رفتن به محتوای اصلی

ماه رمضان

نام‌های دیگر: رمضان، ماه مبارک رمضان

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

ماه روزه و نزول قرآن و ضیافت الهی.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:خطبه‌های نماز جمعه‌ تهران— ۱۳۶۶/۰۲/۰۴

سیر زمانی

از ۱۳۶۶ تا ۱۴۰۴
۱۳۶۶۱۴۰۴

فقط سال ۱۳۷۲همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

ماه رمضان، ماه ذخیره‌سازی و ماه نیرو گرفتن است. ماه رمضان، ماهی است که آحاد مردم باید خود را به خزائن غیبی و معنوی الهی برسانند و هر مقدار که میتوانند، تغذیه کنند؛ خود را برای پیشرفت آماده کنند. این، ماه رمضان است.
همه‌ی برادران و خواهران نمازگزار و عزیز را و خودم را توصیه میکنم به رعایت تقوای الهی، که برترین محصول و نتیجه‌ی این ماه مبارک است. ماه مبارک رمضان با همه‌ی برکاتش و همه‌ی زیبائیهای معنویاش، بار دیگر فرا رسید. از قبل از شروع ماه مبارک، پیامبر معظم اسلام مردم را آماده میفرمود برای ورود در این عرصه‌ی خطیر و والا و پربرکت؛ «قد اقبل الیکم شهر الله بالبرکة و الرّحمة». در خطبه‌ی روز جمعه‌ی آخر ماه شعبان، بنا به روایتی اینطور فرمود: خبر داد، توجه داد به مردم که ماه رمضان فرا رسید. اگر بخواهیم در یک جمله ماه رمضان را تعریف کنیم، باید عرض کنیم ماه فرصتها. فرصتهای فراوانی در این ماه در برابر من و شماست. اگر از این فرصتها بتوانیم درست استفاده کنیم، یک ذخیره‌ی عظیم و بسیار ارزشمندی در اختیار ما خواهد بود. من درباره‌ی همین مطلب اندکی توضیح عرض میکنم و خطبه‌ی اول درباره‌ی همین مسائل مربوط به ماه رمضان و این فرصتهای بی‌نظیر است.
امسال هم ماه رمضان سپری شد و ملّت عزیز ما این تجربه‌ی الهیِ گران‌قدر را بحمدالله بخوبی گذراندند. ماه رمضان یک پدیده‌ی توحیدی است؛ یعنی دلها را و انسانها را به خدای متعال نزدیک میکند. ماه رمضان عرصه‌ی تقرّب به خدا است، محلّ وعده‌ی تجدید حیات معنوی است؛ یعنی خداوند متعال با تشریع روزه‌ی ماه رمضان یک فرصتی به من و شما داده است که در طول یک سال، یک ماهِ تمام این فرصت را داشته باشیم که دلهای خودمان را شست‌وشو بدهیم، خودمان را تطهیر کنیم و اگر بتوانیم، خودمان را از آلایشها بیرون بیاوریم و توحیدی کنیم. روزه‌ی ماه رمضان، اُنس با قرآن در ماه رمضان، لیلةالقدر ماه رمضان، توسّلات و تضرّعات و دعاها در ماه رمضان، همه‌ی اینها انسان‌ساز است. ماه رمضان، حقّاً و انصافاً یکی از بزرگ‌ترین نعمتهای الهی است. هر کس به هر اندازه‌ای آداب ماه رمضان را مراعات کند و عمل کند، به همان اندازه دل او و جان او و باطن او ساخته میشود، توحیدی میشود. خداوند فرمود: لَعَلَّکُم تَتَّقون؛[2] این ماه رمضان برای تقوا است، برای متّقی شدن دل و جان انسان است.

شاهدها (۱۳ پاراگراف)

ماه رمضان ماه بدر و حنین و فتح مکه و جهاد درونی و بیرونی

أیّها الإخوة والأخوات! انّه شهر رمضان، وشهر بدر وحنین وفتح مکّة، شهر الجهاد فى ساحة الذّات وخارجها. فتوجّهوا إلى الله‌ بقلوبٍ خاشعة. وتضرّعوا الیه. واطلبوا منه سبحانه التّوفیق. وتوکّلوا علیه. واسئلوه المعرفة. واعملوا على تقویة عزمکم وارادتکم. واستشعروا اهداف الاسلام الکبرى بارواحکم وافکارکم وقلوبکم. قال الله‌ سبحانه وقوله الحقّ و وعده الصّدق: «وَسئلُوا …

قطعه‌ای از بهشت در دنیای مادی و فرصت بهره‌گیری از سفرهٔ الهی

آقایان محترم! ماه رمضان در هر سالى، قطعه‌اى از بهشت است که خدا در جهنّم سوزان دنیاى مادّى ما، این قطعه‌ى بهشتى را وارد میکند و به ما فرصت میدهد که خودمان را بر سر سفره‌ى الهى در این ماه وارد بهشت کنیم. بعضى همان سى روز را وارد بهشت میشوند، بعضى به برکت آن سى روز همه‌ى سال را، بعضى همه‌ى عمر را، بعضى هم از کنار آن غافل عبور میکنند که مایه‌ى تأسّف و خسران است؛ خودشان که هیچ، هر کسى که ببیند این موجود انسانى، با این‌همه استعداد و توانایى عروج و تکامل، از یک چنین سفره‌ى باعظمتى در مقابل چشم خود استفاده نکند، حق دارد که متأسّف بشود. این ماه رمضان است، ماه ضیافت‌الله‌ است، ماه لیلة‌القدر است. از بس اینها را ما تکرار کرده‌ایم و شنیده‌ایم و گفته‌ایم، برایمان عادّى شده است. آن انسانى به کمال راه پیدا میکند که از بین همین چیزهاى تکرارى و معتاد،[3] حقایق را پیدا کند. علم مادّى هم همین‌جور است. …

ضیافت الهی و بهره‌گیری از روزه، نماز، دعا و ذکر در آن

… است؛ این ضیافت‌الله‌ چیز کمى نیست. دائماً شنیده‌ایم ضیافت‌الله‌. میهمانى است؛ آن هم میهمانى‌اى که میزبان آن خداى عظیمِ علیمِ کریمِ قدیر است که همه‌ى شَراشِر[5] آفرینش در قبضه‌ى قدرت او است؛ فَهىَ بِاِرادَتِکَ دونَ اَمرِکَ مُؤتَمِرَة.[6] این ضیافت الهى است. از این هم که ما دعوت شده‌ایم دُعیتُم فِیهِ اِلىٰ ضِیافَةِ الله‌[7] باید استفاده کرد. استفاده‌ى از این به چیست؟ به همین چیزهایى که در اختیار ما گذاشته‌اند؛ همین روزه، همین نماز، همین نوافل، همین دعا، همین ذکر، همین توجّه، همین خشوع، همین تضرّع. اگر وارد این میدان بشویم و ما معمّمین سعى کنیم مخاطبین خودمان را هم وارد این میدان کنیم، کشور ایران تبدیل خواهد شد به یک منطقه‌ى بهشتى، دنیا و آخرت درست خواهد شد؛ وَلَو اَنَّ اَهلَ القُریًّ ءامَنوا وَ اتَّقَوا لَفَتَحنا عَلَیهِم بَ‌رَکتٍ مِنَ السَّماءِ وَ …

لزوم حفظ نتایج و ثمرات ماه رمضان تا پایان سال

سعی کنید نتایج تلاش مبارک خود را در ماه رمضان، برای خود حفظ کنید. دلها را پاکیزه نگه‌دارید و مشغول مسائلی که شما را از خدا دور میکند، مپسندید. دلتان را مشغول یاد خدا بخواهید؛ آن را قدر بدانید و از نتایج و ثمرات آنچه که در ماه رمضان به دست آورده‌اید، سعادت خود را تا آخر سال تأمین کنید. به فضل الهی، در جمهوری اسلامی ایران، زمینه برای کسانی که بخواهند خوب باشند و خوب بمانند و خوب زندگی کنند، آماده است. آنهایی که بخواهند مسلمان زندگی کنند، در فضای جمهوری اسلامی میتوانند مسلمان زندگی کنند و مسلمان بمانند. در بسیاری از کشورهای دنیا، چنین فضایی …

آمرزش گناهان گذشته پاداش روزه‌داران در آخر ماه رمضان

… اَن یُنادِیَهُم مَلَکٌ فى آخِرِ یَومٍ مِن شَهرِ رَمَضان؛ این است که فرشته‌اى در آخرین روز ماه رمضان، آنها را مخاطب قرار بدهد و بگوید: اَبشِرُوا عِبادَ الله‌؛ بشارت بر شما باد اى بندگان خدا! فَقَد غُفِرَ لَکُم ما سَلَفَ مِن ذُنُوبِکُم؛ گناهان شما آمرزیده شد. این پاداش ماه رمضان است. یک روزه‌ى درست، یک عمل پُر‌مغز، یک عبادت خالصانه و مخلصانه در آخرین دقایق ماه رمضان و آخرین ساعات آن ماه عزیز، این ‌جورى پاداش داده میشود: فَقَد غُفِرَ لَکُم ما سَلَفَ مِن ذُنوبِکُم؛ آمرزش گناهان قبل کم چیزى نیست. فَانظُروا کَیفَ تَکُونُونَ فى ما تَستَأنِفون؛[1] ببینید از امروز که میخواهید روز نو شروع کنید، چگونه شروع خواهید کرد.

ماه رمضان ماه رسیدن به تقوا و روزه وسیلهٔ آن

همه‌ى برادران و خواهران نمازگزار عزیز را توصیه میکنم و دعوت میکنم به رعایت و حفظ تقواى الهى. این ماه رمضان را که ماه رسیدن به تقوا است و ماهى است که روزه‌ى آن وسیله‌اى است براى اینکه انسان به وادى تقوا قدم بگذارد، قدر بدانیم؛ خودمان را به این مرحله از دیانت که نامش «تقوا» است، هرچه ممکن است، نزدیک کنیم.

ماه رمضان ماه روزه، توبه و تقویت ارادهٔ انسان

السّلام على ابناء امّتنا الاسلامیّة فى جمیع ارجاء العالم ورحمة الله‌ و برکاته. ابارک لکم جمیعاً حلول شهر رمضان، الّذى انزل فیه القرءان، هدًى للنّاس وبیّنات من الهدى والفرقان، شهر الصّیام وشهر القیام، وشهر التّوبة والإنابة، وشهر السّموّ إلى المعرفة عن طریق التّوکّل والعمل، وشهر تقویة إرادة الإنسان و شخصیّته. سائلاً الله‌ سبحانه ان یمنّ علیکم بتوفیق اداء هذه الواجبات، و یرعاکم بعینه الّتى لاتنام.

قرار دادن ماه رمضان به ماه دعا و تضرع و تعبد

دلهاى مردم را به یاد خدا زنده کنید؛ ذکرالله‌ را در فضاى جامعه زیاد کنید؛ ماه رمضان را ماه دعا و تضرّع و الحاح[33] و تعبّد در مقابل پروردگار قرار بدهید. از خودمان هم باید شروع کنیم؛ اوّل از خودمان شروع کنیم تا در مردم اثر ببخشد. و آنگاه، در این فضاى معنوى است که حرکت و مجاهدت و استقامت و معرفت و قدردانى از نِعَم الهى، بر ملّت جمهورى اسلامى ایران و کشور عزیز ایران آشکار خواهد شد.

ماه رمضان هدیهٔ الهی با ارمغان‌های ارزشمند برای تحول درونی

ماه رمضان که ذخیره‌ى الهى و عطیّه و هدیه‌ى الهى در اختیار مردم مسلمان است، در درون خود، ارمغانهاى ارزشمندى را در همین جهت براى ما دارد؛ از طرفى روزه‌ى ماه رمضان یک تمرین و ریاضت است و یک وسیله‌اى براى تسلّط بر نفْس است که بدون تسلّط بر نفْس و بدون در دست گرفتن زمام هوسها و هواها و شهوات، هیچ کار بزرگى را نمیشود با موفّقیّت انجام داد؛ و ماه رمضان با سرمایه‌ى روزه‌اى که دارد، یک تمرین عملى …

میدان مسابقهٔ بندگان در اطاعت خدا به سوی رضای او

… بر مؤمنان است. این روز را هم باید مثل ایام ماه مبارک رمضان، قدردانی کرد. امام مجتبی علیه‌السّلام - طبق روایتی - در روز عید فطر، از راهی عبور میکرد. دید جمعیتی ایستاده‌اند و بازی میکنند و بیخیال و بیتوجّه به اهمیت این روز، با غفلتِ خودشان سرگرمند و میخندند. کنار آن جمعیت ایستاد و فرمود: «ان اللَّه جعل شهر رمضان مضماراً لخلقه.[2] » خداوند، ماه رمضان را میدان مسابقه‌ای برای بندگانش قرار داده است. «فیستبقون فیه بطاعته الی مرضاته.» که در این میدان مسابقه، به وسیله اطاعت او، به سوی رضایت او با یکدیگر مسابقه بگذارند و از یکدیگر پیشی گیرند. «فسبق قوم ففازوا.» در این ماه رمضانی که گذشت، عده‌ای توانستند پیشی بگیرند و از دیگران جلو بیفتند؛ و اینها پیروز و موفّق شدند «وقصّر آخرون فخابوا.» اما عده دیگری، در همین ماه رمضان کوتاهی کردند. آنها نتوانستند خود را به درگاه رحمت الهی برسانند، و مأیوس و نومید …

بهره‌مندی گروهی از برکات ماه رمضان برای تمام سال

ماه رمضان، با همه خیرات و برکاتش، با همه ساعات و لحظات پربارش، با همه وعده‌هایی که خدای متعال به مؤمنان و نیکوکاران در آن داده بود، سپری شد. عدّه‌ای از این ماه، نتیجه‌ها گرفتند؛ پیمانه‌های خود را پر کردند و خود را تا آخر این سال، که باز به رمضانی دیگر منتهی خواهد شد، بیمه کردند. خوشا به حال آنان. امیدوارم که شما برادران و خواهران، از زمره این گروه مردم باشید.

لزوم بهره‌برداری حداکثری از روزهای باقی‌ماندهٔ ماه رمضان

… عمرى است که از دست رفته است و سرمایه‌اى که نابود شده؛ این یک، و [دوّم] پرونده‌ى سیاهى است که خداى نکرده ممکن است به وجود آمده باشد. امیدواریم که سال آینده سال عبودیّت ما، سال پرهیزکارى ما، سال حُسن عمل ما، سال قبول الهى و توجّه الهى و برکات الهى بر ما باشد. در همین ایّام کوتاهى که از ماه مبارک رمضان باقى ‌مانده است، باید حدّاکثر استفاده را بکنیم؛ از لحظات این ماه مبارک بهره‌بردارى کنیم و خودمان را در آن جهتى که مورد رضاى خدا است، جهت بدهیم.

رد قول منسوب به صدوق مبنی بر سی روز بودن ماه رمضان

… چه برخی از آنها مانند رساله‌ی «المسح علی الرجلین» و «ذبائح اهل الکتاب» مشتمل بر استدلالهای جدلی و شبه عقلی است، لکن بعضی دیگر به درستی حاوی اسلوب متین وقوی، و منظم فقهی است مثلاً رساله‌ی «المهر» یا «جوابات اهل الموصل فی الرؤیة والعدد» یا «المسائل الصاغانیه». در رساله‌ی رؤیت و عدد که مخصوص رد قول منسوب به صدوق رد قول منسوب به صدوق (ره) و برخی دیگر از فقهای قدیم مبنی برسی روز بودن ماه رمضان است، شیخ مفید استظهار از آیات، و بهره گیری از لغت، و استشهاد به احکام فقهی مسلم، و بحث در فقه الحدیث روایاتی که مورد استدلال خصم است، و مناقشه در سند و ذکر احوال رجال و نکات فراوانی در فهم و استنباط از احادیث را در کنار هم آورده و از هر یک به بهترین و پخته‌ترین وجهی استفاده کرده است. از کارهای جالب وی در این رساله این است که در جایی پس از ذکر حدیث مورد استدلال طرف مقابل، هم سند آن را تضعیف میکند هم مضمون آن را با تکیه بر استدلالی متین، غیر معقول و دور از بیان حکمت آمیز امام و ناشی از جعل کسی که عامی و جاهل است میشمرد، و هم با قرائنی …