رفتن به محتوای اصلی
بازگشت به نمایهٔ «مناسک حج»

مقایسهٔ دیدگاه رهبران دربارهٔ «مناسک حج»

برجسته‌ترین پاراگراف‌های هر رهبر دربارهٔ این نمایه، هر کدام از یک متن.

تهیه‌شده با هوش مصنوعیاعمال حج مانند احرام، طواف، سعی، وقوف و رمی و معانی آن‌ها.

امام خمینی

پرهیز از نظر شخصی و بیان مسائل با علم و مراجعه به منابع فقهی

3- روحانیون و مدیران و مسئولین محترم کاروانها و حج با توجه به مسئولیت خطیری که در اداره و توجیه زائران محترم پذیرفته‌اند و با در نظر گرفتن شرایط استثنایی کشور جمهوری اسلامی ایران باید تمام همت و تلاش خود را در برگزاری صحیح و منظم حج به کار گیرند و با سعه صدر و به دور از هر گونه توقع و منتی زائران محترم بیت الله را در آموزش و تعلیم مناسک و مسائل حج همراهی نمایند و متناسب با حضور قشرهای مختلف اعم از بی‌سواد و با سواد برای آنان برنامه‌ریزی کنند و از نقش سازنده خود و تاثیر بزرگی که حج برای همیشه در سرنوشت انسان میگذارد غافل نشوند، چرا که در آن فضا و شرایط معنوی همه دلها برای تحول و پذیرفتن حق آماده است، لذا از اعمال نظرهای شخصی در امور حج و خصوصاً در مسائل و مناسک جداً خودداری شود و مسائل حج را با علم و یقین و در موارد ضرورت با مراجعه به اشخاص مطلع و یا منابع فقهی آن بیان فرمایند، چرا که در اعمال و مناسک حج مسائل جدید و مورد ابتلا فراوان است و خدای ناکرده بیان ناقص و غلط مسائل، موجب بطلان عمل و گرفتاری حجاج محترم و عسر و حرج میگردد.

لبیک و طواف: «نه» به طاغوت‌ها و تهی کردن دل از غیر حق

در لبیک لبیک، «نه» بر همه بتها گویید و فریاد «لا» بر همه طاغوتها و طاغوتچه‌ها کشید و در طواف حرم خدا که نشانه عشق به حق است، دل را از دیگران تهی کنید و جان را از خوف غیر حق پاک سازید و به موازات عشق به حق از بتهای بزرگ و کوچک و طاغوتها و وابستگانشان برائت جویید که خدای تعالی و دوستان او از آنان برائت جستند و همه آزادگان جهان از آنان بری هستند.

لزوم یادگیری مسائل حج برای پرهیز از بطلان حج

1- از امور مهمه‌ای که لازم است حجاج محترم و علمای کاروانها وقت شریفشان را صرف آن کنند یاد دادن و یاد گرفتن مسائل حج است؛ که کوتاهی از آن ممکن است موجب زحمتهای فراوان شود، از قبیل بطلان حج یا باقی ماندن به احرام. علمای اعلام کاروانها از زوّار کاروان خویش دعوت نمایند و برای آنان مجلس درس مناسک قرار دهند. و حجاج واجب است برای یادگرفتن لحظه‌ای را کوتاهی نکنند و با تمام توان مسائل را یاد بگیرند، و با علم به مسائل مناسک را عمل کنند.

لزوم تعلیم و عمل مو به موی دستورات عبادی حج

1- مراتب معنوی حج، که سرمایه حیات جاودانه است و انسان را به افق توحید و تنزیه نزدیک می‌نماید، حاصل نخواهد شد مگر آنکه دستورات عبادی حج به طور صحیح و شایسته و مو به مو عمل شود، و حجاج محترم و روحانیون معظم کاروانها تمام همّ خود را صرف در تعلیم و تعلم مناسک حج کنند. و بر مسئله‌دانان است که از همراهان خود مواظبت کنند، که خدای نخواسته تخلف از دستورات نشود. و بُعد سیاسی و اجتماعی آن حاصل نمی‌گردد، مگر آنکه بُعد معنوی و الهی آن جامه عمل پوشد، و لبیکهای شما جواب دعوت حق تعالی باشد و خود را محْرم برای وصول به آستانه محضر حق تعالی‌ نمایید، و لبیک گویان برای حق نفی شریک به همه مراتب کنید و از «خود»، که منشا بزرگ شرک …

ناممکن بودن نگارش مناسک دیگر به سبب ضعف و گرفتاری

مرقوم شریف واصل، سلامت و توفیق جنابعالی را از خداوند تعالی خواستار است. مرقوم شده بود مناسک دیگری بنویسم؛ با حال ضعف و نقاهت و گرفتاریهای گوناگون دیگر برای این جانب میسور نیست. از جنابعالی امید دعای خیر دارم. و السلام علیکم و رحمه الله.
همهٔ شاهدهای امام خمینی

امام شهید سید علی خامنه‌ای

اشارهٔ نمادین قربانی به گذشتن از عزیزترین چیزها

«قربانی» اشاره‌ی نمادین دارد که گاهی اوقات انسان بایستی از عزیزترین چیزهای خودش هم بگذرد، قربانی کند. مثال کامل و تامّ و تمامش قربانی کردن اولیا‌ است، قربانی کردن ابراهیم است اسماعیل را؛ فَلَمّا اَسلَما وَ تَلَّهُ لِلجَبین؛[8] شوخی است؟ دست و پای بچّه‌ی جوانش را، نوجوانش را ببندد، او را بیندازد به زمین، کارد را بکشد به گلویش، چون خدا گفته؛ قربانی. یک جاهایی …

شکوه معنوی بیت‌الله و طواف همراه با ذکر و خشوع

بعد وارد فضای بیت‌اللَّه و مسجدالحرام شدن و آن شکوه و عظمتی را که در عین سادگی و بیپیرایگی وجود دارد، با چشم، با دست، با همه‌ی وجود لمس کردن. عظمت، شکوه، منتها نه از نوع شکوه مادی و زر و زیورهای مادی؛ از نوع دیگری که برای انسان‌های معمولی قابل توصیف هم حتّی نیست. بعد وارد شدن در این سیل خروشان دوار، بر گرد یک مرکز حرکت کردن، آن هم با ذکر، با دعا، با گریه، با خشوع، با تکلم با خدای متعال. بعد سعی صفا و مروه همین جور است، وقوف عرفات و مشعر همین جور است، فرائض روزهای منا همین جور است. این حج است.

مظاهر خشوع و ذکر و لزوم گزاردن آن با حضور قلب

گام اول برای حاجیان، خودسازی است. اِحرام و طواف و نماز، مَشْعَر و عرفات و مِنی، قربانی و رَمْی و حَلْقْ، همه و همه، مظاهر خشوع و فروتنی انسان در برابر خداوند و جایگاه ذکر و تَضَرُّع و تقُّرب به او است. این مناسک پرمعنی را نباید از سر غفلت گذرانید. مسافر دیار حج، در همه‌ی این مراسم باید خود را در محضر حق متعال بداند، خود را در انبوه متراکم جمع، با محبوب تنها ببیند، با او راز و نیاز کند، از او بخواهد و به او دل ببندد، شیطان و هوا را از دل خویش براند، و زنگار حِرص و حَسَد و جُبْن و شهوت را از خویش بِزُداید. خدا را بر هدایت و نعمتش سپاس گوید، دل را بر مجاهدت در راه خدا، رام کند، مهربانی به مؤمنان و بیزاری از معاندان و حق ستیزان را در دل بپروراند، عزم خویش را بر اِصلاح خود و اِصلاح دنیای پیرامون خود استوار سازد، و با خدای خود بر آبادی دنیا و آخرت، پیمان بندد.

فرصت‌های احرام، طواف، سعی، وقوف و رمی برای دستاورد معنوی

در این بخش، تنوع فرصتها و آزمایشگاهها به حدی است که هر گاه کسی با توجه و تدبر از آن عبور کند، بیگمان دستاوردی گرانبها خواهد داشت؛ فرصت احرام و تلبیه، فرصت طواف و نماز، فرصت سعی و هروله، فرصت وقوف در عرفات و مشعر، فرصت رمی و قربانی و فرصت ذکراللَّه که همچون فضای سرشار از روح و حیات، در همه‌ی این مراحل، گسترده شده است. مجموعه‌ی این فرصتها میتواند برای هر فرد، دوره‌ی کوتاهی از ریاضت شرعی و تمرین زهد و سِلم و حلم و برخی خلقیات پسندیده‌ی دیگر نیز باشد.

معنای معنوی طواف، سعی، عرفات، مشعر، منی، احرام و قربانی

اکنون بیش ازچهارده‌قرن است که ندایابراهیم خلیل ازحلقوم محمّدمصطفی(صلّیالله‌علیه‌واله‌وسلّم)، همه ساله میهمانان بیت را در این موسم به پایگاه معنویت و وحدت میکشاند تا گرد مرکز توحید، همراه با آن جریان ابدی عروج، طواف کنند، و در پشت مقام ابراهیم به سمت کعبه‌ی محمدی(صلّیالله‌علیه‌واله‌وسلّم)، نماز گزارند، و میان صفا و مروه، سعی ابدی مؤمن از منشاء صفا را مجسّم سازند. و معرفت به حقارت خویش و عظمت و عزت حق تعالی را در عرفات، و زمزمه‌ی ذکر و انس و عشق به حضرت احدیت و درک نور تابان آن بیهمتارا در صحرای ظلمانی وجود خود در مشعر بیاموزند، و در منی شیطان بزرگ و شیطانهای دیگر را هدف رمی خود سازند، و به نشانه‌ی قربانی کردن هواها و تمایلات منحرف ساز، ذبیحه‌یی قربانی کنند - و این همه را در حال احرام که حریم جان و دل حاجی در برابر میوه‌های ممنوع این بهشت است و در کنار دیگر مسلمانان از هرجا و هر نژاد و باهر رتبه‌ی مادی یا معنوی و دارای هر زبان و فرهنگ به جای آورند و آنگاه به نشان زدودن همه‌ی چرکها و پلیدیهایی که در فضای آلوده‌ی زندگی مادّی برجان و دل آنان نشسته است، حلق وتقصیر کنند وسپس بار دیگر با طراوتی که از زدودن گناه و تجلّی معرفت و محبت خداوند، در جان و دل آنان پدید آمده‌است، به خانه‌ی خدا برگردند وطواف ونماز و سعی را اینبار در آفاقی برتر از پیش به جای آورند و با ذخیره‌یی سرشار از توحید ومعنویت و صفا، و عزمی راسخ در مبارزه با شیطانها، و قدرتی فائق بر نفس خویشتن، آماده‌ی برگشتن به دیار خود و پراکندن عطر حج در اقطار گیتی باشند.
همهٔ شاهدهای امام شهید سید علی خامنه‌ای

امام سید مجتبی خامنه‌ای

اطعام فقیر، قربانی هواها و آمادگی برای دفاع از حق

شرط این هجرت، بستن احرام دائمی حول ذکرُ الله است؛ طواف دائمی، بر گِرد محور حق است؛ سعی دائمی، در میانه قلّه‌های خطیر تکالیف الهی است؛ رَمیِ دائمی شیطان شریر است با جلوه‌های اغواگر و همه اذنابش؛ وقوف آمیخته با توجّه و تضرّع است؛ اطعام فقیر زمینگیر و رهگذر است، قربانی کردن هواها و تمایلات منحرف‌ساز و زدودن پلیدی‌های درونی است؛ و در همه‌ی حالات، آماده خدمت بودن و بر افراشتن پرچم دفاع از حق است.