نقشهبرداری غربیها از معادن و ذخایر زیرزمینی ممالک شرقی
… نقشه در همه سازمانها بوده است. از وقتی که غربیها راه پیدا کردند به شرق، از سالهای بسیار قدیم، شاید حدود قریب سیصد سال که اینها راه پیدا کردند به ایران، کارشناسهای خودشان را فرستادند و مطالعه کردند ایران را و شرق را، تنها نه ایران، همه شرق را مطالعه کردند. یک قسم مطالعات، مطالعات در خصوص زمینهای اینجا، معادن اینجا، چیزها و ذخایر زیرزمینی این ممالک شرقی، این یک قسم مطالعات بوده است در آن وقتی هم که این وسایل نقلیه حالا نبوده است، در تاریخ هست که اینها با شتر میرفتند؛ و حتی آن بیابانهای بیآب و علف را هم گردش میکردند و لا بد نقشهبرداری میکردند، و معادنی که در این ممالک هست، آنها با نقشهبرداریها و با وسایل علمی که داشتند اطلاع بر آنها پیدا میکردند. من در یک سالی- خیلی سابق- که در همدان بودم، یکی از آشنایان ما یک ورقهای آورد که تقریباً حدود یک متر بیشتر در یک متر بیشتر. این راجع به نقشه همدان بود که آنها نقشهکشی کرده بودند و روی آن نقشه نقطههای به رنگ دیگری زیاد بود آن آقا که این را آورد گفت: این …
نشانهگذاری ذخایر زیرزمینی همدان در نقشهٔ خارجیان
در همدان من بودم که یکی از آشناهای من، که سابقه داشت- اینکه میگویم مال شاید حدود بیست سال یا بیشتر باشد- که یک ورقهای آورد شاید یک متر در یک متر؛ نقشه بود، نقشه همدان و دهات و قُراء و قَصَبات همدان، این را که باز کرد من دیدم نقطههایی با رنگ دیگر، نقطه زیاد، در این هست. گفتم: اینها چیست؟ گفت: این نقشه از خارجیهاست، این نقطهها جاهایی است که یک چیزی در اینجا پیدا میشود؛ یک زیر زمین، یک چیزی دارد اینجا. اینها همه جا را مطالعه کردند. یک راه این بود که یک قسم از مطالعاتشان مطالعات شناختن ذخایر شرق، که یکی از آن هم ایران بود. یک قسم از مطالعات هم، که باز در همان وقتها که این وسایل اتومبیل و اینها نبود، با قافلهها حرکت میکردند و با شترها میرفتند مطالعه در …