رفتن به محتوای اصلی

مجلس مؤسسانگروه و سازمان

توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

مجلس ویژهٔ تصویب یا تغییر قانون اساسی و تشکیل آن در دورهٔ پهلوی و پس از انقلاب.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:نامه سرگشاده به آقای بروجردی (استفسار درباره تشکیل مجلس موسسان)— ۱۳۲۸/۰۱/۰۳

سیر زمانی

از ۱۳۲۸ تا ۱۳۵۸
۱۳۲۸۱۳۵۸

فقط سال ۱۳۵۸همهٔ سال‌ها

شاهدها (۲۳ پاراگراف)

طرح مجلس مؤسسان به تقلید از غرب برای تعویق و تضعیف اساس نظام

اما چیز مهم این اصول است، مهم قانون اساسی است. یک دسته الآن افتادند تو دور که نه، مجلس اصلش باید یک مجلس موسسان باشد، چون در غرب مجلس موسسان بوده، آقایان هم میل دارند مجلس موسسان باشد، و اینها هم نه اینکه برای مجلس موسسان دلشان سوخته؛ اینها می‌خواهند مطلب را به تعویق بیندازند معطل بکنند بلکه آن ریشه‌های گندیده‌ای که دارند به هم متصل می‌شوند، قوه پیدا کنند بیایند اساس را از بین ببرند. الآن ما باید همه همّمان را صرف این قضیه بکنیم. اینها هم البته مورد توجه هست، همیشه مورد توجه بوده. و من امیدوارم که همه مسائل بعد از اینکه یک حکومت اسلامی یک استقراری پیدا کند و ما بتوانیم ان شاء الله حکومت اسلامی که اسلام می‌خواهد چه بشویم، [بعداً] اول نظر …

رد طرح مجلس پرجمعیت به‌عنوان طرحی وارداتی از غرب یا محل اقامت شاه

… بخواهد آن طوری که این غربزده‌ها می‌گویند که شما هم مطابق مثلًا چیزهایی که دنیا می‌پسندد یک مجلسی درست کنید، با پانصد- ششصد نفر آدم، و بعدش یکی یکی بنشینند همه‌شان آنجا، این معنایش این است که ما تا دو- سه سال دیگر بنشینیم و عزا بگیریم و آنها قوه پیدا بکنند! طرحی است که یا از غرب ریخته شده است؛ یا از آنجایی که شاه آنجا هست. از آنجا این طرح آمده بیرون، وارداتی است! این طرح قبول نیست. ما می‌خواهیم زود کلک قضیه کنده شود. مملکت اسلامی بشود ان شاء الله. و حالا همه‌تان و همه‌مان باید دنبال همین معنا باشیم که همین طرحی که دولت گفته است، همین را ما تعقیبش کنیم و این هم مطابق با همان چیزهایی است که آنها می‌خواهند منتها آنها یک چیز دیگر می‌خواهند …

نقد درخواست مجلس مؤسسان با هدف طولانی کردن روند

حالا همان جمعیت- ملاحظه کنید- آنهایی که می‌گویند ما راهپیمایی می‌کنیم تا مجلس موسسان درست شود ببینید چه اشخاصی هستند؛ کی‌ها متصل شدند به هم و چه نظری دارند در این کار. نظر این است که مجلس موسسان شش ماه طول بکشد تا تعیین بشود اشخاصش. دو ماه طول بکشد تا یکی یکی، پانصد، ششصد، هفتصد، نفر را تعرفه‌هایشان را ببینند و ببینند درست است یا نه، این تقریباً حدود یک سال، دو- سه سال هم طول بکشد به مناقشات در یکی یکی‌اش. بعضی از این شیاطین بیایند یک ماه، دو ماه معطل کنند سر یک ماده‌ای از این قانون. آن وقت چه بشود؟ این ریشه‌هایی که الآن زود قابل کندن و دور ریختن است، اینها جان بگیرند؛ اینها متصل به هم بشوند، این اشخاص مختلف به هم متصل بشوند، با اتصال به هم مانع بشوند از اینکه اصل رای داده بشود به جمهوری اسلامی. با اتصال به هم همچو بکنند که مسائل سابق …

ابلاغ از منابر که ملت مجلس مؤسسان را نمی‌خواهد

و شما باید، شما همه رفقاتان را، تقریباً شاید بیشتر از هزار نفر شما رفیق دارید در آنجا و همه اهل علم هستید- بیشترند الحمد للَّه، خدا بیشترشان کند- شما بله، به تمام اینها ابلاغ کنید از قول من، ابلاغ عاجزانه، ابلاغی که یک نفر فقیر دستش را دراز می‌کند، که در منابر بگویید که مجلس موسسان به آن معنا را ملت نمی‌خواهد. به مردم حالی کنید مطلب را. مساله، مسئله اقتصاد نیست، مسئله خانه نیست که من بتوانم از خانه بگذرم، از اقتصاد بگذرم، مساله مسئله قرآن است. می‌توانیم ما بگذریم از این؟ ما نمی‌توانیم بگذریم از این؟ آنکه می‌گوید مجلس موسسان اگر نباشد ما تحریم می‌کنیم، این همین کمونیستها هستند که آن را تحریم …

طرح مجلس مؤسسانی نظیر غرب برای جلوگیری از تحقق قانون اساسی اسلامی

… که نمی‌تواند بگذرد. همه گفتید که ما «جمهوری اسلامی» می‌خواهیم. و این یک عده قلیلی که آن وقت می‌گفتند که ما جمهوری می‌خواهیم، جمهوری دمکراتیک می‌خواهیم، آنها در اقلیت بسیار ضعیف واقع شدند؛ و [99 درصد] این طرف واقع شدند. و همه گروههای آن طرف آن تتمه بودند. بعد که شکست خوردند، و حالا باز می‌خواهیم ما قانون اساسی اسلام را بگذرانیم، قانون اساسی جمهوری اسلام را بگذرانیم، اینها به فکر این افتادند که این را نگذارند تحقق پیدا بکند به اینکه بگویند باید یک مجلس موسسانی نظیر مجلسهای غرب در اینجا باشد. ششصد- هفتصد نفر عضو داشته باشد. چند ماه طول بکشد تا عضوها تعیین بشود؛ چند سال طول بکشد تا تصویب بشود. این برای این است که می‌خواهند تاخیر بیفتد بلکه بتوانند این ریشه‌های گندیده با هم جمع بشوند و یک مفسده‌ای به بار بیاورند.

مخالفت با اسلام انگیزهٔ خواستاران مجلس مؤسسان و تحریم‌کنندگان

… باید توجه داشته باشید که این طرحی که دولت داده است، این طرح صحیح است و زود مطلب را تمام می‌کند، که نبادا اینها دوباره اجتماعی بکنند و همان مفاسد سابق را. اینهایی که الآن می‌گویند ما مجلس موسسان می‌خواهیم همانها بودند که رفراندم را تحریم کردند بعضی‌شان. الآن در کردستان هم باز همین معنا را تعقیب کردند که ما مجلس موسسان می‌خواهیم، و الّا تحریم می‌کنیم. آن وقت هم تحریم کردند؛ حالا هم همانها هستند. آنهایی هستند که با اسلام مخالفند. ما مجلس موسسان برای چی می‌خواهیم؟ ما می‌خواهیم که اسلام درست بشود. مجلس موسسانی که طول بدهد سه سال، چهار سال و ما به خطر بیفتیم می‌خواهیم چه کنیم. ما به مردم می‌گوییم شما نماینده تعیین کنید- 75 نفر بنا شده است نماینده تعیین کنید- بیایند این قانون را بررسی …

نقد بهانهٔ مجلس مؤسسان ششصد هفتصد نفری و قصد طولانی کردن کار

الآن ما می‌خواهیم قانون اساسی یک مملکت را درست کنیم و به نظر ملت برسانیم. خوب، یک همچو چیزی، یک همچو امر مهمی را اینها حالا افتاده‌اند دوره که نه، ما می‌خواهیم «مجلس موسسان» باشد! آن مجلس موسسان عریض و طویلی که ششصد- هفتصد نفر باید جمع بشوند، که اگر بخواهد اصلش تحقق پیدا بکند، یک شش ماهی لازم است تا مجلس موسسان درست بشود؛ و بعد هم افراد مختلف، افراد مغرض، نمی‌گذارند که این قانون درست تحقق پیدا بکند. و نظرشان به این است که طول بکشد. یک چیزی که با دو ماه می‌شود اصلاحش کرد، به دو- سه سال، سه- چهار سال، طولش بدهند و آنها توطئه‌ها را بکنند، کارهایشان را انجام بدهند و اجتماعاتشان را با هم بکنند، و یکدفعه نه اسلام و نه کشور و نه قانون اساسی، و همان حرفهای سابق.

پذیرش طرح مجلس مؤسسان طولانی به معنای فاتحهٔ اسلام و کشور

لکن اگر آن مجلس موسسانِ با طول و عرض و عمق، که دو سال، سه سال، باید طول بکشد تا قانون تصویب بشود، اگر آن طرح را ما بخواهیم از این روشنفکران غربزده، که بعضی از این قشرهای روشنفکر هستند، از این مزدوران با توجه، از آنهایی که می‌خواهند رژیم سابق را برگردانند و یا شبیه آن را، از آنهایی که از آن طرف مرزها به آنها کمک می‌شود، از آنهایی که مزد می‌دهند به کارگرها که کار نکنند، از آنهایی که اسلام را کهنه می‌دانند، از آنهایی که از اسلام می‌ترسند، اگر ما بخواهیم تعویق بیندازیم و آن طوری که آنها با شیطنت طرح کردند و مع الاسف بعض از اشخاصی که حسن نیت‌ دارند باورشان آمده است، باید برای اسلام فاتحه بخوانیم؛ باید برای کشور خودمان فاتحه بخوانیم.

طرح مجلس مؤسسان با معنای غربی موجب تعویق و فساد

من امروز ملت را آگاه کردم که طرح مجلس موسسان به آن معنایی که از غرب طرح شده است و الهام از شیاطین گرفته شده است، موجب تعویق می‌شود و موجب فساد. اینها که در مراحل اول شکست خوردند، اینها که رفراندم را تحریم کردند، اینها که انحرافات اسلامی دارند، بعد از شکست از رفراندم، به این فکر افتاده‌اند که نگذارند قانون اساسی به این زودیها تصویب شود، تا بلکه به خیال خودشان توطئه‌ها نضج پیدا کند، و به خیال خودشان …

اعتبار مجلس مؤسسان به منتخب ملت بودن نه شمار زیاد اعضا

… مجلس موسسان کوچک را نمی‌خواهیم. یک مجلس موسسان پانصد- ششصد نفری می‌خواهیم! بهانه نگیرند. مگر مجلس موسسان چیست؟ جز این است که اشخاصی که مردم آنها را انتخاب می‌کنند باید بنشینند و قانون را ملاحظه کنند؟ باید حتماً ششصد- هفتصد نفر باشند تا نوبت به شما هم برسد! اگر تمام ملت پنجاه نفر را تعیین کنند، اینها وکیل ملت نیستند؟ این مجلس مجلس موسسان نیست؟ ما بعد از اینکه بررسی شد در قانون اساسی، به نظر خبرگان اسلامی رسید، به نظر روحانی اسلامی رسید، به نظر علمای متعهد رسید، به نظر نمایندگان مردم رسید، باز هم‌ در افکار عمومی می‌گذاریم، خود ملت میزان است. مجلس موسسان اگر اعتبار دارد برای این است که مجلس مبعوث از ملت است. خود ملت حق ندارد رای بدهد، لکن وکیل ملت حق دارد؟! این چه غلطی است! خود من حق ندارم تصرف بکنم در مالم، وکیل من حق دارد؟! خود شما حق ندارید رای بدهید، وکیل شما حق دارد؟! وکلا برای این حق دارند که وکیل شما هستند، و الّا چه حقی دارند؟ یک نفر چه حقی دارد برای 53 …

تشکیل مجلس برای کم شدن اعتراضات و نام مجلس مؤسسان برای غرب‌گرایان

ما برای خاطر اینکه این نق نق‌ها کم بشود، گفتیم یک مجلسی هم درست بشود. شما اسمش را «مجلس موسسان» بگذارید، اگر خیلی دلتان می‌خواهد غربی باشید. اگر خیلی دلتان می‌خواهد که مردم را به خودتان متوجه کنید، اسمش را بگذارید «مجلس موسسان»؛ و الّا ما با مردم کار داریم.- ما قانون را- قاعده این بود، قانون را بنویسیم، منتشر کنیم در همه بلاد؛ و همه مردم ببینند؛ بعد به آنها بگوییم این را می‌خواهید یا نه. رفراندم کنیم. ما برای اینکه شماها خیلی دم از «روشنفکری» می‌زنید! یک قدری هم با شما مسالمت بکنیم. …

ویژگی‌های نمایندگان: امین، فاضل، مطلع، مستقل و بی‌گرایش به چپ و راست

خداوند شماها را زنده نگه دارد. و از این به بعد باز ما احتیاج به ملت داریم و احتیاج به شماها داریم. برای مجلس موسسان، باید اشخاصی که در مجلس موسسان می‌روند اشخاص امین باشند، اشخاص فاضل باشند، اشخاص مطلع باشند؛ گرایش نداشته باشند به چپ و راست؛ ملی باشند، مستقل باشند؛ فکرشان مستقل باشد. و ما احتیاج داریم که این وحدت را حفظ کنید تا اینکه ان شاء الله وقتی که مجلس موسسان بنا شد بپا بشود، وکیلی که صالح باشد بفرستید. و شاید در آن وقت من به شما معرفی بکنم اشخاصی را که صالح هستند.

لزوم ورود افراد فاضل، امین و متعهد به اسلام برای تصویب قانون اساسی

ما در مرحله بعد مجلس موسسان داریم که باید با همت والای شما، اشخاص فاضل دانشمند امین، که به ایران وفادار باشند و به اسلام متعهد، در مجلس موسسان بروند تا اینکه قانون اساسی اسلامی را تصویب کنند. و بعد از آن باز مجلس شورا داریم که با همت والای شما- جوانان ایرانی- باید اشخاص متنور[1] و اشخاص امین و صادق در مجلس شورا بروند که مقدرات شما را بر طبق خواسته‌های خدای متعال پیاده کنند. شما در این مراحل باید همان طوری که تا کنون با شور و شعف کارها را پیش …

لزوم ورود وکلای اسلامی، امین و فاضل برای رأی به قانون اساسی

… که امید ما به شما جوانان است؛ مرحله رای‌گیری برای وکلای مجلس موسسان، رای‌گیری برای وکلای مجلس شورا. این دو مرحله را هم ما [در] پیش داریم که بعد برویم سراغ مرحله‌های دیگر. و من در همین دو مرحله هم همه امیدم به شما جوانهاست- جوانهای ایران، جوانهای همه کشور. و من امیدوارم که با همت والای شما جوانها ما در آن دو مرحله [هم‌] پیروز بشویم و وکلایی که وارد مجلس موسسان می‌کنیم وکلای اسلامی باشند، وکلای امین باشند، فضلای ملت باشند. و همین طور در مجلس شورا. بعد از این مرحله،[1] مجلس موسسان است؛ برای اینکه قانون اساسی را رای به آن بدهند. و [در] آنجا هم شما آقایان باید- البته مجلس خودتان هست، کشور خودتان هست، اسلام خودتان است- در آنجا هم باید زحمت بکشید و موجبات تشکر ما را فراهم کنید.

اهمیت تأسیس آن برای تصویب قانون اساسی جدید همسنگ رأی به جمهوری اسلامی

… بیست میلیون موافق باشد و هم در کیفیت، مردم با عشق و علاقه دنبال رای دادن باشند، این در دنیا بی‌نظیر بوده است و بعدها هم کم نظیر. من به شما این سعادت را، این عید بزرگ را ... تبریک عرض می‌کنم. لکن نکته‌ای را که باید عرض کنم این است که ما کارمان دنباله دارد. ما بعد از این مجلس موسسان داریم؛ باید مجلس موسسان تاسیس بشود و در آنجا وکلای ملت بروند و قانونی اساسی جدید را تصویب کنند. این یک امری است که همان طور که رای به جمهوریت اسلام ... اهمیت داشت، این هم اهمیت دارد.

رد مجلس مؤسسان مورد نظر غربی‌ها و حمایت از طرح سریع دولت

… که مهم است این است که آن اصل را فراموش نکنیم. اصل این است که الآن می‌خواهند قانون اساسی درست بکنند، شیاطین افتادند که نگذارند. همه بایستیم در مقابلش که ما نخیر، همین را می‌خواهیم. همین طوری که دولت [طرح داده‌] طرح کرده این طرح خوبی است؛ همین را ما می‌خواهیم. ما مجلس موسسانی که غربیها می‌گویند نمی‌خواهیم. همین معنایی که دولت گفته است و زود انجام می‌گیرد؛ نه آنی که یک سال، دو سال، سه سال، چهار سال، شاید طول بکشد، تا خدای نخواسته یکوقت این تزلزل اسباب این بشود که به هم بخورد اوضاع. الآن وقت این معناست.

طرح مجلس مؤسسان زمینهٔ سال‌ها مباحثه و تجمع توطئه‌ها

تعویق تصویب قانون اساسی و برقراری جمهوری اسلامی، استقرار حکومت اسلامی، این تعویق موجب این می‌شود که اشخاص توطئه‌گر در مرزهای ما در داخل، در خارج، با هم متصل بشوند، و با اتصال با هم اصل قانون اساسی و اصل اساس اسلام را پایمال کنند. اشخاصی که حسن نیت دارند باید توجه کنند که اگر چنانچه به آن طور که مجلس موسسان صحبت می‌شود و به آن طور که قانون اساسی در مجلس موسسان واقع بشود، که این مطلب از اشخاصی که سوء نیت دارند طرح شده است و به اشخاصی که با کمال تاسف حسن نیت دارند سرایت کرده است، این معنا این است که دو سال، سه سال، به مباحثات و معارضات دامن‌زده بشود و توطئه‌ها مجتمع شود. الآن دارند مزدورانی در ایران از آن طرف مرز تربیت می‌کنند. که اگر ما بزودی مطلب را خاتمه ندهیم، این مزدوران مجتمع می‌شوند؛ و با اجتماع آنها ممکن است مصیبتی به بار بیاورد، باز شما را به زحمت بیندازد. و لو سرکوب می‌شوند، لکن زحمت ایجاد می‌کنند.

هدف مجلس مؤسسان تعیین منتخبان مردم است نه تعویق حکومت اسلامی

مجلس موسسان برای این است که مردم، منتخبات [و] منتخبین خودشان را تعیین کنند؛ و این فرق ندارد بین آنکه طرح فعلی دولت باشد، یا طرحهایی که اشخاصی که توجه ندارند، یا تحت تاثیر واقع شده‌اند، یا شیاطین به آنها چیزهایی را تزریق کرده‌اند، که تعویق بیندازد و استقرار حکومت اسلامی یکی- دو سال طول بکشد تا توطئه‌ها نضج بگیرند و اساس را از بین ببرند. آن طرحی که دولت داده است این است که همان مجلس موسسان با افراد کمتر، از خود ملت، به تصویب ملت، به انتخاب ملت، اشخاصی انتخاب بشوند؛ و آنها در قانون اساسی، که پیشنویس شده است، مطالعه کنند؛ و اشکالاتی که روشنفکران و حقوقدانان و سایر مردم به قانون اساسی، که …

سپردن مقدرات کشور به مردم با انتخاب وکلای مجلس مؤسسان

… رای دادند. هیچ کس به آنها فشاری نیاورد، و یک سرنیزه‌ای تو کار نبود؛ قدرت ایمان بود. ایمان داشتند به اینکه حکومت اسلامی خوب است. این ایمان مردم را پای صندوقها برد. و اشخاصی هم که نمی‌توانستند بروند، زیر بغلشان را گرفتند، یا تو چرخ نشاندند و بردند رای دادند. و بعد هم شما برای مجلس موسسان که مقدرات مملکتتان دست خودتان باشد- اگر بنا شد که انتخاب قانون را به رفراندم نکردیم- و مجلس موسسان بنا شد باشد، باز دست خودتان است. خودتان می‌روید، وکلاتان را تعیین می‌کنید؛ هیچ کس هم به شما فشار نمی‌آورد که فلان وکیل را تعیین کنید فرضاً اگر چنانچه ما یک کلمه‌ای بگوییم، قضیه این است که ما میل داریم؛ این برای شما خوب است. بیشتر از این نیست. ما می‌گوییم این خوب است برای شما. مثل اینکه در رفراندم، ما گفتیم رای به رفراندم خوب است. من …

وظیفهٔ تصویب قانون اساسی جمهوری اسلامی

شما جوانها و شما مرد و زن ان شاء الله در انتخاباتی که در پیش داریم برای مجلس موسسان، که قانون اساسی جمهوری اسلامی را آنها باید تصویب کنند همین طور که رو آوردید با عشق و علاقه به جمهوری اسلامی و رای دادید در آنجا هم باید با عشق و علاقه، در هر شهری، در هر استانی با عشق و علاقه تعیین کنید اشخاص فاضل، اشخاص‌ امین را، اشخاص متدین امین فاضل را، برای اینکه بروند در مجلس موسسان و قانون اساسی جمهوری اسلامی را تصویب کنند. ان شاء الله خداوند به شما و همه ملت ما خیر و عافیت عنایت کند و ان شاء الله بتوانیم برنامه اسلام را پیاده کنیم. الآن لفظ است، لفظ «جمهوری اسلامی» است؛ باز معنایش نیامده است. ما باید راههایی را طی کنیم تا «محتوای» جمهوری اسلامی در ایران پیاده بشود. دعا کنید ان …

رأی به امنای امت برای تصویب قانون اساسی جمهوری اسلامی

… نجات یافت. اینک شما ملت شجاع، پاسداران جمهوری اسلامی هستید. اینک شما هستید که باید این ارث الهی را با قدرت و قاطعیت حفظ کنید و نگذارید بقایای رژیم متعفن[4] که در کمین نشسته‌اند و طرفداران دزدان بین المللی و نفتخواران مفتخوار در بین صفوف فشرده شما رخنه کنند. اینک شمایید که باید مقدرات خود را به دست بگیرید و مجال به فرصت طلبان ندهید، و با قدرت الهی که مظهر آن جماعت است، قدمهای بعدی را بردارید، و با فرستادن طبقه فاضله و امنای خود در مجلس موسسان، قانون اساسی جمهوری اسلامی را به تصویب برسانید، و همان طور که با عشق و علاقه به جمهوری اسلامی رای دادید، به امنای امت رای دهید تا مجالی برای بداندیشان نماند.

حضور علمای طراز اول در مجلس مؤسسان دوران رضاخان

… اسلامی را بررسی کنیم. و این لازم است که اشخاصی که انتخاب می‌کنند، مردم انتخاب می‌کنند، آقایان روحانیین پیشنهاد می‌کنند، مراجع پیشنهاد می‌کنند، اشخاصی را پیشنهاد کنند، مردمی را پیشنهاد کنند، که اینها علاقه‌مند به اسلام باشند؛ اینها بدانند اسلام یعنی چه. در مجلسی که سابقاً با اینکه طاغوت آن مجلس را برپا کرد، مجلس موسسانی که در زمان رضا خان در ایران تحقق پیدا کرد، علمای طراز اول علمای ایران، در آن مجلس بودند. البته آن وقت با سرنیزه بود؛ لکن علمای درجه اول بودند. در این زمان هم که بناست این قانون اساسی بررسی بشود و دست ظالم کوتاه شده است و مطلب به دست خود شما افتاده است، ملت علما را تعیین کنند. اختیار هست؛ الزامی نیست؛ لکن پیشنهاد است. علمایی که اطلاع دارند از قانون اسلام، اطلاع دارند از مسائل روز، آنها را تعیین کنند. …