نارواییِ رهاسازی فرهنگ و لزوم مدیریت آن بر مبنای مبانی انقلاب
رهاسازی فرهنگ اصلاً جایز نیست. مدیریّت فرهنگ یک کار بسیار لازم است؛ و مدیریّت هم باید بر مبنای شعارهای انقلاب و مبانی انقلاب باشد؛ یعنی مراقبت بشود؛ آنچه اصل است، این است که مبانی انقلاب و مبانی استقلال کشور و مبانی امام و مانند اینها باید محفوظ باشد. این هم مطلب دوّم که جزو اولویّتهایی است که به نظر من در این برهه است.
مطالبه از وزارت ارشاد، حوزه و اندیشمندان دینی برای غنای هنر سینما
نمیشود رفت سراغ کارگردان و یقهی او را گرفت که شما چرا؟ خوب، من یک مقدار وزارت ارشاد را، یک مقدار سازمان تبلیغات را، یک مقدار حوزهی علمیه را، یک مقدار آن کسانی که صاحبان اندیشهی دینی هستند، همین اندیشههای عرفانی، حکمت متعالیه و این چیزهایی که آقایان گفتید، اینها را مخاطب قرار میدهم و میگویم شما برای برخورداری کشور از این هنر فاخر - که در این جمع هست - چه کردهاید؟ «شما» چه کردهاید؟ چنانچه در آن زمینه کاری انجام نگرفته باشد، من از یک کارگردان خیلی توقع نمیکنم. هنرمند بااستعدادِ ما که اثرش یا خالی است یا حداقل نسبت به این ارزشهای مورد نظر ما خیلی پُربار نیست، از او توقع نمیکنم که چرا این اثر آنچنانی که من میپسندم، نیست. بنابراین من …
لزوم شناخت درست مرزهای هنر برای قضاوت و عمل در ادارهٔ کشور
… هم بهشدّت حساس و دقیق است و مرزهای دشواری در این زمینه وجود دارد. اگر ما به این مرزها بیتوجّه باشیم، ممکن است خطا کنیم و برخلاف آنچه که شایسته است، عمل نماییم؛ البته این مربوط به ماست. سخن درباره مرزهایی که هنرمند باید رعایت کند، نیست؛ آن ماجرای دیگری است. ما که با مسأله هنر و هنرمند - با این موضوع مهم در اداره کشور - مواجهیم، باید مرزها را درست بشناسیم تا بتوانیم درست قضاوت کنیم و براساس قضاوت عمل نماییم.
وادادگی مدیران در برابر غرب از مضرترین عوامل انحراف دستگاههای فرهنگی
… کم نگیرید. من هفت، هشت سال پیش، مسألهی تهاجم فرهنگی را مطرح کردم؛ اما خیلیها با این قضیه برخورد تندی کردند و گفتند تهاجم فرهنگی چیست؛ در حالی که یک واقعیت بسیار مهم، حسّاس و خطرناک است. غربیها سعی میکنند عرفهای فرهنگىِ خودشان را بر کشورهای مختلف تحمیل کنند. یک مدیر اگر در مقابل اینها حالت وادادگی پیدا کرد، همین چیزهایی که پیش آمده، پیش میآید. وادادگی مدیران، یکی از مهمترین و مؤثّرترین و مضرترین عواملی است که دستگاههای فرهنگی را به انحراف میکشاند. وقتی که دستگاه فرهنگی منحرف شد، نتیجهاش در بیرون معلوم میشود. آن دستگاهی که باید در جهت رشد فکری و فرهنگی و عملی انسانها فیلم بسازد و کتاب تولید کند و تمام ابزارهای فرهنگی را در این جهت به کار بیندازد، وقتی میبینم که در این زمینهها کمکاری دارد، طبیعتاً …
اولویت مسائل اسلامی و انقلابی و روح انقلاب در هدایت فرهنگ کشور
در مقابل ترکیب جدیدی که اکنون تشکیل شده است - البته بعضی از برادران دیگر نیز جزو این مجموعه، در ترکیب و وضع جدید هستند که ظاهراً به مسافرت رفتهاند - تأکید من بیشتر این است که فرهنگی که ما میخواهیم به صورت هدایت شده و اداره شده باشد - یعنی فرهنگ کشور را اداره کنیم - باید در این اداره و هدایت ما، مسائل اسلامی و انقلابی، در درجهی اوّل مورد نظر باشد. باید ایمان و حرکت اسلامی و انقلابی و روح انقلاب، مثل روحی در همهی تصمیمات فرهنگی، مورد توجّه قرار گیرد این واجبترین مسأله است.
ضرورت هدایت فرهنگی جامعه برای تضمین گرایش انقلابی و اسلامی
… و حساب شده تضمین شود. مردم ما بحمداللَّه مسلمانند. گرایشهای اسلامی در این کشور قوی است. در این هیچ تردیدی نیست. جوّ کشور هم - تا آنجا که من نگاه میکنم - از لحاظ توجّه و گرایش به مسائل معنوی، ضعیف نیست؛ خیلی خوب است و شاید هم از جهاتی روزبهروز قویتر میشود. لیکن هدایت فرهنگی جامعه، یک ضرورت است. اگر ما اداره نکنیم، نمیتوانیم مطمئن باشیم که کار به صورت خوبی پیش خواهد رفت.
لزوم ستاد مرکزی فرهنگی با مدیریتی متمرکز و هدایتکننده بدون صبغهٔ نظامی
بنابراین در چنین وضعی، مدیریّت فرهنگی لازم است. به تعبیری که من در آن نوشته آوردم، واقعاً یک ستاد مرکزىِ فرهنگی لازم است. باید کسانی بنشینند و فکر کنند. من نمیخواهم این تعبیر را خیلی تکرار کنم که بعضی تصوّر کنند به آن صبغهی نظامیگری داده میشود؛ نه. به هیچ وجه مراد این نیست. یک تمرکز مورد نظر است. یک مدیریت متمرکز و هدایت کننده لازم است. این مرکز باید نسبت به همهی دستگاههای مسؤول در زمینههای فرهنگی کشور، نقش هدایت کننده و تغذیه کننده داشته باشد. تفکّرات صحیح و فکر درست، جریانات فرهنگ صحیح را کمک و هدایت کند. آن کسانی را که واقعاً محتاج دستگیری و هدایت هستند، دستگیری و هدایت کند. آن جایی که …
لزوم مرکزی برای بررسی مشکلات فرهنگی آموزشی و عمومی و یافتن اولویتها
علی اىّ حال، آن چیزی که مورد نظر است این است که مرکزی وجود داشته باشد که مسائل و مشکلات و معضلات فرهنگی جامعه را - اعم از آنچه که مربوط به دانشگاه و مدرسه و دستگاههای دولتی فرهنگی رسمی و علمی است و آنچه که دایرهی وسیعتری دارد و مربوط به فرهنگ عمومی کشور است - نگاه کند؛ اولویّتهای فرهنگی را در مقاطع خاص بیاید.
رموز موفقیت: اعتماد به نیروهای مؤمن، وحدت، سعهٔ صدر و توکل
از رموز موفّقیّت در این راه، اعتماد بر نیروهاى مؤمن و کارآمد و بهرهمندى از آنان، حفظ یکپارچگى و وحدت، سعهى صدر در مدیریّت امور فرهنگى، و از همه مهمتر، توکّل بر قدرت لایزال الهى است.
بازمهندسی ساختار فعالیتها و مدیریتهای فرهنگی و همافزایی ظرفیتها
۴- ارتقاء کمی و کیفی مصرف و تولید محصولات و کالاهای فرهنگی جز با سیاستگذاریهای درست و اقدام پیگیر و مستمر و به صحنه آوردن همهی ظرفیتهای ملی این عرصه، ممکن نخواهد شد. بازمهندسی ساختار فعالیتها و مدیریتهای فرهنگی با چنین رویکردی لازمهی موفقیت در این آوردگاه تاریخی فرهنگی است. شورای عالی باید بتواند همه ظرفیتهای نرمافزاری و سختافزاری و منابع انسانی حوزه فرهنگ را متناسب با شرایط پیش گفته، بازآرایی و همافزا کند.
جهتگیری انقلابی و اسلامی و اولویتبندی بهسبب محدودیت منابع
… دشمنیشان کار اقتصادی است؛ یک چشمهی مهم دیگر، کار فرهنگی است. البته نه وقت و نه ظرفیت جلسه اجازه نمیدهد که انسان در این زمینه وارد بشود؛ لیکن فیالجمله دوستان توجه داشته باشند که کار فرهنگ، کار بسیار مهمی است؛ با ملاحظهی جهتگیریهای انقلابی و اسلامی. در زمینهی فرهنگ، دچار رودربایستی نشوید. در همهی شعبههای فرهنگی - چه در موضوع کتاب، چه در کارهای هنری، چه در مؤسسات فرهنگی - جهتگیریها را انقلابی و اسلامی قرار بدهید. اولویتها را در اینجا هم ملاحظه کنید، چون منابع بالاخره محدود است. البته مصوبهی دولت در زمینهی بودجهی فرهنگی، مصوبهی خوبی است؛ اگرچه حالا شنیدم که خیلی از مبالغ این مصوبه تخصیص داده نشده؛ حتّی اگر همهاش هم تخصیص داده شود، باز برای همهی فعالیتهای فرهنگی کافی نیست. بنابراین منابع دچار محدودیت است. با توجه به محدودیت …
ایراد به صداوسیما، وزارت ارشاد، سازمان تبلیغات و حوزهٔ هنری
… در طول زمان باید به وسیلهی دولتهای مختلف، به وسیلهی مسئولین گوناگون فراهم میشده؛ بعضی حتّی در یک دورههائی تخریب هم شده! در بعضی از دورهها، بعضی از زیرساختهای اعتقادی و فرهنگی ما نه فقط درست نشده، حتّی تخریب هم شده! خوب، حالا باید اینها را روبهراه کنند. ولی اشکال، اشکال واردی است؛ من هم این اشکال را دارم؛ هم به صدا و سیما، هم به وزارت ارشاد، هم به سازمان تبلیغات و حوزهی هنری. ما با اینها نشست و برخاست هم داریم. من مینشینم بحث میکنم، استدلال میکنم؛ یعنی کاری که بعضی از مسئولین اجرائی باید بکنند، متأسفانه من ناچار خودم این کار را بر عهده میگیرم. همین اواخر با مسئولین فرهنگی راجع به همین مسائل هنری و سینمائی و هنرهای نمایشی و غیره …
کمکاری دستگاههای مدیریت فرهنگی در انتقال معارف به هنرمندان
… توانست آن مطلب را در یک قصیدهی بسیار بلند و قوی منعکس کند. آیا در زمینهی انعکاس آن معارف ارزشىِ اسلامی - که من معتقدم در سینمای ما نشان زیادی از آنها وجود ندارد - به آن سازندهی فیلم، به آن کارگردان و حتّی به آن بازیگر، کاری انجام گرفته و منعکس نشده است؟! من به خودم نگاه میکنم، به حوزهی علمیهمان نگاه میکنم و به دستگاههای مدیریت فرهنگیمان نگاه میکنم، میبینم نه، ما در این زمینه کمکاری داشتهایم. بنابراین به قول معروف گفت:
مضاعف شدن پیشرفت کار فرهنگی با مدیریت و هدایت متمرکز
… یک اشارهاند تا به میدان بیایند و کار و تلاش کنند. درختانی هستند که باید آبیاری شوند و میوهی فرهنگی بدهند. البته این کارها میشود. عناصر و افراد فرهنگی و خیلی از شما که اینجا تشریف دارید - شخصاً یا در دستگاه خودتان - کارهای باارزشی در این زمینه میکنید؛ اما اگر در این زمینه یک مدیریّت و هدایت متمرکز وجود داشته باشد، پیشرفت و بُرد کار مضاعف و به مراتب بیشتر خواهد شد.
لزوم مرکزی هوشیار برای شناخت مشکلات فرهنگی جامعه با دیدی وسیع
فرهنگ به معنای عامش مورد نظر من است. به نظر من علاج مشکلات این کشور را چیز دیگری جز اصلاح فرهنگی نمیتواند بکند. ما یک تصحیح فرهنگی لازم داریم. قدم اوّل هم این است که یک مرکز بینای هوشیار نگاه کند و ببیند مشکلات فرهنگی جامعه چیست. به مشکلات کوتاه مدّت هم توجّه نکند. مثلاً فرض بفرمایید - به عنوان یک مثال عرض کنم - ما ذهنمان به مشکلات جوانان میرود؛ البته مشکلات جوانان غالباً جزو مقوله های فرهنگی است و اتّفاقاً جزو مقولههای زود به چشم بیا و معجّل است؛ جزو کارهای بلند مدت نیست. خُلقیّات جامعه به مراتب مهمتر از این است که …