رفتن به محتوای اصلی

مجلس شورای اسلامیگروه و سازمان

نام‌های دیگر: مجلس، مجلس انقلابی، مجلس تراز، مجلس قانون‌گذاری

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

قوهٔ مقننهٔ جمهوری اسلامی، نمایندگان آن و وظایف قانون‌گذاری و نظارت.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران— ۱۳۵۹/۰۳/۰۹

سیر زمانی

از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۹۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۸همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

شأن مجلس عبارت است از قانونگذاری و نظارت کردن؛ هم قانونِ خوب بگذارند که مجریان دستشان باز باشد و بتوانند برای مردم کار کنند، خدمت کنند - خوب، بحمداللَّه دولتهای ما خدمتگذار بوده‌اند، این دولت هم بخصوص فعالیت و تلاش خیلی خوبی دارد - و بتوانند آن کاری را که میخواهند انجام بدهند، برای مردم انجام بدهند؛ این از یک طرف، از یک طرف هم نظارت؛ بر همه‌ی دولتها نظارت باید وجود داشته باشد. انسان باید تحت نظارت باشد؛ هم نظارت وجدان خود، هم نظارت مراقبین قانونىِ خود؛ و بداند که تحت مراقبت خدای متعال و نظارت الهی هست. این میشود یک مجلس خوب.
یک تذکر این است که مجلس قوه‌ی مفکره‌ی کشور است. فکر در لباس قانون تجلی میکند، بعد در سراسر وجود کشور سریان و جریان پیدا میکند. چیزی که دائم باید در نظر باشد، این است که ببینیم فکر این قوه‌ی مفکره اولاً نسبتش با ارزشهای اساسی انقلاب چیست - چون این شاخه‌ای روئیده بر بدنه‌ی عظیم و قد کشیده و مستحکم انقلاب است دیگر - ثانیاً نسبتش با جامعه، با مشکلات کشور و با نیازهای مردم چیست. یک نگاه به مبدأ، یک نگاه به منتها؛ یک نگاه به خاستگاه، یک نگاه به هدف؛ این باید روشن باشد. اگر این شد، آن وقت قوانین، هم اصیل خواهد بود، درست خواهد بود، صحیح خواهد بود، هم کارآمد خواهد بود. اگر اوّلی نباشد، قانون مثل شاخه‌ی از درخت بریده است؛ اصالت خود را از دست خواهد داد و دیگر قانون اصیلی نیست. اگر دومی نباشد، قانون اصیل است، مشروعیت دارد، اما مقبولیت ندارد. اگر منطبق بر خواستهای جامعه و نیازهای فوری و به‌روز و نیز نیازهای بلندمدت جامعه نباشد، آن وقت دیگر مقبولیت نخواهد داشت به حسب هر مقداری که در آن جهت کمبود دارد. این یک نکته است که باید در نظر باشد.
مجلس خیلی مهم است؛ مجلس شورای اسلامی جایگاه بسیار با اهمیّتی است. چرا؟ چون مجلس ریل‌گذار حرکتِ دولت است. دولتها را در نظر بگیرید مثل یک قطاری که بر روی یک ریلی باید حرکت کنند؛ این ریل را مجلس شورای اسلامی با قوانین خود میگذارد. البتّه در گذاشتن قانون، دولت و مجلس همکاری میکنند؛ دولت لایحه میدهد، مجلس لایحه را کم و زیاد میکنند، اصلاح میکنند، تصویب میکنند. این ریل گذاشته میشود و دولت باید روی این ریل حرکت بکند. اگر چنانچه مجلس به دنبال رفاه مردم، عدالت اجتماعی، گشایش اقتصادی، به دنبال پیشرفت علم، پیشرفت فنّاوری، به دنبال عزّت ملّی و استقلال ملّت باشد، ریل‌گذاری او به سمت این هدفها خواهد بود؛ اگر مجلس مرعوب غرب باشد، مرعوب آمریکا باشد، دنبال حاکمیّت جریان اشرافی‌گری باشد، ریل‌گذاری او در این جهتها خواهد بود؛ کشور را بدبخت خواهند کرد. اهمّیّت مجلس اینها است؛ اینها چیز کمی است؟ اهمّیّت مجلس همان‌طور که امام فرمودند به این است که در رأس امور است.[4] معنای «رأس امور» این نیست که در سلسله‌مراتب اجرائی، مجلس نقشی دارد یا نماینده‌ی مجلس نقشی دارد؛ نه، مجلس در سلسله‌ی مراتب اجرائی هیچ نقشی ندارد؛ دستگاه عظیم دولت است که اجرا میکند، امّا مجلس تعیین‌کننده‌ی مسیر است، مسیر را معیّن میکند؛ دولتها موظّفند و مجبورند برطبق قانون که در این مسیر حرکت کنند؛ روی این ریل حرکت کنند. خب، این ریل را چه کسی بنا است بگذارد؟ چه کسی بنا است این ریل‌کشی را بکند؟ به کدام سمت بنا است این ریل گذاشته بشود؟ این است که اهمّیّت نمایندگی مجلس و نمایندگان مجلس را روشن میکند. خب، البتّه دشمن همه‌جور کاری انجام میدهد. این مربوط به مجلس شورای اسلامی بود.

شاهدها (۱۰ پاراگراف)

لزوم ایستادگی نمایندگان در برابر زورگویی و ارعاب قدرت‌های جهانی

نکته بعدی هم این است که مجلس باید مجلسی باشد که بتواند در مقابل زورگوییها و زیاده خواهیها و مرعوب کردنها و تطمیع کردنهای قدرتمندان جهانی بایستد و مصالح کشور و ملت را محاسبه کند و دنبال آن برود. امام رضوان‌الله‌علیه بارها اسم «مدرّس» را میآوردند. مگر خصوصیت مدرّس چه بود؟ از مدرّس عالِمتر هم داشتیم. مدرّس خصوصیت عمده‌اش این بود که هیچ عامل ارعاب و تهدید و تطمیع و فریبگری در او اثر نمیکرد. همان وقتی که علی‌الظّاهر فضا را بر ضدّ او آن‌چنان متشنّج کرده …

عصارهٔ ملت، مظهر حکومت مردمی و تعیین‌کنندهٔ مسیر دولت و ملت

در باب مجلس حرفهای مکرری گفته‌ایم و شنیده‌ایم. مجلس، عصاره ملت است؛ مظهر حکومت مردمی است؛ جایگاه تعیین مسیر حرکت دولت و ملت است؛ مظهر خواستهای مردم در زمینه سیاستهای گوناگون - چه داخلی و چه خارجی - است؛ امید مردم است؛ معتمد مردم است؛ پشتیبان دولت است؛ راهگشای کارهای اساسی برای مسؤولان نظام و کارگزاران کشور است. اینها مسائلی است که امروز بحمداللَّه در کشور ما عینیّت پیدا کرده است و بیان آنها حرف تازه‌ای نیست. من دو نکته‌ی کوچک را عرض میکنم، برای این که این …

تحقق عملی جایگاه مجلس در جمهوری اسلامی، نه صرف ادعا

یک نکته این است که گفتن این حرفها که مجلس مرکز آراءِ مردم است، مظهر اراده مردم است، اداره کننده حقیقی کشور در سایه قوانین است، یک مرحله است؛ عمل به اینها و تحقّق اینها یک مرحله دیگر است. آنچه ما در جمهوری اسلامی به آن سرافرازیم، این دومی است، و الاّ در همه جای دنیا و در همه‌ی زمانها این حرفها گفته میشود. زمانهای بعد از مشروطیت، در همین کشور ما هم این حرفها بود. میگفتند مجلس، میگفتند قانون، میگفتند انتخاب؛ لیکن میان حقیقت و آنچه که اتّفاق میافتاد و واقعیت امر بود، با آنچه که گفته میشد، فاصله‌های زیادی وجود داشت. مردم ما حقیقتاً از دوران مشروطیت تا قبل از …

لزوم حفظ ترکیب برآمده از ارادهٔ مردم به دست نمایندگان و مردم و مسئولان

… خودشان، با طرق تحقیقی که خودشان داشتند، رفتند تحقیق کردند و کسی را برای حلّ مشکلات کشور به مجلس فرستادند. الان ترکیب مجلس ما بحمداللَّه این طور است؛ هر چند ممکن است موارد شذوذی هم وجود داشته باشد. هیچ جا کلیّاتها به این شکل مورد نظر نیست؛ مجموعاً این است. این را باید حفظ کنید؛ این چیز خیلی عزیزی است؛ همه باید حفظ کنند؛ اوّل خود نمایندگان محترم، بعد مردم و مسؤولان.

امید به پاسخ شایستهٔ مجلس ششم به مجاهدت ملت

این‌جانب ناصیه‌‌ی شکر و خشوع بر درگاه الهی میسایم و پروردگار را، بر توفیقی که به مردم خداجوی ارزانی فرمود، سپاس می‌گویم، از ملّت زنده و پرنشاط ایران که به ندای وظیفه پاسخ گفته و سفارشی را که امام همیشه پایدار در وصیّت‌نامه‌‌ی خود به همه‌‌ی نسلها داده است، پاس داشتند، با همه‌‌ی دل، تشکّر میکنم و امیدوارم که مجلس ششم بتواند مجاهدت فراگیر ملت را به نیکوترین وجه پاسخ گوید و وظائف بزرگی را که بر عهده‌‌ی اوست به ملّت مؤمن و انقلابی تقدیم دارد.

نماینده نمایندهٔ همهٔ ایران و موظف به فکر مصالح کل کشور

… خصوصیات مهم را در اشخاص پیدا کنید. انسان متدیّن، عفیف، کارآمد، شجاع، دارای قدرت مقاومت در برابر این و آن، اگر به قوّه مقننه برود، طبق تجربه‌ای که ما در این بیست سال داریم، میتواند در نقاط حسّاس، به نفع مردم و به نفع کشور کار کند. این‌طور انسانهایی مهمّند. البته از هر جای کشور که نماینده به مجلس برود، نماینده همه ایران است، نه نماینده آن محلِ‌ّ بخصوص که از آن‌جا انتخاب شده است. لذا باید به فکر مصالح همه کشور باشد؛ این را هم توجّه داشته باشید. بگردید و چنین اشخاصی را بشناسید. اگر خودتان نتوانستید درست شناسایی کنید، از آدمهای امین و متدیّن که نسبت به آنها خاطرجمع هستید، سؤال کنید.

مجلس مردمی از عناصر مؤمن و انقلابی، مایهٔ افتخار مردم

نکته دوم: مردم ایران افتخارشان بعد از انقلاب این بود که مجلس آنها مجلسی مردمی است؛ مجلسی از خودشان و از عناصری خالص، مؤمن، متدیّن و انقلابی است. این بار هم به فضل پروردگار مردم عزیز ایران باید ان‌شاءاللَّه افرادی مؤمن، انقلابی، معتقد به مبانی اسلام و انقلاب، معتقد به امام و راه آن بزرگوار و معتقد به استقلال این کشور را انتخاب کنند. و انتخاب خواهند کرد.

دوری از نزاع و معاملات زشت رایج در مجالس دنیا و لزوم حفظ این ارزش

… کار را با دقّت و با وجدان حقیقىِ کاری انجام دهد که بحمداللَّه تاکنون این‌طور بوده است. من واقعاً شایسته میدانم و وظیفه خودم میدانم که از یکایک نمایندگان محترم، بخصوص از هیأت رئیسه محترم، بخصوص از شخص رئیس محترم مجلس، به‌خاطر حُسن اداره این جلسات تشکّر کنم. مجلس ما، برخلاف آنچه که انسان در بسیاری از مجالس دنیا مشاهده میکند که مرکز نزاعها و کشمکشها و آشوبها و معاملات بسیار زشت و خلاف دین و شرع هستند، این‌طور نیست. این ارزش است؛ این را با همه وجود نگهدارید.

لزوم سنجش برنامهٔ سوم توسعه و بودجه با رضای الهی

… دهید. در درجه اوّل، این مسائل دوستیها و دشمنیها را بر اساس این تفسیر کنید؛ نه این که رضای خدا را براساس آنها توجیه کنید. شما بحمداللَّه در این سه سالی که بر عمر این مجلس گذشته است، کارهای بزرگی هم کرده‌اید و در این سال آینده هم کارهای بزرگ و مهمّی دارید؛ برنامه سوم توسعه را دارید، برنامه قانون بودجه سال آینده را دارید؛ در همه اینها ملاحظه کنید که رضای الهی چیست؛ آنچه که نشانه اسلامیّت و پیروی از قرآن در این نظام است، چیست؛ آن را بایستی محکم حفظ کنید و نگهدارید. خدای متعال هم کمک خواهد کرد؛ کمااین‌که بحمداللَّه تاکنون هم شما را کمک کرده است. امیدواریم ان‌شاءاللَّه ادعیّه زاکیه حضرت بقیةاللَّه شامل حال همه ما و شما باشد و روح مطهّر امام بزرگوار از همه ما راضی باشد و بتوانیم با …

محفوظ بودن اجر نمایندگان خوب و پاسخ‌گویی کوتاهی‌کنندگان نزد خدا

عزیزان من! ما تا امروز پنج دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی داشته‌ایم. در هر دوره‌ای، گروههای مختلفی در این مجلس آمده‌اند و رفته‌اند. هرکس خوب کار کرده است، اجر او پیش خدا محفوظ است و اگر کسی کوتاهی کرده باشد، باید خود را آماده پاسخگویی به خدای بزرگ کند. این پنج دوره انتخاباتی که گذشته است، برای ملت ما مایه افتخار بوده است. در دنیا، انتخابات در محیطهای متشنّج، در محیطهای تنازع، در میان دعوا، با درگیری و گاهی با خونریزی انجام میشود! بیست سال است که انتخابات پُرشور مردم در بخشهای مختلف - از جمله انتخابات مجلس …