فقیه برجستهای که آرا و شیوهٔ استنباطش در حوزهها چنانکه شایسته است مطرح نشده
بیشک فقیه محقق متبحر عظیمالشأن، مرحوم ملا احمد مقدس اردبیلی قدسالله نفسه یکی از نقاط برجسته در آن تاریخ مشعشع است و در عین حال از جملهی کسانی است که در حوزههای فقاهت چنانکه شأن او است مطرح نگشته و آراء فقهی و شیوهی استنباط او در معرض نقد صاحبنظران و استفادهی فقیهان در نیامده است.
برجستگی علمی در کنار محقق کرکی و شهید ثانی؛ دقت، قوت تحقیق و نوآوری
این بزرگوار که عمر مبارک و نورانیش بخش اعظم قرن دهم هجری را فراگرفته، اگر در میان سه شخصیت بزرگ فقهی این قرن، نفر اول شمرده نشود، میتوان گفت که در برخی از جهات علمی از آن دو بزرگمرد دیگر یعنی محقق کرکی و شهید ثانی (رحمهمالله) -که بی شک وی از هر دو نفر آنان بالواسطه استفاده برده است - برجستهتر است. دقتنظر او در تطبیق مدارک با مدعای فقهی در هر مسأله، و قوت تحقیق او که بحق، عنوان محقق را در کلمات بزرگان برای او تثبیت کرده است، همراه با نوآوری و شجاعت علمی، از جملهی خصوصیاتی است که وی را شایستهی عنوان شیخالطائفه و حبر محقق در کلمات مرحومین مجلسی و وحید بهبهانی، و کتاب مجمع الفائدهی او را -بنا بر معرفی بهبهانی رحمةالله - نوشتهایی بینظیر در میان کتب متقدمین و متاخرین و موجب شگفتی و حیرت خردمندان و اندیشهوران قرار داده است.
رتبهٔ بیمانند در تقوا و ورع به اعتراف بزرگان
رتبهی مثال زدنی و منحصر به فرد او در تقوا و ورع چنان است که مُحَشِّیِ جلیلالقدر مجمعالفائده، او را از جملهی کسانی میشمرد که فرشتگان کمر به خدمت آنان بستهاند و بزرگانی چون صاحب جواهر که آراء فقهی او را مورد خدشه قرار دادهاند، بدان اعتراف کردهاند.
تجدید حیات علمی حوزهٔ نجف و آغاز سلسلهٔ فقهای ایرانیتبار با او
حوزهی مبارکه نجف تجدید حیات علمی خود را مدیون اوست و سلسلهی بیانتهای فقهای شیعهی ایرانیتبار پس از دورههای نخستین فقاهت شیعه، آغاز گشته با شخصیت ممتاز و والای اوست.
انتظار گشودن افقهای تازه در روش فقاهت با تحلیل آرای او
انتظار میرود که معرفی این بزرگمرد و تحلیل شیوهی علمی و آراء فقهی او، برای حوزههای علمی و حلقههای درس روزگار ما، افقهایی تازه در روش فقاهت بگشاید و فقه این روزگار را که به استحکام و شمول و سهولت نیازمند است، هر چه غنیتر سازد.