رفتن به محتوای اصلی

منابع طبیعی

نام‌های دیگر: آب و خاک، ذخایر زیرزمینی، منابع زیرزمینی، منابع آب و خاک

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

جنگل، مرتع، خاک، معادن و دیگر ثروت‌های طبیعی سرزمین و حفاظت و بهره‌برداری از آن‌ها.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در اجتماع مردم قم— ۱۳۷۰/۱۱/۳۰

سیر زمانی

از ۱۳۷۰ تا ۱۴۰۳
۱۳۷۰۱۴۰۳

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۷۵ پاراگراف)

لزوم جلوگیری از گسترش غصب و قطع ید متصرفان از سوی دستگاه‌های مسئول

آن چیزی که من میخواهم تأکید کنم، هم به وزارت کشاورزی و منابع طبیعی، هم به محیط زیست، و هم به همه‌ی کسانی که دست‌اندرکار هستند، این است که مراقبت کنید این دائره‌ی غصب و تصرفِ نابجا و غلط توسعه پیدا نکند و جلویش گرفته شود. متصرفین را قطع ید کنید. هم خبرهای زیادی میرسد، هم انسان خودش مشاهده میکند - تا آنجائی که حالا انسان در رفت و آمدها، در سفرها فرصت پیدا میکند از نزدیک ببیند؛ یا کسانی که از نزدیک دیدند و مورد وثوقند، میآیند اطلاع میدهند - متأسفانه با تعرض به جنگلها و تعرض به مراتع، به کشور و به مردم …

جنگل و دریا ثروت ملت و وظیفهٔ مسئولان در حفاظت و بهره‌برداری درست

در مورد مازندران دو ثروت عظیم و دو فرصت بزرگ برای این استان عبارت است از دریا و جنگل؛ دو تا منبع ثروت عظیم، هم برای مردم این استان و هم برای کل کشور. از این دو ثروت عظیم، از این دو فرصت بزرگ باید هم بدرستی حفاظت بشود، هم بدرستی بهره‌برداری بشود. این سفارش من به مسئولان کشور است: این جنگل متعلق به ملت است، این دریا متعلق به ملت است و مسئولان دولتی متولیان ساماندهی کار ملت و کار کشورند؛ مراقب باشند؛ مراقب باشند. بهره‌برداری بهینه و اقتصادی و صحیح و جلوگیری از سوءاستفاده‌های گوناگون از جنگل یا به شکلی از دریا - که بیشتر از جنگل سوءاستفاده میشود - وظیفه‌ی مسئولان کشور است. اینی که دستهای طمعگار و طالبان منافع شخصی به عناوین گوناگون این ثروت ملی را به سمت جیبهای خودشان بکشند، قابل قبول نیست. این منطقه عموماً و این شهر که در کنار جاده‌ی چالوس و تهران قرار گرفته است، و این مناطق زیبا و خوش آب و هوا در اطراف این منطقه، اینها همه …

بهره‌برداری بدون خدشه به دین و اخلاق مردم و برای رفع فقر استان

مراقب باشند استفاده‌ی از جنگل، استفاده‌ی از دریا، استفاده‌ی از این مناظر زیبا، دین و اخلاق مردم را خدشه‌دار نکند و نیز به نحوی از آنها بهره‌برداری بشود که در این استان فقیر دیگر معنا نداشته باشد. این جزو وظائف است. البته همکاری شما را میخواهد. مردم باید این فرهنگ را در مازندران، بخصوص در این مناطقِ بشدت نزدیک به ساحل و جنگل، بخواهند؛ بخواهند که دستگاه‌های دولتی که برای آنها و به نفع آنها کار میکنند، بتوانند حافظ دینشان و اخلاقشان و نیز حافظ منافعشان باشند. یک همکاری …

واگذاری بی‌دریغ منابع طبیعی با سفارش و رفاقت به اشخاص و گروه‌ها و نهادها

… که این ساخت و سازهای اطراف تهران، به صورت یک حرکت سرطانی آغاز شد، ما همین‌طور مکرر شهردارها - همه‌ی شهردارهایی که در این مدت تا امروز آمده‌اند - را مورد خطاب قرار دادیم و به آنها دائم مطالبی را گفتیم. بعد به این نتیجه رسیدیم که فقط مسئله‌ی شهرداریها نیست. متصدیان منابع طبیعی اینجا تخلفات بزرگی کرده‌اند؛ منابع طبیعی را با سفارش و رفاقت و با ملاحظه و برای جلب حمایت این و آن، همین‌طور بیدریغ در اختیار اشخاص و گروهها و مسئولان و عمامه‌ای و غیرعمامه‌ای و نهادهای انقلابی و ... قرار داده‌اند. یعنی یک ملاحظه و مصلحت کوتاه‌مدت را در نظر گرفته‌اند و دیگر نگاه نکرده‌اند. آدم وقتی به طرف شمال تهران و ارتفاعات میرود، واقعاً وحشت میکند؛ یک بخشهایی هست که بنده هر وقت میروم، با اینکه محیط حرکت و گردش و تحرک و ورزش است، با اعصاب ناراحت به خانه برمیگردم. هر دفعه میروم، میبینم باز یک کارهای جدیدی انجام گرفته است. این دولت به طور جدی …

مأموریت اسلامی انسان به آباد کردن زمین و استخراج منابع به نفع بشر

اسلام ما را مأمور کرده است که از ثروت عظیم زمین به نفع بشر استفاده کنیم؛ «واستعمرکم فیها». خداوند متعال این زمین را - که همه‌ی خیرات و منابع حیاتی برای بشر در دل آن گنجانده شده است - در اختیار انسان قرار داده و از او میخواهد که آن را آباد کند و منابع حیاتی را به نفع زندگی بشر از آن بیرون بکشد.

زمین منبع حیات طیبه و آبادی آن با رعایت ضوابط الهی

زمین، منبع منابع فراوان برای ایجاد حیات طیبه‌ی انسانی است؛ ما میخواهیم این را برای کشور خود تأمین کنیم؛ ما میخواهیم به دستور اسلام عمل کنیم. آن‌جا که زمین آباد میشود، اگر با رعایت حدود و ضوابط الهی باشد، زندگی انسان هم آباد میشود.

سهم ایران از منابع طبیعی بسیار بیش از سهم جمعیتی آن

… برای ما هم مطرح کرده‌اند، اینها را در اختیار افکار عمومی و بخصوص در اختیار مسؤولان قرار دهند. به جای این‌که آیه یأس بخوانند و هر تلاشی را ناموفّق جلوه دهند، این همه امکانات و توانمندیها و موجودی با ارزشی را که در این کشور بزرگ نهفته است، برای مردم بیان کنند. ما تقریباً یکصدم جمعیت دنیا را داریم؛ خاک ما هم تقریباً یکصدم سطح خشکیهای دنیاست؛ اما سهم ما از منابع طبیعی، بسیار بیشتر از معدّل سهم یکصدم ماست. در نفت، ذخایر ما برجسته است و در شمار چند کشور اوّل دنیا هستیم. دومین ذخیره غنی گاز در همه دنیا را ما داریم، که از سهم معدّل ما خیلی بیشتر است. دو درصد معادن آهن دنیا در کشور ماست، که دو برابر سهم ماست. معادن مس ما پنج درصدِ همه مس دنیاست؛ یعنی پنج برابر سهم …

عزم ملی بر احیای منابع تجدیدشونده و توسعهٔ پوشش گیاهی

۱ـ ایجاد عزم‌ ملی‌ بر احیای‌ منابع‌ طبیعی‌ تجدیدشونده‌ و توسعه‌ی‌ پوشش‌ گیاهی‌ برای‌ حفاظت‌ و افزایش‌ بهره‌وری‌ مناسب‌ و سرعت‌ بخشیدن‌ به‌ روند تولید این‌ منابع‌ و ارتقاء بخشیدن‌ به‌ فرهنگ‌ عمومی‌ و جلب‌ مشارکت‌ مردم‌ در این‌ زمینه‌.

شناسایی و حفاظت منابع آب و خاک و ذخایر ژنتیکی گیاهی و جانوری

۲ـ شناسایی‌ و حفاظت‌ منابع‌ آب‌ و خاک‌ و ذخایر ژنتیکی‌ گیاهی‌ ـ جانوری‌ و بالا بردن‌ غنای‌ حیاتی‌ خاکها و بهره‌ برداری‌ بهینه‌ براساس‌ استعداد منابع‌ و حمایت‌ مؤثر از سرمایه‌گذاری‌ در آن‌.

اصلاح نظام بهره‌برداری و مهار عوامل ناپایداری منابع طبیعی

۳ـ اصلاح‌ نظام‌ بهره‌ برداری‌ از منابع‌ طبیعی‌ و مهار عوامل‌ ناپایداری‌ این‌ منابع‌ و تلاش‌ برای‌ حفظ و توسعه‌ی‌ آن‌.

گسترش تحقیقات کاربردی و فناوری‌های زیست‌محیطی و ژنتیکی و اطلاع‌رسانی

۴ـ گسترش‌ تحقیقات‌ کاربردی‌ و فن‌آوریهای‌ زیست‌ محیطی‌ و ژنتیکی‌ و اصلاح‌ گونه‌های‌ گیاهی‌ و حیوانی‌ متناسب‌ با شرایط محیطی‌ ایران‌ و ایجاد پایگاههای‌ اطلاعاتی‌ و تقویت‌ آموزش‌ و نظام‌ اطلاع‌ رسانی‌.

عزم ملی بر احیای منابع طبیعی تجدیدشونده و جلب مشارکت مردم

۱- ایجاد عزم ملی بر احیای منابع طبیعی تجدید شونده و توسعه‌ی پوشش گیاهی برای حفاظت و افزایش بهره‌وری مناسب و سرعت بخشیدن به روند تولید این منابع و ارتقاء بخشیدن به فرهنگ عمومی و جلب مشارکت مردم در این زمینه.

شناسایی و حفاظت منابع آب و خاک و ذخایر ژنتیکی گیاهی و جانوری

۲- شناسایی و حفاظت منابع آب و خاک و ذخایر ژنتیکی گیاهی - جانوری و بالا بردن غنای حیاتی خاکها و بهره‌برداری بهینه بر اساس استعداد منابع و حمایت مؤثر از سرمایه‌گذاری در آن.

گسترش تحقیقات کاربردی و فناوری‌های زیست‌محیطی و ژنتیکی

۴- گسترش تحقیقات کاربردی و فن‌آوریهای زیست‌محیطی و ژنتیکی و اصلاح گونه‌های گیاهی و حیوانی متناسب با شرایط محیطی ایران و ایجاد پایگاههای اطلاعاتی و تقویت آموزش و نظام اطلاع‌رسانی.

نجات درخت، آب و خاک از تضییع با برنامه‌ریزی دقیق و مدیریت قوی

ما باید بتوانیم با برنامه‌ریزیهای دقیق، با مدیریّت قوی و با اصرار و جدیّت در کار، خودمان را از تضییع خسارتبارِ منابع حیاتی و طبیعی - مانند درخت و آب و خاک - نجات دهیم. البته کارهای بسیار خوبی شده است - مقداری را من می‌دانستم، مقداری هم امروز در این‌جا اطّلاع پیدا کردم - اما این کارها را باید به طور جدّی دنبال کنیم. باید درمراحل عملی، با اصرار به دنبال تحقّق اهداف سازنده باشیم. برای ما مسأله محیط زیست یا حفظ منابع طبیعی، مسأله‌ای تجمّلاتی و درجه دو نیست؛ یک مسأله حیاتی است. در تلاش ما برای توسعه کشور، اولویّت باید در این بخش باشد. تکیه هم باید روی این بخش باشد. حتّی گرایش به صنعت باید با توجّه به این بخش باشد تا کشور بتواند استفاده …

دعوت دولت، ملت و مسئولان به پرداختن جدی به حفظ منابع طبیعی و کشاورزی

امیدواریم که ان‌شاءاللَّه همه - هم دولت، هم آحاد ملت و هم مسؤولان بخشهای مختلف - به مسأله مهمِ‌ّ حفظ منابع طبیعی، گیاه، درخت، کشاورزی، استفاده بهینه از آب، خاک و امکانات گوناگون دیگر، به‌طور جدّی بپردازند و ما در برنامه آینده - برنامه سوم - مشاهده کنیم که اولویّت با این‌کارهاست. این کارها قاعده‌اش درکشور خود ماست. امکانش، ذوقش، هوشش، تواناییهایش در این‌جا بحمداللَّه هست. در واقع احیای آن چیزی است که وجود دارد؛ وام گرفتن و دریوزگی در آن نیست و جوشیدن امکانات درونی کشور و ملت است. ان‌شاءاللَّه غلبه با این طرف باشد. جهتگیری این باشد که …

منابع زیرزمینی ارزشمند کشور و ثروت‌های عظیم کویر

داشته‌ها را بشناسید. ما ثروتهای فعلی‌مان هم زیاد است، ظرفیّتهایمان هم چندین برابر آن چیزی است که بالفعل دارا هستیم. ما چند نوع داشته و ظرفیّت داریم؛ یعنی بالفعل و بالقوّه. یکی ظرفیّتهای طبیعی است. ما از لحاظ منابع زیرزمینی، ظرفیّتهای زیادی داریم؛ نفت داریم، گاز داریم، انواع و اقسام منابع ارزشمند داریم. در همین کویری که شما می‌بینید، آنهایی که کویرشناسند یک وقتی به من گفتند منابع عظیمی وجود دارد؛ ثروتهایی که ارزشش از نفت و گاز بیشتر است. ما از این چیزها داریم. موقعیّت جغرافیایی منحصربه‌فردی در این منطقه داریم. ما از لحاظ زمینی، سرِ چهارراهِ شرق و غرب و شمال و جنوب قرار داریم؛ این موقعیّت بسیار مهمّی است. از لحاظ اقلیمی، تنوّع اقلیمی یک فرصت بسیار بزرگی است که ما داریم. از لحاظ سواحل طولانی …

فراوانی ثروت‌های طبیعی کشور بسیار بیش از میزان بهره‌گیری تاکنون

البتّه در کنار این فرصتهای انسانی، ثروتهای طبیعی و مادّی ما هم وجود دارد که آن هم فراوان است. ثروتهای طبیعی کشور ما خیلی بیش از آن چیزی است و آن مقداری است که ما تا به حال از آن بهره گرفته‌ایم و استفاده کرده‌ایم؛ خیلی بیشتر از اینها است. ما میتوانیم کارهای بزرگی را به اتّکاء این منابع انسانی و ثروت انسانی و ثروت طبیعی انجام بدهیم؛ شرطش این است که همّت بلند داشته باشیم، کارها را بجد دنبال کنیم و همکاران خوبی را ان‌شاءالله انتخاب کنیم. این توصیه‌‌ی اوّل ما است.

لزوم پیگیری جدی صرفه‌جویی در آب

… گفتند ما تعداد زیادی دانش‌آموخته‌ی کشاورزی داریم که هیچ کدام بیکار نیستند؛ همه‌ی اینها در مزارع و در کشتزارهای گوناگون و کارهای کشاورزی به کار گرفته شده‌اند و کشاورز از نظراتشان استفاده میکند؛ یعنی فایده‌اش را میبیند، مشاهده میکند و فایده‌ برایش نقد است. کشاورزی را فنّاورانه کنیم و صرفه‌جویی در آب را به معنای جدّی کلمه دنبال کنیم. این هم این مسئله.

مصرف خام نفت و گاز و امکان ایجاد ارزش افزوده

یکی‌اش ظرفیّت بازار داخلی است؛ یعنی یک بازار هشتاد میلیونی در اختیار تولیدکننده‌ی ایرانی است، یعنی هر تولیدکننده‌ای خودش مصرف‌کننده هم هست، مجموعاً یک بازار هشتاد میلیونیِ یک کشور بزرگ در اختیار تولیدکننده‌ی ایرانی است و خود این فرصت مهمّی است. یک ظرفیّت مهمّ دیگر سرمایه‌های طبیعی است که امروز ما از بعضی از این سرمایه‌های طبیعی -از همه نه- استفاده میکنیم ولیکن خب به صورت خام -خیلی از اینها به صورت خام- مثل نفت، مثل گاز که اینها به صورت خام دارد مصرف میشود، در حالی که از اینها میشود استفاده‌های برتر کرد و ارزش افزوده ایجاد کرد به وسیله‌ی اینها؛ یا زمینهای کشاورزی یا مراتع یا جنگلها، که اینها ثروتهای عظیمی است که در اختیار ملّت ایران است. ما در مورد معادن زیرزمینی مثل نفت و گاز، مثل روی، مس، سنگ آهن و امثال اینها در دنیا رتبه‌های بالا داریم؛ از رتبه‌ی اوّل و دوّم گرفته تا رتبه‌ی نهم. ما این منابع عظیم طبیعی را داریم. خب این ظرفیّت بسیار مهمّی است. علاوه‌ی بر اینها، زیرساخت‌های مهمّی در این سی …

تخریب کوه، جنگل و مرتع و محروم کردن نسل‌های آینده از این نعمت‌ها

… از این کسانی که این‌جوری‌اند، طبیعت را تخریب میکنند، جنگل و کوه را نابود میکنند، مراتع را پایمال میکند، سفره‌های زیرزمینی و آب را به یغما میبرند؛ اینها همه واقعاً بلای بزرگی است که تخریب محیط‌ زیست است و همه باید مقابل آن بِایستند؛ چه مسئولین و چه آحاد مردم. خب اینها در واقع زندگی آینده‌ی بشر را به خطر می‌اندازد؛ آن که کوه‌ها را در واقع وسیله‌ای قرار میدهد برای بالا بردن آهن و فولاد و ساختمان‌سازی و آپارتمان‌سازی و مانند اینها یا مراتع را نابود میکند یا [درختان] جنگلها را میبُرد و تبدیل به یک کاربری‌های مضر میکند، در واقع نسلهای آینده‌ی بشری را دارد از این نعمتها محروم میکند و به خطر می‌اندازد.

انتقال درآمدهای منابع طبیعی به مردم با عدالت بین‌نسلی

۲۴- استقلال بودجه دولت از درآمدهای حاصل از بهره‌برداری از منابع طبیعی و ثروت‌های عمومی و انتقال این درآمدها به مردم با تأمین عدالت بین نسلی

لزوم اهمیت همگانی به درختان، مراتع و جنگل‌ها

… انسان است. مبارک هم یعنی همین، یعنی چیزی که در آن برکت وجود دارد. گیاهان مایه‌ی برکتند؛ هم تولید هوا میکنند، هم حفظ آب میکنند، هم خودشان محصول به افراد بشر میدهند، هم فضا را زیبا و تماشایی میکنند؛ یعنی از همه جهت، گیاه برای انسان دارای فایده و مفید است. بنابراین به مسئله‌ی گیاهان و درخت‌کاری و مراتع و جنگلها و همه‌‌ی چیزهایی که به مسائل درختان و رویشهای سبز ارتباط پیدا میکند، همه باید اهمّیّت بدهند.

سهم بیشتر از یک‌صدم جهان در منابع اصلی با یک‌صدم جمعیت دنیا

… و زن- بین پانزده سال و چهل سال است و ما از این جهت، در کشور وضعمان بحمدالله بسیار خوب است و ۳۳ میلیون از جمعیّت کشور در این سنین قرار دارند، که میتوانند کار کنند، میتوانند بارهای سنگین را بر دوش خودشان حمل کنند. در منابع زیرزمینی [هم] در دنیا پیشرفته هستیم. من یک وقتی عرض کردم[4] که جمعیّت کشور در حدود یک صدم جمعیّت دنیا است امّا تقریباً همه‌ی منابع اصلی ما از یک صدم بیشتر است؛ بعضی دو صدم است، بعضی سه صدم است، بعضی پنج صدم است؛ یعنی ما از لحاظ منابع، دستمان باز است. در همین جلسه‌ی اوّل سال -یکی دو سال قبل-[5] گفتم که ما از لحاظ منابع نفت و گاز بر روی هم، در دنیا اوّلیم؛ یعنی بهترین کشور و ثروتمندترین کشور در همه‌ی دنیا از لحاظ منابع نفت و گاز بر روی هم [ما هستیم]، گفتم که ما در درجه‌ی اوّل قرار داریم. اخیراً آماری به …

نقد سوداگرانی که به سود شخصی به جان مراتع و جنگل‌ها می‌افتند

… من گزارش دادند، شنیدم جنگلهای ایران -بخصوص جنگلهای شمال- جزو کمیاب‌ترین نوع جنگلهای دنیا است؛ امروز در بسیاری از کشورهای دنیا که جنگل دارند، جنگل از این نوعی -که ما در شمال از آن برخوردار هستیم- وجود ندارد؛ خب، اینها را باید حفظ کرد، اینها خیلی با ارزش است. یک عدّه سوداگر و دنبال سود مادّی، فکر منافع ملّی را نمیکنند، به جان این مراتع یا جنگلها یا بقیّه‌ی ثروتهای طبیعیِ این‌چنینی می‌افتند و [فقط] سود خودشان را در نظر میگیرند. امیدواریم ان‌شاءالله این روز و این مراسمِ درختکاری -که احترام به سرسبزی کشور عزیزمان است- برای مردم ما به‌عنوان یک نماد احترام به طبیعت و به طبیعت سرسبز و سبزه تبدیل بشود و همه قدرش را بدانند و مسئولین هم به وظایف خودشان در این زمینه عمل کنند.

ناشناخته ماندن بسیاری از ظرفیت‌های زمین و لزوم کشف دائمی آن‌ها

… شما را موظّف کرده است که این زمین را آباد کنید؛ یعنی ظرفیّتهای موجود در این مجموعه‌ی کره‌ی ارضی را به فعلیّت برسانید. خیلی از ظرفیّتها هست که ناشناخته است، بعد شناخته میشود و بعد اهمّیّت آنها و ارزش آنها فهمیده میشود؛ این کار کار شما است؛ شما باید بکنید. امروز هم که ما خیال میکنیم از همه‌ی ظرفیّتهای زمین داریم استفاده میکنیم، حقیقت مطلب این نیست؛ ممکن است میلیون‌ها برابرِ آنچه امروز شما از آب و از خاک و از هوا و از موادّ زیرزمینی و از محصولات روی زمین استفاده میکنید، بشود به‌نحوی استفاده کرد که امروز ما از آن خبری نداریم. باید بشر به‌طور دائم ظرفیّتهای جدیدی را پیدا کند؛ از این ظرفیّتها به نفع زندگی بشر استفاده کند.

نیاز به قوانین حفظ جنگل‌ها که جای آن خالی است

ما برای حفظ جنگلها قوانینی لازم داریم - این قوانین جایش خالی است - و یک اراده‌ی قوی و عزم راسخی لازم داریم برای جلوگیری از تصرف زمینهای اطراف شهرهای بزرگ، که افرادی آنها را میگیرند و تبدیل میکنند به ساختمان، به آپارتمانهای بلندمرتبه. این کار علاوه بر اینکه مشکلات گوناگون بشری و انسانی ایجاد میکند، اولین کار غلطی که انجام میگیرد، این است که محیط سبز اطراف شهرها - هوای تنفس شهر - از بین میرود. حالا شما در شهر بروید زحمت بکشید و در خانه‌ها دانه‌دانه نهال بکارید؛ این کجا، و این که شهر محاط …

برخورداری ایران از منابع طبیعی چندبرابر میانگین سرانهٔ جهان

… بالاتر از متوسط را دارد. این در محاسبات باید بیاید. من یک وقتی در جمع مسئولان کشور در همین حسینیه - چند سال پیش از این - گفتم سطح جغرافیائی کشور ما تقریباً یک صدم سطح آبادِ جغرافیائی دنیاست، جمعیت کشور ما هم هفتاد میلیون است که تقریباً یک صدم جمعیت بشر است. بنابراین، حق ما به طور متوسط از منابع زیرزمینىِ دنیا، میشود یکصدم؛ اما ما مهمترین منابع زیرزمینی را بیش از یکصدم داریم: فلزات اصلی، فولاد، مس، سرب و بسیاری از کانهای دیگر؛ همه سه درصد، دو درصد، چهار درصدِ ذخائر دنیا، در کشور ماست. نفت، که وضعش معلوم است و ما دومین دارنده‌ی نفت در سطح منطقه‌ی نفت‌خیزِ خلیج فارس و خاورمیانه هستیم. گاز، ما دومین دارنده‌ی گاز در سطح دنیا هستیم. ببینید چند برابرِ میانگین سرانه‌ی افراد بشر، ملت ما و کشور ما دارای منابع طبیعی است.