رفتن به محتوای اصلی

مطبوعات

نام‌های دیگر: مطبوعات دولتی، مطبوعات سالم، مطبوعات موافق نظام، مطبوعات بی‌تفاوت، روزنامه‌ها

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

روزنامه‌ها و نشریات و نقش، وظایف و آزادی آن‌ها.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:پیام به ملت ایران (دعوت به قیام برای خدا)— ۱۳۲۳/۰۲/۱۵

سیر زمانی

از ۱۳۲۳ تا ۱۳۶۷
۱۳۲۳۱۳۶۷

فقط سال ۱۳۶۰همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

مطبوعات باید یک مدرسه سیار باشند تا مردم را از همه مسائل بخصوص مسائل روز آگاه نمایند، و به صورتی شایسته از انحرافات جلوگیری کنند، و اگر کسی انحرافی دید با آرامش در رفع آن بکوشد. بطور کلی مطبوعات باید یک بنگاه هدایت باشند، یعنی به صورتی که اگر دست مردم بیفتد مردم هدایت شوند، بخصوص روزنامه‌هایی مثل اطلاعات و کیهان و جمهوری اسلامی و آزادگان، باز تکرار می‌کنم دنبال این نباشید که من از شما تشکر کنم، تقدیر و تشکر من فانی است و از بین می‌رود. آنچه که باید همگی در نظر بگیریم رضای حق تعالی است، و آنچه وظیفه من است دعاست. امیدوارم موفق و موید باشید.

شاهدها (۲۲ پاراگراف)

تأثیر مجله و نحوهٔ ارائهٔ آن بر فرهنگ و روحیهٔ مردم

… بودند و یا نیروی خودشان را نمی‌توانستند صرف کنند و کلمه حقی را بگویند ویک دسته از جوان‌های ما هم مع الاسف کشیده شده بودند به یک انحرافاتی، و الحمد للَّه این انقلاب که حاصل شد و زندان‌ها شکسته شد و تقریباً یک اکثریت قاطعی از ملت ایران راه صحیحی را طی می‌کنند. لکن خیلی لازم است که کوشش شود و در این مورد آنچه که بیش از همه در فرهنگ مردم تاثیر می‌گذارد، مجله و فرهنگ مجله است، برای اینکه مجله و نحوه ارائه آن خیلی تاثیر دارد، این حتی خودش اگر مجله را هم نخواند، ورق زدن مجله، این خودش در روحیه‌اش تاثیر می‌کند.

تأثیر مجلات منحرفان بر روحیهٔ جوانان

شما دیدید زمانی که مجلات دست منحرفین بود، همان نوشتن و صفحه‌ها در آنها تاثیر داشت. یک جوانی که مجله را ورق می‌زند، در روحیه‌اش تاثیر می‌گذارد اگر می‌خواند.

نیاز به مطبوعات، نه روزنامهٔ انقلاب اسلامی و مجلات رژیم سابق

در هر حال دست از ما بر نمی‌دارند. باید جوان‌های ما نسل فعلی، نسل آینده را تربیت کنند. این نسل را نمی‌توانند الآن ذهنش را ببندند. اصرارشان این است که دانشگاه باز شود، می‌گویند متخصص نداریم، می‌گویند اینها مخالف علمند. کی بیشتر از قرآن، از علوم صحبت کرده است؟ ما روزنامه لازم داریم ولی روزنامه «انقلاب اسلامی» لازم نداریم. ما مجله می‌خواهیم ولی مجله‌هایی که مثل مجله‌های رژیم سابق باشند احتیاج نداریم. متخصص می‌خواهیم ولی متخصص مثل شریف امامی نمی‌خواهیم. در هر صورت مساله، مساله محققی نبود. مساله، مساله دانشگاه نبود. مساله، مساله مطبوعات نبود و مساله آزادی نبود. مساله این بود که وحشت زده بودند که جای دیگر این طور شود.

دشواری نوشتن مجلهٔ صحیح و لزوم جبران خرابی پنجاه‌ساله

در هر صورت مجله‌نویسی آسان است ولی مجله صحیح نوشتن مشکل است. چهار عکس، چهار مقاله و چهار شعر و چهار تا فکاهی، این آسان است تخصص نمی‌خواهد. باید مجله راه بیندازید که وقتی جوان‌ها باز می‌کنند شکل و صورت و عکس‌های مجله و تیترهای مجله طوری باشد مقابل آنکه پنجاه سال ما را به نابودی کشید. شما باید جبران آن خرابی پنجاه سال را بکنید. پنجاه سال جامعه ما هر مجله‌ای را باز کردند و یا گوش به رادیو و تلویزیون دادند همه انحرافی بود، همه برای این بود که از جوان‌ها مبادا جوان صحیحی ساخته شود، که خداوند به داد شما رسید و مسائل جهش پیدا کرد. اینها دنبال این هستند که انقلاب را برگردانند به جای اولش. …

اثر لغزش قلم روزنامه‌نگار بر یک ملت، برخلاف ادارهٔ دولتی

امروز با قلمهایی که دست شماست، مسئولیت بزرگی دارید. جایی که شماها دارید اداره‌اش می‌کنید مثل یک اداره دولتی نیست. در ادارات دولتی، هر چه واقع بشود، در همان باطن آنجا واقع می‌شود؛ گاهی مگر شماها به مردم بگویید، و الّا در بین خودشان واقع می‌شود. اما قلمهای شما یک قلمهایی است که چنانچه لغزش بکند، گاهی یک ملت را لغزش می‌دهد. رادیو تلویزیون یک دستگاهی است که چنانچه فاسد از کار در بیاید، یک ملت را فاسد می‌کند. الآن همه رادیو گوش می‌کنند وهمه تقریباً تلویزیون نگاه می‌کنند. این طور نیست که یک معصیت [در آنجا] حالا مثل معصیت توی صندوقخانه باشد؛ این معصیتی است که در محضر همه مردم است. …

ارشاد مردم با روزنامه، اطاعتی برتر از عبادت در خانه

شما چنانچه- خدای نخواسته- توجه به این مسائل نکنید، یک مسئولیت بسیار خطیر دارید پیش مردم، پیش ملتهای دنیا و بزرگتر اینکه پیش خدا مسئولیت دارید. چنانچه این روزنامه‌ها ارشاد کنند مردم را، این یک اطاعتی است بالاتر از آن اطاعتهایی که انسان گوشه خانه خودش می‌کند؛ و بالاتر از آن ارشادهایی است که پیشترها می‌کردند و غایتشان این بود که در یک مجلسی چند هزار نفری بود. ارشادی است برای یک ملت؛ ملت چند میلیونی. و اگر شما این قلمی که دستتان هست قلم ارشادی باشد، می‌توانید که یک ملت را به راه راست هدایت کنید و می‌توانید که مردم را از انحرافات نجات بدهید. امروز در مقابل قلمهای ارشادی، چند مقابل قلمهای انحرافی هست؛ و در مقابل سخنهای ارشادی، سخنهای …

کمبود سلامت و ارشاد در قلم و بیان متکفلان روزنامه‌ها

آن کسی که صحبت می‌کند، انسان از صحبتش می‌فهمد، طرز صحبت معلوم است که از یک نفْس خبیث بیرون آمده برای افساد یا از یک نفْس آرام بیرون آمده است برای اصلاح. و ما در بعضی از این قلمها و در بعضی از این زبانها، آن دومی؛ آن معنای اصلاحی را کم می‌بینیم؛ یعنی، اینها که متکفل روزنامه‌ها هستند، متکفل نطقها در اطراف هستند، اینها را آدم می‌بیند که آن طوری که سلامت باید باشد در قلم و سلامت باید باشد در بیان و ارشاد باید باشد در قلم و زبان هست، اما آن طوری که انسان می‌خواهد؛ نیست، کم است. و از آن طرف، نشریات زیادی هست که می‌بینید که فاسد است و می‌خواهند به فساد بکشند.

نشریه همچون مدرسه‌ای برای تعلیم مردم

باید شماها در مقابل اینها، نشریاتتان یک نشریاتی باشد که وقتی دست مردم برسد، در ذهنشان بیاید که خوب، این یک تعلیمی است، دارند به ما می‌دهند؛ یک مدرسه‌ای‌ است که به این صورت باز شده است برای تعلیم؛ و راضی باشند از شما کسانی که الهی هستند. شما در صدد این نباشید که منحرفین را راضی کنید، در صدد این باشید که منحرفین را اصلاح کنید. منحرفین را بخواهید راضی کنید، شما را می‌کشند به انحراف. اما اگر بخواهید منحرفین را اصلاح بکنید، هر روز قلم شما قلم اصلاحی است. …

تیتر مخالف محتوا، نوعی غش برای مسلمانان

… یک جور دیگر! ابتدا همه مردم نمی‌توانند همه روزنامه را تا آخر بخوانند، این تیترها را نگاه می‌کنند می‌بینند در تیتری که هست، چه فسادی واقع شده است یا چه صلاحی واقع شده است. اما آدم وقتی خود متن را می‌خواند، می‌بیند مساله این طور نیست که این در تیتر هست. باید توجه کنید که این یک غِشّی[3] است برای مسلمین که انسان در تیتر یک چیزی بنویسد و محتوا آن جور نباشد؛ نه به آن تندی باشد که- مثلًا در این تیتر هست، و نه به آن عظمت باشد که در این تیتر هست. این یک نحو غشّ است برای مسلمین. همان طوری که یک کاسبی روی متاعش یک چیز خوبی قرار می‌دهد، روغن را روی آن یک مقدار روغن خوب می‌ریزد [اما] آخرش فاسد است و این حرام است و غش است، همین طور چنانچه روزنامه این طور باشد که انسان تیترها را که نگاه کند ببیند این روزنامه خیلی روزنامه خوبی است یا …

لزوم اسلامی بودن مطبوعات در کشور اسلامی

باید توجه به این بکنید که الآنی که شما می‌خواهید کشور اسلامی باشد، وقتی کشور می‌خواهید اسلامی باشد، باید مطبوعاتش هم اسلامی باشد، روزنامه‌هایش باید اسلامی باشد، [مخصوصاً] وقتی این طور است که، از همه اطراف در صدد هستند که یک چیزی پیدا بکنند و اضافه‌اش کنند، در روزنامه یک چیزی را می‌بینند، آن وقت می‌بینید در رادیو لندن و در رادیو امریکا و در رادیوی کجا، یک کلمه را برداشته و تصحیفش[4] کرده است یا همان را یک جور بزرگی نمایش داده است، [تا] همه دنیا [ببینند] که در ایران- مثلًا- یک چنین قضایاست؛ در ایران یک چنین مفاسدی در کار هست؛ در ایران الآن تمام کارها به هم ریخته است؛ تمام چیزها چطور [است.] اینها برای این است که این اشخاصی که می‌خواهند یک فسادی بکنند، خوب، از این راهها می‌کنند؛ یکیش هم راه مطبوعات است.

ارشاد به‌جای مخاصمه با افراد در روزنامه‌ها

… حساب نکنید. نمی‌گویم صدام را هم دشمن حساب نکنید. اما اینهایی که الآن متکفل امور کشور هستند، هیچ کدام دشمن نیستند با هم؛ سلیقه‌های مختلفی دارند. این سلیقه‌های مختلف، روی یک- مثلًا- انگیزه‌هایی که هست در نفس انسان، این سلیقه‌های مختلف به صورت مخاصمه برمی‌آید. در روزنامه‌ها نباید صورت مخاصمه با کسی داشته باشند، صورت ارشاد داشته باشند. مطالب را بگویند. انتقاد باید بشود. تا انتقاد نشود، اصلاح نمی‌شود یک جامعه. عیب هم در همه جا هست؛ سر تا پای انسان عیب است و باید این عیبها را گفت و انتقادات را کرد؛ برای اینکه اصلاح بشود جامعه.

نقش برتر نشریات در رشد و هدایت کشور یا عکس آن

در باب نشریات، خودتان می‌دانید که نقش نشریات در هر کشوری از همه چیزها بالاتر است. روزنامه‌ها و مجلات می‌توانند یک کشوری را رشد بدهند و هدایت بدهند به راهی که صلاح کشور است و می‌توانند که به عکس عمل بکنند. مع الاسف، در ایرانِ آن زمان، بی‌استثنا، نشریات و نوشته‌ها غیر اسلامی بود. آنان برای برنامه‌ای که انحراف جوانان بود، به هر راهی تمسک کردند؛ از جمله به نشریات. مجلات آن روز جوانان را به فساد می‌کشاند. و پس از آنکه آنها رفتند و نشریات این طرف شروع شد، بسیاریشان …

لزوم جهت اسلامی و مصلحت‌اندیشی و هدایت در نشریات

ابتدای انقلاب، که درها به روی همه اشرار باز بود، آنها از آزادی سوء استفاده کردند؛ شروع کردند به کارهایی که شما خودتان بهتر می‌دانید. یک وقت متوجه شدند به اینکه مجلات یک بابی هستند که باب تاخت و تاز به یکدیگر و این به او اشکال کردن، نه اشکال سالم، بلکه انتقام! و این برای کشوری که می‌خواهد جمهوری اسلامی باشد مقتضی نبوده و نیست. مجلات و روزنامه‌ها باید در محیطی اسلامی و با جهت اسلامی باشند؛ باید مطالب نشریات رو به انتقاد سالم و مصلحت‌اندیشی و هدایت باشد. گاهی‌ ممکن است یک انتقادی از باب اینکه با سلامت نفس نوشته نشده است، باعث بدتر شدن وضع شده باشد. انتقادی وضع را آرامش می‌دهد که از روی مصالح باشد و نویسنده توجه به این داشته باشد که مسئولیت الهی دارد و پیش خدا مسئول است. کسی که قلم به دست می‌گیرد بداند که مورد …

مسئولیت بزرگ مجله نزد خدا و مردم

مجله [در آوردن‌] مسئولیتی بزرگ دارد؛ هم پیش خدای تبارک و تعالی، هم پیش مردم. ممکن است اینها مملکتی را به تباهی بکشانند، اگر کوشش نکنند در اینکه اصلاح کنند. و اگر آن که می‌نویسد از روی صلاحدید و مبانی غیر نفسانی و رسوا نکردن مسلمان و این طور مسائل باشد، مجله‌ها مفید خواهند بود و مردم رو به تباهی نمی‌روند.

افزایش مسئولیت نشریه با افزایش تیراژ

… عده کثیری آن را مطالعه می‌کنند. اگر تیراژ روزنامه‌ای دویست هزار باشد، پانصد هزار نفر آن را مطالعه می‌کنند؛ اگر انحراف باشد، پانصد هزار نفر را منحرف می‌کند. و این مسئولیت کوچکی نیست. این غیر از معصیتی است که در خانه است؛ آن هم معصیت است، اما نه به بزرگی این. هر چه تیراژ شما بیشتر باشد، باید بیشتر توجه به اصلاح آن بکنید. آنها که می‌گویند [برای‌] تیراژ بیشتر، توجه بیشتر مردم، هر چه می‌خواهیم می‌نویسیم، اشتباه می‌کنند. آنها مسئولیت بیشتر دارند. همان طوری که مردمی که در کوچه و محلات و کارخانه و صحرا مشغول فعالیت‌اند مردم سالمی هستند، نویسنده‌ها باید فکر کنند که این جمعیت این محیط را به وجود آورده و ما در پناه این جمعیتهای میلیونی منشور درست کرده‌ایم.

نشریهٔ آموزنده با دست‌اندرکاران متعهد، رأس همهٔ امور

… این مردم است. پس، شما و همه ما مرهون این جمعیت هستیم. آنها هم اسلام می‌خواهند و مملکتی را که قواعد اسلامی پیاده شود. باید مردم را به این راه دعوت کرده؛ و منحرفین را به راه راست هدایت کرد. باید فساد آنها را به طور سالم با برهان از بین برد، نه با جنگ و جدال. نشریه، بسیار خوب است و در صورتی که محتوای آن محتوای آموزنده باشد و دست اندر کاران آن متعهد باشند، این نشریه راس همه امور می‌شود. انسان اگر انصاف داشته باشد، باید به خاطر مردمی که قلمها را برای اینها آزاد گذاشته‌اند، از قلم و قدمش استفاده کند. و دیانت هم اقتضای همین را می‌کند. ما باید نشریاتمان مفید باشد و اخلاق جامعه را اصلاح کنیم.

گله از تیترهای منحرف‌کننده و نسبت نادرست تعطیلی دانشگاه تا اصلاح کامل

مشکل دانشگاهی هم حل شده است و می‌شود. من از بعضی روزنامه‌ها گله باید بکنم که گاهی در تیترهایشان یک مطلبی که از یک راه می‌خواهد برود، منحرفش می‌کنند به راه دیگر. ما می‌گوییم دانشگاهها باید باز بشود و در خلال باز شدن زحمت کشیده بشود از جناح خود دانشگاهیها و از جناح روحانیون و جناحهای دیگری خدمت کنند تا اینکه دانشگاهها به آن ترتیب اسلامی برسند. می‌بینیم که گاهی وقتها در روزنامه‌ها می‌گویند که دانشگاهها تا اصلاح نشود، نباید باز بشود، گاهی هم گردن من می‌گذارند این حرف را؛ من از آنها گله دارم که من که می‌گویم که دانشگاه چون اصلاحش طولانی است باید باز بشود، نه اینکه صبر کنند تا آن آخر. و یک مطلبی هم به شورای انقلاب فرهنگی عرض می‌کنم که از قراری که بعضی از آقایان گفتند، ایراد زیاد می‌گیرند. یک مساله، مساله این است که اشخاصی که فاسد هستند و می‌خواهند افساد بکنند در دانشگاه، حرفی نیست که اینها باید در دانشگاه راه پیدا نکنند،آنهایی که دانشگاه …

انحرافی بودن مجلات و روزنامه‌ها برای افزایش شهوات در جوانان

… می‌آید بیرون نمی‌تواند برای کشور مفید باشد. اینکه اینها همه اصرار داشتند دانشگاه را منحرف کنند حسابشان صحیح نبود، زیرا وقتی بنا شد دانشگاه و جاهای مثل دانشگاه، انحراف در کارش ایجاد شود، دانشگاه نمی‌تواند افراد با استقلال فکری تربیت کرده و دردها را درمان کند. وقتی تبلیغات همه جانبه در دانشگاه، مجلات، نوشته‌ها، روزنامه‌ها ... همه وسائل انحرافی بود، مجله‌ای نبود که در آن چیز صحیحی باشد و بی‌پرده مطلبی بگوید ممکن است در پرده گفته باشد، ولی این اسباب این نمی‌شد که اکثریت روزنامه‌ها ومجله‌هائی که در دست آنها بود وهمه برای این بود که شهوات و خواسته‌های حیوانی را در جوانان بیشتر کند. در شیراز در ملاء عام کار جنسی انجام دادند و عقد بین دو پسر و اینها مسائلی بود. مقدمه بود که این مسائل را در جامعه گسترش دهند و این ملت همه چیزش را از دست بدهد. خداوند خواست که نجات بدهد این ملت را و البته آنها دست بردار نیستند آنها ایران را از جهات مختلف. هم …

بررسی تخلف مطبوعات و رسانه‌ها و تذکر و معرفی متخلفان به مردم

… آقای بهشتی و جناب حجت الاسلام آقای هاشمی رفسنجانی و جناب آقای رجایی تعیین می‌نمایند،[1] موارد تخلفات از حقوق قانونی هر یک رسیدگی بنمایند؛ و نیز در زمان جنگ که زمانی استثنایی است، به اقوال و اعمال هر کس که موجب اختلاف و تشنج در کشور می‌شود رسیدگی بنمایند. و نیز در همین زمینه، مطبوعات و رسانه‌های گروهی را مورد بررسی قرار دهید، تا هر کس و هر چه به حسب رای اکثریت متخلف و تخلف به شمار آمد در مرتبه اول به آنان تذکر دهید تا در اصلاح خود بکوشند؛ و در مرحله بعد به وسیله رسانه‌های گروهی به مردم شریف کشور معرفی، و در تمام موارد فوق به دادستان کل کشور[2] گزارش دهید. و دادستان کل کشور شرعاً موظف است تا با بیطرفی کامل، پس از طی کردن مراحل قانونی، موافق موازین شرعی و قانونی با آنان عمل نمایند. انتظار می‌رود که آنچه را به عهده آقایان گذاشته شده است، که یک تکلیف شرعی است، قاطعانه و بدون غمض عین[3] عمل نمایند.

خودداری اکثر روزنامه‌ها از دامن زدن به اختلافات و اثر آن بر جبهه

2- در این چند روز که اظهار مخالفتها بحمد الله کاهش پیدا کرد و روزنامه‌ها تعطیل و از ایجاد اختلاف دستشان کوتاه بود[3] و پس از انتشار نیز اکثر آنها از دامن‌زدن به اختلافات تا حدی خودداری نموده‌اند[4] و گوش ملت از هیاهوهایی که به وسیله گروههای منحرف ایجاد می‌شد آسوده بود و در جبهه‌های جنگ، مبارزان شجاع از این جهت آسوده خاطر و فرماندهان، با دلگرمی مشغول فعالیت بودند، بحمد الله تعالی پیروزیهای چشمگیری نصیب ایران گردید. بنا بر این، لازم است کسانی که به کشور و اسلام و ملت علاقه‌مند هستند، این راه نجات را که راه حق و مرضیّ خداوند متعال است، ادامه دهند و از کوچکترین اختلافات یا دامن‌زدن به آن، که راه شیطان و مخالف رضای حق تعالی است احتراز نمایند تا در دنیا و آخرت سعادتمند شوند …

محدودیت محتوای مطبوعات برای بی‌سوادان در قیاس با فیلم

شما الآن می‌دانید که این دستگاه در همه جای کشور، در روستاها و شهرها و همه جا، بچه و بزرگ از این استفاده می‌کنند. این فرق دارد با آن مطبوعات دیگر؛ مطبوعات دیگر عکسهایش مال همه است، لکن محتوایش چون سواد ندارند نمی‌توانند بخوانند، اما فیلمی که شما نشان بدهید، اگر فیلم سازنده باشد، این در سرتاسر کشور سازندگی دارد و اگر یک فیلم- خدای نخواسته- انحرافی باشد، در سرتاسر کشور نقش دارد. شما این را مثل سایر رسانه‌های گروهی حساب نکنید، این یک وضعیت خاصی دارد که این بچه‌های دو- سه ساله، سه- چهار ساله به این نگاه می‌کنند و از این در روح آنها اثر گذاشته می‌شود تا پیرمردها، تحت تاثیر همه واقع می‌شوند. و این یک دستگاهی است که در خدمتگزاری می‌تواند …

نصیحت به روزنامه‌ها و نویسندگان برای دست برداشتن از جنجال

… این کشور را به تباهی خواهد کشید و این کشور وقتی به تباهی کشیده شد و این مردم متفرق و مختلف با هم شدند، این همان وظیفه‌ای که برای ابرقدرتها باید انجام بدهد این آدم انجام داده، و لو خودش نمی‌فهمد، اگر بفهمد که دیگر مصیبت بالاتر است، لکن خودشان ملتفت نیستند. اگر من این نصیحتها را می‌کنم که شما همه به قانون عمل کنید، از هیاهو و جنجال دست بردارید، روزنامه‌ها از هیاهو و جنجال دست بردارند، قلمدارها از هیاهو و جنجال دست بردارند، نویسنده‌ها دست بردارند، گوینده‌ها دست بردارند، اگر این طور بشود، یک کشور قانونی ما پیدا می‌کنیم که همان کشور اسلامی است و دیکتاتوری از این کشور بیرون می‌رود.