رفتن به محتوای اصلی

مجلس شورای اسلامیگروه و سازمان

نام‌های دیگر: مجلس، مجلس انقلابی، مجلس تراز، مجلس قانون‌گذاری

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

قوهٔ مقننهٔ جمهوری اسلامی، نمایندگان آن و وظایف قانون‌گذاری و نظارت.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران— ۱۳۵۹/۰۳/۰۹

سیر زمانی

از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۹۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۰همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

شأن مجلس عبارت است از قانونگذاری و نظارت کردن؛ هم قانونِ خوب بگذارند که مجریان دستشان باز باشد و بتوانند برای مردم کار کنند، خدمت کنند - خوب، بحمداللَّه دولتهای ما خدمتگذار بوده‌اند، این دولت هم بخصوص فعالیت و تلاش خیلی خوبی دارد - و بتوانند آن کاری را که میخواهند انجام بدهند، برای مردم انجام بدهند؛ این از یک طرف، از یک طرف هم نظارت؛ بر همه‌ی دولتها نظارت باید وجود داشته باشد. انسان باید تحت نظارت باشد؛ هم نظارت وجدان خود، هم نظارت مراقبین قانونىِ خود؛ و بداند که تحت مراقبت خدای متعال و نظارت الهی هست. این میشود یک مجلس خوب.
یک تذکر این است که مجلس قوه‌ی مفکره‌ی کشور است. فکر در لباس قانون تجلی میکند، بعد در سراسر وجود کشور سریان و جریان پیدا میکند. چیزی که دائم باید در نظر باشد، این است که ببینیم فکر این قوه‌ی مفکره اولاً نسبتش با ارزشهای اساسی انقلاب چیست - چون این شاخه‌ای روئیده بر بدنه‌ی عظیم و قد کشیده و مستحکم انقلاب است دیگر - ثانیاً نسبتش با جامعه، با مشکلات کشور و با نیازهای مردم چیست. یک نگاه به مبدأ، یک نگاه به منتها؛ یک نگاه به خاستگاه، یک نگاه به هدف؛ این باید روشن باشد. اگر این شد، آن وقت قوانین، هم اصیل خواهد بود، درست خواهد بود، صحیح خواهد بود، هم کارآمد خواهد بود. اگر اوّلی نباشد، قانون مثل شاخه‌ی از درخت بریده است؛ اصالت خود را از دست خواهد داد و دیگر قانون اصیلی نیست. اگر دومی نباشد، قانون اصیل است، مشروعیت دارد، اما مقبولیت ندارد. اگر منطبق بر خواستهای جامعه و نیازهای فوری و به‌روز و نیز نیازهای بلندمدت جامعه نباشد، آن وقت دیگر مقبولیت نخواهد داشت به حسب هر مقداری که در آن جهت کمبود دارد. این یک نکته است که باید در نظر باشد.
مجلس خیلی مهم است؛ مجلس شورای اسلامی جایگاه بسیار با اهمیّتی است. چرا؟ چون مجلس ریل‌گذار حرکتِ دولت است. دولتها را در نظر بگیرید مثل یک قطاری که بر روی یک ریلی باید حرکت کنند؛ این ریل را مجلس شورای اسلامی با قوانین خود میگذارد. البتّه در گذاشتن قانون، دولت و مجلس همکاری میکنند؛ دولت لایحه میدهد، مجلس لایحه را کم و زیاد میکنند، اصلاح میکنند، تصویب میکنند. این ریل گذاشته میشود و دولت باید روی این ریل حرکت بکند. اگر چنانچه مجلس به دنبال رفاه مردم، عدالت اجتماعی، گشایش اقتصادی، به دنبال پیشرفت علم، پیشرفت فنّاوری، به دنبال عزّت ملّی و استقلال ملّت باشد، ریل‌گذاری او به سمت این هدفها خواهد بود؛ اگر مجلس مرعوب غرب باشد، مرعوب آمریکا باشد، دنبال حاکمیّت جریان اشرافی‌گری باشد، ریل‌گذاری او در این جهتها خواهد بود؛ کشور را بدبخت خواهند کرد. اهمّیّت مجلس اینها است؛ اینها چیز کمی است؟ اهمّیّت مجلس همان‌طور که امام فرمودند به این است که در رأس امور است.[4] معنای «رأس امور» این نیست که در سلسله‌مراتب اجرائی، مجلس نقشی دارد یا نماینده‌ی مجلس نقشی دارد؛ نه، مجلس در سلسله‌ی مراتب اجرائی هیچ نقشی ندارد؛ دستگاه عظیم دولت است که اجرا میکند، امّا مجلس تعیین‌کننده‌ی مسیر است، مسیر را معیّن میکند؛ دولتها موظّفند و مجبورند برطبق قانون که در این مسیر حرکت کنند؛ روی این ریل حرکت کنند. خب، این ریل را چه کسی بنا است بگذارد؟ چه کسی بنا است این ریل‌کشی را بکند؟ به کدام سمت بنا است این ریل گذاشته بشود؟ این است که اهمّیّت نمایندگی مجلس و نمایندگان مجلس را روشن میکند. خب، البتّه دشمن همه‌جور کاری انجام میدهد. این مربوط به مجلس شورای اسلامی بود.

وابستگی سلامت نظام به سلامت و کارآمدی مجلس

… به عهده دارد. یک دستگاه اجرائى هر چند هم که کارآمد باشد، اگر قوانینى که در اختیار او قرار میگیرد، قوانین رسا و سالم و صحیحى نباشد، بالاخره انحراف پیدا خواهد شد. صحّت نظام ما به حفظ جهت اسلامى و رعایت قانون اساسى در آن است، و این با شوراى نگهبان تأمین میشود. و اگر چنانچه سلامت نظام به این است که قوانین صحیحى باشد و اسلام در آن رعایت بشود و اگر مجلس خداى نکرده نتواند قوانین آن‌‌چنانى را که منطبق با اسلام است ارائه بکند و تصرّفات مجلس، تصرّفات خوب و درستى نباشد، بلاشک این در وضع دولت و در وضع کشور و اداره‌‌ى اجرائى کشور اثر خواهد گذاشت؛ یعنى سلامت نظام، وابسته است به سلامت مجلس. یک مجلس سالم و قوى و کارآمد، داراى اعضاى مؤمن و منطبق با ضوابط خواهد توانست که پشتیبانىِ قانونىِ نظام را به شکل صحیحى انجام بدهد. بنابراین شما که الان در آستانه‌‌ى رعایت این ضوابط در انتخابات هستید، کار بسیار مهمّى را دارید انجام میدهید. لذاست که بایستى ضوابط را بدقّت رعایت کنید.

جایگاه عالی مجلس در انعکاس ارادهٔ ملت و تحقق معنای واقعی آن در نظام اسلامی

جایگاه مجلس، جایگاهى است بسیار عالى؛ انعکاس نظرات و اراده‌ى ملّت است در قوانین و مقرّرات کشور و رگه‌هاى اجرائى کشور؛ این چیز کمى نیست. مجلس بحمدالله‌ در نظام جمهورى اسلامى تا حدود زیادى معناى واقعى خودش را پیدا کرد؛ جاى مردمى از بطن توده‌هاى انقلابى مردم، آدمهاى علاقه‌مند، آدمهاى دلسوز ــ البتّه به طور اکثر ــ افرادى که میخواهند براى ملّت کارى انجام بگیرد و تلاش میکنند که در این کار خوبى که مورد علاقه‌شان است، به نحوى سهیم باشند ــ بحمدالله‌ در دوره‌هایى که تاکنون گذشته …

لزوم فرستادن افراد صالح و شایسته به مجلس با آگاهی مردم

… و استانداران و فرمانداران و معاونین سیاسى و کارکنان محترم وزارت کشور لازم است که مطرح بشود، این است که انتخابات با همان جایگاه اساسى خود در نظام جمهورى اسلامى همواره مورد توجّه باشد. انتخابات آن نقطه‌ى اساسى وصل افکار و آراء مردم به بدنه‌ى نظام اجرائى است. اگر انتخابات ــ همچنان‌که بحمدالله‌ در گذشته همین‌جور بوده است ــ با حضور مردم، با اراده‌ى مردم، با آزادى کامل مردم و انتخابِ آزادانه‌ى آنها انجام بگیرد و بخصوص اگر ان‌شاءالله‌ در این انتخاب حدّاکثر آگاهى از سوى مردم به کار برود تا اینکه افراد صالح و شایسته و حقیقتاً حائز شأن نمایندگى این ملّت عظیم به مجلس فرستاده بشوند، نظام اسلامى میتواند مطمئن باشد که در جهت آرزوها و هدفهاى خود در حرکت است. این نقش انتخابات و شأن والاى انتخابات است.

مجلس قاعدهٔ نظام

… که کاندیدا چه ‌کسى باشد؛ فرقى نمیکند که کدام جناح مثلاً فرضاً غلبه‌ى بر جناح دیگرى داشته باشد؛ کدام نامزد انتخاباتى فعّالیّت بیشترى در این شهر یا حوزه‌ى انتخاباتیّه دارد که ممکن است حضور مردم، آراء او را بیشتر کند. «او» کیست؟ «من» که هستم؟ اشخاص مطرح نیستند؛ اصل حضور مردم، پشتوانه‌ى مجلس شوراى اسلامى است که مجلس شوراى اسلامى قاعده‌ى نظام است. با این دید بایستى به انتخابات نزدیک شد. و امیدواریم خداى متعال از آن نصرتهاى معنوىِ عمیقِ یُحتسب و لایُحتسب[12] ان‌شاءالله‌ در این کار انتخابات هم نصیب ملّت ایران کند و نصیب همه‌ى شما بکند. و ان‌شاءالله‌ برسیم به آن روزى که ببینیم مجلس و دستگاه‌هاى مردمى با …

قدردانی از تدارک کنفرانس حمایت از فلسطین

از خداوند متعال توفیقات شما برادران عزیز را مسئلت میکنم. از مجلس شوراى اسلامى که تدارک این کار بزرگ را کردند و این اجتماع را به‌ وجود آوردند، صمیمانه تشکّر میکنم. از همه‌ى مسئولین و از همه‌ى ملّت ایران میخواهم که به هر نوعى که میتوانند حمایت خودشان را از این مجموعه، از این حرکت و از قیام مردم فلسطین ابراز کنند.

شرم نمایندگان دورهٔ اول از گرفتن حقوق

… اینها افسانه است به‌ نظر شما؟ به‌ نظرم اگر شما بروید در دنیا این را نقل کنید و کسى وضع چند سال قبل ما را ندیده باشد، خواهد گفت افسانه است، ولى این واقعیّت است. این در همین ایران، در همین تهران، در همین وزارتخانه‌هاى ما اتّفاق افتاد؛ یکى دو مورد هم نبود. به نماینده‌ى مجلس وقتى اوّل‌بار حقوق دادند، خجالت کشید حقوق را بگیرد. بعضى از دوستان ما در دوره‌ى اوّل نمایندگى مجلس شرمشان آمد، ننگشان کرد حقوق بگیرند. [گفتند:] عجب! ما حقوق بگیریم؟