رفتن به محتوای اصلی

مسجد

نام‌های دیگر: مساجد

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

جایگاه مسجد در عبادت، فرهنگ، مبارزه و بسیج مردم و ادارهٔ آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:پیام به‌مناسبت چهارمین سالروز تشکیل بسیج مستضعفان— ۱۳۶۲/۰۹/۰۴

سیر زمانی

از ۱۳۶۲ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۲۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۶۹همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

در نقاط مختلف جهان، دشمنان اسلام به مساجد ‌-که پایگاه حرّیّت انسان و جایگاه رابطه‌ی او با خدا و مرکزى براى کسب آگاهى از شیطنت‌هاى شیاطین زر و زور است- با بغض و کینه‌اى عمیق مینگرند و تا آنجا که بتوانند، با وجود و حضور و فعّالیّت آنها ستیزه میکنند. هم‌اکنون مسجدالاقصى، قبله‌ی دوّم مسلمین ‌-که بحمدا‌لله‌ پایگاه بیدارى و مبارزه نیز شده است- مورد جسارت صهیونیست‌هاى پلید قرار گرفته،[13] و در فرانسه و هند نیز مسجد در معرض اهانت و تخریب واقع شده است.[14]
بنابراین مسجد، هم مدرسه است، هم دانشگاه، هم مرکز تفکّر و تأمل، هم مرکز تصفیه روح، هم مرکز خلوص و مرکز اتّصال بنده به خداست. ارتباط زمین و آسمان است. جایی است که انسان خود را به منبع لایزال فیض و قدرت وصل میکند. انسان در مسجد، خود را به خدا متصّل میکند.
ناقه‌ای که پیغمبر سوار آن بود، وارد شهر یثرب شد و مردم دور آن را گرفتند. در آن زمان، شهر مدینه، محلّه محلّه بود؛ هر محلّه‌ای هم برای خودش خانه‌ها، کوچه‌ها و حصار و بزرگانی داشت و متعلّق به قبیله‌ای بود: قبایل وابسته به اوس و قبایل وابسته به خزرج. وقتی شتر پیغمبر وارد شهر یثرب شد، جلوِ هر کدام از قلعه‌های قبایل که رسید، بزرگان بیرون آمدند و جلوِ شتر را گرفتند: یا رسول‌اللَّه! بیا این‌جا؛ خانه، زندگی، ثروت و راحتىِ ما در اختیار تو. پیغمبر فرمود: جلوِ این شتر را باز کنید؛ «انّها مأمورة»؛[2] دنبال دستور حرکت میکند؛ بگذارید برود. جلوِ شتر را باز کردند تا به محلّه بعدی رسید. باز بزرگان، اشراف، پیرمردان، شخصیّتها و جوانان آمدند جلوِ ناقه پیغمبر را گرفتند: یا رسول‌اللَّه! این‌جا فرود بیا؛ این‌جا خانه توست؛ هرچه بخواهی، در اختیارت میگذاریم؛ همه ما در خدمتت هستیم. فرمود: کنار بروید؛ بگذارید شتر به راهش ادامه دهد؛ «انّها مأمورة». همین‌طور محلّه به محلّه شتر راه میرفت تا به محلّه بنیالنجار - که مادر پیغمبر جزو این خانواده است - رسید. مردان بنیالنجار داییهای پیغمبر محسوب میشدند؛ لذا جلو آمدند و گفتند: یا رسول‌اللَّه! ما خویشاوند توییم؛ هستی ما در اختیار توست؛ در منزل ما فرود بیا. فرمود: نه؛ «انّها مأمورة»؛ کنار بروید. راه را باز کردند. شتر به فقیرنشین‌ترینِ محلّات مدینه آمد و در جایی نشست. همه نگاه کردند ببینند خانه کیست؛ دیدند خانه ابیایّوب انصاری است؛ فقیرترین یا یکی از فقیرترین آدمهای مدینه. خودش و خانواده مستمند و فقیرش آمدند و اثاث پیغمبر را برداشتند و داخل خانه بردند. پیغمبر هم به عنوان میهمان، وارد خانه آنها شد و به اعیان و اشراف و متنفّذان و صاحبانِ قبیله و امثال اینها دست رد زد؛ یعنی موضع اجتماعی خودش را مشخّص کرد؛ معلوم شد که این شخص، وابسته به پول و حیثیت قبیله‌ای و شرفِ ریاست فلان قبیله و وابسته به قوم و خویش و فامیل و آدمهای پُررو و پشت‌هم‌انداز و امثال اینها نیست و نخواهد شد. از همان ساعت و لحظه اوّل مشخّص کرد که در برخورد و تعامل اجتماعی، طرف کدام گروه و طرفدار کدام جمعیت است و وجود او برای چه کسانی بیشتر نافع خواهد بود. همه از پیغمبر و تعالیم او نفع میبرند؛ اما آن کس که محرومتر است، قهراً حقّ بیشتری می‌برد و باید جبران محرومیتش بشود. جلوِ خانه ابیایّوب انصاری، زمینِ افتاده‌ای بود. فرمود این زمین مال کیست؟ گفتند متعلّق به دو بچه یتیم است. پول از کیسه خود داد و آن زمین را خرید. بعد فرمود در این زمین مسجد میسازیم؛ یعنی یک مرکز سیاسی، عبادی، اجتماعی و حکومتی؛ یعنی مرکز تجمّع مردم. جایی به عنوان مرکزیّت لازم بود؛ لذا شروع به ساختن مسجد کردند. زمین مسجد را از کسی نخواست و طلب بخشیدگی نکرد؛ آن را با پول خود خرید. با این‌که آن دو بچه، پدر و مدافع نداشتند؛ اما پیغمبر مثل پدر و مدافع آنها، حقّشان را تمام و کمال رعایت کرد. وقتی بنا شد مسجد بسازند، خود پیغمبر جزو اوّلین کسان یا اوّلین کسی بود که آمد بیل را به دست گرفت و شروع به کندنِ پی مسجد کرد؛ نه به عنوان یک کار تشریفاتی، بلکه واقعاً شروع به کار کرد و عرق ریخت. طوری کار کرد که بعضی از کسانی که کناری نشسته بودند، گفتند ما بنشینیم و پیغمبر این‌طور کار کند!؟ پس ما هم میرویم کار میکنیم؛ لذا آمدند و مسجد را در مدت کوتاهی ساختند. پیغمبر - این رهبر والا و مقتدر - نشان داد که هیچ حقّ اختصاصی برای خودش قائل نیست. اگر بناست کاری انجام گیرد، او هم باید در آن سهمی داشته باشد.

فعال کردن مساجد شهرها در دههٔ فجر

نکته‌ى چهارم این است که مساجد را ــ که آقایان از روحانیّت مبارز هم اینجا هستید ــ در این دهه فعّال کنید. هر سال البتّه مراسمى هست امّا تأمین‌کننده‌ى آن مقصودى که در ذهن خود آقایان بوده و ما هم حالا به همان نظر داریم نبوده یا کمتر بوده. بعضى از مجالس خوب بوده، بعضى هم خوب نبوده. مساجد عمده‌ى شهرها در تهران و بقیّه‌ى شهرستان‌ها فعّال بشوند. سخنرانى و دعوت از مسئولین و مانند اینها را کنار بگذارید. یک سخنرانى کوتاهى، ــ ده دقیقه، بیست دقیقه ــ که یکى بیاید صحبت بکند، آن بحث دیگری است. مردم را در این مراسم با هیجانهاى عاطفى صحیح، تر و تازه کنید، زنده کنید. یک سال، دوران تفکّر و اندیشیدن و درس …

آباد کردن مساجد با اجتماع برای نماز و برکت آن برای انقلاب

… البتّه خطبه‌ى اوّل و دوّم را هر چه هم بتوانند مختصرتر بکنند، بهتر است. البتّه سنگ بناى خطبه‌هاى طولانى را خود ما یک وقتى در همین نماز جمعه‌ى تهران گذاشتیم و تقصیر آن گردن کس دیگرى نیست؛ امّا حالا عرض میکنم که خطبه‌ها را کوتاه کنند که مردم به کارهایشان برسند. علاوه‌ى بر نماز جمعه، نمازهاى دیگر را هم مردم در مساجد اجتماع کنند و بخوانند. مساجد را آباد کنید؛ اینها برکت خواهد داد به حرکت انقلابى و بزرگ شما. و نماز جمعه زمینه‌ى تقوا را در میان مردم زیاد خواهد کرد.

لزوم اهتمام فراوان به مساجد

البتّه به مساجد خیلى باید اهتمام بشود. بنده به این سنّت پیش‌نمازى خیلى معتقدم؛ حالا شاید بعضى‌ها هم واقعاً قبول نداشته باشند. خود بنده چون مدّتها پیش‌نماز بودم و پیش‌نمازى کرده‌ام، میدانم پیش‌نمازى چقدر کار خوبى است، چقدر کار مؤثّرى است، چقدر کار پُرفعّالیّت و پُرتلاشى است. غالباً کسانى که …

تبدیل مساجد کشورهای اسلامی به کانون جنبش و جای جوانان

… این‌جور کرده بودند. اسلام البتّه فرار نمیکند؛ مسلمین را ضعیف بار آورده بودند که احساس ضعف میکردند. در این جاهایى که امروز میلیون‌ها مسلمان توانسته‌اند سهمى و حقّى در حکومتها به‌ دست بیاورند، تا دیروزِ قبل از انقلاب اسلامى کسى جرئت نمیکرد دم از اسلام بزند. در این کشورهاى اسلامى که امروز ائمّه‌ى جمعه و جماعاتشان دارند تشکیلات به ‌وجود مى‌آورند و مسجدها دارند رونق پیدا میکنند و کانون تحرّک میشوند، تا دیروز مسجدها مال یک مشت پیرمردِ ازکارافتاده بود؛ امروز جاى جوانها است؛ امروز کانون جنبش‌ها است. این [کار] را شما کردید؛ این را حرکت شما و قائد عظیم‌الشّأن شما، آن مرد الهى بود که انجام داد.

رونق مساجد به‌عنوان پایگاه معنویت و تزکیه و هدایت

… کاملاً اسلامى که نیک‌بختى دنیا و آخرت مردم را به ‌طور کامل تأمین کند و تباهى و کج‌رَوى و ظلم و انحطاط را ریشه‌کن سازد، فاصله‌ى زیادى داریم. این فاصله باید با همّت مردم و تلاش مسئولان طى شود و پیمودن آن، با همگانى شدن امر به معروف و نهى از منکر آسان گردد؛ مساجد به ‌عنوان پایگاه‌هاى معنویّت و تزکیه و هدایت، روزبه‌روز گرم‌تر و پُررونق‌تر شود و نشان ایمان و عمل و اخلاق اسلامى، در گوشه ‌و ‌کنار جامعه، از جمله در مراکز دولتى و ادارات و دانشگاه‌ها، همه را به پیروى از تعالیم نورانى قرآن تشویق نماید؛ کتاب خدا در میان مردم حضور واقعى بیابد و آموختن و تدبّر و تعمّق در آن، براى همه بخصوص جوانان و نوجوانان، امرى رایج و دایر گردد. در این مورد، مسئولیّت علما و آگاهان و نویسندگان و گویندگان و رسانه‌هاى عمومى، بسى مهم و خطیر است.

لزوم مالامال بودن مساجد از نمازگزاران هنگام نماز

… «حَىَّ عَلَى الفَلاح»، «اَللهُ اَکبَر» با توجّه [گفته شود]. چرا اذان در جامعه‌ى ما نیست؟ بانگ اذان به دلها امید میدهد، دلهاى افسرده را روشن میکند ــ البتّه سحرها براى اذان صبح از بلندگو استفاده نکنند؛ با حنجره اشکالى ندارد اذان بگویند؛ وقت بیدارى است؛ بلندگو ممکن است اسباب زحمت بشود ــ مسجدها وقت نماز سرشار و مالامال از انسانهاى ذاکر و ساجد و راکع باشد. همه‌ى ظواهر جامعه ظواهر اسلامى باشد؛ یعنى چشمها، و دلهایی که پشت [این] چشمها قرار دارد ــ خیال نکنید چشمها یک شیشه است که اینجا گذاشته‌اند؛ نخیر، پشت چشم، دل انسان و جان انسانى و ذهن انسانى است ــ باید پُر بشود از نشانه‌هاى اسلام. این یک.