رفتن به محتوای اصلی

مجلس شورای اسلامیگروه و سازمان

نام‌های دیگر: مجلس، مجلس انقلابی، مجلس تراز، مجلس قانون‌گذاری

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

قوهٔ مقننهٔ جمهوری اسلامی، نمایندگان آن و وظایف قانون‌گذاری و نظارت.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران— ۱۳۵۹/۰۳/۰۹

سیر زمانی

از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۹۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۶همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

شأن مجلس عبارت است از قانونگذاری و نظارت کردن؛ هم قانونِ خوب بگذارند که مجریان دستشان باز باشد و بتوانند برای مردم کار کنند، خدمت کنند - خوب، بحمداللَّه دولتهای ما خدمتگذار بوده‌اند، این دولت هم بخصوص فعالیت و تلاش خیلی خوبی دارد - و بتوانند آن کاری را که میخواهند انجام بدهند، برای مردم انجام بدهند؛ این از یک طرف، از یک طرف هم نظارت؛ بر همه‌ی دولتها نظارت باید وجود داشته باشد. انسان باید تحت نظارت باشد؛ هم نظارت وجدان خود، هم نظارت مراقبین قانونىِ خود؛ و بداند که تحت مراقبت خدای متعال و نظارت الهی هست. این میشود یک مجلس خوب.
یک تذکر این است که مجلس قوه‌ی مفکره‌ی کشور است. فکر در لباس قانون تجلی میکند، بعد در سراسر وجود کشور سریان و جریان پیدا میکند. چیزی که دائم باید در نظر باشد، این است که ببینیم فکر این قوه‌ی مفکره اولاً نسبتش با ارزشهای اساسی انقلاب چیست - چون این شاخه‌ای روئیده بر بدنه‌ی عظیم و قد کشیده و مستحکم انقلاب است دیگر - ثانیاً نسبتش با جامعه، با مشکلات کشور و با نیازهای مردم چیست. یک نگاه به مبدأ، یک نگاه به منتها؛ یک نگاه به خاستگاه، یک نگاه به هدف؛ این باید روشن باشد. اگر این شد، آن وقت قوانین، هم اصیل خواهد بود، درست خواهد بود، صحیح خواهد بود، هم کارآمد خواهد بود. اگر اوّلی نباشد، قانون مثل شاخه‌ی از درخت بریده است؛ اصالت خود را از دست خواهد داد و دیگر قانون اصیلی نیست. اگر دومی نباشد، قانون اصیل است، مشروعیت دارد، اما مقبولیت ندارد. اگر منطبق بر خواستهای جامعه و نیازهای فوری و به‌روز و نیز نیازهای بلندمدت جامعه نباشد، آن وقت دیگر مقبولیت نخواهد داشت به حسب هر مقداری که در آن جهت کمبود دارد. این یک نکته است که باید در نظر باشد.
مجلس خیلی مهم است؛ مجلس شورای اسلامی جایگاه بسیار با اهمیّتی است. چرا؟ چون مجلس ریل‌گذار حرکتِ دولت است. دولتها را در نظر بگیرید مثل یک قطاری که بر روی یک ریلی باید حرکت کنند؛ این ریل را مجلس شورای اسلامی با قوانین خود میگذارد. البتّه در گذاشتن قانون، دولت و مجلس همکاری میکنند؛ دولت لایحه میدهد، مجلس لایحه را کم و زیاد میکنند، اصلاح میکنند، تصویب میکنند. این ریل گذاشته میشود و دولت باید روی این ریل حرکت بکند. اگر چنانچه مجلس به دنبال رفاه مردم، عدالت اجتماعی، گشایش اقتصادی، به دنبال پیشرفت علم، پیشرفت فنّاوری، به دنبال عزّت ملّی و استقلال ملّت باشد، ریل‌گذاری او به سمت این هدفها خواهد بود؛ اگر مجلس مرعوب غرب باشد، مرعوب آمریکا باشد، دنبال حاکمیّت جریان اشرافی‌گری باشد، ریل‌گذاری او در این جهتها خواهد بود؛ کشور را بدبخت خواهند کرد. اهمّیّت مجلس اینها است؛ اینها چیز کمی است؟ اهمّیّت مجلس همان‌طور که امام فرمودند به این است که در رأس امور است.[4] معنای «رأس امور» این نیست که در سلسله‌مراتب اجرائی، مجلس نقشی دارد یا نماینده‌ی مجلس نقشی دارد؛ نه، مجلس در سلسله‌ی مراتب اجرائی هیچ نقشی ندارد؛ دستگاه عظیم دولت است که اجرا میکند، امّا مجلس تعیین‌کننده‌ی مسیر است، مسیر را معیّن میکند؛ دولتها موظّفند و مجبورند برطبق قانون که در این مسیر حرکت کنند؛ روی این ریل حرکت کنند. خب، این ریل را چه کسی بنا است بگذارد؟ چه کسی بنا است این ریل‌کشی را بکند؟ به کدام سمت بنا است این ریل گذاشته بشود؟ این است که اهمّیّت نمایندگی مجلس و نمایندگان مجلس را روشن میکند. خب، البتّه دشمن همه‌جور کاری انجام میدهد. این مربوط به مجلس شورای اسلامی بود.

مجلسی مردمی، آئینهٔ افکار و خواسته‌های ملت و فعال در وظایف

خیلى خوش آمدید برادران و خواهران عزیز، نمایندگان محترم ملّت عظیم‌الشّأن ایران! خوشحالیم که به فضل پروردگار، یک مجلس به تمام معنا مردمى که آئینه‌ای است از افکار و سلایق و گرایشها و خواستهای ملّت ایران داریم. و همانطورى که رئیس محترم مجلس، جناب آقاى ناطق‌نورى اشاره کردند، بنده هم تصدیق میکنم که مجلس در زمینه‌ى وظایف خود فعّال است؛ چه در رسیدگى به طرحها و لوایح و تهیّه‌ی قانونهاى لازم براى اداره‌ى کشور، چه در زمینه‌ى مسائل کلّى کشور، مسائل سیاسى، موضع‌گیرى‌هاى بین‌المللى و جهانى، و چه سایر مسئولیّتهاى بزرگى که بر دوش مجلس است. بنده از یکایک شما عزیزان، مخصوصاً از شخص جناب آقاى ناطق، مدیر و رئیس محترم مجلس تشکّر میکنم. امیدوارم همیشه همین‌جور باشید، در همین جهت حرکت بکنید و مسئولیّتهاى عظیم متوجّه به مجلس شوراى اسلامى را به چشم اعتبار نگاه کنید؛ هم همکارى با دولت، هم نظارت بر امور …

امکان نقض مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی با قانون مجلس

… اسم «قانون‌گذارى» نیامده؛ چون در قانون اساسى، مرکز قانون‌گذارى یک جا است. لکن منافاتى ندارد که مصوّباتِ اینجا در یک حوزه‌ى خاصّى، در یک سطح خاصّى، لازم‌الاجرا باشد؛ کمااینکه مصوّبات دولت و حتّى مصوّبات بعضى شوراهاى دیگر، در یک محدوده‌اى لازم‌الاجرا است. مصوّبات اینجا هم براى دستگاه‌هاى اجرائى لازم‌الاجرا است، منتها ممکن است یک دستگاه قانون‌گذارى بیاید برخلاف این، یک قانونى وضع کند؛ چه مانعى دارد؟ کمااینکه دولت ممکن است امروز یک تصویب‌نامه‌اى بگذراند، فردا قانون بیاید آن را نقض کند؛ نمیشود دولت بگوید پس ما اصلاً تصویب‌نامه نگذرانیم براى اینکه یک ‌وقت ممکن است نقض بشود؛ حتّى قوانین خود مجلس هم ــ قوانین این دوره ــ با یک فاصله‌ى معیّنى به ‌وسیله‌ى یک …

درخواست تهیهٔ فوری قانون برای مقابله با ثروت‌های بادآورده

… قانون برای او معیّن کرده است، باید قوی باشد. قوّت و اقتدار و سرپنجه پولادین با مردم ضعیف بد است؛ دست خشن، هنگام چیدن گلبرگ مضرّ است؛ اما هنگام جابه‌جا کردن صخره‌ها لازم است. بگذارید آدمهایی که متخلّفند، احساس ناامنی کنند. از چه میترسید؟ میگویند قانون نداریم. من به مجلس شورای اسلامی عرض میکنم: نمایندگان محترم! اگر قوّه قضاییه و دستگاه انتظامی، برای مقابله با ثروتهای بادآورده دچار کمبود قانونند، در اسرع وقت برایشان قانون فراهم کنید. من احتمال میدهم که در مواردی کمبود قانون باشد؛ چون پیش آمده و دیده‌ایم.

نبود عناد شورای عالی انقلاب فرهنگی با مجلس

شورا هم با مجلس عناد ندارد؛ آنها بالاخره یک مصلحتى را فکر کردند، حالا این مصلحت اینجا هم مطرح خواهد شد، بحث خواهد شد. البتّه خیلى هم مستبعد است که قانون بودجه‌اى که آنجا خود دولت پیشنهاد کرده و مجلس تصویب کرده، این شورا به نتیجه‌ای عکس آن برسد، در حالی ‌که رئیس دولت و وزرا هم در جلسه حضور دارند؛ این خیلى قریب ‌به ‌ذهن نیست، لکن به ‌هر حال میشود جزئیّات آن را مشخّص کرد. از …