاقهٔ مردم به خط امام و انقلاب

… امام (رضوان الله‌ علیه) تدریجاً همه چیز تمام خواهد شد: احساسات انقلابى تمام خواهد شد؛ احساسات فداکارانه تمام خواهد شد؛ روح مجاهدت و فداکارى در مردم تمام خواهد شد؛ دشمنى مردم با ایادى ظلم و استکبار و استعمار در دنیا تمام خواهد شد؛ چنین چیزى را انتظار داشتند؛ ]امّا[ دیدند این‌جور نشد و هر چه میگذرد، پایبندى این مردم نسبت به خطّى که امام راحل و پیشوا و معلّم بزرگ ما ترسیم کرده‌اند، کم نمیشود؛ علاقه‌ى مردم به امام و انقلاب کم نمیشود؛ احساس کردند که دولت و ملّت، مردم و نمایندگان مردم، مسئولین گوناگون، در هر جاى این کشور محکم ایستاده‌اند تا از اسلام و از انقلاب دفاع کنند و ارزشهاى عزیز اسلامى و انقلابى را حاضر نیستند با چیزى معامله کنند؛ این را خوب فهمیدند.

خط امام متن جامعه و ادامهٔ این راه تا پایان جان

آنچه امروز متن جامعه‌ی ما است، همان خطّ امام و راه امام است. آنچه ما آن را به صلاح دین و دنیاى خودمان میدانیم، همان چیزى است که با انگشت اشاره‌ى امام در مقابل ما باز شده و قدم در آن گذاشتیم و یازده سال با قدرت در آن حرکت کردیم، باز هم تا جان در بدن داریم، آن راه را ادامه خواهیم داد. از هیچ یک از آرمانهایى که به ‌وسیله‌ى امام (رضوان الله تعالی علیه) ترسیم شده، چه در زمینه‌ى مسائل داخلى: در زمینه‌ى عدالت اجتماعى؛ در زمینه‌ى ترجیح پابرهنگان و منافع و خواستها و انگیزه‌ها و احساسات آنها بر مرفّهین و به تعبیر امام «مرفّهین بى‌درد» در نظام …

زنده داشتن یاد و راه امام، مشعل و ترسیم‌کنندهٔ خط اساسی حرکت

۱) پیش از هر چیز، زنده داشتن یاد و راه و درس جاودانه‌ى امام خمینى (اعلى الله‌ کلمته) است، که مشعل راه و ترسیم‌کننده‌ى خطّ اساسى حرکت و تعیین‌کننده‌ى شاخصهاى اصلى و حیاتى این جادّه‌ى مبارک و فرجام تابناک آن است. حیات و شخصیّت خمینى کبیر، تجسّم اسلام ناب محمّدى (صلّى الله‌ علیه و آله و سلّم) و تبلور انقلاب اسلامى بوده و او خود و سخنش و انگشت اشاره‌اش، خضر راه این حرکت الهى و روشنگرِ نقاط مبهم و برطرف‌کننده‌ى همه‌ى تردیدها بوده و همچنان خواهد بود. ملّت ایران و از همه بیشتر مسئولان کشور باید این درس بزرگ را هرگز از یاد نبرند.

دوران ده‌سالهٔ امام الگوی جامعهٔ انقلابی و ترسیم‌کنندهٔ خطوط اصلی انقلاب

۱۲) ختام سخن آن است که دوران ده‌ساله‌ى حیات مبارک امام خمینى (رضوان الله‌ تعالى علیه) الگو و نمونه‌ى حیات جامعه‌ى انقلابى ما است و خطوط اصلى انقلاب، همان است که امام ترسیم فرموده است. دشمنان خام‌طمع و کوردل که گمان کردند با فقدان امام خمینى، دوران جدید با مشخّصاتى متمایز از دوران امام خمینى (قدّس سرّه) آغاز شده است، سخت در اشتباهند. امام خمینى یک حقیقت همیشه‌زنده است؛ نام او پرچم این انقلاب، و راه او راه این انقلاب، و اهداف او اهداف این …

لزوم ماندن هویت، فکر و راه امام در جامعه پس از رحلت

در این یک سال هم واقعاً ما امام را همیشه در بین خودمان داشتیم؛ من یک روز را سراغ ندارم در طول این یک سال که امام در جامعه‌ى ما حاضر نبوده باشد و من امیدوارم صدها سال در کشور ما همین‌جور باشد. و همه‌ى ما باید سعى‌مان این باشد که حالا که جسم امام نیست ــ اَعیانُهُم مَفقودَة ــ[5] امّا هویّت امام باید بماند در جامعه، و آن حرف امام، فکر امام، راه امام، آن حرف دل امام که با صد زبان آن حرف دل را گفته؛ فقط با فریاد سیاسى آن را نگفته؛ در آن، فریاد سیاسى هست، در آن شعر عرفانى هست، در آن لبخند هست، در آن اخم هست، در آن گریه‌ى براى یک حادثه‌ى کوچک [هست]. یک مادر اسیرى ــ نمیدانم در تبریز بود، یا جای دیگر بود ــ به بنده گفت که بچّه‌ى من اسیر بود، امروز خبر آمد …

پیش رو بودن راه و درس امام و خط انقلاب

… بزرگوار این امّت و آن طبیب دردآشنا میبود، چقدر امروز براى ملّت ما و براى آن بزرگوار شیرین بود. البتّه این نکته را هم باید همه توجّه کنیم که امام راحل ما، در ملکوت اعلىٰ و با فرشتگان و اولیا و ارواح طیّبه محشور است، مسلّط بر حوادث عالم و بصیر به حال من و شما؛ و راه آن بزرگوار و درس امام و خطّ انقلاب هم پیش روى ما است.

مسئولیت جمعی همه در حفظ کامل جامعیت شخصیت امام

… و از جمله در این مراسم و در آینده‌ى نظام کوشش کنیم ــ چون ماها هر کدام یک قطره‌اى هستیم در این مجموعه، یک جزئى از آن مجموعه؛ مثل یک شکل هندسى پیچیده‌اى که هزاران خط این را تشکیل میدهد؛ موازىِ هم، عمود بر هم، متمایل با هم، ما هر کدام یکى از این خطوطیم؛ باید بتوانیم مجموعه را کامل کنیم؛ من یک خطّم، شما یک خطّید، ایشان یک خطّند، مجموع ما باید بتواند آن شکل هندسى را به ‌طور کامل حفظ کند؛ عمده این است ــ در تمام این جهات، باید آن [وجه] کمال و تمام امام و آن حالت جمعى او مورد توجّه قرار بگیرد.