نظام مدیریت در کل چرخهٔ آب بر اساس توسعهٔ پایدار و آمایش سرزمین
۱- ایجاد نظام جامعه مدیریت در کل چرخهی آب بر اساس اصول توسعهی پایدار و آمایش سرزمین در حوضههای آبریز کشور.نامهای دیگر: آب، آبهای زیرزمینی، انتقال آب، تأمین آب
تأمین، حفاظت و مدیریت آب کشور.
نخستین کاربرد در متنهای این سایت:نمایندهى ولىفقیه و قضات هیئتهاى هفتنفرهى واگذارى زمین— ۱۳۷۰/۰۸/۰۶
روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.
۱- ایجاد نظام جامعه مدیریت در کل چرخهی آب بر اساس اصول توسعهی پایدار و آمایش سرزمین در حوضههای آبریز کشور.۲- ارتقاء بهرهوری و توجه به ارزش اقتصادی و امنیتی و سیاسی آب در استحصال و عرضه و نگهداری و مصرف آن.۳- افزایش میزان استحصال آب و به حداقل رساندن ضایعات طبیعی و غیرطبیعی آب در کشور از هر طریق ممکن.۴- تدوین برنامهی جامع به منظور رعایت تناسب در اجرای طرحهای سد و آبخیزداری و آبخوانداری و شبکههای آبیاری و تجهیز و تسطیح اراضی، و حفظ کیفیت آب و مقابله با خشکسالی و پیشگیری از سیلاب و بازچرخانی و استفاده از آبهای غیرمتعارف و ارتقاء دانش و فنون و تقویت نقش مردم در استحصال و بهرهبرداری.۵- مهار آبهایی که از کشور خارج میشود و اولویت استفاده از منابع آبهای مشترک.… ــ و همکارى همهى دستگاهها را که این مبالغ در مدّتِ نهچندان طولانىاى ــ در ظرف همین سال و سال آینده ــ انشاءالله جذب بشود، به این معنا که کارها شروع بشود. البتّه بعضى از این کارها مثل خود دانشگاه و مانند اینها، ظاهراً بیش از یکى دو سال زمان میطلبد. این طرح آبرسانى[6] هم که امروز بحمدالله نتیجهى آن حاصل شد که مدّتى بود دولت و وزارت نیرو مشغول بودند، چیز بسیار باعظمتى است. مشکل بوشهر و شهرهاى دیگرِ استان بىآبى و کمآبى بوده؛ این طرح این مشکل را تا حدود بسیار زیادى حل خواهد کرد و بحمدالله امروز طرح در حقیقت به مرحلهى استحصال و نتیجهگیرى رسید که این خیلى جاى خوشحالى است. امیدواریم که انشاءالله همهى این کارها مبارک باشد براى این مردم و براى مسئولین هم انشاءالله مبارک باشد و لطف الهى را متوجّه حال آنها بکند.یک نقطهی دیگرِ ایشان ــ که آقای مخبر هم بحق اشاره کردند ــ اهتمام به طرحهای بزرگ بود. به طرحهای سنگین اهتمام داشت؛ مثلاً فرض کنید مثل همین انتقال آب از دریا به چند نقطه یا مثلاً در همین مسئلهی آب، انتقال آب از راههای دور به شهرهایی که مدّتها بود در انتظار آب بودند؛ ایشان مسئلهی شُرب اینها و کشاورزی اینها را حل کرد. طرحهای گوناگونی از این قبیل داشت. این هم یک نقطهی برجسته در خصوصیّات رئیسجمهور عزیزمان.در زمینهی مسائل کشاورزی، آنطور که به بنده گزارش دادهاند، حدود ۳۷ میلیون هکتار اراضی قابل کشاورزی در کشور هست. ۳۷ میلیون هکتار اراضی قابل کشاورزی خیلی است! گاهی گفته میشود که آب در کشور کم است؛ راست است، ما کشور پُرآبی نیستیم، امّا شیوههایی وجود دارد ــ که این شیوهها تجربه شده ــ که میتوان با همین آب موجود، همهی این امکانات کشاورزی کشور را تأمین کرد، آبیاری کرد و کشاورزی را واقعاً رونق داد، رشد داد، پیش برد. مسئلهی کشاورزی هم در کشور خیلی مهم است.بعضی از مسائل کلان کشور هست که ما به کلان بودنِ آن مسائل توجّه نداریم. مسئلهی آب برای کشور یک مسئلهی کلان است؛ ناترازی آب برای کشور یک مشکل و معضل اساسی است. مسئلهی سوخت همینجور؛ ما الان در مسئلهی سوخت، به معنای واقعی کلمه مشکل داریم. ما کشور تولیدکنندهی نفت، با اینهمه منابع زیرزمینی نفتی، بنزین وارد کنیم؟ این معنی دارد؟ معنایش همین است که ما در یک مسئلهی کلان دچار مشکلیم. مسئلهی برق همینطور. مسائل …… هم باید گرفته بشود؛ یعنی واقعاً یکی از کارهای بزرگ و کارهای مهم این است. غذای سگ را از بیرون وارد کنند، وسایل آرایش را با قیمتهای گزاف و گران وارد کنند! یک واحد پول هم نباید صرف این چیزها بشود، چه برسد به پولهای زیاد. غرض، کارهای زیربنائی زیادی ما داریم. همین مسئلهی آب کشور، مشکل آب، این یکی از کارهای زیربنائی است و حلّش هم کاملاً ممکن است، منتها پول لازم دارد. حالا خوشبختانه میدانیم و اطّلاع داریم که این دولت کارهای خیلی خوبی در این زمینه انجام داده و دارد انجام میدهد، در حال انجام است. باید این کارها را انجام داد. این مسئلهی آب یکی از مسائل مهم است.… یعنی کشور از لحاظ مسائل غذائی هیچ وقت دچار مشکل نشود، هیچ نگرانیای وجود نداشته باشد؛ ثانیاً درآمد کشاورزان افزایش پیدا کند؛ خیلی خوب است که درآمد کشاورزان ما افزایش پیدا بکند و به کشاورزی دلگرم بشوند و ادامه بدهند، [که این] محصول فوقالعاده باارزشی است؛ همچنین معضل کمبود آب را میشود حل کرد. در کشور ما آنچه معروف است و آنچه به طور معمول گفته میشود ــ که بنده البتّه نظراتی در این زمینه دارم ــ این است که ما دچار کمبود آب هستیم؛ خب اگر کشاورزی ما دانشبنیان شد، مشکل کمبود آب هم حل خواهد شد. مثلاً در باب کشاورزی این را من به عنوان نمونه ذکر کردم.از باب مثال، از موضوعات مبتلابهِ امروزِ ما فرض بفرمایید مسئلهی آب در کشور است؛ یک مسئله است دیگر. مسئلهی کشور، مسئلهی آب است و مسئلهی آب در آیندهی خیلی نزدیکی به مسئلهِی مهمتری هم در سطح دنیا تبدیل خواهد شد. خب برای این یک فکر علمی باید بشود. یا مسئلهی محیطزیست و حتّی مسئلهی ترافیک؛ مسئلهِی ترافیک، یک مشکلی در زندگی است. شما از یک گوشهی تهران حرکت میکنید تا یک قسمت دیگر، باید یک ساعت، یک ساعت و ربع سوار ماشین باشید با این گرفتاریها؛ خب این راه حل دارد؛ باید از طریق علم راه حلّ این را پیدا …… این مردم وفاداری که در این استان هستند، با این همه امکانات و استعدادهای طبیعیای که در این استان وجود دارد، با این همه کارخانهجاتی که در این استان وجود دارد، وضع مردم به جایی برسد که آنها را ناراضی کند و مسئلهی آبشان، مسئلهی فاضلابشان آنها را ناراحت کند. اگر چنانچه توصیههایی که نسبت به آب خوزستان و فاضلاب اهواز [شده بود] -که این همه تأکید شد برای فاضلاب اهواز و مسائل آب- مورد توجّه قرار میگرفت، حالا مسلّماً این اشکالات را نداشتیم. خب حالا که مردم ناراحتیشان را بُروز دادند و اظهار کردند، هیچ گِلهای نمیشود از مردم داشت؛ خب ناراحتند.… مشکلات بودند مردم خوزستان بودند و انصافاً ایستادند؛ من از نزدیک شاهد بودم. من از نزدیک دیدم که مردم خوزستان چقدر باوفا و بااهتمام جوانهایشان را فرستادند، مردهایشان را فرستادند، زنهایشان کمک کردند و این مردم باوفا و علاقهمند نبایستی دچار این مشکلات باشند. خب واقعاً نمیشود ملامت کرد مردم را و بایستی به کار مردم رسیدگی بشود، و باید رسیدگی میشد. اگر رسیدگیهای لازم در وقت خود انجام میگرفت، مسلّم این وضعیّت برای مردم پیش نمیآمد. حالا هم که الحمدلله دستگاههای مختلف، دولتی و غیر دولتی و همه مشغول کار شدند، این کارها را با جدّیّت دنبال کنند و دولت بعد هم که خواهد آمد، انشاءالله به این مسئله بِجِد بپردازند.[استفاده از] فنّاوری روز؛ همین مسئلهی آب که حالا اشاره کردند -تقسیم آب و بهاصطلاح استفادهی بهینهی از آب- خیلی مهم است. جلوگیری از واردات؛ ببینید من باز هم تأکید میکنم. حالا شما میگویید ما جلوی واردات را گرفتیم امّا میوههایی در بازار هست که [وارداتی است]. آخر ایران برود از کجا میوه بیاورد که بهتر از میوهی ما باشد؟ یک وقتی زمان ریاست جمهوری ما، یک نفری از یک کشور عربی -اسم …مسئلهی خاک. عرض کردیم فرسایش خاک، در بلندمدّت خطر بزرگتری از کمبود آب است. چند سال قبل از این بحثهای آبخیزداری و آبخوانداری و مانند اینها مطرح شد، کارهایی هم انجام گرفت؛ باید اینها با جدّیّت و قوّت دنبال بشود؛ این کارها متوقّف نماند.بنده یک مورد را خودم دیدم در یکی از ییلاقات مشهد - جاغرق - یک دوست قدیمی ما یک زمین کوچکی داشت و دارد. یک آب مختصری بهقدر مثلاً نصف آنچه از لولهی قوری میآید بیرون، آن بالا بود. این آب را جمع کردند، هدایت کردند، حفظ کردند، چند استخر در این زمین از این آب بهوجود آمد و زمین آباد شد؛ از یک آب خیلی مختصر که میتوانست به هدر برود و هیچکس هم نفهمد و نبیند.… داده بود با درخت و کشت و زرع و همهچیز - گفتش که میخواهید منبع آب اینجا را ببینید؟ گفتیم بله. گفت ما را مبالغ طولانیای برد - شاید مثلاً چند کیلومتر؛ حالا من درست یادم نیست خصوصیّات را - آنجا رفتیم، دیدیم بله، بهقدر یک لولهی آفتابه، مختصر آبی دارد میآید؛ این آدم همّت کرده، این آب را حفظ کرده، هدایت کرده، آورده، از این آب استفادهی بهینه کرده. یعنی از این آبهای کشور میشود مردم در محیطهای زندگی خودشان استفادههای بهینه بکنند. «درختکاری» از جملهی کارهای خوب است. البتّه درخت را میکارند، من شنیدم درست نگهداری نمیشود. درختکاری رایج شده امّا درخت که کاشتید، باید درخت را نگهداری کنید؛ حالا یا خودشان نگهداری بکنند یا دستگاههای شهرداری بکنند؛ بالاخره این کار باید انجام بگیرد.وضع طبیعی استان هم متناسب با همین وضعیت انسانی است؛ یک وضع طبیعىِ ممتازی است. هم از لحاظ اوضاع طبیعی، هم از لحاظ موقعیت جغرافیائی، این استان ممتاز است. این استان استعداد عالی کشاورزی دارد، آب سطحىِ فراوان و البته متأسفانه مهار نشده دارد؛ که یکی از کارهائی که باید در این استان انجام بگیرد، مهار بیش از پیش آبهای سطحی است. این استان زمینهای حاصلخیز، خاک حاصلخیز، اراضی قابل کشت دارد. در این استان، بیش از هشتصد هزار هکتار زمین قابل کشت و زراعت وجود دارد. این استان آب و هوای متنوع دارد، قابلیتهای صنعتی و معدنی دارد. به خاطر موقعیت جغرافیائیای که دارد، از لحاظ ارتباط با خارج و …… فهرست شود. همین مصوباتی که امروز هیئت محترم وزیران در اینجا داشتند، همچنین مواردی که در سفرهای رئیس جمهور محترم به این شهر تصویب شده است، اینها باید دقیقاً و موبهمو اجرا شود. مسئولین محترم سعی کنند همهی این مصوبات را با دقت و با اهتمام، تا آخر دنبال کنند. همین مسئلهی آب برای قم که مسئلهای بسیار اساسی و حیاتی است، چند سال است که کارهای آن بحمدالله شروع شده و به طور نسبی به نتائج مطلوبی هم رسیده است؛ اما بایستی این همت و این تلاش ادامه پیدا کند تا انشاءالله آب گوارای مشروب به شهر قم برسد و کام مردم را شیرین کند.- اصلاح الگوی کشت و اعمال شیوههای آبیاری کارآمدتر، ایجاد سامانههای بهینه تأمین و توزیع آب شرب و بهینهسازی تخصیص و مصرف آب در بخش تولید براساس ارزش راهبردی و اقتصادی بیشتر.اشاره کردند به مسئلهی آب. من میدانم مسئلهی مهم استان یزد، مسئلهی آب است. البته در نظرسنجیهای مردم، مسئلهی اشتغال، مسئلهی گرانی، جزء مسائلی است که مورد اهتمام شماست. همهی مسئولین؛ چه آنهائی که باید قانون بگذارند، چه آنهائی که باید اجرا کنند، چه آنهائی که باید متخلف را تعقیب کنند - یعنی قوای سهگانه - وظیفه دارند در این زمینهها …مسئلهی آب و خشکسالیِ چند سال اخیر است که خسارتهای زیادی به بار آورده است. اگر به یاد داشته باشید، پیشنهاد مشترک وزارت کشور و سازمان مدیریّت منجر به مصوّبهی ۸۱/۵/۳۰ شد که مربوط به خشکسالی است. بسیار خوب است که این مصوّبه دنبال شود. موضوع آبشیرینکن را بررسی کنید. خواهش من این است که مسئلهی آبشیرینکن را جزو کارهایی بگذارید که قرار است به طور جدّی دنبال کنید.… - قطع کردهاند برای اینکه در آن مکان یک مجموعه ساختمانی بسازند و فلان قیمت بفروشند! اینگونه بیاعتناییها به گیاه، به درخت، به باغ و به عوامل طبیعیِ حیات و وجود، برای کشور ضایعه آفرین است. ما کشوری داریم که ازلحاظ وسعت خاک، یکی از کشورهای غنی است. گفته میشود آب کم داریم و البته درست است؛ اما به تجربه دانسته شده است که با آب کم هم - همراه با صرفهجویی و روشهای علمی - میشود زمین را آباد کرد. ما اگر تلاش کنیم؛ اگر از روشهای علمی استفاده کنیم و مدیریّت درست را بهکار ببریم، با همین میزان موجودی آبی که درایران داریم، میتوانیم این سرزمین وسیع را یکپارچه پوشش گیاهی دهیم. برای ما مایه شرمندگی است که با وجود این کشور غنی، محصولات گیاهی و حتّی مواد غذایی لازم را از دیگران بگیریم. درست مثل کشوری که زمین و امکانات و این تاریخ عظیم کشاورزی را ندارد. این وضعیت را باید شما آقایان - شما مسؤولان و وزرای ذیربط - به یک وضعیت درست تبدیل …مسأله کویر زدایی و بیابانزدایی باید جزو کارهای اساسی باشد و در برنامه جدّی قرار گیرد. همین موردی که الان اشاره شد - کاری که گفتند انجام گرفته؛ آبخوانداری - خوب است. نام خوبی است، کار خوبی هم هست؛ استفاده از سیلابها به نحو صحیح و درست، با شکلهای صحیح. باید این طرحها و امثال این طرحها انجام شود. طرحهای متعدّدی از این قبیل را میشود پیشبینی کرد که به سرمایهگذاریهای کلان هم نیازی ندارد و فقط با ابتکار، دنبالگیری، دلسوزی و هماهنگی بخشهای مختلف با یکدیگر، تحقّق پیدا میکند.توصیهی بعدی این است که با مسائل کشور مماس بشوید. انسان [وقتی] مسائل کشور را از دور نگاه میکند، یک جور است، [امّا] وقتی تماس با مسائل پیدا میکند، یک جور دیگر است؛ گاهی تفاوت میکند. حالا مثلاً مسئلهی آب را یکی از دوستان مطرح کردند؛ خب مسئلهی آب یک مسئلهای است که وقتی وارد بشوید، تماس پیدا کنید، جستجو کنید و تحقیق کنید، به یک نتایجی میرسید که مثلاً با نتایجی که اینجا گفته شد تفاوت دارد. با مسائل کشور مماس بشوید، مسائل را از نزدیک ببینید، درک کنید، روی آن کار کنید، متمرکز بشوید. لازم هم نیست که حالا فرض کنید جمعیّت شما وآن تشکلّی که شما در آن هستید، به همهی مسائل کشور برسد؛ نه، متمرکز بشوید روی یک مسئله، دو مسئله، روی آن مسائل فکر کنید، کار …همچنین لازم است به خاطر همین مسألهی آب که وزیر محترممان به آن اشاره کردند،[2] از شخص ایشان، از کارکنان سازمان آب این منطقه و منطقهی فارس - که ظاهراً یکی است - و از استاندار فعالِ بااخلاصِ خوشروحیهی خوبمان،[3] و از هر کدام شما که به نحوی در این کار و در کارهای دیگر سهیم بودید، صمیمانه تشکر بکنم.من یادم نمیرود در خاش یک وقتى رفتیم بالاى سر یک چاهى؛ آنچنان آب این چاه میجوشید، واقعاً مثل یک رودخانهى عظیم. سه متر کنده بودند و داشتند با موتور و با لوله آب میکشیدند، و یک رودخانه راه انداخته بود؛ این را من دیدم. در منطقهى ایرانشهر هم که خود ما رفتیم، اینجور بود. متأسّفانه کارِ باید در آنجا نشده. البتّه خیلى کار شده و من منکر کارهایى که در بلوچستان [شده] ــ چه دستگاههاى رسمى دولت کردند؛ چه جهاد سازندگى کرده؛ چه گروههاى کوچکى که اوّل انقلاب، خود ما …