رفتن به محتوای اصلی

محمدرضا پهلویشخص

نام‌های دیگر: شاه، محمدرضا شاه

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

آخرین پادشاه پهلوی و حکومت او تا پیروزی انقلاب اسلامی.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:تلگراف به محمد رضا پهلوی درباره انجمن‌های ایالتی و ولایتی‌— ۱۳۴۱/۰۷/۱۷

سیر زمانی

از ۱۳۴۱ تا ۱۳۶۶
۱۳۴۱۱۳۶۶

فقط سال ۱۳۵۹همهٔ سال‌ها

شاهدها (۳۷ پاراگراف)

حکومت طاغوتی و بردن درآمدهای کشور با وابستگانش

… که آنها داشتند و استفاده‌های مادی که آنها داشتند و از طریق درآمدهای این کشور در بانکهای خارجی آن قدر مبالغ ریختند و زندگیشان در اینجا و پارکهای عظیم و املاک عظیم و دستگاههای طاغوتی بزرگ آن طرف. زندگی ساده رئیس جمهور هم این طرف. اینها شبیه به هم هستند؟! یک «اعلیحضرت» قَدَر قدرت، که بر تمام جمعیت این کشور حکومت طاغوتی می‌کرد و درآمدهای این کشور را خود و وابستگان خود می‌بردند و یک تتمه هم به خارج می‌دادند و نفت ما را آن طور به خارج دادند، و برای ما چیزی در مقابل او حاصل نشد، آیا ملت ما یک اعلیحضرت همایونی آریامهر را برداشته، و یک اعلیحضرت همایونی رئیس جمهور گذاشته است؟! دستگاه این با دستگاه او مثل هم است؟! چپاولگر است این آدم هم مثل اینکه آنها چپاولگر بودند؟! عائله ایشان هم مثل عائله آنها هست و زندگی می‌کنند؟! شما و ما آن مقداری که با کمی اطلاع از آنها مطلع هستیم، شما قصرهای آنها را در تهران دیده‌اید، و در جاهای دیگر هم هست …

ذلت در برابر رئیس‌جمهور آمریکا برای گرفتن اجازهٔ حکومت و غارت

… جانسون[4] بود. او آنجا ایستاده بود و او اینجا ایستاده بود. او اصلًا توی صورت او نگاه نکرد. از شان خودش، عینکش را برداشته بود، چشمش را از آن طرف دوخته بود، این هم مثل یک بچّه مکتبی که مقابل آن معلّمهای سابق بود نه حالا، معلّمهای سابق، این طور ایستاده بود. من خجالت می‌کشیدم از اینکه، خوب، ما در مملکتمان یک نفر مقامی که عالم او را شناخته‌اند به اینکه او مثلًا شاه ایران است. او در مقابل یک رئیس جمهور آن طور ذلیل هست. چرا باید باشد؟ باری اینکه می‌خواهد از آنجا اجازه حکومت بگیرد و اینجا بچاپد. همان کاری که خود آن سلاطین سابق هم می‌کردند و نخست وزیرهای آن وقت، و- نمی‌دانم- فرمانفرماهای آن وقت می‌کردند که به تیول می‌دادند کشور را، حکومتهای تکه تکه را. همین کار را می‌خواهد او بکند که آنها اجازه غارت بدهند. بیاید هر کاری بکند آنها هم نگذارند کسی صدایش …

زبونی او کنار رئیس‌جمهور آمریکا و تلخی این صحنه

… هر سفارتخانه‌ای می‌خواهد باشد- می‌تواند که به حکومت ما، به دولت ما یک چیز را تحمیل کند؟ پس ما منزوی نیستیم. شما خیال می‌کنید منزوی هستیم. منزوی به آن معنایی که شما می‌خواهید نباشیم، این معنایش این است که ما وابسته باشیم و تا آخر، غلام حلقه به گوش باشیم. خدا می‌داند آن روزی که من عکس این محمد رضا را دیدم در روزنامه‌های اینجا، در مجله‌ای بود که در امریکا مقابل یکی از ریاست جمهوریهای آنها ایستاده بود؛ مثل یک بچه‌ای و او عینکش را برداشته بود و به روی او نگاه هم نمی‌کرد، این طور نگاه می‌کرد و این طوری ایستاده بود! خدا می‌داند تلخی این در ذائقه من شاید حالا هم باشد که ما این طور هستیم که یک نفر آدمی که می‌گوید من همه کاره هستم و کشورم را می‌خواهم برسانم به کذا و از ژاپن باید جلو بیفتیم و فلان [کار را بکنیم،] یک همچو آدم ضعیف زبونی است که می‌رود در امریکا، بعد از همه تشریفات که اجازه بدهند و چه بکنند، برود آنجا، می‌ایستد آنجا پهلوی آن جانسون[4]- ظاهراً بود- ایستاده آنجا و آن مردک تو صورتش نگاه نمی‌کرد. عینکش را برداشته و آن طور نگاه می‌کند و این هم این طوری ایستاده! خدا می‌داند که این غیر انزوا برای یک ملتی از هر انزوایی بدتر است. بله، او منزوی نبود. آقایان می‌خواهند ما هم این طور بشویم. ما انزوایی را که این آقایان خیال می‌کنند، با آغوش باز، این انزوا را می‌پذیریم.

رد مصالحه به‌سبب نداشتن پاسخی برای خانوادهٔ شهدا

اینها کارهای خودشان را، یعنی آدمکشی را، آن طور جنایت را ایشان تبریک گفته، به اینهایی که جنایتها را کردند، این اصلًا قابل اصلاح نیست. و ما هم حق نداریم اصلاح کنیم. فرضاً من بخواهم، فرض کنید شهوت نفسانیم اقتضا کند، اما تکلیف الهی را چه بکنیم؟ ما مکلف هستیم، ما همان طوری که با محمد رضا نمی‌توانستیم اصلاح بکنیم، جواب نداشتیم از اینهایی که شصت هزار جمعیت از آنها مرده است و کشته شده و شهید شده، اگر آن پیرمرد ...، من بعضی وقتها به کسانی که خیرخواهی می‌کردند، می‌گفتم خوب، من جواب این پیرزنی که جوانش را از دست داده، چه بگویم؟ ما بیاییم آقای محمد رضا را با او مصالحه کنیم به اینکه او حکومت نکند، سلطنت بکند!! معنی سلطنت این است که ایشان آن بالاها بنشینند و ما اعلیحضرت آریامهرش را بگوییم و- عرض می‌کنم- همه تشریفات و همه تجلیلات را از او بکنیم، منتها او دیگر تو سر ما نزند. من می‌گفتم، من جواب این پیرزنی که آمده می‌پرسد از من که تو چکاره بودی که جوان من از دستم رفت، تو او را اعلیحضرت همایونی می‌خوانی؟ الآن هم همان حرف است. ماها چکاره‌ایم که برویم بنشینیم با اینها صلح کنیم. این دنیایی که هی فریاد می‌زنند به اینکه‌ بیایید با ما مصالحه کنید و به اسلام برگردید، اینها اسلام را مثل اینکه نشناختند.

ناکامی شاه در کشتار، تغییر دولت و توبهٔ ظاهری برای فریب مردم

… داده! در وقتی بود که البته آن اختناق را مردم شکسته بودند. این خیال می‌کرد که اعلیحضرت اعطا کرده آزادی را به مردم، نمی‌داند که مردم گرفتند از او، به غنیمت از او گرفتند، نه اینکه او به ما چیزی اعطا کرد. او با همه تشبّثات، هر جور تشبّثی که می‌توانست بکند کرد. قتل عامها را کرد، دید فایده نکرده. بعد، تغییر وزیری به وزیر دیگر که او بیاید یک قدری یاوه بگوید و مردم را خیال کند غفلت [زده‌] می‌تواند بکند، اغفال بکند، این کار را هم کرد، دید نه، مردم باز همانند. آمد توبه هم کرد همان آدمی که در یک سال، دو- سه سال قبل، چند سال قبل، در یکی از نطقهایش گفت: این روحانیون مثل حیوان نجس می‌مانند و با آنها نباید [معاشرت‌] کرد؛ و آمد در محضر همه و گفت: ای علمای اسلام، ای مراجع عظام، من چطور و تاسف [....]

توسل به چماق برای تقویت خود به سبب ضعف

و یک کلمه هم با کسانی که قلم دستشان است و بیان در اختیارشان. و آن این است که شما همه و همه ملت می‌دانند که همه ما باید کوشش کنیم در اینکه وحدت ایجاد کنیم؛ در اینکه هماهنگی بین جناحها و گروهها ایجاد کنیم. من باید عرض کنم که بعض از زبانها از چماق بدتر است! چماق‌کشی و چماق بازی از بدترین چیزهایی است که در آخر سلطنت محمد رضا درست شد. از باب اینکه ضعیف شده بود، می‌خواست با چماق خودش را تقویت کند. و بعد از انقلاب و در بین انقلاب باز همین چماقها، حتی در حوزه علمیه قم هم به کار رفت و [در] خیابانها [ریختند] شیشه هارا شکستند، و خیال کردند با چماق می‌شود یک چیزی پیدا کرد.

آوردن طبیب خارجی برای بیماری جزئی با وجود ادعای رهبری

… در طول این مدتها که ایران مبتلا به این بوده است این بیماری در او پیدا شده است که ما نمی‌توانیم کار بکنیم. ما همه چیز را باید از خارج بیاوریم، و یا استمداد کنیم از آنها. اگر یک آپاندیس را می‌خواهیم عمل کنیم، طبیب از خارج بیاوریم، یا این را بفرستیم به خارج. شما دیدید که در زمان محمد رضا برای یک مرض خیلی جزئی- حالا آپاندیس بود یا شبیه به او- از خارج طبیب آوردند. و می‌دانید که یک کسی که ادعای این را داشت که من رهبر این ملت هستم و من می‌خواهم این کشور را به «تمدن بزرگ» برسانم و آن همه تبلیغات برای این مساله کردند تا او را یک شخصیت بزرگی نشان بدهند، از یک همچو شخصیت به قول خودشان «بزرگ» یک همچو عملی، چه غائله‌ای و چه فاجعه‌ای برای مملکت ایجاد می‌کند در نظر خارج و در نظر داخل. در خارج ایجاد می‌کند این‌ مطلب را که اینها چنانچه طبیب متخصصی راجع به یک همچو امری هم داشتند. خوب، دیگر لازم نبود از خارج بیاید. در داخل هم، بی‌اعتبار کردن اطبا و دکترهای ما بود.

دیکتاتور بودن و کشاندن مردم زیر بار ذلت

… نبوده است. هیتلر هم نبوده دیکتاتور. کم کم که وارد جامعه شدند و قدرت پیدا کردند هر چه قدرت زیادتر شد، آن ملکه‌ای که در باطنش بود هی زیادتر شد. و همین طور بتدریج قوّت پیدا کرد، تا یک وقت یک دیکتاتوری شد مثل هیتلر؛ یا در مملکت ما یک دیکتاتوری شد مثل رضا خان. محمد رضا دیکتاتور بود، منتها به یک صورتی غیر صورتی که پدرش عمل می‌کرد. این دیکتاتور بود، و مردم را با دیکتاتوری زیر بار ذلت خودش آورد. و آنها هم که این را وادار کردند به اینکه این کشور را به تباهی بکشد. آنها هم راجع به پدرش خوب، می‌دانستند که دیکتاتور است. راجع به پسر هم تعهداتی لا بُد داده است که قبولش کردند. و اینها این طور نبوده که از اول دیکتاتور زاییده شده باشند؛ یا از اول آزادیخواه کسی …

روی کار آمدن به دست متفقین

… پیرو مکتبی است که برنامه آن مکتب خلاصه می‌شود در دو کلمه؛ لا تَظْلِمُونَ وَ لا تُظْلَمُون[1]. ما در طول تاریخ تحت ظلم و ستم قدرتهای داخلی و خارجی بودیم. خصوصاً در این نیم قرن آخر که با دست دولتهای بزرگ این رژیم را به روی کار آوردند. رضا خان را انگلیسها؛ و محمد رضا را متفقین. در طول این پنجاه سال ما از همه ابعاد، تحت فشار و ظلم بودیم. ظلم و تجاوز فرهنگی؛ ظلم و تجاوز نظامی؛ ظلم و تجاوز اقتصادی، و اجتماعی. ما در طول این پنجاه سال حاضر بودیم در یک کشوری که تحت سلطه خارجی به دست عمّال آنها که از خود افراد داخلی بودند. شاهد ظلمهایی …

منزوی شدن حتی از سربازان خود و ناتوانی از ماندن

نمی‌توانستند اظهار کنند. و شما دیدید که با آن وحدتی که ملت ما پیدا کرد و همه از یک راه می‌رفتند و یک مقصد داشتند، همه قدرتهایی را که دنبال این قدرت شیطانی شاه بود شکستند. و شاه حتی از سربازیهای خودش هم- آنهایی که با ملت و جزء توده‌ها بودند- منزوی شد و نتوانست بماند و رفت به جایی که باید برود. این وحدت و توجه به خدا و الله اکبر بود که شما را بر آن قدرتها پیروز کرد و تا امروز هم در قله پیروزی هستید. بنا بر این، من آن توصیه‌ای را که می‌کنم بر همه ملت اولًا و بر قوای مسلَّح ثانیاً این است که توجه بکنند که آن وحدت از دست نرود. و آن توجه به خدا، توجه به …

نشاندن او به‌جای پدر به‌سبب ترس مردم و نبود رهبر

… اینها که آیا چه خواهند کرد، لکن خوشحال بودند از اینکه رضا خان را بردند. یکی از برکات این هجوم را با اینکه همه اشکالات را مردم در نظرشان این بود که چه خواهد شد و چه خواهند کرد، لکن این معنا مثل اینکه یک هدیه‌ای بود آسمانی برای اینها رسیده بود که رضا خان رفت. و مع الاسف آن وقت اشخاصی که خود ملت یک راسی که بتواند آنها را جمع بکند نبود، که پسر رضا خان را آنها گذاشتند اینجا. و در صورتی که اگر آن وقت در دو- سه تا شهر تظاهر می‌شد به ضد، نمی‌گذاشتند او را، لکن هیچ کس حرف نزد. تا اینکه آن خوف سابق بود و ریخته نشده بود آن خوف. از این جهت مردم جرات نمی‌کردند. کسی هم نبود که آنها را وادار کند به یک همچو مسائلی. شاید اگر مرحوم مدرّس[3] در آن وقت بود، آن کار را می‌کرد. لکن کسی نبود که این کارها را بکند. این قصه‌ها که من برای شما می‌گویم خیلی هم خودتان می‌دانید.

ذلت بودن سلطنتی که برای عبور او خانه‌ها کنترل می‌شد

… شرعی- وجدانی است که شما نگذارید در هر جایی که هستید آن کسانی که در زیر نظر شما وزیر- عرض کنم- حکومت شما هست به مردم بدسلوکی کنند، مردم را بپذیرید برای خودتان، بروید تو مردم، جدا نشوید از مردم. آن وقت این طور بود که مردم را نمی‌پذیرفتند، جدا بودند از مردم. اگر محمد رضا می‌خواست از یک راهی برود، چندروز قبلش باید همه آنجا را، خانه‌ها را کنترل کنند تا بتواند از آنجا عبور کند. این سلطنت نیست که، این ذلّت است. اسمش را سلطنت می‌گذارند.

درست درآمدن گفتهٔ او دربارهٔ ویران کردن کشور و رفتن

… گذاشته‌اند که آن همه عیب دارد. آن همه عیب را گذاشته‌اند و فرار کردند. اصلًا مال مردم را، مال ملت را برداشتند، غارت کردند و رفتند. اینهایی که از زمینهایشان و نمی‌دانم چه‌شان مصادره شده، بیشتر از این را بدهکار هستند اینجا. غارت کردند این مملکت را و رفتند. محمد رضا گفته بود که من مملکت را خراب می‌کنم و می‌روم. درست گفت، خراب کردند و رفتند. منتها ما خیال می‌کردیم که خرابی به این است که مثلًا بمباران کنند و بروند. نه، از خراب بدتر کردند. برای اینکه بمباران یک دفعه می‌شود و تمام. اما اینها ریشه اقتصاد ما را از بین بردند که حالا سالهای طولانی باید زحمت بکشند مردم تا این خرابیها را جبران کنند. و این …

تحمیل او از سوی متفقین و اثر بیشتر خباثتش

ما از وقتی که رضا خان کودتا کرد و آمد ایران- که من یادم است- مطالعه کنیم آن مسائلی که در ایران واقع شد و انگلیسها اول او را آوردند و به قدرت رساندند تا وقتی که محمد رضا به جای او آمد- و نمی‌توانیم بگوییم کدام خبیثتر بودند، لکن خباثت دومی اثراتش برای ما زیادتر بود، که دومی را متّفقین تحمیل کردند و خود محمد رضا هم در کتابش نوشت. حالا شاید نباشد در آن کتاب. اگر کسی آن چاپ اولش را داشته باشد، نوشت که اینها صلاحِ هم دیدند که ما باشیم. من باشم در اینجا حکومت کنم- ما مطالعه کنیم از آن وقت تا زمانی که این آدم رفت، ببینیم که اینها با چه گروههایی مبارزه کرده‌اند و با چه گروههایی مصالحه و …

گفتهٔ او دربارهٔ آمدن لیست نمایندگان مجلس از سفارت

… اصلش یک افرادی نبودند که راجع به یک سفارتخانه متعارف باشند، اینها مرکز یک توطئه‌ای بودند که در همه شئون کشور ما، بلکه منطقه دخالت می‌کردند و دولتهای سابق دانسته یا ندانسته از آنها باید تبعیت بکند و هر کاری که می‌خواهد انجام بدهد باید با مشورت اینها باشد. چنانچه خود محمد رضا گفت که لیست وکلا از سفارت می‌آمد و ما باید این لیست را همان طوری که آنها نوشتند، عمل بکنیم. این خدمتی که این جوانها کردند و رفتند و شکستند و گرفتند آنجا را و آن افراد فاسد را نگه داشتند، این یک مطلبی بود که آن واهمه‌هایی که در ذهن مردم بود، در ذهن ملتها بود، در ذهن دولتها بود و آن هیولایی که نشان داده بودند آنها از قدرتهای بزرگ، آن را شکستند.

تخلیهٔ خانه‌ها برای عبور او، برخلاف حضور مسئولان میان مردم

… کس نمی‌بیندش! یک محفظه‌ای هست که جمعیت عراق توی آن محفظه است فقط، هر چه به آنها نسبت بدهند هم چیز نیست. خوب اگر این طوری هست، پس این حکومت نظامی‌ها چیست؟ اگر مطلب این است که همه همراه شما هستند، خوب، شما یکوقتی صاف و پاک برو تو این جمعیتها، ببین می‌توانی! قبل از این، همان طوری که زمان محمد رضا بود، شما دیدید که اینها اگر یک، اگر محمد رضا می‌خواست از یک خیابانی عبور کند، در عین حالی که اتومبیلی که نشسته بود، مسلح به همه جور چیزی بود و شیشه‌هایش هم ضد گلوله و همه بساط بود، مع ذلک از یک هفته قبل می‌رفتند همه خانه‌ها را تخلیه می‌کردند و جایش نظامیها و ساواکیها را می‌نشاندند تا ایشان بیایند از اینجا عبور کنند و بروند آن طرف. حالا ما می‌بینیم که همه این اشخاص، این نخست وزیر ما می‌رود توی جمعیت با آنها صحبت می‌کند، رئیس جمهور ما هم همین طور می‌رود آنجا و همه ارکان ما. این، اگر ایشان درست می‌گوید، خوب، برود توی جمعیتها، چرا خودش را قنداق کرده آن کنار؟

برکناری او با وجود پشتیبانی قدرت‌ها به‌دست ملت

… داریم و نه سازوبرگ جهاد و جنگ. او همچو گمان کرد و گمان می‌کرد تا چند ساعت تهران را هم فتح خواهد کرد. او غافل از خدا بود. او فکر نکرده بود که ما یک ملتی داریم که منسجم با هم است و همه ایمان دارند و ایمان است که آنها را بر مسائل و بر مشکلات غلبه می‌دهد. آنها تفکر نکردند، تامل نکردند که شاه خائن سابق که دارای همه قوا بود و همه قدرتها با او بودند و پشتیبانی می‌کردند، همین ملت غیور ایران با قدرت ایمانی او را به جهنم فرستادند. او تصور این را نکرد که ملت ایران همه قدرتهایی که پشتیبان محمد رضای مخلوع بودند کنار زد و دست همه را از منابع خودش و سلطه همه را قطع کرد. او از این معانی غفلت کرد از باب اینکه اعصابش ضعیف است. من از اوّلی که این شخص روی کار آمد گفتم به اشخاص که آدم خطرناکی است؛ برای اینکه این در حال جنون است، اعصاب این آدم کار نمی‌کند و حالا ثابت شد این معنا.

از دست دادن حیثیت و تاج‌وتخت غصبی بر اثر کارهایش

و این مشکلی که حالا هست مشکل خیلی مهمی نیست و این حل می‌شود ان شاء الله، چنانچه مشکل عراق هم حل می‌شود. همان نمونه‌هایی که در زمان محمد رضا در ایران بود الآن در عراق است و همان کارهایی که مبدا شد از برای اینکه این حیثیت خودش را از دست داد و تاج و تخت غصبی را از دست داد، همین معنا الآن در عراق است. اینها گمان می‌کنند که با سرنیزه می‌شود حکومت کرد و این یک اشتباهی است که از برای این قلدرها هست.

دشنام به علما در قدرت و نماز در حرم هنگام ضعف

… که بعضی دیگرش هم هست البته- خیلی از امور معلوم شد. باز خوب شد که صدام حسین را به ظواهر اسلام کشانده؛ برای اینکه این روزها می‌گویند نماز هم می‌خواند! توی مسجد هم می‌رود! این همان کارهایی بود که محمد رضا می‌کرد، عیناً همان. اینها از یک آخور ارتزاق می‌کنند. آن هم یکوقتی که پیش می‌آمد، بدترین فحشها را به علمای اسلام می‌داد و به اسلام هیچ کار نداشت، ضربه می‌زد. یکوقت که ضعیف و بیچاره می‌شد، می‌رفت نماز می‌خواند و در حرم حضرت رضا می‌رفت و نماز می‌خواند و از این بساط درمی‌آورد. حالا ایشان هم که همه ملت عراق می‌شناسند او را کی هست، نمی‌دانند که ایشان که حالا هم می‌خواهد نماز بخواند و در مسجد برود، کی را می‌خواهد بازی بدهد. ملت عراق را می‌خواهد بازی بدهد. ملت عراق ایشان را ماهیتش را می‌شناسد. ماها را هم می‌خواهد بازی بدهد. ماها هم …

تحمیلی بودن از آغاز و شادی مردم از رفتن و مرگ او

این دولتی که ما داریم از باب اینکه دولتی است از خود مردم، یک چیزی نیست که از خارج تحمیل شده باشد. رضا خان را انگلیسها تحمیل بر ما کردند و محمد رضا را هم انگلیسی‌ها و امریکایی‌ها و شوروی‌ها تحمیل ما کردند؛ از آن اول تحمیل بود. وقتی که رضا خان فرار کرد، شاید کمتر شما یادتان باشد که مردم در عین حالی که گرفتار متّفقین بودند و اجانب بودند، لکن شادی می‌کردند که لا اقل، آمدن اینها اسباب این شد که این رفت. محمد رضا هم که رفت؛ خودتان دیدید که همه جا شادی و همه جا [سرور بود.] وقتی هم که مرد، همه شادی کردند.

رسیدن به جزای اعمال خود

… مخلوع آتش زدند و شاید نظرشان به این بود که اذهان ملت را منصرف کنند از نهضت و متوجه کنند به این مصیبت و ما زمینه جنایتکاری این رژیم را می‌فهمیم که یک عده بیگناه را محصور کنند در جایی و آتش بزنند که ذهن مردم از خود آنها منصرف بشود و متوجه به آن مصیبت بشود. او به جزای اعمال خودش رسید و الآن در محضر خدای تبارک و تعالی بر او چه خواهد گذشت خدا می‌داند. من این مصیبت را به ملت ایران تعزیت عرض می‌کنم و امیدوارم که آن شهدا در محضر خدای تبارک و تعالی رو سفید باشند. ما خسارات زیاد بردیم و مِن جمله، در کردستان که امروز باز روز شهادت عده‌ای از مسلمین در آن محل بوده است و باز هم منتظر خرابکاریها هستیم.

قرار داشتن در رأس جنایتکاران و الهام گرفتن از اجانب

… متصدی بودند، هیچ گاه قدمی برای خدا برنمی‌داشتند. اگر اینها برای خدا می‌خواستند قدم بردارند، حتماً نه امریکا آنها را پیشنهاد می‌کرد و نه شاه مخلوع آنها را تعیین می‌کرد. ما از همان حرف شاه- شاه مخلوع- سند اتخاذ می‌کنیم که این قوّه مقنّنه چه جور اشخاصی بودند. و قوّه مجریه هم‌ که همه می‌دانند که چه جنایتهایی در این کشور مرتکب شدند و خود آن مردِکه[1] یک مقام غیر مسئول- به حسب اصطلاح آنها- داشت، در راس همه جنایتکارها بود. جنایتکارها همه الهام از او و او الهام از اجانب می‌گرفت.

جدایی شاه از ملت و هراس او از حضور در خیابان‌ها

ما می‌دیدیم که در زمان حکومت غاصب شاه مخلوع، اگر این آدم می‌خواست در یکی از خیابانهای تهران ظاهر بشود، قبل از اینکه او بخواهد بیرون برود، مامورهای ساواک تمام خیابانها را و تمام خانه‌های اطراف خیابانها را خالی می‌کردند و مامور می‌گذاشتند و محافظت می‌کردند؛ برای اینکه او از ملت نبود، او در مقابل ملت بود و الآن رئیس جمهور[2] که در راس واقع شده است، در هر مجلسی که او را دعوت کنند می‌رود و در هر شهری که از او تقاضا کنند، می‌رود و مردم را ارشاد می‌کند، بدون اینکه یک ذره خوف در دل او باشد؛ برای اینکه، ملت را از خودش می‌داند و ملت هم او را از خودش می‌داند. برادر هستند. رئیس جمهور با ادنی‌ شخصی که در ایران زندگی می‌کند، برادر است و مردم با هم برادرند و پشتیبانی می‌کنند. همین طور، در کدام مملکت، شما سراغ دارید که رئیس مجلس[3] منبر برود و مردم را …

بر باد دادن حیثیت کشور با شعار تمدن بزرگ

ما نباید غافل بشویم حالایی که آزاد شدیم خودمان هم کمک کنیم برای شلوغ کردن، برای اعتصاب کردن، برای مخالفت کردنها. ما باید متوجه باشیم به اینکه یک مملکتی که انقلاب در آن پیدا می‌شود، دنبال انقلاب خیلی آشفتگیها هست. شما آقایان متوجه هستید که لا اقل، در این پنجاه سال و پنجاه و چند سال که همه‌اش را من یادم است و کمی از شماست که تمامش را یادتان باشد و این کارهای اخیر شاه مخلوع را هم شماها یادتان است که با اسم تمدن بزرگ، با اسم اینکه من می‌خواهم این مملکت را در دو سال، سه سال دیگر، مثل ژاپن، بلکه مثل امریکا کنم، با این اسم، تمام حیثیت این مملکت را از دست داد و تقدیم آنهایی که باید بخورند، کرد. البته آنکه می‌خواهد خرابکاری کند، نمی‌آید اعلام کند که من خرابکارم. او می‌آید اعلام می‌کند که من دوست شما هستم. ما فدایی شما هستیم و این آخوندها ارتجاعی‌ هستند و اینها حرفهای بی‌خودی می‌زنند و اینها طرفدار- مثلًا- سرمایه داری هستند. اگر یک کسی واقع مطلب را …

تظاهر به دین‌داری با چاپ قرآن و زیارت مشهد

اسلام همیشه گرفتار یک همچو مردمی بوده است که با اسم «اسلام»، می‌خواستند اسلام را بکوبند. مگر محمد رضا قرآن طبع نمی‌کرد؟ مگر سالی یک دفعه نمی‌رفت به‌ مشهد؟ مگر دائماً صحبت از عدالت اسلامی و عدالت چه نمی‌کرد؟ مگر نمی‌گفت حضرت عباس مرا در یک قضیه‌ای نجات داد؟ می‌گفت اینها را. اینها یکی از قدرتهای [آنهاست‌]. واقعاً قدرت است. قدرتهای بزرگی که دارند این است که همچو با جدّی، بدون اینکه هیچ پرده حیایی در کار باشد، جدّاً می‌گویند که این کار را خدا کرده است این کار را. دنبال خدا هستیم. ما هم دنبال چه هستیم که شاید شماها …

حقارت در برابر رئیس‌جمهور آمریکا و سرکوب ملت خود

من باز این ناراحتی که برایم پیدا شد، در ملاقاتی که محمد رضا با یکی از رئیس جمهورهای امریکا بود- گمان می‌کنم جانسون بود- من آن تلخی در ذائقه‌ام باز مثل اینکه هست، که می‌دیدم این آدمی که وقتی در ایران است با مردم آن طور رفتار می‌کند، آن طور سرکوب می‌کند مردم را، آنجا جلوی میز آن رئیس جمهور ایستاده بود و او عینکش را برداشته بود به او نگاه نمی‌کرد. از این طرف، نگاه می‌کرد و این مثل یک‌ بچه مکتبی. آن وقت من تشبیهش کردم به یک بچه مکتبیهای زمان سابق که مقابل معلّمشان، که خیلی از او می‌ترسیدند و وحشت داشتند. یک همچو صحنه‌ای بود. من این قدر ناراحت شدم که تلخی‌اش الآن هم وقتی فکر می‌کنم، در ذائقه‌ام هست که ما مبتلای به چه وضعی بودیم. چه اشخاصی بر ما حکومت کردند. و چه اشخاصی بر این ملت حکومت کردند. اشخاصی که در مقابل اجنبیها و کفار آن طور بودند و در مقابل ملت …

اعتراف شاه به گماشته شدن به دست قدرت‌های سه‌گانه

… ما یک فرهنگ سالم بود و فرهنگ خودمان بود، نه تربیت می‌شد در دانشگاههای ما اشخاصی که برای خود ملت باشند و به درد خود ملت بخورند، و نه قوای نظامی ما از ما بود و برای ما بود، و نه جهات اقتصادی ما مربوط به خودمان بود. تمام طرحهایی که ریخته می‌شد از آنجا بود. شاه مخلوع در یکی از کتابهایش که بعد جمع کردند، این کلمه بود که بعد از اینکه این قوای ثلاثه آمدند و اجتماع کردند سرانشان در تهران، او نوشته است که اینها صلاح دیدند که من باشم، ما باشیم در ایران. بعد آنهایی که اطرافش بودند، لا بد به او فهماندند که بد غلطی کردی. آن کتاب را با آن جمله‌اش را دیگر محو کردند و جمع کردند، از قراری که گفتند. این یک سندی است از زبان یک نفری که در اینجا به طور ظلم سلطه داشت، این یک اقراری است از او، به اینکه آنها من را در اینجا قرار دادند. قبل از او برای پدرش هم همین مساله بود، منتها آن را خود انگلیسها در رادیوی دهلی اقرار کردند، گفتند ما رضا خان را آوردیم در ایران و سلطنت به او دادیم، لکن به ما خیانت کرد و او را بیرون کردیم. این هم اقراری بود که انگلستان کرد. آن هم اقراری بود که همان کسی که …

اقرار به تعیین نمایندگان مجلس طبق فهرست سفارتخانه‌ها

… می‌گرفتند، مردم هیچکاره بودند، نمی‌دانستند چیست، یک ورقه‌ای را به آنها می‌دادند، اینها هم می‌آوردند تو صندوق می‌ریختند. زمانی که رضا خان سلطه پیدا کرد، و محمد رضا سلطه پیدا کرد که همه می‌دانید که یعنی زمان محمد رضا را اکثراً دیدید که به مردم ارتباطی نداشت. خود محمد رضا گفت، در یک گفتگویی گفته است به اینکه لیست این وکلا را از سفارتخانه‌ها می‌فرستند پیش ما، می‌خواهد بگوید حال این جور نیست، می‌فرستادند پیش ما و ما همانها را ملزم بودیم که تعیین کنیم. این یک اقراری است از یک کسی که به غصب سلطنت بر این مملکت می‌کرد، و مطلع بود بر مسائل. و این ما را می‌شناساند که به ما می‌فهماند که افرادی که آن وقت در این مجالس بود چه اشخاصی بودند. افرادی بودند که با لیست سفارت امریکا یا با لیست سفارت شوروی تحمیل می‌شدند. این حرفی است که محمد رضا گفت که لیستها را می‌فرستادند. این را برای این تعریف کرد که …

پیشی گرفتن از پدر در جنایت و خیانت

… کنند و ملت را از آنها و آنها را از ملت جدا کنند. و مسائل دیگری که در زمان رضا خان بود از قبیل این منع کردن به دستجاتی که در همه ایران در ماه محرم و صفر این دستجات بیرون می‌آمدند. این هم قدرتی بود و آن را هم ممنوع کردند در آن وقت و امثال اینها که زیاد است. تا نوبت رسید به پسر خلف[4] او که همان طور که او جنایتکار و خائن بود این از پدر در آن جهت جلو افتاد. و او هم آن کرد که شما همه می‌دانید و تفصیلش را لازم نیست عرض کنم، تا وقتی که انقلاب شد.

بیرون راندن او با همهٔ قدرتش

… برد. خوب، دیدند که اینها وقتی که با هم اتصال پیدا کردند، وقتی مردم قیام کردند، ارتش هم به آنها متصل شد، بازار هم به آنها متصل شد، دانشگاه هم به آنها متصل شد؛ همه متصل شدند، یک قدرت بزرگی بود که این قدرت بزرگ نمی‌شود مقابلش ایستاد، هیچ حکومتی هم نمی‌تواند. و دیدند که محمد رضا را با همه قدرتی که داشت، بیرون کردند. و آنهایی هم که تبع او بودند و در ردیفهای بالا بودند، که خیانتکار بودند، آنها را هم همین ملت و همین ارتش و همین قوای مسلّحه و نظامی و انتظامی از بین بردند. از این جهت، باز دنبال این نقشه هستند.