رفتن به محتوای اصلی

مجلس شورای اسلامیگروه و سازمان

نام‌های دیگر: مجلس، مجلس انقلابی، مجلس تراز، مجلس قانون‌گذاری

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

قوهٔ مقننهٔ جمهوری اسلامی، نمایندگان آن و وظایف قانون‌گذاری و نظارت.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات در خطبه‌های نماز جمعه تهران— ۱۳۵۹/۰۳/۰۹

سیر زمانی

از ۱۳۵۹ تا ۱۴۰۴
۱۳۵۹۱۴۰۴

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

شأن مجلس عبارت است از قانونگذاری و نظارت کردن؛ هم قانونِ خوب بگذارند که مجریان دستشان باز باشد و بتوانند برای مردم کار کنند، خدمت کنند - خوب، بحمداللَّه دولتهای ما خدمتگذار بوده‌اند، این دولت هم بخصوص فعالیت و تلاش خیلی خوبی دارد - و بتوانند آن کاری را که میخواهند انجام بدهند، برای مردم انجام بدهند؛ این از یک طرف، از یک طرف هم نظارت؛ بر همه‌ی دولتها نظارت باید وجود داشته باشد. انسان باید تحت نظارت باشد؛ هم نظارت وجدان خود، هم نظارت مراقبین قانونىِ خود؛ و بداند که تحت مراقبت خدای متعال و نظارت الهی هست. این میشود یک مجلس خوب.
یک تذکر این است که مجلس قوه‌ی مفکره‌ی کشور است. فکر در لباس قانون تجلی میکند، بعد در سراسر وجود کشور سریان و جریان پیدا میکند. چیزی که دائم باید در نظر باشد، این است که ببینیم فکر این قوه‌ی مفکره اولاً نسبتش با ارزشهای اساسی انقلاب چیست - چون این شاخه‌ای روئیده بر بدنه‌ی عظیم و قد کشیده و مستحکم انقلاب است دیگر - ثانیاً نسبتش با جامعه، با مشکلات کشور و با نیازهای مردم چیست. یک نگاه به مبدأ، یک نگاه به منتها؛ یک نگاه به خاستگاه، یک نگاه به هدف؛ این باید روشن باشد. اگر این شد، آن وقت قوانین، هم اصیل خواهد بود، درست خواهد بود، صحیح خواهد بود، هم کارآمد خواهد بود. اگر اوّلی نباشد، قانون مثل شاخه‌ی از درخت بریده است؛ اصالت خود را از دست خواهد داد و دیگر قانون اصیلی نیست. اگر دومی نباشد، قانون اصیل است، مشروعیت دارد، اما مقبولیت ندارد. اگر منطبق بر خواستهای جامعه و نیازهای فوری و به‌روز و نیز نیازهای بلندمدت جامعه نباشد، آن وقت دیگر مقبولیت نخواهد داشت به حسب هر مقداری که در آن جهت کمبود دارد. این یک نکته است که باید در نظر باشد.
مجلس خیلی مهم است؛ مجلس شورای اسلامی جایگاه بسیار با اهمیّتی است. چرا؟ چون مجلس ریل‌گذار حرکتِ دولت است. دولتها را در نظر بگیرید مثل یک قطاری که بر روی یک ریلی باید حرکت کنند؛ این ریل را مجلس شورای اسلامی با قوانین خود میگذارد. البتّه در گذاشتن قانون، دولت و مجلس همکاری میکنند؛ دولت لایحه میدهد، مجلس لایحه را کم و زیاد میکنند، اصلاح میکنند، تصویب میکنند. این ریل گذاشته میشود و دولت باید روی این ریل حرکت بکند. اگر چنانچه مجلس به دنبال رفاه مردم، عدالت اجتماعی، گشایش اقتصادی، به دنبال پیشرفت علم، پیشرفت فنّاوری، به دنبال عزّت ملّی و استقلال ملّت باشد، ریل‌گذاری او به سمت این هدفها خواهد بود؛ اگر مجلس مرعوب غرب باشد، مرعوب آمریکا باشد، دنبال حاکمیّت جریان اشرافی‌گری باشد، ریل‌گذاری او در این جهتها خواهد بود؛ کشور را بدبخت خواهند کرد. اهمّیّت مجلس اینها است؛ اینها چیز کمی است؟ اهمّیّت مجلس همان‌طور که امام فرمودند به این است که در رأس امور است.[4] معنای «رأس امور» این نیست که در سلسله‌مراتب اجرائی، مجلس نقشی دارد یا نماینده‌ی مجلس نقشی دارد؛ نه، مجلس در سلسله‌ی مراتب اجرائی هیچ نقشی ندارد؛ دستگاه عظیم دولت است که اجرا میکند، امّا مجلس تعیین‌کننده‌ی مسیر است، مسیر را معیّن میکند؛ دولتها موظّفند و مجبورند برطبق قانون که در این مسیر حرکت کنند؛ روی این ریل حرکت کنند. خب، این ریل را چه کسی بنا است بگذارد؟ چه کسی بنا است این ریل‌کشی را بکند؟ به کدام سمت بنا است این ریل گذاشته بشود؟ این است که اهمّیّت نمایندگی مجلس و نمایندگان مجلس را روشن میکند. خب، البتّه دشمن همه‌جور کاری انجام میدهد. این مربوط به مجلس شورای اسلامی بود.

شاهدها (۳۸۳ پاراگراف)

آمادگی مجلس هفتم برای حرکت به سمت سازندگی

امید به بهبود اوضاع و اصلاح حقیقی در این کشور از گذشته بیشتر است. در یک سال گذشته سند چشم انداز بیست ساله ی کشور تنظیم شده است؛ سندهای استانىِ هر استان جداگانه تنظیم شده است؛ برنامه ی چهارم مورد توجه و دقت همه جانبه قرار گرفته است؛ مجلس هفتم آمادگی خود را برای حرکت به سمت سازندگی کشور اعلام کرده است؛ بنابراین امیدها برای رفع اشکالات، از گذشته بیشتر است. باید ببینیم راه رسیدن به این آینده چیست.

سودمندی مجلس معتبر و آبرومند برای کشور

… هم پذیرفتنِ آدم ناصالح؛ هر دو بد و هر دو خلاف است. دستگاهها مراقب باشند که این خلافها انجام نگیرد، تا ان‌شاءالله روز انتخابات برسد و مردم نگاه کنند و با فکر آزاد و رأی درست، کسی را که به نظر خودشان صالحتر است، با شناخت و معرفت انتخاب کنند و به مجلس بفرستند. یک مجلس معتبر و آبرومند میتواند برای کشور خیلی مفید باشد.

وظیفهٔ قانون‌گذاری بر طبق سیاست‌های کلی ابلاغ‌شده

… انجام بگیرد، نظام را به بیراهه و گمراهه نکشاند؛ منافع طبقات محروم و حقوق مردم پامال نشود؛ خواسته‌ها و منافع قدرتهای افزون‌طلب و سلطه‌طلب و مداخله‌گر تأمین نشود. این مراقبت جزو وظایف رهبری است و اگر در این زمینه‌ها قصوری یا تقصیری پیش آید، متوجّهِ رهبری است. بعد که این سیاستها ابلاغ شد، آن وقت مجلس موظّف است برطبق این سیاستها قانون بگذراند و دولت هم موظّف است سیاستهای اجرایی خودش را تنظیم و بر طبق آنها عمل کند. مجموعه‌ی این ساز و کار مفصّل دستگاههای اجرایی و قضایی و تقنینی در این چهارچوب به‌کار میافتند و کار میکنند که هر کدام مسؤولانی دارند و مسؤولیتهایی، که باید کار را انجام دهند.

قدر دانستن سال پایانی مجلس ششم

ان‌شاءاللَّه موفّق و مؤیّد باشید. امیدواریم که خدای متعال از ما و شما راضی باشد و شما هم در همین یک سال که جناب آقای کرّوبی گفتند این آخرین دیدار ماست - البته آخرین دیدار ما با مجلس ششم، اما ان‌شاءاللَّه آخرین دیدار ما با شما نخواهد بود - همه‌تان موفّق باشید. این یک سال را هم قدر بدانید. در این یک سال هم خیلی کار میشود کرد و آن مسأله‌ای که امروز در زمینه مسائل مردمی و به مناسبت خدمت‌رسانی خوب است دوباره عرض کنم، مسأله گرانی است. چون بالاخره مسؤولیتهایمان را باید بشناسیم و چون بودجه چندین هزار میلیاردی کشور را شما میبندید، دولت هم مصرف میکند و …

نبودن نمایندگان مجلس در شمار اطرافیان رهبری و عمل آنان طبق قانون

نمایندگان مجلس که اطرافیان من نیستند. قانون در اختیار نمایندگان است و برطبق آن عمل میکنند. البته این را به شما عرض کنم: نباید انتظار داشته باشید که ما به دستگاههای دولتی نگاه کنیم، ببینیم چه کسی درآمدش زیاد است و یا ساده‌زیستی ندارد، فوراً او را از کار برکنار کنیم؛ این اصلاً روش درستی نیست و ممکن هم نیست. آنچه مورد توقّع است، این است که اطرافیان و …

رقابت نمایندگان در پیشبرد طرح‌ها و قوانین مفیدتر برای مردم

… دهند. خودِ مجموعه هیأت دولت بین وزارتخانه‌های مختلف همین مسابقه را برگزار کند، آنها را دعوت نماید و معلوم شود که در میان این بیست و چند وزارتخانه، کدام یک آمار صحیح و دقیق و روشنتری در خدمت‌رسانی به مردم دارد و آن یک امتیاز باشد. این را به مردم هم بگویند. نمایندگان، چه افرادشان و چه مجموعه‌هایشان، در داخل مجلس ببینند کدام طرح، کدام لایحه و کدام قانون برای مردم مفیدتر است و مشکلات و گرههای مردم را بهتر و زودتر باز میکند، آن را جلو بیندازند و در این کار با هم مسابقه دهند. این یک رقابت مشروع، صحیح و مرضىّ خداوند متعال میشود. مردم هم لمس میکنند و میفهمند که به آنها خدمت میشود. دستگاههای مختلف در کارهای مشترکشان همین رقابت را داشته باشند. قوّه مجریّه و قوّه قضاییّه و قوّه مقنّنه در مبارزه با فساد، در مبارزه با رشوه‌خواری و در …

لزوم پیوستن قوهٔ مقننه به مبارزه با فساد

… لیکن شروع زمانی ارزش دارد که ادامه پیدا کند. البته مبارزه با فساد همیشه همراه با جنجال و هیاهو نیست. ممکن است در مواردی جنجال شود و گاه ممکن است این کار بی‌جنجال صورت گیرد. نباید در این زمینه منتظر غوغا و جنجال و تبلیغات بود؛ باید منتظر کار و عمل بود. قوه‌ی مقنّنه هم باید به این مبارزه بپیوندد. کار و عمل مسؤولان محترم در قوای مجریّه، قضاییّه و مقنّنه طوری باشد که شیرینی آن در کام مردم عزیز ما بنشیند و آثار آن را حس کنند. بنابراین باید امسال هم مبارزه برای اشتغال و ریشه‌کن کردن فساد مالی و اقتصادی در دستگاه‌های دولتی ادامه پیدا کند.

امید به همکاری با رئیس‌جمهور در تشکیل سریع کابینه

… دولت باید بیوقفه شروع شود و بدون اندکی لنگی و سستی، با جدّیت کامل ادامه پیدا کند. این چند ماهی که معمولاً از هنگام انتخابات - یا حدود انتخابات - تا تشکیل دولت جدید، وقفه‌گونه‌ای در امور پیدا میشود، بسیار خسارتبار است. حتّیالمقدور باید این زمان را کوتاه کرد. امیدواریم ان‌شاءاللَّه مجلس شورای اسلامی هم نهایت همکاری را با رئیس جمهور محترم بکند و هر چه زودتر کابینه دولت تشکیل شود و به کارهای مهمّی که برعهده آنهاست، بپردازند.

پایداری مجلس در برابر گذرا بودن مسئولیت افراد

این مسؤولیتها امروز هست، فردا نیست. همه ما در گذریم. مجلس شورای اسلامی به فضل الهی پایدار بوده و پایدار خواهد ماند؛ لیکن ما که پایدار نیستیم؛ ما چهار روز در این جا هستیم و وظایفی داریم که آن وظایف را بایستی انجام دهیم. در درجه اوّل باید خدا را راضی کنیم. البته مردم را باید راضی و دل آنها را شاد کرد؛ اما در درجه اوّل این است که فکر محاسبه الهی را بکنیم.

محفوظ بودن اجر نمایندگان خوب و پاسخ‌گویی کوتاهی‌کنندگان نزد خدا

عزیزان من! ما تا امروز پنج دوره انتخابات مجلس شورای اسلامی داشته‌ایم. در هر دوره‌ای، گروههای مختلفی در این مجلس آمده‌اند و رفته‌اند. هرکس خوب کار کرده است، اجر او پیش خدا محفوظ است و اگر کسی کوتاهی کرده باشد، باید خود را آماده پاسخگویی به خدای بزرگ کند. این پنج دوره انتخاباتی که گذشته است، برای ملت ما مایه افتخار بوده است. در دنیا، انتخابات در محیطهای متشنّج، در محیطهای تنازع، در میان دعوا، با درگیری و گاهی با خونریزی انجام میشود! بیست سال است که انتخابات پُرشور مردم در بخشهای مختلف - از جمله انتخابات مجلس …

نبود عناد شورای عالی انقلاب فرهنگی با مجلس

شورا هم با مجلس عناد ندارد؛ آنها بالاخره یک مصلحتى را فکر کردند، حالا این مصلحت اینجا هم مطرح خواهد شد، بحث خواهد شد. البتّه خیلى هم مستبعد است که قانون بودجه‌اى که آنجا خود دولت پیشنهاد کرده و مجلس تصویب کرده، این شورا به نتیجه‌ای عکس آن برسد، در حالی ‌که رئیس دولت و وزرا هم در جلسه حضور دارند؛ این خیلى قریب ‌به ‌ذهن نیست، لکن به ‌هر حال میشود جزئیّات آن را مشخّص کرد. از …

موفقیت مجلس و پیشرفت کشور در گرو عمل با انگیزهٔ الهی

… انسانی، انگیزه‌های الهیند و به رضای الهی بر میگردند. بعضی از این انگیزه‌ها، به رضای الهی بر نمیگردند؛ بلکه به هوای نفس بر میگردند. اگر من و شما نتوانیم انگیزه‌های یکدیگر را بفهمیم، انگیزه‌های خودمان را میتوانیم بفهمیم. این یک دستور کلّی است. عزیزان من! اگر این طور عمل کردیم، مجلس ما مجلسِ موفّق، کشور ما کشورِ پیشرفته و راه ما راهِ مستقیم و روشنی خواهد بود و اهداف ما - حتّی اهداف دنیایی - تحقّق پیدا خواهد کرد.

لزوم آزادی و استقلال نمایندگان برای موفقیت

اگر بخواهید موفّق باشید - همان طور که عرض کردم - بایستی آزاد و مستقل باشید. این که من در قضایای انتخابات، با ورود وزرا در کار انتخابات مخالفت کردم، یک علّتش همین است. البته علل مختلفی داشت؛ یکی از آنها این است. جریانهای مختلف سیاسی، باید در انتخابات و در همه قضایای کشور شرکت کنند. هیچ قضیه‌ای از قضایای کشور، در انحصار یک قشر و یک فکر …

قانون‌گذاری و همراهی با دولت در آغاز برنامهٔ دوم

دولت و مجلس توانستند برنامه دوم را آغاز کنند، کارهای مهمی را در کشور انجام دهند، قانونگزاران قانون وضع کنند و مسؤولان اجرایی، در زمینه آگاهی و پیشرفت امور کشور و سازندگی و کارهای زیربنایی، آنچه را که وظیفه آنهاست، به بهترین وجه انجام دهند.

حرکت با احساس مسئولیت و دلسوزی

… است لکن حالا تأکیداً عرض میکنیم که همکارى با قواى دیگر هم ــ قوّه‌ى قضائیّه و قوّه‌ى مقنّنه ــ مسئله‌ى بسیار اساسى و مهمّى است؛ همکارى و روش مهربانانه‌اى که در این بُرهه‌ى اخیر بحمدالله‌ بوده. قوّه‌ى قضائیّه فعّال است، باتلاش است، مشغول خدمات باارزشى است؛ قوّه‌ى مقنّنه با احساس مسئولیّت، با دلسوزى در مسائل حرکت میکند، مشى میکند؛ شماها هم که بحمدالله‌ دولت برگزیده‌ى مردم و نمایندگان مردم هستید. و امیدواریم که این همکارى ان‌شاءالله‌ به بهترین شکلى انجام بگیرد و ادامه پیدا بکند.

امکان اثرگذاری شدید مجلس در جهت‌گیری سیاسی کشور

و شما میتوانید در جهت‌گیری سیاسى کشور هم تأثیر بگذارید به اشدّ تأثیر در آن. برادران و خواهران! ما امروز در شرایطى هستیم که باید هوشیارى به ‌خرج بدهیم. امروز به اعتقاد بنده اساسى‌ترین وظایف مسئولان این کشور هشیارى است؛ عدم غفلت. خداى نکرده اگر چنانچه ما در انتخاب مسیر عمومى دچار غفلت بشویم، خسارت بسیار بزرگى پیش خواهد آمد. غفلت نباید …

قدردانی از نمایندگان و رئیس دورهٔ سوم مجلس

… و مقدم داشتن مصالح کشور و مردم بر مصالح شخصی و گروهی، و انقیاد در برابر حق، و پرهیز از توصیه های خصوصی و شخصی، و دوری از صرف نابجای بیت المال، و دوستی و مهربانی با رقبای دوران انتخابات، و بر حذر بودن از وسوسه ی شیطان و اغوای نفس اماره، توصیه می کنم. و از برادران و خواهران نماینده در مجلس دوره ی سوم که در مقطعی بسیار حساس، توفیق خدمتگزاری در این سنگر مقدس را داشته اند مخصوصاً رئیس محترم آن مجلس تشکر و تقدیر می کنم و امیدوارم زحمات آنان و همه ی خدمتگزاران به اسلام و مسلمین منظور نظر حضرت بقیةاللَّه (ارواحنافداه) قرار گیرد.

مجلس قاعدهٔ نظام

… که کاندیدا چه ‌کسى باشد؛ فرقى نمیکند که کدام جناح مثلاً فرضاً غلبه‌ى بر جناح دیگرى داشته باشد؛ کدام نامزد انتخاباتى فعّالیّت بیشترى در این شهر یا حوزه‌ى انتخاباتیّه دارد که ممکن است حضور مردم، آراء او را بیشتر کند. «او» کیست؟ «من» که هستم؟ اشخاص مطرح نیستند؛ اصل حضور مردم، پشتوانه‌ى مجلس شوراى اسلامى است که مجلس شوراى اسلامى قاعده‌ى نظام است. با این دید بایستى به انتخابات نزدیک شد. و امیدواریم خداى متعال از آن نصرتهاى معنوىِ عمیقِ یُحتسب و لایُحتسب[12] ان‌شاءالله‌ در این کار انتخابات هم نصیب ملّت ایران کند و نصیب همه‌ى شما بکند. و ان‌شاءالله‌ برسیم به آن روزى که ببینیم مجلس و دستگاه‌هاى مردمى با …

قدردانی از تدارک کنفرانس حمایت از فلسطین

از خداوند متعال توفیقات شما برادران عزیز را مسئلت میکنم. از مجلس شوراى اسلامى که تدارک این کار بزرگ را کردند و این اجتماع را به‌ وجود آوردند، صمیمانه تشکّر میکنم. از همه‌ى مسئولین و از همه‌ى ملّت ایران میخواهم که به هر نوعى که میتوانند حمایت خودشان را از این مجموعه، از این حرکت و از قیام مردم فلسطین ابراز کنند.

شرم نمایندگان دورهٔ اول از گرفتن حقوق

… اینها افسانه است به‌ نظر شما؟ به‌ نظرم اگر شما بروید در دنیا این را نقل کنید و کسى وضع چند سال قبل ما را ندیده باشد، خواهد گفت افسانه است، ولى این واقعیّت است. این در همین ایران، در همین تهران، در همین وزارتخانه‌هاى ما اتّفاق افتاد؛ یکى دو مورد هم نبود. به نماینده‌ى مجلس وقتى اوّل‌بار حقوق دادند، خجالت کشید حقوق را بگیرد. بعضى از دوستان ما در دوره‌ى اوّل نمایندگى مجلس شرمشان آمد، ننگشان کرد حقوق بگیرند. [گفتند:] عجب! ما حقوق بگیریم؟

ترکیب و نمایندگان مجلس مایهٔ افتخار

این آزادى‌اى که امروز ملّت ایران دارند، که هیچ سیاستى در دنیا از سیاستهاى بیگانه و دشمن بر شما حاکم نیست، خودتان تصمیم میگیرید، از [میان] خودتان تصمیم میگیرند ــ این مجلس شوراى اسلامى شما است که حقیقتاً ترکیب این‌جورى براى یک مجلس و این‌جور نمایندگان براى هر کشورى و هر ملّتى مایه‌ى افتخار است؛ این مسئولین دولتى، این رئیس‌جمهور، این سایر مسئولینى که هستند، همه مال مردم، همه از مردم، همه دردکشیده و دردشناس، همه آزاد و مستقل و سرافراز، و هیچ فکرى جز فکر ملّت برایشان مطرح نیست ــ مگر این، چیز آسانى است که به دست آمده؟ زندگى راحت، زندگى مرفّه، رفع …

تشکر از نمایندگان برای نشان دادن عدم اختلاف در مسائل اساسی

… هرچه بیشتر فرامیخواند و تقواى فردى و سیاسى را بالخصوص براى آنان که سهم و تأثیر بیشترى در جریان امور کشور دارند فرض و حتم میسازد. اینجانب ضمن تشکّر از همه‌ی افراد و گروه‌هاى مزبور که در گرامیداشت وحدت و در تقویت پیوند میان دولت و ملّت اعلام موضع کردند؛ بویژه از نمایندگان محترم مجلس شوراى اسلامى که با هم‌آوازى اکثریّتى قاطع، عدم اختلاف در مسائل اساسى را عملاً نشان دادند، تذکّراتى را به همه‌ی برادران و خواهران و عموم ملّت ایران عرض میکنم:

حفظ صفا و همدلی در میان مردم از سوی نمایندگان

… میبینم و احساس میکنم ‌-البتّه این عقیده‌ی قدیمى من بوده، من همیشه هم معتقد بودم- مسئولین بالاى جمهورى اسلامى در نقطه‌نظرهاى اصولى، هیچگونه با هم اختلافى ندارند؛ یک وقت‌هایى یک اختلاف سلیقه‌هایى بوده، امروز بحمدا‌لله‌ آنها هم خودش را به‌هیچوجه نشان نمیدهد؛ همان‌طور که مسئولین بحمدا‌لله‌ در این خط حرکت میکنند، از شماها [هم] که نمایندگان مردم هستید، این چشمه‌ی فیّاض جوشان بابرکت سرازیر بشود بر روى آحاد مردم و این صفا را در مردم حفظ کنید. همه‌ی ما تصمیم بگیریم که ‌ان‌شاءالله‌ این‌جورى حرکت کنیم، دشمن را مأیوس کنیم. دشمن روى این نکته خیلى دارد سرمایه‌گذارىِ تبلیغاتى میکند و سعى بر این دارد که بتواند به نحوى دلهاى مردم را که حالا در یک بهشتى از صفا آرمیده‌اند، مشوّش کند و آشفته کند. آن مسئله‌ی …