رفتن به محتوای اصلی

محیط و وراثت

نام‌های دیگر: وراثت

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

نقش عوامل محیطی و ارثی در ساخته شدن انسان و نسبت آن با اختیار.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در جلسه بیست و هشتم تفسیر سوره بقره— ۱۳۷۱/۰۳/۰۶

سیر زمانی

از ۱۳۷۱ تا ۱۳۸۹
۱۳۷۱۱۳۸۹

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

نبودن تأثیر محیط و وراثت به نحو علیت

… کسی در خانواده و محیط فاسدی که پدر و مادر و خویشاوندانش مبتلا به فسادهای گوناگون هستند دیگر اصلاً نتواند هدایت بشود و مثل اینکه گرما از آتش منفک نیست و سوزاندن از آتش قابل تفکیک نیست، فساد هم از کسی که در این محیط متولد شده قابل تفکیک نباشد (این چنین نیست). پس گفتیم تأثیر نقش محیط و نقش وراثت به نحو تأثیر علیت نیست. اما اینکه مقتضی چیست؟

نقش مقتضی و نه علت محیط و وراثت در وجود انسان

… و به آن مارشتری میگویند چون رنگ شتر است، اقتضای طبیعت اینجا چنین حیوانی را بعمل میآورد، و این در صورتی است که مانعی وجود نداشته باشد. اما اگر ما آنجا را سمپاشی کردیم یا عوامل خلاف زیستی این حیوان را در آنجا بوجود آوردیم، دیگر آن حیوان مضر بعمل نمی‌آید. اقتضاء این است، ولذا من میگویم عوامل محیط و وراثت در وجود انسان نقش مقتضی دارد. نه نقش علت. بله اگر کسی در خانواده‌ی فاسد یا در محیط فاسدی متولد شد و یا در محیط گمراهی متولد شد که هدایت دینی ندارد اقتضای آن محیط همین است که این آدم گمراه و فاسد بشود اما وقتی که یک عامل ضد این وجود نداشته باشد و اگر یک روشن‌بینی و تذکر در اینجا بوجود آمد، یعنی همین …

امکان رهایی متربی از اسارت عوامل وراثتی اخلاقی و روحی با تربیت معلم

… نقشگر، این لوح را ترسیم و تصویر میکند و هویت جدیدی به او میبخشد. عوامل مختلفی است؛ عامل تربیت والدین، عامل حوادث اجتماعی و مؤثرات اجتماعی؛ در روزگار ما، وسائل تبلیغ، رسانه‌ها و امثال اینها همه نقش دارند؛ اما نقش معلم در این میان، یک نقش بارز و برجسته‌ای است. معلم میتواند این ماده‌ی خام را حتّی از اسارت عوامل وراثتی هم نجات دهد؛ این را علم ثابت کرده است. همچنان که عوامل وراثتىِ بیماریهای جسمانی و عوارض جسمانی میتواند با تدابیر گوناگون، با پیشگیریها و فعالیتهای گوناگون خنثی شود، عوامل وراثتىِ اخلاقی و روحی و معنوی هم همین جور است. معلم میتواند این نوجوان را یا این کودک را به یک انسان عالم، فکور، دارای روح تحقیق، علاقه‌مند به تحقیق و پژوهش تربیت کند، یا یک انسان سطحی و بیعلاقه‌ی به تعمق و بیعلاقه‌ی به معلومات؛ میتواند او را یک انسان شریف، نجیب، خیرخواه، خوشدل و پاکنفس تربیت کند و به …

تأثیر انکارناپذیر اما متفاوت عوامل محیط، وراثت و نفس اماره

ج: در اینجا باید بگویم: این عواملی که ذکر شد و بسیاری از عوامل دیگر، البته تأثیرات غیرقابل انکار را دارند، اما این عوامل مثل هم نیستند. مثلاً عوامل محیط یکجور تأثیر دارد و عامل نفس اماره یک جور دیگر مؤثر است. یعنی نوع تأثیر مشتهیات نفسانی انسان با نوع تأثیر محیط فرق دارد، مثلاً نقش اراده در مقابل نقش نفس اماره یک نقش واضحی است که در مورد محیط و در مورد وراثت ممکن است به این وضوح نباشد. مثلاً فرض بفرمائید: در روایات دارد که فرزند متولد شده‌ی از زنا از هدایت دور است. آیا این بدان معناست که او اصلاً قابل هدایت نیست؟ و حال اینکه اگر قابل هدایت نباشد و بعد هم خدای متعال او را به جهنم ببرد و به عذاب خودش دچار کند، چگونه میشود که نتواند اراده و …