رفتن به محتوای اصلی

محمدرضا پهلویشخص

نام‌های دیگر: شاه، محمدرضا شاه

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

آخرین پادشاه پهلوی و حکومت او تا پیروزی انقلاب اسلامی.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:تلگراف به محمد رضا پهلوی درباره انجمن‌های ایالتی و ولایتی‌— ۱۳۴۱/۰۷/۱۷

سیر زمانی

از ۱۳۴۱ تا ۱۳۶۶
۱۳۴۱۱۳۶۶

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۸۷۲ پاراگراف)

همراه کردن اظهار توبه با فرمان کشتار، بدتر از توبهٔ گرگ

یک فرق هم با توبه، اظهار توبه فرعون دارد و آن اینکه از این ور اظهار توبه، از آن‌ ور دولت نظامی! این دو تا را با هم به میدان آورده! دیگر فرعون این کار را نکرده بود. همان می‌گفت توبه کردم. دیگر این طور نبود که از آن ور چماق دستش بگیرد، از آن ور توبه بکند. این از توبه گرگ هم بدتر است، برای اینکه گرگ هم می‌گوید توبه کردم- مثلًا- اما این طور نیست که در همان حالی که اظهار توبه می‌کند، اظهار ندامت می‌کند، توسل به علمای اعلام و مراجع عظام- به اصطلاح خودش- پیدا می‌کند، توسل به قشرهای دیگر ملت پیدا می‌کند، در همان حال یک کسی هم مامور می‌کند که بکُش!

فرمان مستقیم شاه در همهٔ کشتارهای مردم

… می‌شود با امر ایشان است. هیچ وقت باور نکنید که اینهایی که می‌گویند مامورین چه کردند، اینهایی که می‌گویند نخست وزیر چه کرده، اینهایی که می‌گویند سازمان امنیت چه کرده، اینها همه برای حفظ شاه است. اینها همه از عمال شاهند. گاهی وقتها فهمیده و گاهی وقتها نفهمیده. در کشتن و قتل و مقابله با ملت با آتش، هیچ اقدامی، هیچ کس اقدام نمی‌کند مگر اینکه به امر خود ایشان باشد. خود ایشان مستقیماً امر می‌کند. حالا بعضی هم که می‌گویند که شاهد قضیه بودند که در جمعه سیاه از اشخاصی که شلیک کرده به طرف ملت خود ایشان مستقیماً بودند با هلیکوپتر. حالا من این را نمی‌دانم اما بعضی از اجزای خودش، از اعضای خودش که رفتند به انگلستان، می‌گویند که او این طور گفته است که ایشان …

توسل مدعی سلطنت به کولی‌ها و اشرار برای نجات خود

… مختلفه، با ارتش‌ یک طرف، با کولیها- به اصطلاح خودشان- یک طرف، با رها کردن یک دزد آدمکشی[4] که از سرهای بعضِ از عشایر بوده است- او را می‌گویند رها کرده است و یک پول فراوانی هم به اختیارش گذاشته است که برود جمعیت جمع کند و حمله کند به مردم- اینها هم از یک طرف؛ همچو چیزی در طول تاریخ نبوده که یک کسی که مدعی سلطنت است، و دیروز آن طور فریاد می‌زند و برای خودش مدیحه‌خوانی می‌کرد و روزنامه‌ها را واداشته بودند و رادیو و هر چه هر کس می‌گفت جز شان ایشان نبود، حالا متوسل بشود به کولیها که در زیر پناه چماق کولیها خودش را نجات بدهد! متوسل بشود به- مثلًا- کسانی که از اشرار بودند، و آنها را اجیر کند که نجاتش بدهند از دست این ملت و نجات هم نمی‌دهند آنها. نه نجات آنها می‌دهند، نه ملت، دیگر به این حرفها اعتنا می‌کند.

اظهار ندامت هم‌زمان با حکومت نظامی و فرستادن ارتش به جان مردم

فرق ایشان با فرعون این است که فرعون می‌گفت توبه کردم، دیگر در آن حالی که می‌گفت توبه کردم شمشیر را نکشیده بود به جان مردم. ایشان می‌گوید، خودش وقتی خطابه می‌خواند، خطابه می‌خواند که ای علما، ای مردم، من اشتباه کردم! حالا دیگر از این اشتباه گذشتم و برگشتم! از آن طرف هم این طور تشبثات را [می‌کند]. حکومت نظامی می‌گذارد همه‌اش بر خلاف قواعد، بر خلاف قوانین، همه‌اش بر خلاف. از آن طرف هم مامور می‌کند چیزها را- ارتش را- به اینکه بریزند به جان مردم و دیگران را هم، عشایر را مثلًا- بعضی عشایر را. البته عشایر خیلی گوش نمی‌دهند به حرف اینها. عده‌ای‌شان هم رفتند پیش علما و گفتند ما حاضریم برای موافقت کردن با شماها.

بی‌اعتباری توبهٔ شاه بدون جبران جنایات و خیانت‌های بیست‌وچندساله

حالا دیگر مست آمدی و توبه می‌کنی، آن هم این جور توبه؟! بعد از بیست و چند سال جنایت، بعد از بیست و چند سال خیانت به یک ملتی، به اسلام، حالا هم جبران نکرده، خیانتها سر جایش باقی، جنایتها سر جایش باقی، حالا آمدی در مقابل علما ایستادی می‌گویی که من توبه کردم! این از توبه فرعون- این بدتر است! جبران باید بکنی این چیزها را. اگر توانستی همه این جنایات بیست و چند ساله را جبران بکنی، آن قدری که به جیب امریکا ریختی برگردانی، این پایگاههایی که برای امریکا در مملکت ما درست کردی اینها را خراب کنی و برگردانی، آن همه که آدم کشتی، اینها را زنده بکنی، آن وقت بگویی که من توبه کردم؛ اما با …

تناقض اهانت پیشین شاه به روحانیون با تکریم کنونی مراجع

یک آدمی که یک روز می‌گوید به علما که اینها را مثل حیوانات نجس ازشان اجتناب کنید!- به روحانیون این طور گفت: مثل حیوان نجس از اینها اجتناب کنید؛ یک روز گفت که اینها مثل یک کرمهایی می‌مانند که در نجاست می‌لولند! یک روز هم می‌آید می‌ایستد می‌گوید مراجع عظام و آیات عظام و مراجع کذا، علمای اعلام. آن دستش هم چماق! چطور باور کند کسی از تو این حرفها را؟ خوب، لا اقل اگر در پیشگاه ملت، در پیشگاه علمای ملت، تو توبه می‌خواهی بکنی، لا اقل یک توبه ظاهر الصلاحی بکن. تو عقلت این قدر نمی‌رسد که این توبه را هیچ بچه‌ای قبول نمی‌تواند بکند! خوب لا اقل توبه می‌خواهی بکنی، خوب بگو که …

رد ادعای عفو زندانیان سیاسی و جبران‌ناپذیری حبس‌های طولانی

ده سال یک کسی را تو می‌بری حبس می‌کنی، پانزده سال می‌بری حبس می‌کنی، جوانها را پیر می‌کنی، سالمها را مریض می‌کنی، اینها دیگر جبران ندارد! همین عفو کردم؟! غلط کردی عفو کردی! عفو چیست؟ چه حقی داشتی که بگیری که حالا عفو کردی؟ عفو مال این است که یک کسی گناهی داشته باشد؛ چه گناهی اینها کرده بودند که تو اینها را حبس کردی، پانزده سال عمر اینها را تلف کردی؟ حالا می‌گوید عفو کردم! عفو کردم! این چه غلطی است که تو می‌کنی؟ عفو کردم چیست؟ از اول چرا کردی؟ نه اینکه عفو کردم، اولِ کار غلط …

مفسد بودن شاه و تباه کردن کشور و نیروی جوانان

تو بعدها دیگر از این اشتباهها نمی‌کنی؟ خوب راست می‌گویی این را حالا؟ ما قطع نظر از این هم کردیم، درست می‌گویی تو؟ صحیح می‌گویی؟ دیگر این اشتباهات را نمی‌کنی؟ یا حرف است، صحبت است؟ آلآنَ وَ قَدْ عَصَیْتَ قَبْلُ و کُنْتَ مِن المُفْسِدین! تو از مفسدین هستی، تو آدم مفسدی هستی، تو فاسدی، تو مفسدی؛ یک مملکت را به هم زدی، یک ملت را از بین بردی. مگر شوخی است این طور جنایات. تو همه قوای این مملکت، این جوانهای ما که یکی از ذخایر این مملکت هست، اینها را به هدر دادی همه را، حالا آمده می‌گوید که من «اشتباه» کردم! بله حالا دیگر ما به منطق بعضی از اشخاص- اینکه عجیب است این حرفها، عجیب آدم به نظرش می‌آید- یک مردی که من نمی‌دانم کیست روی کاغذ هفت، هشت، ده ورقی نوشته است، اول خودش را معرفی کرده است که من کی بودم و پسر کی بودم و کی، آخرش هم نوشته خوب ما شاه از این بهتر از …

ناپذیرفتنی بودن عذرخواهی شاه برای ملت داغدار

در هر صورت این توبه‌ها یکی از تشبثاتشان است و این هم پذیرفته نیست؛ ملت دیگر این حرفها را نمی‌پذیرد. آنکه جوانش، آن پیرزنی که جوانش از دستش رفته، پیرزنهایی هستند که چهار تا بچه‌شان، یعنی یک پدر بوده، یک مادر بوده، چهار تا جوان، امشب اینها سر سفره نشسته بودند پنج نفری، شش نفری، فردا شب سر سفره نشستند دو نفری، چهار تا جوانش از بین رفته، حالا از شما می‌پذیرد اینکه عذر بخواهی؟! فقط به عذرخواهی! آن هم بایستید و عذر بخواهید؛ آن وقت ما هم بیاییم، آخوند هم بیاید یا غیر آخوند- و مثلًا روشنفکر یا تاریک فکر هم بیاید- و بگوید که خوب ایشان سلطنت بکنند، حکومت نکنند! سلطنت! درست شد همین؟! همین تمام شد؟! جواب این پیرزن چی؟ جواب این پدری که …

وظیفهٔ ملت در گسترش مخالفت تا سرنگونی شاه

امروز رژیم شاه، حکومت جائرانه بر ملت مستضعف می‌کند و بر خلاف شرع اسلام و خواست ملت- که در سراسر ایران علیه او قیام نموده‌اند- مقام حکومت را اشغال نموده و مصالح عالیه مسلمین و احکام اسلام را به نفع سلطه شیطانی خود و اربابان مفتخوارش به نابودی کشیده است. بر عموم ملتِ بپاخاسته است که با تمام قدرت مخالفت خود را با شاه، گسترش و ادامه دهند، و او را از سلطه خطرناکش به زیر کشند.

نشناختن سلطنت او در قانون اساسی و غیرقانونی بودن اعمال سلطنتی‌اش

… قانون اساسی بوده؛ برای اینکه قانون اساسی ایشان را به سلطنت نمی‌شناسد؛ ایشان سلطان نیستند به حَسَب قانون اساسی. مردم هم همین معنایی را که قانون اساسی گفته می‌گفتند. پس شعارهای مردمْ شعارِ موافق قانون اساسی بوده است که شاه نیست شاه؛ ما نمی‌خواهیم این شاه را. و این شعاری که بگوید من سلطنت دارم و من سلطان هستم و من کذا هستم، و این اعمالی که ایشان می‌کند به عنوان سلطنت، علاوه بر اینکه اعمالش بر خلاف قوانین اساسی ... قانون اساسی است، علاوه بر این اصل، این نشستنش به «سلام» به عنوان سلطنت، تاجگذاری به عنوان سلطنت، همه اینها خلاف قانون اساسی است. قانون اساسی ایشان را به سلطنت نشناخته؛ وقتی نشناخت، تمام او و تمام فروعی که متفرع بر اوست بر خلاف قانون اساسی است.

شکستن سوگند سلطنت با خیانت و سقوط از سلطنت

علاوه بر اشکالاتی که بر خود اینها هست، علاوه اگر ... مردم یک سلطانی را قرار دادند و همه‌شان رای بر او دادند، این سلطان چنانچه خود ایشان هم این کار را کرده آمده است و قسم خورده است به اینکه من خیانت نمی‌کنم و مذهب را حفظ می‌کنم، خدمت می‌کنم، وفا دارم به مذهب و به ملت خیانت نمی‌کنم- این چیزی است که قسم خورده است- ایشان به این قسمش وفا کرده است؟! اگر یک سلطانی قسم خورد که من خیانت نمی‌کنم و بعد خیانت کرد، این دیگر سلطان نیست. این تخلف کرده پس سلطان نیست. ایشان خیانت نکرده است به این مملکت؟! ایشان نفت ما را همین طوری نداده است به امریکا؟! ایشان نظام ما را تحت نظر مستشارهای امریکایی قرار نداده است؟! ایشان در خدمت امریکا نیست؟! در خدمت شوروی نیست؟! اگر نیست چرا تاییدش می‌کنند؟ چطور شد که این قدر یقه‌درانی می‌کند کارتر برای ایشان؟! قوم و خویشش که …

رد ادعای شاه دربارهٔ تجزیهٔ ایران در صورت رفتن او

… همین را تکرار کرده‌اند؛ در عبارت بعضی از اشخاص محترم هم همین اشکال استشعار می‌شود و آن این است که شاه می‌گوید که اگر من بروم استقلال مملکت به هم می‌خورد! آنکه‌ استقلال مملکت را حفظ کرده است آن عبارت از من است که حفظ کرده است! گاهی تعبیر به این طور می‌شود. گاهی تعبیر می‌شود به اینکه اگر من بروم این مملکت تجزیه می‌شود: یک مقداری‌اش را روسها می‌برند، یک مقداری‌اش را انگلیسها می‌برند، و ایران می‌شود ایرانستان! نظیرِ- مثلًا- ازبکستان؛ که یک چیزی می‌شود از، یک تکه‌ای می‌شود از یک مملکت دیگری. و بنا بر این باید من باشم تا استقلال ایران محفوظ بماند و ایران تکه تکه نشود! گاهی هم می‌گوید چهار قسمت! خود ایشان می‌فرمایند! چهار قسمت می‌شود ایران: خوب، یک قسمتش را لا بد شوروی و یک قسمتش هم امریکا، یک قسمتش هم انگلستان و یک قسمت هم- مثلًا- برای خود ایران باقی می‌ماند! تهرانش مال خود ایران؛ دیگر از آن طرف، به آن طرف، هر کدام مال یک …

سلب آزادی، عقب زدن فرهنگ و تاراج اموال مسلمین در بیست و چند سال حکومت

مردک بیست و چند سال است که بر مردم حکومت کرده و مردم را زجر داده، سلب‌ آسایش از همه کرده، سلب آزادی از همه کرده، مطبوعات را سلب آزادی کرده، فرهنگ را عقب زده، مصالح مسلمین را به کفار داده است، به اجانب داده است، اموال مسلمین را تاراج کرده، و کسانی که همراه او بودند و رفقایش بودند تاراج کردند، حالا تازه آمده است به مردم رو می‌کند، به علما رو می‌کند، که مراجع عظام و علمای اعلام! من معذرت می‌خواهم و من اشتباه کردم! و بیایید بسازید و بیایید با من همراهی کنید! یا به سایر مردم دست دراز کرده؛ که ...! معنا ندارد یک همچو مطلبی. اصلًا غلط است این. معذرت خواستن حتی در درگاه خدای تبارک و تعالی که ارحم الراحمین است شرایط دارد. اگر یک کسی به …

فریبکاری در اظهار توبه برای تحکیم پایه و سرکوب شدیدتر

… امر عادی الآن شده است در ایران؛ حکومتها امر عادی‌شان این است که مردم را بکشند و جوانهای ما را از بین ببرند. آن وقت یک نفر که بیاید بگوید که من توبه کردم، حالا کسی هم بیاید بگوید خیر، خوب ایشان توبه کردند، بس است و بس است! دیگر کارها بس شد؟! تمام شد کارها؟! خیر، ایشان برای این است که مردم را بازی بدهد و پایش محکم بشود و اگر محکم شد، این دفعه بدتر از اول، صد درجه بدتر از اول [عمل‌] بکند برای اینکه حالا دشمنهایش را شناخته و بعد- بعد از شناختن دشمن- وقتی پایش محکم بشود بسیار بدتر خواهد عمل کرد.

غاصب بودن سلطنت او به حکم قانون اساسی و شرع

… که مثل سایر دزدها، که یکوقت بیایند یک جایی را بگیرند و یک حکومتی را غصب کنند، این هم همان است. بر حسب حکم شرع هم که اصلًا لیاقتْ اینها ندارند برای حکومت شرعی. آنکه لایق است برای اینکه حاکم بر مسلمین باشد، آن شرایطی دارد که در اینها اصلًا آن شرایط موجود نیست. بنا بر این، هم به حَسَب قانون اساسی این سلسله غاصب این مقام هستند- پدرش و خودش و بعد از آن هم اگر بچه‌اش- و هم به حَسَب حکم شرعی اینها لایق از برای این مقام نیستند و غاصب این مقام هستند. حالا هر چه هم می‌خواهد زیارت برود! و هر چه هم می‌خواهد عذر بخواهد و هر چه هم می‌خواهد قرآن طبع بکند! و هر چه از این حقه بازیها می‌خواهد بکند لکن اصلِ مقام غصب است. یک آدم غاصب هر چه هم عذر بخواهد، این مقام را تا دست از آن برندارد غاصب است.

دروغ بودن ادعای اشتباه در عذرخواهی شاه و نوکری آگاهانهٔ او برای اجنبی

… در پانزده سال پیش از این، بیست سال پیش از این دیده بودید وضعش چه جوری است، در چند سال پیش از این هم همین طور بود، در این ایام فَتْرَت[1]- بین 15 خرداد تا حالا- که اصلًا کسی را به حساب نمی‌آورد! یک آدمی بود که هر چه بود خودش می‌کرد؛ هر کاری بود خودش می‌کرد. و اینکه می‌گوید «اشتباه»، دروغ می‌گوید! همه کارها را خودش ملتفت بود و عالِم و عامد بود و نوکر مردم [اجنبی‌] بود. عالِم و عامد بود که کرد کارها را. اشتباه تو [ی‌] کار نبوده. همه‌اش اشتباه، همه‌اش کارهای غلط بوده است و عمداً هم کرده است و بعد از این هم اگر مهلتش بدهید، این اشتباهات زیاد خواهد کرد.

رأی ندادن ملت کنونی به سلطنت او

… او. الآن ملت ایران عبارت از اینهاست که موجود هستند؛ اینها ملت ایرانند. اگر این ملت ایران به حَسَب این قانون اساسی- که مورد تمسک ایشان است- اگر این ملت ایران الآن به ایشان رای دادند و گفتند شما سلطان باشید، به حَسَب این ماده قانون اساسی ایشان می‌شوند سلطان. این ملتی که الآن هستند که رای ندادند به ایشان. کدام یک از این ملت رای داده به ایشان؟ حالا ما اینکه ایشان رایشان را پس گرفتند نمی‌گوییم، برای اینکه مردم می‌گویند «نه»، حالا ما قبل از اینکه آن مطلب را بگوییم می‌گوییم که شما می‌گویید که قانون اساسی می‌گوید که سلطنت موهبتی است الهی که ملت به شخص سلطان می‌دهد، …

یاغی بودن به حکم قانون اساسی و لزوم محاکمهٔ او

خوب، روی این زمینه که سلطنت این آقا قانونی نیست، اولًا یاغی است؛ کسی که سلطنتش قانونی نیست و آمده به زور دارد سلطنت می‌کند- به حَسَب قانون اساسی- ایشان یاغی است. ایشان باید محاکمه بشود که چرا آمدی؟ چرا ادعای سلطنت تو داری می‌کنی؟ چرا، چرا تاجگذاری کردی؟ چرا مردم را چه کردی؟ چرا مالیات گرفتی؟ چرا حقوق سلطنت گرفتی؟ همه‌اش چرا، همه‌اش چرا. ایشان هم جواب ندارد بدهد. و مهم این است که کلیه قراردادهایی که از زمان مشروطه تا حالا شده کلیه قراردادها باطل است- به …

فشار، کشتار، اختناق و وابسته‌کردن ایران به غرب و شرق

جواب: آنچه که به طور مختصر می‌توان گفت این است که، فشار بیش از حد شاه، مردم را چنان در تنگنا قرار داد که آنان دست به یک قیام همگانی زدند. شاه، استقلال سیاسی، نظامی، فرهنگی و اقتصادی ما را از بین برده است و ایران را در همه ابعاد وابسته به غرب و شرق کرده است. مردم ایران را زیر شکنجه و سیاهچالهای زندان کشته است. از تمام علما و خطبا برای گفتن حقایق جلوگیری کرده است. تمام اینها موجب شده است که مردم مسلمان ایران خواستار یک حکومت اسلامی باشند ... حکومت اسلامی‌ای که بر پایه استقلال و آزادی بنا می‌شود. و اما راجع به عکس العمل خشن نظامی، مگر اکنون ما گرفتار چنین حکومتی نیستیم؟ آیا خشونتی را بیش از آنچه اکنون ملت ایران بدان …

رد ترساندن مردم از خلأ پس از رفتن شاه که جز جیب بیگانگان و بستگانش را پر نکرده

طرفداران کثیف و خائن شاه، مردم را از رفتن شاه و خلا بعد از آن می‌ترسانند! باید دید که بودن شاه چه نقصی را تکمیل و چه خلئی را پر کرده است. شاه غیر از پر کردن جیب اجانب و خود بستگان طمعکارش، چه خلئی را پر کرده است؟ به امید خدا، دیر یا زود، این خائنین مجازات خواهند شد.

استبداد و خیانت شاه علت ناآرامی‌ها و اختلافات

جواب: چیزهایی که به شاه بستگی داشت از هم گسیخته شد و اکنون شاه در ایران هیچ نقشی ندارد. تمام این ناآرامیها و اختلافات برای این بود که شاه با استبداد و خیانت با این ملت عمل می‌کرد. این استبداد و خیانت باعث این مسائل شد. اگر شاه برود و حکومت اسلامی و جمهوری اسلامی جانشین این رژیم شود، تمام این ناآرامیها برطرف می‌گردد و ایران صورت دموکراسی حقیقی به خود می‌گیرد. و اما مارکسیستها و کمونیستها هیچ نقشی در ایران که بیش از سی میلیون مسْلم دارد و همه با فریادهای اسلام طلبی …

نبود شانس بقا برای شاه و چاره نداشتن جز رفتن

- دیگر هیچ چیز برای شاه، شانس بقا نمی‌آورد. همه ملت ایران در تمام شهرستانها قیام کرده‌اند و با این قیام ملت تا شاه نرود، آرامش پیدا نخواهد شد و کسی نمی‌تواند شاه را نجات دهد. او چاره ندارد جز اینکه برود، و ابرقدرتها چاره ندارند جز اینکه با ملت ما مخالفت نکنند، که اگر مخالفت کنند برای آنها بدتر خواهد شد.

رفتن شاه تنها راه حل مورد قبول مردم

جواب: یک رژیم شاه با اعمال خشونت و کشتار بی‌سابقه مردم در سال گذشته و با فساد بی‌حد و حصر، آن چنان کشور را بر هم زده است که جز با رفتن او امکان ندارد راه حلی را که مورد قبول مردم باشد عنوان نمود.

خلاف‌کاری‌های شاه تعمدی و بر ضد ملت بوده، نه اشتباه

… که در بین مردم که به حَسَبِ فکرْ عقب افتاده‌اند یا اینکه خیر طمع دارند و باز میل دارند که شاه باشد و امریکایی‌ها باشند، اینها باز شاه را بخواهند تنزیهش کنند یا بگویند چه است، ممکن است باشد- ولی خود ایشان هم تصدیق کرد به اینکه در این مدت اشتباهات بوده است. و ما هم عرض کردیم که قضیه «اشتباهات» نبوده و تعمدها بوده است! و از آن وقت تا حالا هر چه کار کردید شما بر ضد ملت کردید. و سلطانی، اگر چنانچه ما فرض هم بکنیم که یک سلطانی باشد که روی قوانین درست آمده باشد روی کار، اگر چنانچه خیانت به یک ملتی کرد، این دیگر لیاقت سلطنت ندارد و ساقط است.

نداشتن سلطنت حتی بر پایهٔ همان مادهٔ قانون اساسی

… دروغ است این حرف اما اگر هم صحیح باشد- این موهبت الهی را دادند به رضا خان؛ خوب رضا خان مُرد و سلطنت او هم تمام شد؛ پدران ما نه وکیل ما بوده‌اند نه ولیّ ما بودند، هیچی نبودند آنها هم؛ آن وقت اکثر مردم نبودند در خارج تا اینکه پدرانشان یک کاری برایشان بکنند؛ بنا بر این به چه دلیل الآن محمد رضا خان به حَسَب قانون اساسی، به حَسَب همین قانون که «موهبت الهی» است که مردم می‌دهند به شاه، خوب از ایشان ما می‌پرسیم که کدام مردم به شما همچو رایی دادند؟ شما خودتان قبول دارید که این رای را به پدر شما دادند؛ آن هم آنهایی که دادند، الآن از آنها کمی مانده‌ است، هیچی نمانده است تقریباً- اگر هم داده باشند. بنا بر این، روی موازین قانون اساسی، یعنی روی همین ماده‌ای که شاه به آن استناد می‌کند برای سلطنت خودش، روی همین ماده، ایشان سلطنت ندارد برای اینکه موهبت الهی باید ملت بدهند به یک کسی که شاه بشود، و ملت نداده‌اند به او.

یاغی‌بودن شاه پس از عزل او از سوی مردم

… را. یک کسی را من وکیل کردم، مادامی که عزلش نکردم وکیل است؛ وقتی عزلش کردم دیگر نمی‌تواند بگوید تو وکیل کردی مرا دیگر حق نداری حرف بزنی! خوب سلطنت یک چیزی بوده که مردم باید بدهند به یک کسی، حالا ما فرض می‌کنیم که مردم دادند به شما، حالا می‌گویند نمی‌خواهیم؛ حالا دیگر ایشان چه می‌گوید؟ پس ایشان یاغی است الآن! اینکه‌ من گاهی می‌نویسم یاغی، نه این است که مبالغه‌ای است، مبالغه نیست؛ ایشان الآن یاغی است. یاغی عبارت از آن آدمی است که بیاید بیخودی یک جایی، یا به ضد قوانین بخواهد یک حکومتی بکند، بخواهد یک کلاهبرداری بکند. ایشان تمام این استفاده‌هایی که در این مدتها کرده روی یاغی‌گری بوده است و کلاهبرداری بوده. اگر فرض کنید سلطنت یک حقوقی داشته است و ایشان حقوقش …

بی‌حقی شاه در گرفتن حقوق سلطنت و حکمرانی بر اموال ملت

ما فرض می‌کنیم که خیر، ایشان همچو موافق با همه مواد قوانین هم عمل کرده و سلطنت هم یک حقوقی داشته و آن حقوق ناچیز! را هم ایشان گرفته، ما از ایشان می‌پرسیم که شما به چه دلیل گرفتی؟ شما که سلطان نیستید که حقوق بگیرید. الآن که مردم دارند فریاد می‌زنند که «نه»، به چه مناسبت شما در جایی که مال ملت است نشسته‌ای؟ جایی که مال ملت است می‌روی حکمفرمایی می‌کنی، مردم را دعوت می‌کنی؛ به شما چه؟! مال ملت است اینها؛ چه می‌گویی به مردم؟

نامشروعی سلطنت شاه از آغاز، نه فقط از اکنون

بنا بر این، این اصلی که ایشان نباید باشد، مردم می‌گویند نباید باشد ... حالا مردم می‌گویند نباید باشد. شاید اکثراً غافل باشند از اینکه این نباید که از اول باشد، نبوده از اول؛ نه اینکه نباید باشد. «نباید باشد» مال آنی است که تا حالا بوده. حالا می‌گوییم آقا، تا حالا شما بودید بسیار خوب، حالا از این به بعد بر چه [اساس‌] می‌گویی؟ بیا برو دیگر، بس است دیگر! تا حالا هر کاری کردی خوب یا بد، بسیار خوب از حالا ما نمی‌خواهیم. این مال «نباید باشد» است. اما وقتی که مطلب را بازش کنیم از هم، یا تاریخ این …