رفتن به محتوای اصلی

محمدرضا پهلویشخص

نام‌های دیگر: شاه، محمدرضا شاه

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

آخرین پادشاه پهلوی و حکومت او تا پیروزی انقلاب اسلامی.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:تلگراف به محمد رضا پهلوی درباره انجمن‌های ایالتی و ولایتی‌— ۱۳۴۱/۰۷/۱۷

سیر زمانی

از ۱۳۴۱ تا ۱۳۶۶
۱۳۴۱۱۳۶۶

فقط سال ۱۳۵۷همهٔ سال‌ها

شاهدها (۵۴۸ پاراگراف)

توسل به فریب و سرنیزه برای نجات خود

باز شاه به دو وسیله برای نجات خودش متوسل شد. یکی به وسیله فریب، یکی به وسیله سرنیزه. وسیله فریب این بود که در نطقی[1] که کرد التزام داد، تعهد داد به ملت که این اشتباهاتی که کرده است دیگر همچو اشتباهی نمی‌شود، و از این به بعد دیگر به قانون اساسی به همه معنا عمل می‌شود و جبران آن اشتباهاتی که کرده بود می‌کند. و از عموم ملت خواستار شد که دست از …

رد ادعای اشتباهی بودن خیانت‌ها و جنایات شاه

در حرفهای ایشان خیلی مسائل هست. یکی اینکه بررسی بشود که آیا این کارهایی که تا حالا انجام داده، اشتباهات بوده یا تعمدات بوده! این مخالفتهایی که از قانون کرده، از اسلام کرده، این خیانتهایی که به ملت کرده، این جنایتهایی که کرده است، آیا آن طور که ادعا می‌کند این اشتباهی این کار را کرده است؟ مثلًا این نفتی که به امریکا داده، خیال کرده است که اینها یک طایفه‌ای از یک محله‌ای از ایران است، یک شهری از شهرهای ایران است، و نفت را دارد به ایرانی‌ها می‌دهد؟! این اسلحه‌هایی که به درد ما نمی‌خورد و به جای نفتْ پایگاه برای امریکا درست کرده است خیال کرده است …

توبهٔ شاه همچون توبهٔ گرگ و آگاهی ملت از آن

… که سجاده را یکوقت انداخته و نماز خوانده و توبه کرده و پیش خدا استغفار کرده که من دیگر کاری نمی‌کنم، تا این موشهای بیچاره بازی خوردند و برایش چیز بردند و امثال ذلک؛ و بعد هم افتاد پنج تا از آنها را یکدفعه گرفت. آن وقت یکی یکی می‌گرفت حالا پنج تا پنج تا[3]! خوب، ما می‌دانیم که شما توبه‌تان همان توبه گرگ است، همان توبه گربه است! این را ملت دیگر می‌داند؛ لازم نیست که این قدر شما زحمت بکشید و هی حرف بزنید! این آیات عظام و علمای اعلام که حالا ایشان می‌گویند که هدایت کنید مردم را، چه بکنید، اینها آنها بودند که تا دیروز هر وقتی که این صحبت می‌کرد، «ارتجاع سیاه» اسم اینها بود. در لغت شاه اینها «مرتجعین» بودند، آن …

تعمدی بودن خیانت‌ها و خطر تکرار آنها در صورت مهلت دادن

این اشتباهات، که همه‌اش تعمدات بوده است و همه‌اش کارهای عمدی بوده است و خیانتها همه عمدی بوده است و ایشان می‌گوید «اشتباهات» شده است، اینها اگر چنانچه این ملت به این مهلت بدهند، تمام این اشتباهات دوباره از سر گرفته می‌شود. الآن این یک حیله‌ای است که ایشان مرتکب شده‌اند. از آن طرف با نطقش که من متعهدم دیگر از این کارها نکنم، بیایید به حال ایران فکر بکنید، بیایید همه‌تان به فکر ایران باشید، ما به ایشان می‌گوییم که ما چون فکر ایرانیم این حرفها را داریم می‌زنیم. این ملت چون می‌بینند ایران را شما از دست اینها دارید خارج می‌کنید، …

تمسخر ادعای وابستگی بقای ایران به وجود شاه

این باز این حرف را رها نمی‌کند این آدم! چه جور، چه عنصری است این آدم؟! چه جور فکر می‌کند، یا اینکه کی را بازی می‌خواهد بدهد؟ این الآن به نظرش کی رسیده؟ کی بازی می‌خورد از این حرف که اگر ایشان نباشند ایران نیست دیگر! همین که ایشان سرشان را زمین بگذارند، آن روزی که خوب، بالاخره ایشان یکوقتی خواهند مرد ان شاء الله زودتر [خنده حضار]، آن روز به فرمایش ایشان دیگر ایرانی در کار نیست! بالاخره، پس ایران هم از دست ما رفته است! یا حالا که بعد از ده روز دیگر یا بعد از - مثلًا- چند ماه دیگر یا بعد از فلان قدر، به فرمایش ایشان ایران دیگر رفتنی است! برای اینکه آنکه ایران را نگه داشته ایشانند و وقتی ایشان نباشد دیگر تن ما نباد![4] [خنده حضار] باید عوض ایران نباشد، ایشان نباشد!

پناه بردن به سرنیزه و چماق اشرار اجیرشده

تشبث دومشان هم این بود که پناه به سرنیزه بردند. الآن دو پناهگاهْ ایشان دارند: یکی چماق است، چماق اشرار با آنهایی که اجیر کردند، پول می‌دهند یک اشراری را اجیر می‌کنند و با چماق به جان مردم می‌اندازند؛ یکی هم سرنیزه این اشخاصی که در خیابانها دارند چه می‌کنند. خوب، این سرنیزه تازگی ندارد! این حالا مدتی است که با سرنیزه ما زندگی می‌کنیم! ملت ایران مدتی است [می‌داند] که ایشان دیگر پناهگاهی ندارد جز سرنیزه و چماق. آقایی که تا دیروز- حالا هم اگر یک خرده رهایش کنند باز می‌گوید این حرف را، حالا عجب است که امروز نگفته که …

مخالفت همهٔ ملت با شاه به سبب جنایاتش نه دشمنی شخصی

خوب اشتباه شما یکی و دوتا و ده تا [نیست‌]! تعمدات شما یکی و دوتا و ده تا نیست! هی از ما این روزنامه‌نگارها می‌پرسند به اینکه خوب، شما چرا با شاه بدی؟! این چرا دارد؟! خوب شما بپرسید، این ملت، این فریاد بچه‌ها و آن فریاد بزرگها، ببینید چه کرده این آدم که با او بد هستند. با او بد هستند از باب اینکه یک دشمنی شخصی با هم دارند؟! سی میلیون دشمن شخصی است؟!

بسته شدن راه آشتی به سبب خیانت‌ها و جنایات شاه

این این قدر خیانت کرده است و این قدر جنایت کرده در این مملکت که دیگر راه آشتی نیست. راهی نیست که کسی بگوید که شما اشتباهاتتان تا حالا هیچ! حالا از این به بعد ان شاء الله اشتباه نمی‌کنی! راه نگذاشتی برای این کار. امکان ندارد یک همچو مطلبی. اگر یک روحانی، یک سیاسی، یک بازاری، یک دانشگاهی، بخواهد بگوید که بیایید- به مردم بخواهد این را بگوید- بیایید با هم خوب، سازش کنید، شاه امروز آمده توبه کرده- عرض کنم که- استغفار کرده، خوب، بیایید ببخشید، این را مردم خائن می‌دانند! چه …

جنایات شاه در دانشگاه و کشتارهای سراسر ایران

من نمی‌دانم از کدام مصیبتهای ملت و از کدام جنایتهای شاه بنویسم؛ قلم من عاجز است. آیا جنایاتی را که در دانشگاه به دست دژخیمان شاه واقع شد، متذکر شوم یا از کشتارهایی که در سراسر ایران به امر این جنایتکار حرفه‌ای صورت گرفت؟ من قدرت ندارم جنایات سراسر ایران را که برادران و خواهران ما را به خاک و خون کشیده بشمارم. هر روز اخبار واصله، ما را به جنایات بزرگ تازه‌ای آگاه می‌گرداند، هر روز فرزندان اسلام به مصیبتهای تازه‌ای مبتلا هستند.

اساس خرابی‌ها و عامل تسلط ابرقدرت‌ها بر شئون کشور

ملت ایران شاه را می‌شناسد که اوست اساس تمام خرابیها و خیانتها؛ اوست که ابرقدرتها را بر شئون سیاسی و اقتصادی و نظامی و فرهنگی کشور مسلط نموده، و با مهلت دادن به او کشور از دست می‌رود. این طرحهای خائنانه مملکت را به نیستی تهدید می‌کند؛ این طرحها از حلقوم طرفداران امریکاست. ملت غیور ایران بپاخاسته تا کشور را از پرتگاه نیستی نجات دهد و دست غارتگران را کوتاه کند، و طرحهای خائنانه را بر هم زند. ملتی که در عزای عزیزان خویش به سوگ نشسته و تمام …

سپردن کشور به دو ابرقدرت به دست شاه

… باشد، با این وضع جغرافیایی خطر بزرگی برای ایران پیدا می‌شود ولی اگر شاه باشد این خطر نیست! مطلب ایشان این است که با بودن شاه این خطر نیست لکن اگر- چنانچه (به فرمایش ایشان) خدای نخواسته- این شاه برود، این مملکت به دست دوتا قدرت می‌افتد و وا مصیبت می‌شود! ما می‌گوییم که آن چیزی که این مملکت را به دست این قدرت سپرده، این دوتا قدرت سپرده، همین شاه است! آخر اینها تکلیفشان بر این مملکت این نیست که بیاید آن حمل کنند خاکهایی از قم به این سرحدات شوروی و از تهران به آن سرحدات امریکا! اینکه ایشان هم قبول دارند که مقصود این نیست؛ مقصود این است که اینها مسلط می‌شوند بر مملکت ما؛ حالا مسلط نیستند؟!

مسلط کردن قدرت‌های بیگانه بر ایران به دست شاه و پدرش

… بدهید! ما می‌خواهیم نجات بدهیم این مملکت را از این دو قدرت، شما می‌خواهید که این مملکت تحت همین قدرت و سلطه باشد تا آخر. با چه صورت؟ با این صورتی که اگر «اعلیحضرت» بروند، این مملکت به هم می‌خورد! این «اعلیحضرت» باید باشند تا این دو قدرت را جلویشان را بگیرد! آقا، این «اعلیحضرت» این قدرتها را بر ما مسلط کرده و آن پدرش!

مسئولیت شاه در کشتارها؛ هیچ آدم‌کشی بی‌اذن او نیست

… می‌گوید که باید آنهایی که به این ملت ظلم کرده‌اند مجازات بشوند. من از این آقا می‌پرسم که کی به ملت ظلم کرده؟ بگو؟ بیا بنشین ببینیم کی؟ شهربانی آدم کشته است بی‌اذن؟! پاسبان آدم می‌کشد بی‌اذن؟! استاندار امر می‌کند- بی‌اذن؟! رئیس قوا امر می‌کند- بی‌اذن شاه؟! بی‌اذن شاه این چیزها نمی‌شود. در نظام نمی‌شود؛ «بزرگ ارتشتاران» ایشان هستند! تا ایشان اذن ندهد که آدمکشی نمی‌شود.

لزوم مجازات شاه به‌عنوان مبدأ همهٔ جنایات

… آدم هم، حبس ابد است. مجازات حبس ابد است کسی که امر بکند کسی را بکشد؛ در شرع مقدس حبس ابد است. در حکومت اسلامی باید حبس ابد بشود و ایشان با دست خودش هم می‌گویند که جنایت کرده؛ [مجازات‌] این اگر ثابت بشود قصاص است. ما نمی‌خواهیم که تمام جنایاتی که شده است ... شما یک جانی را که مبدا همه جنایات است و همه مردم دارند به او نظر می‌کنند به عنوان اینکه جنایتْ مستند به اوست و همه ناراحتی ما زیر سر اوست، شما او را مجازات کنید تا این ملت تا حدودی آرام بشود. دنبالش قضیه استقلال است که این هم باید بشود و الّا آرام نمی‌شود این ملت.

عقب‌نشینی‌های ظاهری به‌عنوان خدعه برای خواباندن نهضت

… است. یک سنخْ تشبثات او این بود که یک دولتی پیش آورد، یک «دولت آشتی»![1] و دولت آشتی همان بود که از زمان انعقادش تا حالا هزارها از جوانهای ما را کشتند و به خاک و خون کشیدند و سرتاسر ایران را به عزا نشاندند، و می‌خواستند که با صورت آشتی مردم را اغفال کنند. و لهذا دولتْ اعلانِ آشتی داد و گفت تاریخ هم همان تاریخ قانونیِ اول: «اسلامی». از قانونِ گَبْرها دست برداشتند و از «حزب رستاخیز» هم دست برداشتند؛ بعد هم از قراردادهایی که راجع به اسلحه کرده بودند تخفیف دادند، از قراردادهای اتمی هم لغو یا تخفیف دادند. اینها همه خدعه‌هایی است که اینها مشغول هستند که این نهضت را بخوابانند؛ و این موجی که در ایران پیدا شده است و مثل سیل خروشان همه چیز را دارد به باد می‌دهد، آنها این سیل را خاموش کنند؛ شعله قلوب را خاموش کنند. و ابتدایش هم ممکن است یک ملایمتهایی بکنند و یک- به اصطلاحشان- «آزادی» ها، «فضای باز» آزادی هم یک صورتی درست بکنند و …

فروریختن پندار شاه دربارهٔ هواداری همهٔ ملت از او

الآن این وضعی که ایران پیدا کرده است، این افعی را زخمی کرده؛ آن چیزهایی که او در مغزش پخته بود همیشه که «منم، و دیگر ملت هم همه هوادار من، شاهدوستی در سرتاسر ایران هست، همه به حکم من هستند و کسی مخالف با من نیست، نمی‌شود باشد»- اینها همه فرو ریخت! این کنگره‌های خیالی که به مردم جا زده بودند- واقعیتی نداشت و لیکن یک الفاظ خوشگلِ بَزَک کرده‌ای تسلیم مردم می‌کردند- پرده‌ها تا یک حدودی پس رفت و این کنگره‌های بلند خیالی که درست کرده بودند، اینها یکی بعد از دیگری فرو ریخت و آمال و آرزوهایی که داشت- بسیاری‌اش- پایمال شد. این الآن یک افعی زخمی است که اگر مهلت به او بدهند و ملتْ سردی و سستی از خودش نشان بدهد، این سر بلند می‌کند و این دفعه زهرش را به تمام اقشار ملت می‌ریزد، زهری که دیگر نتوانند اینها به علاج برخیزند.

نخواستن شاه از سوی همهٔ ملت با شعار مرگ بر شاه

… چه می‌گویند، توی مزارع چه می‌گویند؛ خوب بروند ببینند اینها. ببینند که این ملتْ سرتاسر ایران چه دارد می‌گوید؛ چه می‌خواهد این ملت. اگر یک شبانه روز بر اینها گذشت و از هر آدمی چند دفعه این کلمه را نشنیدند، خوب ما از قولمان برمی‌گردیم، می‌رویم سراغ زندگی‌مان. اگر نشنیدند که ما نمی‌خواهیم این را، «مرگ بر شاه»؛ از بچه این قَدَریِ تازه زبان باز کرده این را می‌گوید تا آن پیرمردی که حالا دیگر یواش یواش باید حرف بزند، مثل من. خوب، همه نمی‌خواهند. وقتی یک ملتی یک چیزی را نخواست، خوب شاه برای ملت است، وقتی ملت نمی‌خواهد او را، که نمی‌شود که به زور آورد او را. آوردند به زور اما فایده ندارد.

رفتن شاه از کشور به‌عنوان تنها راه آرامش

آنی که فایده دارد کلیدش دست خود «اعلیحضرت همایونی» است! هیچ کس نمی‌تواند. و آن این است که ایشان پا شود برود! [خنده حضار]. کلید دست خودش است، اگر بخواهد آرامش پیدا بشود! ایشان دست زن و بچه‌اش را بگیرد برود از این مملکت، نجات بدهد خودش را؛ برای اینکه من خوف این را دارم که یک آشوبی بشود و بچه‌های کوچک را هم بکشند، و ما میل نداریم یک همچو چیزی، اینکه بچه کوچکها هم از بین بروند. خود این، البته ملت، خودش با این چیزها دارد ... صلاحش این است، من صلاحش را می‌دانم، صلاحش این است که سوار یک طیاره‌ای شب …

بی‌فایده بودن تلاش‌های دیرهنگام شاه و لزوم رفتن او

- تظاهرات تهران برای آقای طالقانی و تظاهرات قم برای آقای منتظری تظاهراتی بود که مردم علیه شاه کردند و از آنان به عنوان مخالفین شاه تجلیل کردند. در ایران از هر نغمه ضد شاهی تجلیل به عمل می‌آید. شاه با این دست و پازدنها و طلبیدنهای این و آن، کاری از پیش نمی‌برد. این تلاشها دیگر دیر شده است و برای او مفید نیست، او باید برود. ما سازش را از هر کس و به هر شکلی باشد نخواهیم پذیرفت. چون ملت نخواهد پذیرفت. در مذاکرات خود با این اشخاص مطالب خود را قاطعانه بیان کرده‌ایم. هر کس قبول کند با ماست و الّا از ما جداست.

شاه عامل اصلی و آمر مستقیم همهٔ جنایات رژیم در ایران

… گره کرده برادران ما در ایران- این- موجب این شد که نتوانند دیگر همچو آن طور که دلشان می‌خواست عمل بکنند. حالا هم باز به آن آزادی‌ نیست و لهذا می‌بینید که در تمام این روزنامه‌ها و در تمام این رادیوها و دستگاه تبلیغی، آن نقطه اصلی را باز نمی‌توانند ذکر کنند. همه‌مان می‌دانیم، همه شان می‌دانند، همه مطبوعات و ارباب مطبوعات می‌دانند این را که آن نقطه اصلی- که البته نقطه اصلی که عرض می‌کنم نقطه اصلی در این صف نوکرها، نه در آن صف اربابها- آن نقطه اصلی عبارت از شاه است. یعنی تمام این جنایتهایی که در ایران واقع شده است در عصر ما- در این عصر- تمام این جنایتها با امر شاه است. امکان ندارد که یک سربازی سرِ خود آدم بکشد، یا یک صاحب‌منصبی سر خود اجازه آدمکشی بدهد، یا یک وزیری، یک- نمی‌دانم- نخست‌وزیری همچو قدرتی داشته باشد که سر خود دستور کشتن، دستور زخم زدن، این دستورات را بدهد. تمام این جنایتهایی که واقع شده و واقع می‌شود با امر مستقیم شاه است که باید بزنید. در 15 خرداد- از قراری که معروف شد- فرماندارْ خودِ او بوده است و با هلیکوپترش بالای شهر [پرواز] می‌کرده است و امر می‌کرده. امرش این بوده است که به جاهایی بزنید که دیگر زخمی نباشد، [به‌] مریضخانه‌ها، به جاهایی بزنید که بکشد!

جانی حقیقی که رجال جرئت نام بردنش را ندارند ولی مردم می‌گویند

… این کتابها را طبع کنند و منتشر. و آن وقتی که آزاد بشود به معنای حقیقی، آن وقت است که این کتابها بیرون می‌آید؛ آن وقت مطبوعاتْ دیدنی‌ است. حالا هم باز مطبوعات ما سانسور است و لهذا اسم جانیِ حقیقی در هیچ یک از مطبوعات ما نمی‌شود منعکس بشود، و نشده است. و در خطابه‌های هیچ یک از رجال باز یک همچو مطلبی که جانی حقیقی را معرفی کنند، این کسی که همه جنایات را کرده است، این شخصِ محمد رضا پسر رضا، هیچ نتوانسته‌اند تا حالا بگویند ولی مردم می‌گویند، این در لسان مردم، بچه‌های دوازده ساله و ده ساله می‌گویند، مردم توی خیابانهای قم و تهران و سایر شهرستانها می‌گویند مطلب را؛ اما رجال ما نمی‌توانند بگویند!

نفی رهبری شاه و بی‌پایگاهی او در میان ملت پس از کشتارها

- شاه هیچ گاه رهبر کشور نبوده و مزاحم رهبریها بوده است؛ و پس از این قتل عام‌ها پایگاهی نخواهد داشت- چنانچه در بین ملت قبلًا هم نداشته است- ولی اکنون ملت ما با بیداری بر ضد او قیام کرده است و ناچار باید این رژیم تغییر کند.

مأموریت از سوی آمریکا و انگلیس برای عقب نگه داشتن ایران و شکستن فرهنگ و روحانیت و تغییر تاریخ اسلام

… پریروز هم که وزیر خارجه انگلستان گفت که ایشان برای ماست، خوب، ایشان منافع ما را دارد حفظ می‌کند، چطور ما از او [پشتیبانی‌] نکنیم؟ ما می‌دانیم که ایشان منافع شما و امریکا را دارد حفظ می‌کند! داد ملت همین است که ایشان آمده برای اینکه منافع که خدمت به وطن بکند! «ماموریت» برای وطن دارد![6] ماموریت از طرف امریکا دارد و انگلستان، باید مردم را این طور کند؛ باید ایران را عقب نگه دارد، فرهنگ ایران را بشکند، روحانیت ایران را بشکند، اسلام را عقب بزند، تاریخ اسلام را تغییر بدهد. شما خیال کردید کم کاری کرد این خبیث از اولی که این جنایت کرده تا آخر، هر جنایتی بکند یک طرف، تغییر تاریخ اسلام یک طرف. این کم جنایتی بود که این مرد کرد؟ آنها همه دست به هم دادند برای اینکه این سدها را بشکنند. و الآن که ایران قیام کرده است و همه یکصدا دارند می‌گویند که مرگ بر این سلطنت، الآن اختلافات، چه در خارج کشور، چه در داخل کشور، انتحار است، خودکشی است. اختلافات بین طبقات …

رد ادعای شاه دربارهٔ شایستهٔ آزادی نبودن ملت

… مردم داده‌اند، و این منشا این اختلافات است! این «آزادی تند» منشا این است که مردم دادشان بلند شده است که ای آزادی، ای آزادی! مقصود از «ای آزادی» این است [که‌] ما نمی‌خواهیم آزادی، ما نمی‌خواهیم آزادی! و حرف کارتر این است! اینها دارند این طوری معرفی می‌کنند. مردکه می‌گوید که- باز او [کارتر] بهتر است از این- او می‌گوید که این ملت ما قابل آزادی نیستند، نمی‌شود به اینها آزادی داد، برای اینکه اگر آزاد بشوند، مرا نمی‌خواهند! حرف او این است، [خنده حضار]، تا به آنها گفتند «آزادی»، می‌گویند «مرگ بر شاه»! آن آدم هم می‌گوید «از بس آزادی دادند، دارند داد می‌زنند!» ما گرفتار یک همچو دو نفر آدمی هستیم! یکی از آن طرف افتاده، یکی از این طرف افتاده؛ این گرفتاری ماست. ما که در اینجا نشسته‌ایم و تماس با هم داریم و شما که تماس با این رفقای اروپایی یا امریکایی‌تان دارید، …

استبداد شاه و جنایات نابخشودنی او و پذیرفته نبودن توبه‌اش

مردم دو حرف دارند: یکی اینکه این شاه، شاه مشروطه نیست، استبداد است، و جنایاتی که کرده است قابل عفو نیست. بر فرض اینکه ایشان آن طوری که حالا دارد توبه می‌کند و قول می‌دهد به اینکه «من دیگر از این به بعد از این کارها نمی‌کنم و دیگر مطابق‌ قانون اساسی رفتار می‌کنم» فرضاً که راست بگوید- راست که نمی‌گوید، لکن فرضاً که راست بگوید- یک کسی که این همه جنایت کرده و این همه کشتار از مردم کرده، حالا می‌گوید «توبه کردم» مگر می‌پذیرند از تو؟ کسی که امر می‌کند به کشتن غیر و لو خودش نکشد، امر می‌کند به کشتن غیر، یک نفر، به کشتن یک نفر، این در اسلام محکوم به حبس ابد است. کسی که امر کرده است ملتی را فوج فوج کشته‌اند، حالا می‌گوید که من همین سلطنت می‌کنم و حکومت نمی‌کنم!! تو غلط می‌کنی سلطنت می‌کنی! …

عزل شاه به سبب خیانت به ملت حتی بر فرض قانونی بودن سلطنت

همه حرف ملت ما این است که این آدم، یک آدمی است که خیانت [کرده‌]، بر فرض اینکه یک سلطنت قانونی، فرض کنید، فرض کنید که خیر، سلطنت قانونی و به قانونِ صحیح هم- که همه‌اش باطل است، لکن ما حالا فرض می‌کنیم- یک نفر آدمی که سلطنت قانونی داشته باشد به حَسَب قانون اساسی، اگر به ملتی خیانت کرد، اگر تخلف از قوانین اساسی کرد این عزل است، این دیگر سلطان نیست.

عدم صلاحیت برای سلطنت به سبب سلب آزادی ملت

… از زمان رضا شاه تا حالا [در] هیچ مسئله‌ای آزادی در کار نبوده. یک داد مردم این است که‌ ما آزادی می‌خواهیم. بچه‌های کوچولو داد می‌زنند «آزادی»، مردهای بزرگ هم داد می‌زنند «آزادی»، دانشگاهی هم فریاد می‌زند، غیر دانشگاهی هم فریاد می‌زند، همه آزادی می‌خواهند. ایشان سلب آزادی یک ملت را کرده. کسی که سلب آزادی ملت را کرده، صالح نیست از برای سلطنت، و بر فرض اینکه سلطنت این قانونی بوده، الآن دیگر سلطان نیست ایشان. علاوه بر این، ما همه اینها را فرض می‌کنیم که واقعیتی داشته و ایشان هم سلطان بودند، ایشان هم [قانونی بودند]، الآن تمام ملت می‌گویند «ما نمی‌خواهیم»؛ الآن می‌گویند که «مرگ بر این سلطنت پهلوی!» این رفراندمی است که همه مردم، همه مردم در همه بلاد ایران دارند فریاد …

رفتن شاه، تنها راه حل بن‌بست کنونی کشور

چاره حل این بن‌بستی که الآن هست، نه وزیر می‌تواند این را حلش کند، نه وکیل می‌تواند حلش کند. حلش دست شاه هست! و آن این است که بگذارد و برود، بگذارد و برود! بگذارد مردم را به حال خودشان. بن‌بستش این است که الآن دولتها بن بست آوردند، شاه این بن بست را پیدا کرده، و بن بست به دست شاه واقع شده. [دائماً] می‌گویند بن بست است، بیایید بنشینیم حلش کنیم؛ حل کی و حل کی! هیچ کس نمی‌تواند حلش کند، این آتش را هیچ کس نمی‌تواند …

سپردن منافع کشور به بیگانگان، خیانتی بی‌سابقه در میان سلاطین

… این است که ما می‌بینیم که- خودمان می‌بینیم یکوقت تاریخ می‌خوانیم- سلاطین سابق هر چه بودند، جبار بودند، لکن خیانت در آنها کم بوده. جبار بودند، تبهکار بودند، تعدی می‌کردند به مردم؛ اما مملکتشان را به یک مملکت دیگری، منافع مملکتشان را به مملکت دیگری نمی‌دادند. من ندیدم که یکی از سلاطین سابق مملکتش را فروخته باشد به یک کسی، منافع مملکتش را تقدیم دیگری کرده باشد؛ این اخیراً شده و خصوصاً در زمان این آقا، در زمان این سلطان مفسد، این مسائل پیدا شده است که هر چیزی که ما داریم اینها از بین برده‌اند. زندگی خودشان این زندگی است، زندگی شما این است که می‌بینید. توی اینجا بنشینید، توی این جاهای نم. آنها زندگی آنهاست.

چپاول ثروت ملت و انتقال جواهرات سلطنتی به آمریکا در آستانهٔ رفتن

… بود خرج گلکاری این ویلایی که ایشان تهیه کرده است در خارج! دیشب هم که در یکی از روزنامه‌های اینجا من خواندم که نوشته بودند، آورده بودند، شب چهارم آبان شاه خودش با فرح جشن گرفته! برای اینکه دیگران که از خانواده او بودند همه رفته‌اند، پولها را برداشتند و رفتند! مال این ملت رفت به امریکا؛ و چند روز پیش از این هم گفتند که از ایران تلفن کرده بودند که یک طیاره پرِ جواهرات- جواهرات سلطنتی- را نقل کردند به امریکا. حالا که ایشان احتمال رفتن می‌دهد، دارد چپاول می‌کند این ملت را؛ دارد می‌برد.