رفتن به محتوای اصلی

محمدرضا پهلویشخص

نام‌های دیگر: شاه، محمدرضا شاه

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

آخرین پادشاه پهلوی و حکومت او تا پیروزی انقلاب اسلامی.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:تلگراف به محمد رضا پهلوی درباره انجمن‌های ایالتی و ولایتی‌— ۱۳۴۱/۰۷/۱۷

سیر زمانی

از ۱۳۴۱ تا ۱۳۶۶
۱۳۴۱۱۳۶۶

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۸۷۲ پاراگراف)

پشیمانی و التماس شاه و نپذیرفتن مردم

… می‌کند و می‌آید اینجا توبه می‌کند، می‌شود مثل سایر مردم. اگر فطرتش را این هم از دست داده است، آن دیگر با خودش است. ما اگر بیاید و توبه کند ما می‌پذیریم از او؛ و اگر سرسختی بکند همان است که بود. و پشیمان خواهد شد. من به او الآن می‌گویم که پشیمان می‌شوی. دیدی چطور اربابت پشیمان شد آمد التماس کرد و مردم نپذیرفتند. نرسان به آنجا که التماس کنی و نپذیرند! شرافت ایلی را- ایل خودت را- از دست نده، خراب نکن خودت را؛ در ایلت هم تو خراب خواهی شد.

بازنگشتن شاه به ایران

- آنها عمال شاه هستند. آنهایی که این حرفها را می‌زنند، سالهاست که می‌زنند. و اینها را هم شاه به آنها دیکته کرده است و آنها هم برای شما می‌گویند برای اینکه می‌خواهند شاه را برگردانند. به آنها بگویید شاه دیگر بر نمی‌گردد. و شما اگر حکومت اسلامی را ببینید، خواهید دید که دیکتاتوری در اسلام اصلًا وجود ندارد.

مخلوع بودن، بازنگشتن به کشور و نفرت مردم خارج از او

4- به جمیع نیروهای انتظامی و زمینی و هوایی و دریایی و صاحب منصبان و درجه داران ارتش و ژاندارمری و غیر آنان توصیه می‌کنم که دست از حمایت محمد رضا پهلوی- که مخلوع است و به کشور برنمی‌گردد و در خارج نیز با نفرت مردم مواجه است- بردارند و به ملت بپیوندند؛ که صلاح دنیا و دین آنان در آن است.

تنها ماندن شاه پس از فروریختن همه‌چیز

… به آنها بفهمانیم که ما گرفتار چه بودیم، و این دولتهایی که حالا هم از شاه طرفداری دارند می‌کنند اینها چه مردمی هستند، اینها چه اشخاص کج فکری هستند، چه اشخاصی هستند که اصلًا به فکر اینکه یک جمعیت سی و چند میلیونی زیر دست و پای اینها دارد از بین می‌رود نیستند. الآن هم که همه چیزها فرو ریخته است و دیگر برای شاه چیزی نمانده است، همه گذاشتند و رفتند [و] این را تنها گذاشتند با یک حال وحشتناکی، حالا هم بازدارند تایید می‌کنند آن ابرقدرتها. بعض از این ابرقدرتها حالا هم دارند باز تایید می‌کنند؛ مثل اینکه از یک مرده‌ای تایید کنند! گذشته وقت اینکه دیگر تایید بشود.

قتل عام مردم به دست شاه

… قیامتان برای خدا باشد نه برای هواهای نفسانی که هر کسی بکشد طرف خودش. همه با هم مجتمع بشوید. برای خدا همه با هم مجتمع بشوید و این تشتت و اختلاف و اینها: که من از حزب که‌ام، من از حزب کذا، من از جبهه کذا، من از جبهه کذا هستم، اینها را دست از آن بردارید. نمی‌توانید دائماً دست بردارید، موقتاً برای خاطر خدا، برای خاطر ملیت، برای خاطر کشور، برای هر چه می‌خواهید حساب بکنید، موقتاً دست بردارید تا این بساط کنده بشود- این بساط قلدری و آدمکشی و زیر پا کردن همه حقوق ما از بین برود؛ این مرد جانی از بین برود که دارد الآن مردم را قتل عام می‌کند. بعد از آن، آن وقت فرصت زیاد است که بنشینید با هم دعوا کنید. امروز نکنید این کار را. نمی‌گویم آن وقت بکنید؛ البته هیچ وقت نباید بکنید لکن الآن وضع حساس است. الآن وضعِ امرْ دایر بین موت و حیات یک ملت است. مسئولید شما پیش خدای تبارک و تعالی؛ مسئولید پیش ملت …

دستور کشتار مردم پس از تظاهرات آرام

این اسباب این شده است که شاه امر کرده است که روز بعدش مردم را بکشند! این تظاهرات آرام که مردم کردند و سرنوشت خودشان را در این روز تعیین کردند، این آیا مطابق منطق آقای کارتر نیست؟ و این را یک امر انحرافی ایشان تلقی می‌کنند که مردم یک مملکتی- تمام مردم یک مملکتی- نسبت به سرنوشت خودشان حق ندارند؟! آن «اعلامیه حقوق بشر» در منطق …

ناگزیری رفتن شاه

- بسیار هم موفق بوده است. برای اینکه با آن تظاهرات به دنیا مخصوصاً امریکا ثابت کردند که حکومت شاه غیر قانونی است و به هیچ وجه نمی‌شود او را تایید کرد. شاه باید برود و چاره‌ای ندارد.

ناگزیری رفتن شاه

- بزرگترین طوفان همان تظاهرات آرام دیروز بود. برای اینکه ملت ایران به دنیا فهماند که این تظاهرات حساب شده است و مردم ایران می‌توانند همه چیز را کنترل کنند و در عین حال شاه را نخواسته‌اند و رفتن شاه را خواستار شدند. باید همه بدانند که شاه چاره‌ای ندارد. باید برود.

هشدار به شاه دربارهٔ فرار با اموال ملت و رسیدگی به حساب او

… را دزدیدند و در خارج بردند و خوردند، آنها البته مواخذه خواهند شد و گمان نکنند که اگر از ایران رفتند بیرون، تمام شد قضیه! اگر اینجا بیایند، این جوانها هستند که اینجا به حسابشان می‌رسند [خنده حضار]؛ اگر امریکا بروند، باز هم هستند؛ انگلستان بروند، باز هم هستند. اینها گمان نکنند که پولها را بردند، و خود شاه هم همین طور خیال این معنا را بکند که حالا ما پولها را می‌خوریم؛ حالا هم تا می‌توانیم می‌مانیم و بعد هم با طیاره سوار می‌شویم و فرار می‌کنیم می‌رویم به امریکا! هر جا بروید، هستند جوانهای غیور ایرانی در آنجا و به حساب شما خواهند آنجا رسید. [ان شاء الله حضار]

تردید در پشتوانهٔ مردمی قدرت شاه

اما فرض اول که شوروی حالا که حمله نکرده به ایران، قدرت شاه او را نگه داشت، جلوگیری کرده، این شاه اتکال به ملت دارد یا نه، بی‌اتکال به ملت همچو قدرتی دارد؟ اگر ادعا بکند که من اتکال به ملت دارم و این ملت است که می‌تواند، قدرت این را دارد که نگذارد کسی تعدی بکند، خوب این را باید مطالعه کرد در احوال ایران و بالفعل که ببینیم که ایران یکسره پشتیبان اعلیحضرت است، و ایشان- پایه‌ای الآن- پایگاهی دارد در ایران یا این هم به همان شکل پدر درآمده است؟ که خوب، این را من یادم است، شماها شاید هیچ کدام یادتان نباشد، که وقتی که جنگ عمومی شروع شد و متفقین ایران را خواستند قبضه کنند برای اینکه یک پلی باشد بین آنها و جای دیگری که دعوا داشتند، سه تا لشکر از سه جنبه به ایران حمله کردند؛ مال انگلستان بود و مال امریکا …

فرمان شاه در کشتارهای مردم از ۱۵ خرداد تا کنون

… از بین برود، نفوس مردم از بین برود، از این جهت ایشان چون خیلی بشر دوستند و خیلی به حقوق بشر اعتنا دارند نمی‌توانند ببینند؟! این الآن شبها شاید خوابش نبرد برای اینکه این ایرانی‌ها در زحمت واقع شده‌اند! این طور است؟! یا از اعمال اینها ما مطلب دیگر می‌فهمیم. خوب اگر چنانچه حس بشر دوستی، حس حقوق بشر ایشان را وادار کرده است که یک همچو فرمایشاتی می‌فرمایند، چطور پس از این کشتاری که الآن در ایران یک سال است دارد می‌شود و از این کشتارهایی که از 15 خرداد به این طرف شده است، و اینها همه خود ایشان هم می‌دانند، هر عاقلی می‌داند که این کشتارها به امر شاه بوده است که مرکز امر است و هیچ صاحب‌منصبی قدرت اینکه امر به قتل عام مردم کنند، همچو چیزی امکان ندارد تا اینکه خود ایشان امر بکنند، چطور جمع می‌شود ما بین این دوتا؟! بشر دوستی‌اش اسباب این می‌شود که راضی نشود که این ثبات منطقه به هم بخورد و در عین حال این بشر که سی میلیون جمعیت است، سی و پنج میلیون جمعیت است و الآن در خاک و خون دارد جوانهایشان کشیده می‌شود، مدارسشان، دانشگاههایشان، معابدشان؛ چطور جمع می‌شود ما بین این …

تمسخر ادعای شاه به رسیدن به دروازهٔ تمدن بزرگ

… که [رشد کنند] یعنی برنامه یکجور برنامه‌ای است که اینها را در یک حد معینی نگه دارند. برنامه استعماری است. یک فرهنگ وابسته ما داریم. ما یک فرهنگ مستقل نداریم. [با] این فرهنگ وابسته به دولتهای استعماری می‌خواهند که [نسل جوان‌] را همین طور عقب مانده نگه دارند. آن آقا که می‌گوید که من [به‌] «دروازه تمدن بزرگ» [رسیده‌ام‌]! به دست این آقا این جوانهای ما الآن در مرتبه پایین قرار گرفته‌اند و هیچ نمی‌گذارند اینها ترقی بکنند.

ستایش تبلیغاتی او در کنار ذلیل و گرسنه نگه داشتن مردم

… مرفه و مرفه! مملکت را باید، همه مملکت را باید نگاه کرد. آن دورافتاده‌ها را نگاه کنید. شما در خود تهران این زاغه‌نشینها را ملاحظه کنید که اینها چه می‌کنند، چه زندگی‌ای دارند. داد مملکت، ملت ایران که بلند شده برای یک همچو وضعی [است‌] که الآن پیش آوردند اینها. از آن طرف در بلندگوهایشان و در تبلیغاتشان هی تا رادیو را باز می‌کردند «اعلیحضرت آریامهر»! شما شاید پیدا نمی‌کردید که یک جایی که تا باز می‌کنند «اعلیحضرت» چه کرد، «والا حضرت» چه کرد! از آن طرف آن همه حرفها بود، از این‌ طرف مردم را این طور ضعیف و ذلیل و بیچاره نگه داشته بودند و همه گرسنه، بیچاره. یک عده هم البته مرفه داشتند از باب اینکه از خودشان بود یا اینکه روابطی با خودشان داشت؛ یا خیر فرض کنید یک دسته هم این طور بود.

رفتن شاه شرط ترمیم خرابی‌های کشور

- با رفتن شاه ترمیم خرابیها ممکن خواهد بود. کشاورزی که بکلی از بین رفته است اصلاح می‌گردد. درآمد حاصله از نفت که حیف و میل و صرف هزینه‌های زائد و مضر شده است، به مصرف رفاه حال مردم فقیر خودمان خواهد رسید. توزیع ثروت و درآمدها بر اساس عدالت اسلامی، وضع توده‌های مردم ما را بهبود خواهد بخشید.

خطای ملت در پذیرش سلطنت او پس از پدرش

… و اداره بکنند! آنها که کاری نکرده‌اند دیگر، آنها دیگر خوب و صحیح هستند! ملت ایران نمی‌تواند این را بپذیرد. یک ملتی که از یک شخصی این همه رنج برده و از پدرش آن همه رنج برده است، آن همه خیانت دیده است، خوب این احتمال را می‌دهد که این پسر هم پسرِ همان پدر است؛ چنانچه این پدر هم پسرِ همان پدر بود و از خطاهای ملت ما این بود که گذاشتند این پسر بعد از آن پدر بیاید سلطنت کند. و بسیار آسان بود آن وقت اگر پیشنهاد می‌کردند به این متفقین، و آن وقت می‌ایستادند می‌گفتند ما این را نمی‌خواهیم. آن وقت بسیار آسان بود که ایشان نباشند. خوب، این پسرْ پسرِ همین پدر است. شنیدم گفته است که این پدر من بیخود این حبسیها را نگه داشته و اینها خرج دارند، اینها را بکُشد از بین بروند اینها! می‌گویند این طور ایشان گفته است که این حبسیها را برای چه خرجشان را می‌دهند؛ بکُشندشان! اگر احتمال این معنا را …

تحمیل او بر ایران به دست متفقین

… را تصویب نمود. بنا بر این، قانون اساسی در مرحله اول با حفظ متمم آن، برای همین مسائلی که ما طرح کرده‌ایم می‌تواند مستند ما باشد. در مرحله دوم، مساله سلطنت رضا شاه و سلسله پهلوی اصلًا قانونیت نداشته و این سلسله بر خلاف قانون اساسی بر این مملکت تحمیل شده است. رضا شاه را انگلیسی‌ها بر ما تحمیل کردند و بعد هم که متفقین به ایران آمدند محمد رضا شاه را تحمیل نمودند.

لزوم اصلاح همهٔ خرابکاری‌های شاه

- تمام خرابکاریهای محمد رضا شاه باید اصلاح شود. قراردادهایی که بر ضرر ملت است، پیش ملت اعتبار ندارد. برنامه سیاسی ما، ابتدا آزادی، دموکراسی حقیقی و استقلال به تمام معنی و قطع ایادی دولتهایی که تصرفاتی در داخل مملکت کرده‌اند.

تناقض شاه در مرتجع خواندن مبلغان اسلام

… این می‌گوید این مطلب را که خیر، «دین مبین اسلام» اینها را می‌گوید اما از آن طرف هم آنهایی که اسلام را دارند به مردم می‌گویند، می‌گوید اینها مرتجع هستند! مرتجع یعنی اینها برگشتند به 1400 سال پیش از این! تبلیغ می‌کنند یک چیزی را که 1400 سال پیش از این آمده. غفلت از اینکه خود ایشان تاریخ 2500 ساله را حالا پیش کشیده! ایشان مرتجع نیستند اما اینها که 1400 سال پیش قوانین مترقی را دارند می‌گویند، اینها که می‌گویند باید تودهنی زد به این آدمی که سلب آزادی از مردم کرده، باید تودهنی زد به این آدمی که سلطه دیگران را در ایران برقرار کرده و مردم را زیر سلطه ابرقدرتها قرار داده، اینها مرتجعند! اما آنهایی که مال مردم را دارند می‌خورند به زور و با فشار و سلب آزادی از همه کردند نه، اینها متمدن هستند و اینها دروازه باز آزادی است!

محال بودن آزادی دادن شاه به مردم

- انقلاب ایران یک نهضت اسلامی است که ادامه دارد و با رفتن یا ماندن شاه نیز ادامه دارد. اگر شاه لجاجت کند و کنار نرود، نهضت همچنان ادامه خواهد داشت. اصولًا حکومت مشروطه سلطنتی، مورد تنفر شدید مردم است. از طرفی شاه محال است به مردم ستمدیده ایران آزادی دهد. آیا تظاهرات و اعتصابات سراسر ایران رفراندمی علیه شاه نیست؟

تکرار ریاکاری‌های پدر به شکلی دیگر

… کرد. دستجات ارتش را در روز عاشورا (اینها را من خودم شاهدم یعنی یادم است) دسته‌های ارتش را روز عاشورا برای سینه زنی بیرون آورد. خودش در این تکیه‌هایی که در تهران بود راه می‌افتاد دوره، و به این تکیه‌ها یکی یکی می‌رفت. در آنجایی که بود روضه‌خوانی مفصل داشت. این سنخ حقه بازیهایی که حالا این دارد یک جور دیگر! او هم از اول با این سلاح وارد شد. و همان وقت هم اشخاصی بودند که اطلاع بر این مسائل داشتند و می‌دانستند که این چه جور است. یکی از غفلتهایی که شده است این است که اینها شروع نکردند که به مردم، به ملت چهره او را نمایش بدهند. دنبال این کارهایی که ریاکارانه انجام …

نقد استناد به چاپ قرآن برای مسلمان شمردن او

… بر جواز این و لزوم این عمل، حضرت امیر- سلام الله علیه- است و عمل سید الشهداء- سلام الله علیه؛ که دو نفر آدمی که اینها قدرت داشتند، آن شامات[4] را آنها گرفته بودند و تحت قدرتشان بود و جنگها- چیزها داشتند، فوجهای ... چرا این کار را کرد؟ اینها که مسلمان بودند. حالا کسی به ما بگوید خوب، این مردِکه، که قرآن چاپ کرده است! این مسلمان است؟! ما حجتمان بر اینکه اگر چنانچه این مبارزه را ادامه بدهیم و صد هزار نفر از ما کشته بشود، برای دفع ظلم اینها و برای اینکه دست آنها را از مملکت اسلامی کوتاه کنیم ارزش دارد، حجتمان هم کار حضرت امیر- سلام الله علیه- و کار سید الشهداء- سلام الله علیه- است. یزید هم …

به ارث بردن ظلم‌های رضاخان و افزودن بر آن

در آن وقت که هجوم کردند این خارجیها به ایران قوای متفقین به ایران- قبل از آمدن آنها همین حرفها بود؛ این الفاظ بی‌محتوا بود که «اعلیحضرت»[3]- آن وقت «اعلیحضرت» او بود دیگر، این[4] آن وقت نبودش؛ «اعلیحضرت» او بود و همه ظلمها هم به ارث به این رسیده مع الاضافه! این چون رو به «تمدن» است اضافه کرده است!- اگر چه بکند دست همه را کوتاه کرده است. دیگر همه ایران همچو مستقل شده است که همه چیز چه شده است و لشکرْ چه و پلیسْ چه و از این حرفها. چون اهل علم و علما را کتک می‌زدند و به کلانتریها می‌بردند و اهانت می‌کردند و زنها را آن قدر به آنها ظلم کرده‌اند- که خدا می‌داند چه مصیبتها در ایران ما کشیدیم- و …

دست باز شاه پس از گرفتن قدرت اسلام و روحانیت

… کردن؟ اینها دارند به اینها می‌گویند تنبل هستند! همه تبلیغات برای این است که آخوند را از نظر ملت بیندازد؛ این قدرت را از این ملت بگیرد؛ آن قدرت اسلام را که بالای سر همه قدرتهاست از دست [ملت‌] بگیرد؛ این قدرت کسانی که مروّج اسلام هستند، این قدرت را هم بگیرد. وقتی که این دو تا قدرت را گرفت، سرِ صبر، محمد رضا هر کاری دلش می‌خواهد بکند، یکی نگوید «چرا؟».

بازگو شدن خیانت‌های شاه از سوی آگاهان پس از رفتن او

ما نمی‌دانیم اینها دارند چه می‌کنند با این مملکت؛ ما اطلاع نداریم. اگر این [شاه‌] ان شاء الله رفت، آن وقت اشخاص مطلع حرفهایشان را می‌توانند بزنند. اینهایی که از واقعیات ایران اطلاع دارند، از خیانتهای این آدم اطلاع دارند، آنها آن وقت حرفشان را می‌زنند، لکن ما بی‌اطلاع هستیم. ما آن مقدار اطلاعات سطحی را که داریم، این است که‌ می‌بینیم که ایشان با اسم «اصلاحات ارضی» زراعت ایران را بکلی از بین برده. الآن شما خیال می‌کنید ایران دیگر زراعتی برای خودش چیزی دارد؟ زراعت ایران را ایشان از بین برده است، آن وقت خیلی تعریف می‌کنند از اینکه …

رساندن مملکت اسلامی تا سرحد سقوط

این جانب به واسطه فشار عراق به تصویب شاه معلوم الحال، که مملکت اسلامی را تا سرحد سقوط رسانده است، از نجف به خارج آمده بلکه بتوانم برای این ملت محروم کاری بکنم. ما همه موظف هستیم که از پا ننشینیم تا سقوط سلسله بی‌حیثیت پهلوی. و السلام علیکم و رحمه الله و برکاته.

کشاندن سریع کشور به سوی سقوط

1- برچیده شدن نظام شاهنشاهی، که در طول تاریخ، تمام تیره روزی‌های ملت مستضعف به دست شاهان و به خاطر نظام شاهنشاهی بوده است؛ و ستم‌کاریهای آنان روی تاریخ را سیاه نموده است، و نمونه‌اش در عصر حاضر، شاه است که کشور را به سرعت به سوی سقوط می‌کشاند. موافقت با نظام شاهنشاهی چه به صراحت و چه به وسیله طرحی که لازمه‌اش بقای آن است، خیانت به اسلام و قرآن کریم و مسلمین و ایران است؛ و هر کس با هر اسم با آن روی موافقت نشان دهد مطرود و اجتناب از او لازم است.

بی‌اثر بودن ریاکاری شاه در زیارت امام رضا (ع) برای فریب مردم

… بشود و با قیام این آدمْ نباشد، ان شاء الله حکومت اسلامی باشد، ان شاء الله احکام اسلام جریان پیدا کند. الآن که از احکام اسلام در ایران خبری نیست. طلاقش مطابق احکام اسلام است؟ نکاحش مطابق احکام اسلام است؟ معاملاتش مطابق احکام اسلام [است‌]؟ چه چیزش اسلام است؟ همین من می‌روم زیارت حضرت رضا؛ درست می‌شود با این! یک ریاکاری کار را درست می‌کند؟! مردم دیگر گول می‌خورند از تو؟! خداوند ان شاء الله ایرانی‌ها را بیدار کند و از این بیدارتر؛ حوزه‌های دینی را حفظ کند؛ حوزه‌های اسلامی را حفظ کند. خداوند ان شاء الله دست اجانب را از این مملکت کوتاه کند. همه ممالک اسلامی را با هم متحد کند.

احتمال اینکه برخی او را فرستادهٔ خدا برای سرکوب شیعه بدانند

در اصل مطلب نمی‌توانم عجالتاً نظری بدهم و نمی‌دانم چه تاثیری دارد. در محیطهایی که ایران را از ممالک اسلامی محسوب نمی‌دارند و هر چه به ملت ایران و شیعه ظلم شود شاید روا دارند و شاید این ملعون[2] را فرستاده خدا برای سرکوبی ملت شیعه بدانند! لکن در صورتی که شماها صحیح می‌دانید، لازم است بعضی تذکرات: