مقایسهٔ دیدگاه رهبران دربارهٔ «مجلس خبرگان قانون اساسی»
برجستهترین پاراگرافهای هر رهبر دربارهٔ این نمایه، هر کدام از یک متن.
تهیهشده با هوش مصنوعیمجلس منتخب سال ۱۳۵۸ که قانون اساسی جمهوری اسلامی را بررسی و تدوین کرد.
امام خمینی
انتخاب آگاهانهٔ روحانیون از سوی ملت برای تدوین قانون موافق اسلام
ملت ما این ملتی است که به مجلس خبرگان وقتی که میرسد، روحانی تعیین میکند، یا آنی که نظیر روحانی فکر میکند؛ الّا نادر که با زور و با فشار و تقلّبشان است. شما ملت را هیچ حساب نمیکنید، و بعد میگویید «ملتِ ما»! ملت شما- یعنی ملت ایران- این است که وقتی که به او میگویند که وکیل بفرست به مجلس خبرگان، میفهمد چه میکند. مجلس خبرگان یک مجلسی است برای تشخیص و پیاده کردن یک قانونی که با اسلام مخالف نباشد. ما جمهوری اسلامی میخواهیم، ما که جمهوری مثلًا دمکراتیک نمیخواهیم، جمهوری غربی یا شرقی را نمیخواهیم، ما جمهوری اسلامی میخواهیم.
شکست طرح انحلال آن پس از مخالفت قاطع
… قبل از او، قضیه طرح آنکه مجلس خبرگان منحل بشود که در زمان دولت موقت این طرح شد و بعد هم معلوم شد که اساسش از امیر انتظام[1] بوده و آن مسائل. آن وقت آمدند آقایان پیش ما؛ همه این آقایانی که، آقای بازرگان[2] و رفقایش گفتند: ما خیال داریم این مجلس را منحلش کنیم. من گفتم: شما چه کاره هستید اصلش که میخواهید این کار را بکنید! شما چه سمتی دارید که بتوانید مجلس منحل کنید؟ پا شوید بروید سراغ کارتان. وقتی دیدند محکم است مساله، کنار رفتند.
انتخاب نمایندگان به دست ملت با شناخت و بدون اجبار
این مجلس خبرگانی که همه ملت دستهای را تعیین کردند، دیگر هر کس در محل خودش کسی را وکیل کرد. شمایی که میگویید دمکراسی، دمکراسی بهتر از این چه که شما پیدا کنید که در یک جا یک کسی به زور گفته باشد تو رای بده. در تمام ایران پیدا بکنید یک جا که الزام کرده باشد یک کسی را که رای بده. حتی تبلیغات هم کم شد. ولی مردم میشناختند اینها را. هر کسی اهل بلد خودش را میشناخت، و رای به او میداد. با آن اکثریت قاطع که پیدا کردند اینها، چرا دیگر مناقشه میکنند؟ چرا بعدش [دائماً] گفتند مجلس خوب؟ مجلس خوب این مجلسی است که مردم میخواهند. شما چکارهاید؟ این مجلسی که مردم …
رد اتهام قصد بازگرداندن مستکبران و اعتماد به طرحهای علمای آن
و از مجلس خبرگان گله نکنید، آنها علما هستند، آنها در فکر همه چیز هستند، طرح دارند آنها. همین کسی که از مجلس خبرگان و عضو آنها بود دیروز پیش من بود، طرح دارند اینها. خیال نکنید که اینها میخواهند مستکبرین را دوباره سر کار بیاورند. اصلًا مطرح نیست این مسائل. نه در مجلس خبرگان مطرح است؛ و نه پیش مسلمان و یک کسی که مسلمانی فکر میکند مطرح است که بخواهد دوباره [برگرداند] بساط غارتگرهای سابق و رباخواریهای سابق و نمیدانم سوار شدن به دوش کشاورزها و اینها و آن بساطی که خانها [برای] کشاورزها درست میکردند؟ هیچ این …
رد خواست گروهی اندک برای انحلال مجلس منتخب اکثریت ملت
همین آقایانی که فریاد میزنند که باید دمکراسی باشد، باید آزادی باشد، همین آقایان مینشینند دور هم و یک چیزی پیش خودشان میگویند و میخواهند تحمیل کنند به ملت. مثلًا مجلس خبرگان با اکثریت ملت رفته است و مشغول کار است، حالا میبینیم که یک دسته چند نفری دور هم جمع میشوند و میگویند مجلس خبرگان باید منحل بشود! من نمیدانم که این آقایانِ «باید منحل بشود» چه کارهاند که میگویند باید منحل بشود. برای چه باید منحل بشود؟ برای اینکه این آقایان معمِّم هستند؟ برای اینکه این آقایان اهل علم هستند؟ برای اینکه آقایان به اسلام عقیده دارند، احکام اسلام را دارند جاری میکنند؟ چون گفتند که ولایت فقیه باید باشد، نظارت فقیه باید باشد؟ اینها از نظارت فقیه در امور میترسند. میگویند قدرتمند …
بلند شدن زمزمههای مقابله با مسائل اسلامی در میانهٔ کار آن
… مسلمانان و کسانی که بعضی سالها برای اسلام مبارزه کرده بودند، بعضی جزو فقهای اسلام و متفکّرین اسلامی بودند،[14] نشان داد که نه، این جمهوری اسلامی حقیقتاً اسلامی است؛ بنا است بر مبنای فکر اسلامی، جامعه را راه ببرد و اداره کند؛ اینجا بود که صفبندیها شروع شد. شاید کسانی که قضایا را با دقّت تعقیب کردهاند، یادشان باشد که در اواسط مجلس خبرگانِ اوّل که قانون اساسی را تدوین میکرد، بتدریج زمزمههای خشونتآمیز و مقابلهآمیز با مسائل اسلامی بلند شد.[15] تا آن وقت کسی روی کلمهی اسلام و اسلامی بودن و جمهوری اسلامی حسّاسیّتی نشان نمیداد؛ از آنجا بود که بتدریج گروههایی در داخل و شاید بلندگوهایی در خارج به مقابلهی تبلیغاتی با تفکّر اسلامی پرداختند؛ چون اسلامی بودنِ جمهوری معلوم شد.
جمع علم دین و روحیهٔ انقلابی در تدوینکنندگان قانون اساسی
… اینها را بیان میکند. در این زمینه قانون اساسی ما حقّاً و انصافاً یکی از بهترین قانونها است و مترقیترین است و آن بخشهایش اگر هم گوشه و کنارش نقصی داشته باشد، واقعاً دست باید بهش نخورد، برای اینکه ما هر کار بکنیم، بهتر از آن را شاید نتوانیم بوجود بیاوریم. علتش هم این است، آن کسانی که نشستهاند این قانون را تدوین کردند، دو خصوصیت در آن جمع به طور جمع وجود داشت؛ یک خصوصیت علم دین بود، آگاهی از دین بود، یک خصوصیت روحیهی انقلابی و آگاهی از ایدههای انقلابی اسلام بود. این مجموعه و این ترکیب، محصول بسیار خوبی را به بار آورده که آن بخش هدفها و آرمانها و وظایف عمومی و حقوق اساسی و اینجور چیزها کلیات قانون اساسی است. اینش هیچ خدشهای و بحثی ندارد.
توطئهٔ برخی برای انحلال آن در هیئت وزیران
مرحوم دکتر مدّتى وزیر دفاع بود و در جلسات هیئت وزیران شرکت میکرد؛ و در ماجراى توطئهاى که از طرف بعضى براى بر هم زدن مجلس خبرگان در آن وقت چیده شده بود و به نحوى در هیئت وزرا مطرح میشد و مطرح شده بود، چمران که در جلسهی هیئت وزرا حضور داشت، علىرغم توقّع و انتظارى که از او میبردند که او هم مثل آنها و همجهت و همفکر با آنها دربارهى انحلال مجلس خبرگان قدمى بردارد و حرکتى بکند، بعکس، چمران با آنها همفکر و همآواز نمیشد. خصوصیّت این سردار شهید و سرباز مجاهد اسلام این بود. براى او مسئلهى گروهگرایى و خطوط سیاسى که براى بعضى در جامعه، اصل همین است، به هیچ وجه مطرح نبود؛ براى او اسلام مطرح بود و پیروزى و حاکمیّت اسلام، و براى این حاضر بود جان خودش را هم از دست بدهد.