رفتن به محتوای اصلی

مجلس شورای اسلامیگروه و سازمان

نام‌های دیگر: مجلس، مجلس انقلابی، مجلس تراز، مجلس قانون‌گذاری

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

قوهٔ مقننهٔ جمهوری اسلامی، نمایندگان آن و وظایف قانون‌گذاری و نظارت.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران— ۱۳۵۹/۰۳/۰۹

سیر زمانی

از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۹۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۹همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

شأن مجلس عبارت است از قانونگذاری و نظارت کردن؛ هم قانونِ خوب بگذارند که مجریان دستشان باز باشد و بتوانند برای مردم کار کنند، خدمت کنند - خوب، بحمداللَّه دولتهای ما خدمتگذار بوده‌اند، این دولت هم بخصوص فعالیت و تلاش خیلی خوبی دارد - و بتوانند آن کاری را که میخواهند انجام بدهند، برای مردم انجام بدهند؛ این از یک طرف، از یک طرف هم نظارت؛ بر همه‌ی دولتها نظارت باید وجود داشته باشد. انسان باید تحت نظارت باشد؛ هم نظارت وجدان خود، هم نظارت مراقبین قانونىِ خود؛ و بداند که تحت مراقبت خدای متعال و نظارت الهی هست. این میشود یک مجلس خوب.
یک تذکر این است که مجلس قوه‌ی مفکره‌ی کشور است. فکر در لباس قانون تجلی میکند، بعد در سراسر وجود کشور سریان و جریان پیدا میکند. چیزی که دائم باید در نظر باشد، این است که ببینیم فکر این قوه‌ی مفکره اولاً نسبتش با ارزشهای اساسی انقلاب چیست - چون این شاخه‌ای روئیده بر بدنه‌ی عظیم و قد کشیده و مستحکم انقلاب است دیگر - ثانیاً نسبتش با جامعه، با مشکلات کشور و با نیازهای مردم چیست. یک نگاه به مبدأ، یک نگاه به منتها؛ یک نگاه به خاستگاه، یک نگاه به هدف؛ این باید روشن باشد. اگر این شد، آن وقت قوانین، هم اصیل خواهد بود، درست خواهد بود، صحیح خواهد بود، هم کارآمد خواهد بود. اگر اوّلی نباشد، قانون مثل شاخه‌ی از درخت بریده است؛ اصالت خود را از دست خواهد داد و دیگر قانون اصیلی نیست. اگر دومی نباشد، قانون اصیل است، مشروعیت دارد، اما مقبولیت ندارد. اگر منطبق بر خواستهای جامعه و نیازهای فوری و به‌روز و نیز نیازهای بلندمدت جامعه نباشد، آن وقت دیگر مقبولیت نخواهد داشت به حسب هر مقداری که در آن جهت کمبود دارد. این یک نکته است که باید در نظر باشد.
مجلس خیلی مهم است؛ مجلس شورای اسلامی جایگاه بسیار با اهمیّتی است. چرا؟ چون مجلس ریل‌گذار حرکتِ دولت است. دولتها را در نظر بگیرید مثل یک قطاری که بر روی یک ریلی باید حرکت کنند؛ این ریل را مجلس شورای اسلامی با قوانین خود میگذارد. البتّه در گذاشتن قانون، دولت و مجلس همکاری میکنند؛ دولت لایحه میدهد، مجلس لایحه را کم و زیاد میکنند، اصلاح میکنند، تصویب میکنند. این ریل گذاشته میشود و دولت باید روی این ریل حرکت بکند. اگر چنانچه مجلس به دنبال رفاه مردم، عدالت اجتماعی، گشایش اقتصادی، به دنبال پیشرفت علم، پیشرفت فنّاوری، به دنبال عزّت ملّی و استقلال ملّت باشد، ریل‌گذاری او به سمت این هدفها خواهد بود؛ اگر مجلس مرعوب غرب باشد، مرعوب آمریکا باشد، دنبال حاکمیّت جریان اشرافی‌گری باشد، ریل‌گذاری او در این جهتها خواهد بود؛ کشور را بدبخت خواهند کرد. اهمّیّت مجلس اینها است؛ اینها چیز کمی است؟ اهمّیّت مجلس همان‌طور که امام فرمودند به این است که در رأس امور است.[4] معنای «رأس امور» این نیست که در سلسله‌مراتب اجرائی، مجلس نقشی دارد یا نماینده‌ی مجلس نقشی دارد؛ نه، مجلس در سلسله‌ی مراتب اجرائی هیچ نقشی ندارد؛ دستگاه عظیم دولت است که اجرا میکند، امّا مجلس تعیین‌کننده‌ی مسیر است، مسیر را معیّن میکند؛ دولتها موظّفند و مجبورند برطبق قانون که در این مسیر حرکت کنند؛ روی این ریل حرکت کنند. خب، این ریل را چه کسی بنا است بگذارد؟ چه کسی بنا است این ریل‌کشی را بکند؟ به کدام سمت بنا است این ریل گذاشته بشود؟ این است که اهمّیّت نمایندگی مجلس و نمایندگان مجلس را روشن میکند. خب، البتّه دشمن همه‌جور کاری انجام میدهد. این مربوط به مجلس شورای اسلامی بود.

شاهدها (۱۷ پاراگراف)

قدرشناسی از تعطیل نشدن مجلس در بیست‌ویک سال و گزینش مردمی حقیقی

ما قبل از انقلاب در این کشور چیزی به‌نام مجلس شورا را تجربه کرده بودیم. هرکس که آن مجلس و آن اوضاع و آن تاریخ را دیده، یا لمس کرده، یا در آثار خوانده است، قدر این مجلس و این انقلاب را می‌داند؛ قدر آن مجاهدتهایی را می‌داند که باعث شد در طول بیست و یک سال، یک روز مجلس شورای اسلامی تعطیل نشود. البته آن مجلس هم فرآورده اسلام بود. اگر مبارزات اسلامیِ مؤمنینِ به اسلام و علمای بزرگ نمی‌بود، آن مجلس هم شروع نمی‌شد؛ منتها آن مجلس منحرف شد. دو آفت بر آن مجلس مسلط شد: یکی تعطیل و توقّف، یکی انحراف. انحراف مجلس هم این بود که نمایندگان به وظیفه نمایندگی خود …

نقطهٔ اساسی امید مردم و مسئولان و لزوم تضعیف نشدن این امید

مجلس همیشه برای همه - برای مردم و برای مسؤولان - نقطه اساسی امید است. کار مهمِ‌ّ شما این است که نگذارید این امید ضعیف شود. البته همان‌طور که جناب آقای کرّوبی اشاره کردند، کلیّت قانون اساسی باید مورد نظر و توجّه شما باشد. در یک برنامه‌ریزی بلندمدت و میان مدت، تلاشتان این باشد که تا آن‌جایی که بر عهده شماست و فرصتهای شما اجازه می‌دهد، اگر گیری در اجرای این قانون هست، آن را برطرف …

آغاز هر دوره، مرحلهٔ نوینی از حرکت جمعی ملت به سوی آرمان‌های مادی و معنوی

آغاز هر دوره‌ از مجلس‌ شورای‌ اسلامی‌، برای‌ ملت‌ ایران‌، سرآغاز مرحله‌ی‌ نوینی‌ از حرکت‌ دسته‌ جمعی‌ این‌ ملت‌ بزرگ‌ به‌ سوی‌ آرمانها و آرزوهای‌ مادی‌ و معنوی‌ است‌. مظهر تلاش‌ دیگری‌ است‌ که‌ مردم‌ انقلابی‌ و مسؤولیت‌ شناس‌ ایران‌ برای‌ تحقق‌ خواسته‌های‌ دست‌ نیافته‌ و برآوردن‌ نیازهای‌ برنیامده‌، و ترمیم‌ ویرانیهای‌ باقی‌ مانده‌، و اصلاح‌ فسادهای‌ پدید آمده‌، و مهار تهدیدهای‌ از پرده‌ برون‌ افتاده‌، در عرصه‌ی‌ تعیین‌کننده‌ قانونگذاری‌ از آن‌ خود بروز می‌دهند و در انتظار نتایج‌ این‌ تلاش‌ مبارک‌ می‌نشینند. روز نوی‌ است‌ که‌ از آن‌ انتظار دستاوردی‌ دیگر می‌رود، و نوروزی‌ است‌ که‌ رویش‌ و بهار دیگری‌ را نوید می‌دهد.

شناخت فوریت‌ها و اولویت‌ها در میان مشکلات عمومی، هنر بزرگ مجلس

2 ـ در میان‌ گرفتاریها و مشکلات‌ عمومی‌، شناخت‌ فوریتها و اولویتها، هنر بزرگ‌ مجلس‌ شورای‌ اسلامی‌ است‌. مشکلات‌ عمومی‌تر، محسوس‌تر، مرارتبارتر را باید جست‌ و به‌ رفع‌ آنها همت‌ گماشت‌، مسأله‌ی‌ اشتغال‌، مسأله‌ی‌ ارزش‌ پول‌ ملی‌، مسأله‌ امنیت‌، مسأله‌ی‌ گرانی‌ و مسایل‌ چند دیگری‌ هست‌ که‌ برای‌ پرداختن‌ به‌ آن‌ از همه‌ی‌ فرصتها باید بهره‌ جست‌ و زمان‌ نمایندگی‌ …

امکان سرچشمه شدن برای وفاق ملی و اعتماد عمومی یا منشأ دودستگی و تشویش

4 ـ مجلس‌ شورای‌ اسلامی‌ می‌تواند سرچشمه‌ و مظهر وفاق‌ ملی‌ و آرامش‌ و اعتماد عمومی‌، و یا خدای‌ نخواسته‌ منشاء دودستگی‌ و تشویش‌ و اضطراب‌ دلها و فکرها شود. محسوس‌ترین‌ و نقدترین‌ هدیه‌ی‌ نمایندگان‌ محترم‌ به‌ مردمی‌ که‌ آنان‌ را به‌ مجلس‌ فرستاده‌اند، آن‌ است‌ که‌ با منش‌ و گفتار خود، امید و نشاط و آرامش‌ را بر فضای‌ عمومی‌ کشور حاکم‌ سازند و گفتارها و نطقهای‌ خود را همچون‌ الگویی‌ از رفتار سیاسی‌ سالم‌ و سرشار …

رکن مهم نظام اسلامی و لزوم پایگاه مستحکم اسلام و انقلاب بودن

6 ـ آخرین‌ و مهمترین‌ سخن‌ آن‌ است‌ که‌ مجلس‌ شورای‌ اسلامی‌، رکن‌ مهم‌ نظام‌ اسلامی‌ و انقلابی‌ است‌ و باید پایگاه‌ مستحکم‌ اسلام‌ و انقلاب‌ باشد. چنین‌ بوده‌ و به‌ تأیید الهی‌ چنین‌ نیز خواهد بود. دشمنان‌ سیلی‌خورده‌ی‌ انقلاب‌ و شبکه‌ی‌ تبلیغاتی‌ جهانی‌ آنان‌، وانمود می‌کنند که‌ مجلس‌ ششم‌، نه‌ در خدمت‌ آرمانهای‌ اسلام‌ و انقلاب‌، که‌ در سمت‌ و سوی‌ منتقدان‌ و معارضان‌ آن‌ است‌. یکبار دیگر نیز در حوالی‌ انتخابات‌ ریاست‌ جمهوری‌ در خرداد 76 شبیه‌ همین‌ …

قدردانی از خدمات نمایندگان دورهٔ پنجم به کشور و مردم

پایان‌ یافتن‌ دوره‌ی‌ پنجم‌ مجلس‌ شورای‌ اسلامی‌ مناسبت‌ شایسته‌ی‌ است‌ برای‌ قدردانی‌ از خدماتی‌ که‌ نمایندگان‌ محترم‌ ملت‌ در این‌ دوره‌ی‌ قانونگذاری‌، به‌ کشور و به‌ مردم‌ برگزیننده‌ی‌ خویش‌ تقدیم‌ داشته‌اند .

کارنامهٔ هر دورهٔ مجلس، رقم‌زنندهٔ تاریخ و سرنوشت ایران و انقلاب و محاسبهٔ الهی نمایندگان

هر دوره‌ی‌ مجلس‌ برای‌ نمایندگان‌ آن‌، کارنامه‌یی‌ است‌ که‌ در کنار نظایر خود، تاریخ‌ و سرنوشت‌ ایران‌ و انقلاب‌ را رقم‌ می‌زند و محاسبه‌ی‌ الهی‌ و داوری‌ تاریخ‌ را درباره‌ی‌ آنان‌، شکل‌ می‌بخشد. بی‌شک‌ هر اقدام‌ خیرخواهانه‌ و سخن‌ و عملی‌ که‌ برای‌ رضای‌ خدا و مصالح‌ کشور و ملت‌ صادر گشته‌ باشد، گوینده‌ و عمل‌کننده‌ی‌ آن‌ را مشمول‌ رحمت‌ الهی‌ و قضاوت‌ نیک‌ آیندگان‌ قرار خواهد داد.

پشتوانهٔ انبوه‌ترین آرا و حسنات ماندگار مجلس پنجم

مجلس‌ پنجم‌ که‌ پشتوانه‌ی‌ انبوه‌ترین‌ آراء انتخاب‌کنندگان‌ را با خود داشت‌، حسناتی‌ از این‌ قبیل‌ را در سوابق‌ ماندگار خانه‌ی‌ ملت‌ به‌ جای‌ گذارده‌ است‌.

نهی از تضعیف مجلس با وجود ناخرسندی از برخی نمایندگان

به مسؤولان در سطوح مختلف هم عرض میکنم که یکی از راههای موفقیتِ عملی و جاگرفتن در چشم مردم، همکاری دستگاههای مختلف و همکاری قوای سه‌گانه است؛ نباید همدیگر را تضعیف کنند. هیچ کس نباید قوای مسؤول مملکت را تضعیف کند. هیچ کس نباید مجلس شورای اسلامی را تضعیف کند. ممکن است شما از اظهارات یا از موضعگیری یک یا چند نماینده خرسند و خشنود نباشید، اما نباید مجلس را تضعیف کرد. مجلس نهاد قانونىِ معتبری است، مثل نهادهای قانونىِ معتبرِ درجه یک دیگر. قوّه قضایّیه را نباید تضعیف کرد. اگر کسی با حکم فلان دادگاه در فلان قضیه مخالف است، نباید قوّه قضایّیه را تضعیف کند. بالاخره هر حکمی یک عدّه موافق و یک عدّه مخالف دارد. دولت را نباید تضعیف کرد. ممکن است شما عملکرد فلان مسؤول را نپسندید یا چند ایراد بر او وارد …

افتخار نظام و برگ زرینی بر شناسنامهٔ انقلاب

بدون کمک الهی نمی‌توانیم کاری انجام دهیم؛ و کمک و رحمت الهی جز با توجّه و توسّل به او، جز با شستشوی دل، جز با خالص کردن نیّت، جز با کنار گذاشتن هدفهای حقیر و کوچک شخصی میسّر نخواهد بود؛ و این انقلاب، با این روحیه و با این حالت پیروز شد؛ و این مجلس شورای اسلامی - که افتخاری برای نظام جمهوری اسلامی و برگ زرّینی بر شناسنامه انقلاب و نظام ماست - با این ترتیب پیش آمد.

حضور بسیاری از ایثارگران، رزمندگان و سابقه‌داران انقلاب در این مجلس

این مجلس بحمداللَّه مجلسی است که طبق آمارهای ارائه شده، عناصر بسیاری از ایثارگران، رزمندگان و مجرّبان میدانهای گوناگون انقلاب، در آن جمع شده‌اند؛ کسانی‌که تلاش کرده‌اند و زحمت کشیده‌اند و جان خودشان را در معرض فدای در راه اهداف انقلاب گذاشته‌اند. بحمداللَّه سابقه‌داران و علاقه‌مندان به انقلاب در این مجلس جمعند.

رکن مهم نظام و وابسته به نظام الهی بر پایهٔ قانون اساسی

… اساس انقلاب و اساس این نظام دفاع کنیم و این نخواهد شد، جز این که در نظر داشته باشیم که وظایف ما در این قانون اساسیِ بحمداللَّه مترقّی و جامع - نمی‌گوییم بی‌عیب و بی‌نقص؛ اما قطعاً جزو جامعترین و کاملترین قوانین اساسی‌ای است که امروز در دنیا وجود دارد - چیست. همین قانون اساسی، مجلس را رکن مهم این نظام قرار داده است. اصل قضیه این است که این رکن، وابسته به این نظام الهی است. کسانِ پُر کار و پُرتلاش و پُر فعالیتی هستند که مایل نیستند این نظام با کلّیت خودش یا با روحِ اسلامی خودش باقی بماند.

تشکیل به‌هنگام هر دوره، نشانهٔ عنایت و تفضل الهی به عزم ملی

تشکیل‌ بهنگام‌ هر دوره‌ از مجلس‌، نشانه‌ی‌ آن‌ است‌ که‌ این‌ عزم‌ ملی‌ و کوششی‌ که‌ خدمتگزاران‌ ملت‌ در هموار کردن‌ مسیر آن‌ به‌ کار برده‌اند، مشمول‌ عنایت‌ و تفضل‌ خداوند واقع‌ شده‌ و ابر کرامت‌ پروردگار بر آن‌ باریده‌ است‌.

سپاس از نمایندگان مجلس پنجم برای دوره‌ای پرتلاش و پرحادثه

این‌ فرصت‌ را همچنین‌ برای‌ سپاس‌ از نمایندگان‌ محترم‌ مجلس‌ پنجم‌ که‌ دوره‌یی‌ پرتلاش‌ و پرحادثه‌ را از سر گذرانیدند، مغتنم‌ شمرده‌ و برای‌ آنان‌ به‌ شمار اقدامها و تلاشها صادقانه‌ و به‌ وزن‌ اخلاص‌ و مجاهدتی‌ که‌ مبذول‌ داشته‌اند، از خداوند متعال‌ پاداش‌ کریمانه‌ و یاد و نام‌ نیک‌ مسألت‌ می‌کنم‌.

آغاز به کار با اکثریتی همدل با رئیس دولت در پی انتظار مردم از دولت

1 ـ این‌ بار نیز بیشتر دوره‌های‌ گذشته‌، مجلس‌ شورای‌ اسلامی‌ با اکثریتی‌ همدل‌ و هماهنگ‌ با رئیس‌ دولت‌ آغاز می‌شود، بی‌شک‌ این‌ یک‌ حادثه‌ی‌ تصادفی‌ نیست‌، انتظار رفع‌ مشکلات‌ و تأمین‌ نیازها از دولت‌ مردم‌ را بر گزینش‌ نمایندگانی‌ وادار می‌سازد که‌ آنان‌ را همراه‌ و کمک‌ کار دولت‌ در برآمدن‌ این‌ مقصود تشخیص‌ داده‌اند. پس‌ نخستین‌ هدف‌ برای‌ نمایندگان‌ باید این‌ باشد که‌ در قلمرو قانونگذاری‌، به‌ گشودن‌ گره‌ها و از میان‌ برداشتن‌ مشکلات‌ زندگی‌ مردم‌ همت‌ گمارند و هیچ‌ انگیزه‌یی‌ را بر آن‌ مقدم‌ ندارند.

پایداری مجلس در برابر گذرا بودن مسئولیت افراد

این مسؤولیتها امروز هست، فردا نیست. همه ما در گذریم. مجلس شورای اسلامی به فضل الهی پایدار بوده و پایدار خواهد ماند؛ لیکن ما که پایدار نیستیم؛ ما چهار روز در این جا هستیم و وظایفی داریم که آن وظایف را بایستی انجام دهیم. در درجه اوّل باید خدا را راضی کنیم. البته مردم را باید راضی و دل آنها را شاد کرد؛ اما در درجه اوّل این است که فکر محاسبه الهی را بکنیم.