رفتن به محتوای اصلی

مجلس شورای اسلامیگروه و سازمان

نام‌های دیگر: مجلس، مجلس انقلابی، مجلس تراز، مجلس قانون‌گذاری

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

قوهٔ مقننهٔ جمهوری اسلامی، نمایندگان آن و وظایف قانون‌گذاری و نظارت.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران— ۱۳۵۹/۰۳/۰۹

سیر زمانی

از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۹۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۲همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

شأن مجلس عبارت است از قانونگذاری و نظارت کردن؛ هم قانونِ خوب بگذارند که مجریان دستشان باز باشد و بتوانند برای مردم کار کنند، خدمت کنند - خوب، بحمداللَّه دولتهای ما خدمتگذار بوده‌اند، این دولت هم بخصوص فعالیت و تلاش خیلی خوبی دارد - و بتوانند آن کاری را که میخواهند انجام بدهند، برای مردم انجام بدهند؛ این از یک طرف، از یک طرف هم نظارت؛ بر همه‌ی دولتها نظارت باید وجود داشته باشد. انسان باید تحت نظارت باشد؛ هم نظارت وجدان خود، هم نظارت مراقبین قانونىِ خود؛ و بداند که تحت مراقبت خدای متعال و نظارت الهی هست. این میشود یک مجلس خوب.
یک تذکر این است که مجلس قوه‌ی مفکره‌ی کشور است. فکر در لباس قانون تجلی میکند، بعد در سراسر وجود کشور سریان و جریان پیدا میکند. چیزی که دائم باید در نظر باشد، این است که ببینیم فکر این قوه‌ی مفکره اولاً نسبتش با ارزشهای اساسی انقلاب چیست - چون این شاخه‌ای روئیده بر بدنه‌ی عظیم و قد کشیده و مستحکم انقلاب است دیگر - ثانیاً نسبتش با جامعه، با مشکلات کشور و با نیازهای مردم چیست. یک نگاه به مبدأ، یک نگاه به منتها؛ یک نگاه به خاستگاه، یک نگاه به هدف؛ این باید روشن باشد. اگر این شد، آن وقت قوانین، هم اصیل خواهد بود، درست خواهد بود، صحیح خواهد بود، هم کارآمد خواهد بود. اگر اوّلی نباشد، قانون مثل شاخه‌ی از درخت بریده است؛ اصالت خود را از دست خواهد داد و دیگر قانون اصیلی نیست. اگر دومی نباشد، قانون اصیل است، مشروعیت دارد، اما مقبولیت ندارد. اگر منطبق بر خواستهای جامعه و نیازهای فوری و به‌روز و نیز نیازهای بلندمدت جامعه نباشد، آن وقت دیگر مقبولیت نخواهد داشت به حسب هر مقداری که در آن جهت کمبود دارد. این یک نکته است که باید در نظر باشد.
مجلس خیلی مهم است؛ مجلس شورای اسلامی جایگاه بسیار با اهمیّتی است. چرا؟ چون مجلس ریل‌گذار حرکتِ دولت است. دولتها را در نظر بگیرید مثل یک قطاری که بر روی یک ریلی باید حرکت کنند؛ این ریل را مجلس شورای اسلامی با قوانین خود میگذارد. البتّه در گذاشتن قانون، دولت و مجلس همکاری میکنند؛ دولت لایحه میدهد، مجلس لایحه را کم و زیاد میکنند، اصلاح میکنند، تصویب میکنند. این ریل گذاشته میشود و دولت باید روی این ریل حرکت بکند. اگر چنانچه مجلس به دنبال رفاه مردم، عدالت اجتماعی، گشایش اقتصادی، به دنبال پیشرفت علم، پیشرفت فنّاوری، به دنبال عزّت ملّی و استقلال ملّت باشد، ریل‌گذاری او به سمت این هدفها خواهد بود؛ اگر مجلس مرعوب غرب باشد، مرعوب آمریکا باشد، دنبال حاکمیّت جریان اشرافی‌گری باشد، ریل‌گذاری او در این جهتها خواهد بود؛ کشور را بدبخت خواهند کرد. اهمّیّت مجلس اینها است؛ اینها چیز کمی است؟ اهمّیّت مجلس همان‌طور که امام فرمودند به این است که در رأس امور است.[4] معنای «رأس امور» این نیست که در سلسله‌مراتب اجرائی، مجلس نقشی دارد یا نماینده‌ی مجلس نقشی دارد؛ نه، مجلس در سلسله‌ی مراتب اجرائی هیچ نقشی ندارد؛ دستگاه عظیم دولت است که اجرا میکند، امّا مجلس تعیین‌کننده‌ی مسیر است، مسیر را معیّن میکند؛ دولتها موظّفند و مجبورند برطبق قانون که در این مسیر حرکت کنند؛ روی این ریل حرکت کنند. خب، این ریل را چه کسی بنا است بگذارد؟ چه کسی بنا است این ریل‌کشی را بکند؟ به کدام سمت بنا است این ریل گذاشته بشود؟ این است که اهمّیّت نمایندگی مجلس و نمایندگان مجلس را روشن میکند. خب، البتّه دشمن همه‌جور کاری انجام میدهد. این مربوط به مجلس شورای اسلامی بود.

تأثیر حسن جریان کار مجلس در ادارهٔ کشور و امیدواری مردم

بنده اوّلاً لازم میدانم که از مجلس شوراى اسلامى و شما نمایندگان محترم مجلس تشکّر کنم؛ زیرا که حُسن جریان امر مجلس، هم در کیفیّت اداره‌ى کشور و پیشرفت امور مؤثّر است، هم در روحیه‌ى مردم و شوق مردم و امیدوارى مردم نسبت به آینده و مسائل انقلاب. خدا را شکرگزاریم که تفضّل فرموده است و مجلس از جهات گوناگون مجلسى است که براى مردم مایه‌ى خشنودى و آرامش قلب و احساس پیشرفت در امور است.

سرعت و صراحت موضع‌گیری سیاسی متناسب با شأن مجلس به‌عنوان عصارهٔ ملت

همان‌طور که اشاره کردند و بنده هم دورادور مسائل مجلس را تا حدودى زیر نظر دارم، نقاط و امور برجسته‌اى را میشود در کار مجلس مورد توجّه قرار داد و از آن به نیکى یاد کرد، که از جمله‌ى آنها همین سرعت و صراحت در موضع‌گیرى‌هاى سیاسى است. چون مجلس عصاره‌ى ملّت است ــ آن‌جورى که حکیم فرزانه‌ى زمان ما و امام بزرگوار ما بیان فرمودند[3] ــ و موضع‌گیرى مجلس در امور سیاسى حاکى از موضع ملّت است، هرچه سریع‌تر و متین‌تر و حکیمانه‌تر و صریح‌تر باشد مناسب‌تر است با شأن مجلس؛ وانگهى، در قانونگذارى مجلس محسوس است که بحمدالله‌ تضییع وقت نمیشود و قوانین متعدّد و خوبى در این مدّت در مجلس وضع شده است؛ و از همه بهتر، فضاى مهربانانه و سالمى است که بر مجلس حکم‌فرما است. نه‌اینکه بخواهیم عرض بکنیم که بر مجلس، یک جریان سیاسى حاکم است؛ نه، …

حضور نمایندگان بدون وابستگی اشرافی و معرفی حزبی

… طور معمولى در نظامهاى مادّى به چنین مقامهایى میرسند، در بین شما نیست. معمولاً چه کسانى در دنیا به این مقامها میرسند؟ کسانى که نفوذهاى فامیلى خیلى عریق[8] داشته باشند، یا اموال فراوان، املاک فراوان، زدوبندهاى فراوان، پول زیاد، مناصب قدیمى، خانواده‌هاى اشرافى؛ یک نفر از جمع شما به فضل پروردگار وابسته‌ى به این‌جور چیزها نیست. هیچ ‌کدام از شماها را یک حزبى معرّفى نکرده است که مردم شما را نشناخته باشند و آن حزب را شناخته باشند. یک نفر از شما با دسته‌بندى‌هاى ناسالم به این مجلس راه نیافتید؛ هر کدام در همان منطقه‌اى که بوده‌اید، مردم شما را از نزدیک شناخته‌اند، یا یک انسان موجّه و معتبر و امینى بین مردم بوده است که شما را شناخته، به مردم معرّفى کرده است، مردم هم آزمایش کردند یا …

قانون‌گذاری و نظارت بر مسئولان، وظیفهٔ بزرگ نمایندگان

… در دشمنى‌ها انگیزه‌هاى مادّى نباشد؛ انتقام‌گیرى از آن که با ما موافق نبوده است نباشد؛ همراهى و تبعیض نسبت به آن کسى که به ما در رأى‌گیرى، در رأى دادن، در انتخابات کمک کرده است نباشد؛ ملاحظه‌ى جوسازى‌ها در تصمیم‌گیرى براى قانون و بقیّه‌ى چیزها نباشد. آنچه وظیفه‌ى شما است، بسیار وظیفه‌ى بزرگى است؛ در درجه‌ى اوّل قانونگذارى، و بعد هم نظارت، [یعنی] انتخاب مسئولین کشور و نظارت بر کار آنها؛ اینها چیزهاى کوچکى نیست. اینجا اگر چنانچه اندکى ملاحظه و رودربایستى و حب و بغض و آنچه در عرف به آن گفته میشود «بِده‌بِستان» وجود داشته باشد، واویلا است؛ کارِ مردم زار خواهد شد! این چیزها باید نباشد. [اینکه] فلان کس به ما در انتخابات کمک کرد، فلان گروه به ما …

حرکت با احساس مسئولیت و دلسوزی

… است لکن حالا تأکیداً عرض میکنیم که همکارى با قواى دیگر هم ــ قوّه‌ى قضائیّه و قوّه‌ى مقنّنه ــ مسئله‌ى بسیار اساسى و مهمّى است؛ همکارى و روش مهربانانه‌اى که در این بُرهه‌ى اخیر بحمدالله‌ بوده. قوّه‌ى قضائیّه فعّال است، باتلاش است، مشغول خدمات باارزشى است؛ قوّه‌ى مقنّنه با احساس مسئولیّت، با دلسوزى در مسائل حرکت میکند، مشى میکند؛ شماها هم که بحمدالله‌ دولت برگزیده‌ى مردم و نمایندگان مردم هستید. و امیدواریم که این همکارى ان‌شاءالله‌ به بهترین شکلى انجام بگیرد و ادامه پیدا بکند.

امکان اثرگذاری شدید مجلس در جهت‌گیری سیاسی کشور

و شما میتوانید در جهت‌گیری سیاسى کشور هم تأثیر بگذارید به اشدّ تأثیر در آن. برادران و خواهران! ما امروز در شرایطى هستیم که باید هوشیارى به ‌خرج بدهیم. امروز به اعتقاد بنده اساسى‌ترین وظایف مسئولان این کشور هشیارى است؛ عدم غفلت. خداى نکرده اگر چنانچه ما در انتخاب مسیر عمومى دچار غفلت بشویم، خسارت بسیار بزرگى پیش خواهد آمد. غفلت نباید …