صرفهجویی ده درصد آب کشاورزی معادل کل مصرف صنعتی و خانگی
… مصرف میشود، [ولی بهرهوری ناچیز است.] من حالا در همین تصویرهایی که از کارها نشان دادند ــ نمیدانم مربوط به کدام تصویر بود ــ چشمم افتاد به این آبیاریِ کذاییِ قدیمی که آب داشت همین طور از داخل جویِ گلآلود عبور میکرد و حرکت میکرد؛ نمونهی آبیاری ما این است. بنده یک وقتی چند سال قبل از این گفتم، که حدود نود درصدِ آبِ کشور صرف کشاورزی میشود.[6] [آب مصرفیِ] صنعت و مصارف خانگی و امثال اینها ده درصدِ آبِ کشور است، نود درصد مربوط به کشاورزی است. ما اگر بتوانیم از این نود درصد، ده درصد را صرفهجویی بکنیم، به قدر همهی آبی که امروز صرف صنعت و صرف شرب خانگی و بقیّهی مصارف میشود، آب بازیافت کردهایم؛ مسئلهی بهرهوری اینجوری است. ما از آب، بد بهرهوری میکنیم؛ از انرژی، بد بهرهوری میکنیم. این، دو رکنِ اساسی است: افزایش سرمایهگذاری، ارتقای بهرهوری.
اهمیت مسئلهٔ آب اصفهان و پیگیری اقدامات برای حل آن
البتّه این خصوصیّات مردم اصفهان ربطی به گلایههای اصفهانیها ندارد. این [مطلبی] که آقای طباطبائی فرمودند، درست است، حق با ایشان است؛ مسئلهی آب اصفهان مسئلهی مهمّی است. بنده هم دنبال این قضیّه بودهام؛ دوستان متعدّدی نامه نوشتند، ما هم ارجاع کردیم، دنبالگیری کردیم، اخیراً هم من دنبالگیری کردم، الحمدلله مشغولند؛ یعنی کارهای خوبی دارد انجام میگیرد؛ پنج شش اقدام که حالا مثلاً ممکن است گفته بشود بعضی از اینها بلندمدّت است؛ خب باشد، بالاخره دارد کار انجام میگیرد، دارد پیش میرود و انشاءالله حل خواهد شد. من حالا به مسئولین محترم دولتی که واقعاً هم تلاش میکنند، کار میکنند، سفارش میکنم که در این زمینه هر چه …
مدیریت یکپارچهٔ منابع آب و افزایش بهرهوری آب کشاورزی
۷ـ استقرار نظام مدیریت یکپارچه منابع آب کشور و افزایش بهرهوری حدود پنج درصدی آب کشاورزی.
مدیریت آبهای سطحی و افزایش منابع زیرزمینی با آبخیزداری و آبخوانداری
کنترل و مدیریت آبهای سطحی و افزایش منابع زیرزمینی آب از طریق آبخیزداری و آبخوانداری.
دستیابی به سایر آبها و بازچرخانی آب صنعتی و پساب
برنامهریزی برای دستیابی به سایر آبها و بازچرخانی آبهای صنعتی و پسآب.
جدی گرفتن آبخیزداری برای جلوگیری از سیلاب و ریزگردها
یکی از کارهای مهمّ لازم در زمینهی کاشت درخت و فضای سبز، مسئلهی آبخیزداری است. اگر چنانچه آبخیزداری را دستگاههای مربوط جدّی بگیرند و اهمّیّت بدهند -چه آنچه مربوط به وزارت کشاورزی است، چه آنچه مربوط به وزارت نیرو است- هم جلوِ سیلابهای بیمورد گرفته میشود، هم جلوِ ریزگردها گرفته میشود و هم بقیّهی فواید گیاهان و درخت بر آن مترتّب میشود. در این آبخیزداری هم اگر بتوانند درختان میوهدار را در مراکز آبخیزداری غرس کنند، شاید منافعش بیشتر باشد؛ البتّه تشخیص این [امر] با متخصّصین است که آنها بایستی نظر بدهند. انشاءالله که همهی مردمی که امروز و این روزها درخت میکارند، مشمول لطف و برکت و رضایت الهی …
تعادلبخشی و حفاظت کیفی با آبخیزداری و آبخوانداری
۹. تعادلبخشی و حفاظت کیفی آبهای زیرزمینی از طریق اجرای عملیات آبخیزداری، آبخوانداری، مدیریت عوامل کاهش بهرهبرداری از آبهای زیرزمینی و تبخیر و کنترل ورود آلایندهها.
نشست آبهای زیرزمینی و لزوم اجرای برنامه، صرفهجویی و الگوی کشت
مسئلهی آب را هم که من یادداشت کردم خیلی مهم است. اشارهی آقای چیتچیان کاملاً درست است. نشست آبهای زیرزمینی واقعاً مهم است. این برنامهریزیای که حالا میگویید کردهاید، کافی نیست -برنامهریزی پنجاه درصد کار است یا کمتر- بایستی دنبال این برنامه حرکت کنید، راه بیفتید. البتّه شما اهل این کار هم هستید الحمدلله. [علاوه بر] صرفجویی در آب، اصلاح آبیاری، الگویکشت در هر منطقه.
ارتقای بهرهوری آب در تولید محصولات کشاورزی
۵- ارتقاء بهرهوری از آب در تولید محصولات کشاورزی و استفادهی علمی و بهرهبرداری بهینه از سایر نهادههای تولید.
قابل برطرف شدن کمبود آب با طرحهای علمی و فنی
همین کمبود آب هم که در کشور مطرح است و درست هم هست - ما کشور کمآبی هستیم - با طرحهای علمىِ فنىِ هوشمندانه کاملاً قابل برطرف شدن است؛ که بعضی از دوستان هم اینجا اشاره کردند، بنده هم قبلاً این را گفتهام. با یک مقدار مداقه، یک مقدار پیشرفت، در همین زمینه هم که ما کمبود داریم، میتوانیم این کمبود را جبران و برطرف کنیم. بنابراین واقعاً کشور از لحاظ منابع طبیعی هم ظرفیت فوقالعادهای دارد.
تقدیر از کار انجامشده و لزوم رساندن سریع آب دز به قم
از مهمترین نیازهای این شهر، مسئلهی آب است؛ که از چند سال پیش این مسئله به صورت جدی تعقیب شده است، دنبال شده است. کارهای بسیار خوبی انجام گرفته است. بخش مهمی از کار انجام گرفته، که لازم است ما از دستاندرکاران این کار تقدیر کنیم؛ اما از مسئولین محترم این کار میخواهیم که آبی را که از راه دور و از سرچشمههای دز برای قم میآید، هرچه زودتر به قم برسانند. این نیاز اساسی و بزرگ مردم قم باید انجام بگیرد.
ارتقای بهرهوری و نهادینه شدن مصرف بهینهٔ آب
8- ارتقاء بهرهوری و نهادینه شدن مصرف بهینه آب در تمام بخشها بویژه بخش کشاورزی در چارچوب سیاستهای زیر:
سند ملی الگوی مصرف آب
- طراحی، تدوین و اجرای سند ملی الگوی مصرف آب در بخشهای مختلف و بههنگامسازی آن.
سیاستهای تشویقی برای بهینهسازی استحصال و مصرف آب
- اعمال سیاستهای تشویقی و حمایتی از طرحهای بهینهسازی استحصال، نگهداری و مصرف آب.
کاهش ضایعات و جلوگیری از آلودگی آبها
- تدوین و اعمال استانداردها و ضوابط لازم برای کاهش ضایعات آب، پایش کیفیت منابع آب و جلوگیری از آلودگی آبها.
استفادهٔ مجدد و بازچرخانی آب
- برنامهریزی برای استفاده مجدد و باز چرخانی آب.
تعادل منابع و مصارف آب و مدیریت خشکسالی و سیل
- تدوین و اجرای برنامههای عملیاتی مناسب برای ایجاد تعادل بین منابع و مصارف آب بویژه در سفرههای زیرزمینی دارای تراز منفی و اعمال مدیریت خشکسالی و سیل، سازگار با شرایط اقلیمی.
توجه به ارزش اقتصادی و امنیتی آب و مهار آبهای خروجی از کشور
۲۶ـ توجه به ارزش اقتصادی، امنیتی، سیاسی و زیست محیطی آب با تسریع در استحصال، عرضه، نگهداری و مصرف آن و مهار آبهایی که از کشور خارج میشود با اولویت استفاده از منابع آبهای مشترک.
امکان تأمین نیاز کشور با آب موجود در صورت پرهیز از اسراف
البته محدودیتهایی هم داریم. من در شیراز اشاره کردم: اگر ما اسراف نکنیم، میتوانیم نیاز کشور را برآورده کنیم. یکی از چیزهایی که ما در این کشور نتوانستیم بر خودمان فائق بیاییم و اصلاح کنیم، مسئلهی اسراف است و یکی از موارد اسراف، اسراف در آب است؛ اتفاقاً کشور ما جزو مناطقی است که از لحاظ آب آن چنان غنی نیست؛ اما درصورتیکه اسراف نکنیم و روش کار را آن چنان که عاقلانه و درست است در پیش بگیریم، با همین آبِ موجود میتوانیم نیاز کشور را برآورده کنیم. اینها وظائف همهی مردم ایران است و دولت اسلامی موظف است که با ترتیب صحیح و با برنامهی درست، از این آمادگی ملت ایران استفاده کند و انشاءالله یکی پس از دیگری مشکلات را برطرف کنند.
مشکل آب ابرکوه و وابستگی کشاورزی منطقه به آب
امام جمعهی محترم شهرتان دربارهی مشکل آب ابرکوه مطلبی را به طور کوتاه اشاره کردند؛ بنده هم در گزارشهائی که قبل از سفر دربارهی همهی استان و بخصوص در مورد این شهر - که اختصاصاً مایل بودم به این شهر سفر کنم - مطالعه کردم، همین مسئلهی آب در آن گزارشها هم تکرار شده است. این شهر و این منطقهی از استان یزد، تکیهاش بر روی کشاورزی است و کشاورزی احتیاج دارد به آب؛ و این استان، استان کمآبی است؛ از جمله این شهرستان هم دچار همین کمآبی هستند. شک نداریم که با همت دولت و با کمک مردم و مسئولان و مأموران مختلف این مشکل هم مثل همهی مشکلات دیگر حل خواهد شد. آنچه مهم است این است که ملت چیزی را بخواهد و مسئولین به عنوان خدمتگزاران ملت کمر همت ببندند و تصمیم بر اجرای نیازهای مردم داشته باشند.
سفارش پیگیری علمی بارندگی ابرها برای منطقهٔ تشنهٔ یزد
یکی اینکه این مطلبی که اخیراً این دوست محترممان - که حالا انشاءاللَّه اسمشان هم بعداً بگویند که آشنا بشویم بیشتر - دربارهی مسئلهی ابرها گفتند، تصادفاً این دو سه روزه اشتغال ذهنی من، همین مطلب بود که چگونه میشود این شهر و این منطقه را که از لحاظ حضور ابرها هیچگونه کمبودی ندارد، اما از لحاظ بارندگی ابرها و فیض بارندگی جز مناطق محروم است؛ همیشه تشنه است؛ این زمین تشنه است، نجات داد. میخواستیم سفارش کنیم یک مرکز علمی این کارها را پی بگیرد، بلکه به سرانجامی برسد - کارهائی البته قبلاً شده در این زمینه - حیف است این سرزمین مستعد، این نیروی انسانی مستعد و آماده و علاقهمند به کار محروم باشند و محروم بمانند همچنان. بنابراین، من از جنابعالی ضمن اینکه تشکر میکنم از مطلبی که بیان فرمودید، خواهش میکنم آن چیزی که گفتید یا میخواستید مفصلتر بگوئید، روی کاغذ بنویسید، پایش را هم امضاء کنید، برای من بفرستید تا من این را مبدأ یک حرکت قرار بدهم.
لزوم استفادهٔ بهینه از آب موجود و آموزش شیوههای مصرف آن
مرتب از اینکه ما از لحاظ آب در مضیقه هستیم، حرف میزنند؛ خوب بله، ما میدانیم کشور ما از آن کشورهای پُر آب نیست؛ اما آیا از همین آبی که امروز داریم، استفادهی بهینه میشود؟ جواب، منفی است. این، جزو کارهای وزارت جهاد کشاورزی و وزارتخانهها و دستگاههای گوناگون دولتی است که آموزش چگونگی استفادهی از آب، تنظیم جریان آب در بخشهای مختلف، نگهداری از همین مقدار آبی که از نزولات مبارک آسمانی است، با انواع و اقسام شیوههایی که امروز در دنیا معمول است، جزو کارها قرار بگیرد. بنابراین، کشور ما از کشورهای پُر آب نیست، اما همین مقدار آبی که داریم، قادر است محصولات کشاورزی را سیراب کند. در زمین هم همینطور هستیم. من در گزارشها خواندهام که ما امروز اندکی بیش از هجده میلیون هکتار زمینِ قابل کشت داریم؛ در بخشهای مختلف: دیمی و آبی و باغی و غیره، که این مقدار میتواند به سی میلیون هکتار افزایش پیدا کند؛ یعنی نزدیک به دو برابر. من در بعضی از …
استفادهٔ بهینه از آب با تدبیر و پرهیز از اسراف
همانگونه که میدانید آب در کشور ما به قدر زمین نیست. معروف است که ایران کشورِ کم آبی است؛ اما اگر با عقل و تدبیر و روحیه خستگیناپذیر پیش برویم، میشود از همین آب موجود استفاده کرد. آبها را که هرز میرود، مهار کنیم. آبها را درست مصرف کنیم. در مصرف آب اسراف نکنیم. با کار علمی و مدبّرانه میشود استفاده بهینه کرد. خیلیها قبل از انقلاب به دشتهای حاصلخیز ما چشم داشتند. کسانی که از همه چیز این کشور بیگانه بودند، برای دشت قزوین و دشت مغانِ ما برنامهریزی کرده بودند؛ ما چرا نتوانیم برنامهریزی کنیم تا از این خاکهای حاصلخیز و …
توجه به ارزش اقتصادی، امنیتی، سیاسی و زیستمحیطی آب
۴۰ـ توجه به ارزش اقتصادى، امنیتى، سیاسى و زیستمحیطى آب در استحصال، عرضه، نگهدارى و مصرف آن.
مهار آبهای خروجی از کشور و اولویت استفاده از منابع آب مشترک
ـ مهار آبهایى که از کشور خارج مى شود و اولویت استفاده از منابع آبهاى مشترک.
نظام جامع مدیریت چرخهٔ آب بر پایهٔ توسعهٔ پایدار و آمایش سرزمین
۱ـ ایجاد نظام جامع مدیریت در کل چرخهی آب براساس اصول توسعهی پایدار و آمایش سرزمین در حوضههای آبریز کشور.
ارتقای بهرهوری و توجه به ارزش اقتصادی و امنیتی و سیاسی آب
۲ـ ارتقاء بهرهوری و توجه به ارزش اقتصادی و امنیتی و سیاسی آب در استحصال و عرضه و نگهداری و مصرف آن.
افزایش استحصال آب و کاهش ضایعات طبیعی و غیرطبیعی آن
۳ـ افزایش میزان استحصال آب و به حداقل رساندن ضایعات طبیعی و غیر طبیعی آب در کشور از هر طریق ممکن.
برنامهٔ جامع طرحهای سد و آبخیزداری و آبیاری و مقابله با خشکسالی و سیل
۴ـ تدوین برنامهی جامع به منظور رعایت تناسب در اجرای طرحهای سد و آبخیزداری و آبخوانداری و شبکههای آبیاری و تجهیز و تسطیح اراضی، و حفظ کیفیت آب و مقابله با خشکسالی و پیشگیری از سیلاب و بازچرخانی و استفاده از آبهای غیر متعارف و ارتقاء دانش و فنون و تقویت نقش مردم در استحصال و بهره برداری.
مهار آبهای خروجی از کشور و اولویت استفاده از آبهای مشترک
۵ـ مهار آبهایی که از کشور خارج میشود و اولویت استفاده از منابع آبهای مشترک.