رفتن به محتوای اصلی

ماه رمضان

نام‌های دیگر: رمضان، ماه مبارک رمضان

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

ماه روزه و نزول قرآن و ضیافت الهی.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:خطبه‌های نماز جمعه‌ تهران— ۱۳۶۶/۰۲/۰۴

سیر زمانی

از ۱۳۶۶ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۶۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۶همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

ماه رمضان، ماه ذخیره‌سازی و ماه نیرو گرفتن است. ماه رمضان، ماهی است که آحاد مردم باید خود را به خزائن غیبی و معنوی الهی برسانند و هر مقدار که میتوانند، تغذیه کنند؛ خود را برای پیشرفت آماده کنند. این، ماه رمضان است.
همه‌ی برادران و خواهران نمازگزار و عزیز را و خودم را توصیه میکنم به رعایت تقوای الهی، که برترین محصول و نتیجه‌ی این ماه مبارک است. ماه مبارک رمضان با همه‌ی برکاتش و همه‌ی زیبائیهای معنویاش، بار دیگر فرا رسید. از قبل از شروع ماه مبارک، پیامبر معظم اسلام مردم را آماده میفرمود برای ورود در این عرصه‌ی خطیر و والا و پربرکت؛ «قد اقبل الیکم شهر الله بالبرکة و الرّحمة». در خطبه‌ی روز جمعه‌ی آخر ماه شعبان، بنا به روایتی اینطور فرمود: خبر داد، توجه داد به مردم که ماه رمضان فرا رسید. اگر بخواهیم در یک جمله ماه رمضان را تعریف کنیم، باید عرض کنیم ماه فرصتها. فرصتهای فراوانی در این ماه در برابر من و شماست. اگر از این فرصتها بتوانیم درست استفاده کنیم، یک ذخیره‌ی عظیم و بسیار ارزشمندی در اختیار ما خواهد بود. من درباره‌ی همین مطلب اندکی توضیح عرض میکنم و خطبه‌ی اول درباره‌ی همین مسائل مربوط به ماه رمضان و این فرصتهای بی‌نظیر است.
امسال هم ماه رمضان سپری شد و ملّت عزیز ما این تجربه‌ی الهیِ گران‌قدر را بحمدالله بخوبی گذراندند. ماه رمضان یک پدیده‌ی توحیدی است؛ یعنی دلها را و انسانها را به خدای متعال نزدیک میکند. ماه رمضان عرصه‌ی تقرّب به خدا است، محلّ وعده‌ی تجدید حیات معنوی است؛ یعنی خداوند متعال با تشریع روزه‌ی ماه رمضان یک فرصتی به من و شما داده است که در طول یک سال، یک ماهِ تمام این فرصت را داشته باشیم که دلهای خودمان را شست‌وشو بدهیم، خودمان را تطهیر کنیم و اگر بتوانیم، خودمان را از آلایشها بیرون بیاوریم و توحیدی کنیم. روزه‌ی ماه رمضان، اُنس با قرآن در ماه رمضان، لیلةالقدر ماه رمضان، توسّلات و تضرّعات و دعاها در ماه رمضان، همه‌ی اینها انسان‌ساز است. ماه رمضان، حقّاً و انصافاً یکی از بزرگ‌ترین نعمتهای الهی است. هر کس به هر اندازه‌ای آداب ماه رمضان را مراعات کند و عمل کند، به همان اندازه دل او و جان او و باطن او ساخته میشود، توحیدی میشود. خداوند فرمود: لَعَلَّکُم تَتَّقون؛[2] این ماه رمضان برای تقوا است، برای متّقی شدن دل و جان انسان است.

فرصت مغتنم تقرب به خدا و پاکی از گناهان

برادران و خواهران عزیز! از این فرصت استفاده کنیم. ماه رمضان یک فرصت بسیار مغتنم است، برای این‌که خودمان را به خدا نزدیک کنیم، به کمال نزدیک کنیم، از مفاسد دور کنیم، از گناهان پاک کنیم. این دعاهایی که در این ماه هست، این استغفاری که در این ماه مستحب است، همه فرصت است؛ مبادا این فرصتها از دست برود. این ماه رمضان به زودی تمام خواهد شد. اگر تا ماه رمضان دیگر زنده بمانید، آن هم مثل برق و باد خواهد گذشت. این فرصتهای ذیقیمت از دست خواهد رفت؛ از هر روز و ساعتش باید استفاده کنید. من به شما برادران و خواهران نمازگزار؛ بخصوص به جوانان توصیه میکنم که از این بهار …

آغاز برکات رمضان از دل و جان روزه‌داران

اوّلاً ماه رمضان، ماه مبارکى است؛ برکات رمضان از خود آحاد و افراد مسلمانى که میخواهند وارد در ضیافت الهى در این ماه بشوند، شروع میشود؛ از دلها شروع میشود. اوّلین حقیقتى که تحت ‌تأثیر برکات این ماه قرار میگیرد، دل و جان مؤمنین و روزه‌داران و واردشوندگان به عَتَبه‌ى[2] مقدّس و مبارک این ماه است. از طرفى روزه‌ى این ماه، از طرفى تلاوت قرآن در این ماه، از طرفى اُنس با ادعیه‌اى که در این ماه وارد شده است، از همه‌طرف انسان را در معرض یک تزکیه و تهذیب و تصفیه‌ى باطنى قرار میدهد، و ما همه به این تصفیه احتیاج داریم.

فرصت استثنایی برای عروج معنوی و تصفیهٔ باطن

این ماه رمضان فرصت این عروج معنوى است. همیشه فرصت هست، ماه شعبان و ماه رجب هم همین‌جور است؛ ایّام دیگر سال هم براى انسانهایى که اهل ذکرند، اهل توجّهند، [همین‌جور است؛] خود پیروى از ذکر، یعنى به یاد آوردن و توجّه کردن، مایه‌ى نجات جان بشر است: اِنَّما تُنذِرُ مَنِ اتَّبَعَ الذِّکر.[7] در همه‌ى ایّام سال، در همه‌ى شبها، در نیمه‌شب‌ها، با تلاوت قرآن، با تدبّر در قرآن، با خواندن این دعاهاى پُرمغز و عمیق و این لحن عاشقانه‌اى که در دعاها هست ــ بخصوص ادعیه‌ى صحیفه‌ى مبارکه‌ى سجّادیّه ــ میشود این تصفیه‌ى باطن را به وجود آورد، ولى ماه رمضان یک فرصت استثنائى است. هر ساعت و هر دقیقه از لیالى این ماه و ایّام این ماه،‌ یک فرصت است، بخصوص [برای] جوانها. شما فضلاى جوان که بحمدالله‌ جوانىِ خودتان را به توفیق الهى در خدمت دین، در خدمت شریعت، در خدمت تبلیغ قرار داده‌اید، خیلى باید بهره ببرید. و قبل از ورود در ماه رمضان در …

درک ماه رمضان و ضیافت الهی نعمتی فراتر از توان شکر

پروردگارا! با همه وجود و با همه حواس و احساسات و مشاعر خود، تو را سپاس میگوییم که به ما فرصت عنایت کردی تا یک ماه رمضان دیگر را درک کنیم و یک بار دیگر در مهمانسرای الهی و معنوی مبارک تو وارد شویم. اگر این فضل و لطف بزرگ الهی با این توفیق همراه شود که بتوانیم این بار از ضیافت الهی حقیقتاً استفاده کنیم و بر سر سفره انعام و احسان الهی بهره‌مند شویم، چنانچه تا آخر عمر یکسره شکر این نعمت را بگزاریم، شکر لازم و حقیقی را نگزارده‌ایم. به شما برادران عزیز و خواهران گرامی و نمازگزاران، ورود در ساحت این میهمانسرای الهی را تبریک عرض میکنم.

ماه رمضان صحنهٔ تمرین ترک مجموعهٔ گناهان

… زندگی، اختیار خود را از دست ندهد و فرو نغلتد. هر دعوتی که انسان را به لجام‌گسیختگی در لذّات بکشاند، دعوت به آتش و دعوت به بدبختی و هلاکت است. به طور کلّی، دعوت انبیا، دعوت حکما، دعوتهای الهی، در جهت کفّ‌نفس از این لذایذ است، که روزه هم از این قبیل است. به همین خاطر است که در روایات ما، ماه رمضان یک صحنه مناسب شمرده شده است؛ برای این که انسان در این ماه تمرین کند و مجموعه گناهان را ترک گوید.

آمادگی برای ضیافت الهی و نورانی کردن دل‌ها با ذکر در ماه رمضان

… خصوصیّت عمده است. من از این اجتماع بزرگ شما استفاده میکنم و به همه‌ى شما، به همه‌ى کسانى که صداى مرا می‌شنوند یا بعداً خواهند شنید، عرض میکنم: عزیزان من! رابطه‌ى خودتان را با خدا هر چه میتوانید مستحکم‌تر کنید، بخصوص در این ماه‌هاى مبارک؛ ماه رجب، ماه شعبان. در این ماه‌هایى که ماه دعا است، ماه استغاثه است، ماه رابطه گرفتن با خدا است، ماه راز و نیاز کردن با معشوق حقیقى هر انسان است، خود را آماده کنید براى ورود بر سر سفره‌ى ضیافت الهى در ماه رمضان. در ماه رمضان هم در همه‌ى روزها و شبها دلهایتان را هر چه میتوانید با ذکر الهى نورانى‌تر کنید تا آماده بشوید براى ورود در ساحت مقدّس لیلة‌القدر که «لَیلَةُ القَدرِ خَیرٌ مِن اَلفِ شَهرٍ * تَنَزَّلُ المَلٰئِکَةُ وَ الرّوحُ فیها بِاِذنِ رَبِّهِم مِن کـُلِّ اَمر»؛[2] شبى [است] که فرشتگان زمین را به آسمان متّصل میکنند، دلها را نورباران میکنند، محیط زندگى را با نور فضل الهى و لطف الهى منوّر میکنند؛ شب سِلم و سلامت معنوى؛ سَلـٰمٌ هِیَ حَتّیٰ مَطلَعِ الفَجر؛[3] شب سلامت دلها و جانها؛ شب شفاى بیماری‌هاى اخلاقى، بیماری‌هاى معنوى، بیماری‌هاى مادّى، بیماری‌هاى عمومى و اجتماعى که امروز متأسّفانه دامان بسیارى از ملّتهاى جهان از جمله ملّتهاى مسلمان را گرفته است. …

امید به بروز آثار عبادات رمضان در نفسانیات و رفتار مردم

بنده هم این عید بزرگ را به همه‌ى مسلمین عالم و ملّتهاى مسلمان و به ملّت بزرگ و سربلند ایران اسلامى و به شما حضّار گرامى این مجلس تبریک عرض میکنم. امیدوارم که خداوند متعال امروز را حقیقتاً براى ملّت ایران و براى امّت اسلامى، عید و وسیله‌اى براى شادى و موفّقیّت قرار بدهد و ان‌شاءالله‌ آثار آنچه را مردم ما در ماه رمضان در میدان عبادت حق‌تعالى انجام داده‌اند، از امروز به بعد در نفسانیّاتشان، در عملکردشان، در برخوردشان مشاهده کنند.

توصیه به بهره‌گیری از برکات ایام و شب‌های ماه رمضان

همه برادران و خواهران عزیزِ نمازگزار را در این ساعات و روزها و شبهای مغتنم و متبرّک، به اغتنام فرصت و بهره‌گیری از برکاتی که برای مؤمنین، در ایام و لیالی این ماه، به وفور از سوی پروردگار عالم اعطا میشود، توصیه میکنم. همه را و خودم را به رعایت تقوای الهی، مراقب خدا بودن، مراقب رفتار خود و گفتار خود در برابر خدا و مراقب خارراهها، لغزشگاهها و جاهایی که نفس انسان قدرت آن را ندارد که با استقامت و با عدم تزلزل، به راحتی آن راه را بپیماید، توصیه میکنم. انسان باید در زندگی فردی و …