رفتن به محتوای اصلی

مجلس شورای اسلامیگروه و سازمان

نام‌های دیگر: مجلس، مجلس انقلابی، مجلس تراز، مجلس قانون‌گذاری

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

قوهٔ مقننهٔ جمهوری اسلامی، نمایندگان آن و وظایف قانون‌گذاری و نظارت.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران— ۱۳۵۹/۰۳/۰۹

سیر زمانی

از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۹۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۶۹همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

شأن مجلس عبارت است از قانونگذاری و نظارت کردن؛ هم قانونِ خوب بگذارند که مجریان دستشان باز باشد و بتوانند برای مردم کار کنند، خدمت کنند - خوب، بحمداللَّه دولتهای ما خدمتگذار بوده‌اند، این دولت هم بخصوص فعالیت و تلاش خیلی خوبی دارد - و بتوانند آن کاری را که میخواهند انجام بدهند، برای مردم انجام بدهند؛ این از یک طرف، از یک طرف هم نظارت؛ بر همه‌ی دولتها نظارت باید وجود داشته باشد. انسان باید تحت نظارت باشد؛ هم نظارت وجدان خود، هم نظارت مراقبین قانونىِ خود؛ و بداند که تحت مراقبت خدای متعال و نظارت الهی هست. این میشود یک مجلس خوب.
یک تذکر این است که مجلس قوه‌ی مفکره‌ی کشور است. فکر در لباس قانون تجلی میکند، بعد در سراسر وجود کشور سریان و جریان پیدا میکند. چیزی که دائم باید در نظر باشد، این است که ببینیم فکر این قوه‌ی مفکره اولاً نسبتش با ارزشهای اساسی انقلاب چیست - چون این شاخه‌ای روئیده بر بدنه‌ی عظیم و قد کشیده و مستحکم انقلاب است دیگر - ثانیاً نسبتش با جامعه، با مشکلات کشور و با نیازهای مردم چیست. یک نگاه به مبدأ، یک نگاه به منتها؛ یک نگاه به خاستگاه، یک نگاه به هدف؛ این باید روشن باشد. اگر این شد، آن وقت قوانین، هم اصیل خواهد بود، درست خواهد بود، صحیح خواهد بود، هم کارآمد خواهد بود. اگر اوّلی نباشد، قانون مثل شاخه‌ی از درخت بریده است؛ اصالت خود را از دست خواهد داد و دیگر قانون اصیلی نیست. اگر دومی نباشد، قانون اصیل است، مشروعیت دارد، اما مقبولیت ندارد. اگر منطبق بر خواستهای جامعه و نیازهای فوری و به‌روز و نیز نیازهای بلندمدت جامعه نباشد، آن وقت دیگر مقبولیت نخواهد داشت به حسب هر مقداری که در آن جهت کمبود دارد. این یک نکته است که باید در نظر باشد.
مجلس خیلی مهم است؛ مجلس شورای اسلامی جایگاه بسیار با اهمیّتی است. چرا؟ چون مجلس ریل‌گذار حرکتِ دولت است. دولتها را در نظر بگیرید مثل یک قطاری که بر روی یک ریلی باید حرکت کنند؛ این ریل را مجلس شورای اسلامی با قوانین خود میگذارد. البتّه در گذاشتن قانون، دولت و مجلس همکاری میکنند؛ دولت لایحه میدهد، مجلس لایحه را کم و زیاد میکنند، اصلاح میکنند، تصویب میکنند. این ریل گذاشته میشود و دولت باید روی این ریل حرکت بکند. اگر چنانچه مجلس به دنبال رفاه مردم، عدالت اجتماعی، گشایش اقتصادی، به دنبال پیشرفت علم، پیشرفت فنّاوری، به دنبال عزّت ملّی و استقلال ملّت باشد، ریل‌گذاری او به سمت این هدفها خواهد بود؛ اگر مجلس مرعوب غرب باشد، مرعوب آمریکا باشد، دنبال حاکمیّت جریان اشرافی‌گری باشد، ریل‌گذاری او در این جهتها خواهد بود؛ کشور را بدبخت خواهند کرد. اهمّیّت مجلس اینها است؛ اینها چیز کمی است؟ اهمّیّت مجلس همان‌طور که امام فرمودند به این است که در رأس امور است.[4] معنای «رأس امور» این نیست که در سلسله‌مراتب اجرائی، مجلس نقشی دارد یا نماینده‌ی مجلس نقشی دارد؛ نه، مجلس در سلسله‌ی مراتب اجرائی هیچ نقشی ندارد؛ دستگاه عظیم دولت است که اجرا میکند، امّا مجلس تعیین‌کننده‌ی مسیر است، مسیر را معیّن میکند؛ دولتها موظّفند و مجبورند برطبق قانون که در این مسیر حرکت کنند؛ روی این ریل حرکت کنند. خب، این ریل را چه کسی بنا است بگذارد؟ چه کسی بنا است این ریل‌کشی را بکند؟ به کدام سمت بنا است این ریل گذاشته بشود؟ این است که اهمّیّت نمایندگی مجلس و نمایندگان مجلس را روشن میکند. خب، البتّه دشمن همه‌جور کاری انجام میدهد. این مربوط به مجلس شورای اسلامی بود.

شاهدها (۱۱ پاراگراف)

لازم ندانستن اجتماع حمایتی مقابل مجلس و تأکید بر حفظ منزلت آن

بدینوسیله به اطلاع میرساند که مقام معظم رهبری ضمن تشکر از مردم همیشه در صحنه و هوشیار، با تأکید بر صیانت و حفظ منزلت رفیع مجلس شورای اسلامی، این اقدام و اجتماع را لازم ندانسته و تمامی اقشار محترم و قاطبه ی ملت عزیز را به مصروف داشتن همه ی تلاش و کوشش خود در جهت حفظ یکپارچگی و وحدت کلمه و گسترش محبتو اخوت بین اقشار و نیروهای وفادار به نظام مقدس جمهوری اسلامی توصیه فرمودند.

سنگر ملت در برابر دشمنان و جایگاه دفاع از انقلاب

… ما از رسانه‌ها شنیدیم.[5] به ‌هر حال آنها نامه را تنظیم کردند و از ما جواب خواستند؛ من در وقت خودش جواب خواهم داد؛ حالا نه؛ در هنگام خودش آن ‌وقتى که احساس کنم راجع به برخى از مسائل لازم، مطالب باید براى ملّت عزیزمان روشن‌تر و مشروح‌تر بیان بشود، خواهم گفت. حالا فقط یک جمله عرض میکنم و آن، این است: مجلس شوراى اسلامى جایى است که امید ملّت ما به آنجا است. این مجلس سنگر است براى ملّت، امّا سنگرى در مقابل دشمنان، در مقابل آمریکا، در مقابل ضدّ انقلاب. آن کسى که مردم او را میفرستند به این سنگر، میفرستند تا از انقلاب در این سنگر دفاع کند. بعضى از حرفها در این چند وقت گذشته شنیده شد از بعضى از نمایندگان مجلس که حرف خودى‌ها نبود، حرف غریبه‌ها بود؛ شبیه آن حرفها را ما این چند‌ساله جز از رادیوى اسرائیل و رادیوى آمریکا و رادیوى منافق و مانند اینها نشنیده بودیم؛ در مجلس کسى از این حرفها نزده بود. …

مستقل‌ترین و قوی‌ترین پارلمان با نمایندگان آزاد از سلطهٔ حزب

… وضع میکند؛ از این‌جور کشورها ما در حاشیه‌ی خلیج ‌فارس کم نداریم؛ غرب نسبت به اینها هیچ حسّاسیّتی نشان نمیدهد؛ نه دولتهای غربی، نه مجامع به‌اصطلاح حقوقی که برای دفاع از آزادی‌ها و حقوق بشر تشکیل شدهاند و کار میکنند، نسبت به آنها هیچ حسّاسیّتی نشان نمیدهند. در حالی که جمهوری اسلامی ایران مستقل‌ترین و قوی‌ترین پارلمان و مجلس شورا را دارد. در کمتر کشوری در دنیا و شاید بتوانم بگویم در هیچ کشوری، شما پارلمانی به قوّت و استقلال مجلس شورای اسلامی ما پیدا نمیکنید؛ چون آن پارلمان‌هایی که به وسیله‌ی احزاب اداره میشوند، فردِ وکیل و نماینده، تابع نظر حزب است؛ اینجا نه، حزبی هم در کار نیست؛ جناحهای سیاسی هستند، امّا جناحها هیچ ‌کدام سلطه‌ای بر رأی آن نماینده‌ی مجلس ندارند؛ او خودش است که آزاد و مستقل انتخاب میکند. ما در …

نقش در کامل‌تر و اسلامی‌تر کردن نظام

بحمدالله‌ نظام اسلامى، نظام شکل‌گرفته‌اى است؛ انقلاب در قالب یک نظام و قوانین و مقرّرات یک نظام مجسّم شده است و شکل گرفته است؛ و روزبه‌روز هم کامل‌تر خواهد شد. این مجلس شوراى اسلامى که یک مجلس اسلامى است و متشکّل از نمایندگانى از خود مردم، این شوراى محترم نگهبان که حافظ و ناظر به جهت‌گیرى صحیحِ قوانین است، روزبه‌روز این نظام را کامل‌تر و اسلامى‌تر خواهند کرد؛ و با دولت لایق و خدمتگزارى که خداى متعال تفضّل کرده است در حقّ این ملّت، و امروز زمام اداره‌ى این کشور را در دست دارد، ان‌شاءالله‌ روزبه‌روز مملکت را به سمت رفاه بیشتر، آبادى بیشتر، استحکام بیشتر، پیش خواهند برد؛ که همین، منظور و مقصود اهداف اسلامى است.

توصیهٔ امام به بحث نمایندگان مانند مباحثهٔ طلبه‌ها

… که خیلى هم طبیعى به نظر مى‌آید و در یک جامعه، بخصوص یک جامعه‌ى اسلامى و آزاد مثل جامعه‌ى ما اجتناب‌ناپذیر، بلکه لازم است، اگر از حدود خود خارج شد، قطعاً به نفع دشمن است. در این مخالفتهاى جناحى و گروهى با یکدیگر، حدود را باید نگه دارید؛ حدود را نگه دارید. امام یک وقتى خطاب به مجلس میفرمودند مثل مباحثه‌ى طلبه‌ها با هم بحث کنید؛[23] آن کسانى که طلبه بودند یا هستند، میدانند واقعیّت هم همین است، طلبه‌ها گاهى در مقام بحث با همدیگر تندى میکنند، خشونت میکنند، به هم بد میگویند، کسى اگر از بیرون نگاه کند، خیال میکند که دیگر بین اینها کدورت تا آخر عمر تمام‌شدنى نیست؛ مباحثه که تمام شد، همه ‌چیز تمام میشود؛ مى‌نشینند با همدیگر چاى میخورند، صحبت میکنند، با همدیگر مسافرت میروند، گردش میروند، حرف میزنند. به مجلس میفرمودند این‌جور با هم بحث کنید؛ اختلاف هم این‌جوری ]باشد[؛ نگذارید هر کدام از هر جناح که هستید اختلاف به حدّى برسد که دشمن خوشحال بشود.

تریبون آزاد مجلس از افتخارات جمهوری اسلامی

این تریبونِ بازِ مجلسِ شوراى اسلامى جزو افتخارات جمهورى اسلامى است؛ ]نمایندگان[ هر هفته چندین ساعت مستقیم حرف میزنند و همه‌ى مردم ــ خودى و غریبه ــ میتوانند رادیویشان را باز کنند و بشنوند. وقتى [دشمنان ما] پاى این رادیو نشستند ــ که قطعاً هم مى‌نشینند و بیش از همه منتظر آن حرفهاى شماها در نطق پیش از دستور هستند؛ ]به صحبتهای شما[ از هر جناح که باشید گوش میکنند ــ و دیدند که یک حرف غلیظ مسئله‌دارى از دهان شما خارج شد، قطعاً خوشحال میشوند. …

حق دفاع اهانت‌شده در مجلس و لزوم عمل مو‌به‌مو به رهنمودهای امام دربارهٔ مجلس

امام یک وقتى در همان پیامى که گمان میکنم به مجلس دوّم دادند، فرمودند که اگر چنانچه در این مجلس به کسى اهانت شد، حق داشته باشد آن آدم بیاید در همین مجلس از خودش دفاع کند.[27] برادران و خواهرانى که در آن مجلس بودند، لابد یادشان هست. پیام امام هم که موجود است. آنچه امام راجع به مجلس فرمودند، همانها را مو‌به‌مو عمل کنید؛ آنها درسهاى جاودانه‌اى است.

لزوم حفظ احترام مجلس و پرهیز از تضعیف آن

… یک حرکتى بکنند، یک مجموعه‌ى پاک و مطهّرى را زیر سؤال ببرند. البتّه مردم احترام مجلس شوراى اسلامى را باید حفظ کنند. این تذکّر من تذکّرى است که وظیفه دارم بگویم؛ این موجب نشود که حالا نسبت به مجلس شوراى اسلامى خداى ناکرده از طرف کسى بى‌احترامى‌اى رخ بدهد؛ نه، مجلس والاترین و رفیع‌ترین بخش از مجموعه‌ى قانونى این نظام است؛ جایگاه ملّت است؛ باید مجلس را با همین احترام و با این عظمت حفظ کنند و هیچ‌ کس نه در داخل مجلس، نه در خارج مجلس، کارى که موجب تضعیف مجلس بشود، نباید انجام بدهد. خداوند ان‌شاءالله‌ همه‌ى شماها را توفیق بدهد و همه‌ى ما را هدایت کند به آنچه مرضات او در آن هست.

مظهر ارادهٔ مردم و بی‌نظیر در آزادی و استقلال رأی

… از ایمان عمیق آنان به اسلام ناشى میشود، مبارزات را تا پیروزى ادامه داده و جمهورى اسلامى را به ‌وجود آورده و با فداکارى و ایثارى بى‌نظیر، از آن حراست نموده‌اند و از این پس هم در همه حال، نظام اسلامى متّکى به مردم و متعلّق به مردم و در اختیار مردم خواهد بود. مجلس شوراى اسلامى که در آزادى و استقلال رأى در جهان بى‌نظیر است، مظهر اراده‌ى مردم؛ و رئیس‌جمهور، وکیل و برگزیده‌ى مردم؛ و مدیران کشور، آحادى از مردمند و مردم داراى حقّ رأى و بیان و تصمیم در کلّیّه‌ى امور سیاسى، اقتصادى و اجتماعى‌اند. و این، یکى از برکات بزرگ اسلام و طرح منحصر به ‌فردى است که نظامهاى شرق و غرب از ارائه‌ى آن ناتوان بوده‌اند و …

مجلسی بیدار و مستقل و مبرا از تأثیر توطئه‌های جهانی

… قوى [داریم]؛ که این هم از نِعَم الهى است که در رأس دولت، یک عالِم، یک فقیه، یک مبارز سابقه‌دار، یک چهره‌ى شناخته‌شده و محبوب و امتحان‌داده و مورد تأیید و محبّت دائمى امام، با همکارانى خوب، با برنامه‌اى محکم و امیدبخش، با حمایتى عمومى از سوى مردم [قرار دارد]؛ و بحمدالله‌ با مجلسى بیدار، آگاه، مسئولیّت‌شناس، مستقل، بکلّى فارغ و مبرّا از تأثیر توطئه‌هاى جهانى؛ این وضعیّت فوق‌العاده ارزنده‌اى است؛ در اختیار ما است؛ در اختیار ملّت ما است. کافى است ما با نیّت پاک و نیک عمل کنیم؛ براى خدا اقدام کنیم.

ترکیب و نمایندگان مجلس مایهٔ افتخار

این آزادى‌اى که امروز ملّت ایران دارند، که هیچ سیاستى در دنیا از سیاستهاى بیگانه و دشمن بر شما حاکم نیست، خودتان تصمیم میگیرید، از [میان] خودتان تصمیم میگیرند ــ این مجلس شوراى اسلامى شما است که حقیقتاً ترکیب این‌جورى براى یک مجلس و این‌جور نمایندگان براى هر کشورى و هر ملّتى مایه‌ى افتخار است؛ این مسئولین دولتى، این رئیس‌جمهور، این سایر مسئولینى که هستند، همه مال مردم، همه از مردم، همه دردکشیده و دردشناس، همه آزاد و مستقل و سرافراز، و هیچ فکرى جز فکر ملّت برایشان مطرح نیست ــ مگر این، چیز آسانى است که به دست آمده؟ زندگى راحت، زندگى مرفّه، رفع …