… وجود داشته است بلکه بایستى در کنار مباحث اساسى و اصلى، بپردازیم به مباحثى که پیشرفت علم و فلسفه در دنیا پیش آورده است. فلسفهى غرب، تحوّلاتى و تطوّراتى داشته است؛ راههاى ناپیمودهى در تفکّر غربى را، در طول صد سال اخیر پیموده است؛ حرفهاى جدیدى پیدا شده است؛ مارکسیسم یک مقطع مهمّى در تفکّر غربى و فلسفهى غربى بود؛ بعد از مارکسیسم، تفکّرات جدید دیگرى به وجود آمده است که بعضى در جهت عکس آن هستند و بعضى در جهت مخالف آن هستند ولو تماماً عکس نیستند؛ همهى اینها تأثیر میگذارد. خب یک دانشمندى، یک متفکّرى، بىخبر از فلسفهى اسلامى آنجا میرود، حرفهاى فلان متفکّر یا فلان فیلسوف غربى را یاد میگیرد ــ بالاخره در هر مکتبى، چهار کلمه حرف حساب، و بیشتر از آن، حرف حسابنما ولو واقعاً ناحساب وجود دارد ــ اینها را …