نفوذ گستردهٔ تفکر مارکسیستی در دانشگاههای پیش از انقلاب
یکى [دیگر] از مشکلات که نزدیک به این است، آسیبپذیرى در مقابل لغزشها و انحرافات فکرى است. این را در گذشته که مارکسیسم[12] خیلى فعّال و پُرنشاط بود، هر کسى که با دانشگاه ارتباط داشت، واقعاً بروشنى مىیافت. اصلاً در دانشگاه حتّى آن دانشجوى مسلمانى که سوهان تفکّرات مارکسیسم به مغزش نخورده باشد، خیلى بندرت میشد پیدا کرد. بعضى از این عناصر روشنفکرِ نامونشاندار ــ از زنده و مرده ــ که جزو مسلمانها هستند و شما امروز به افکار اینها اعتراض میکنید که اعتراضهاى بجایى هم هست، آن انحراف و آن نقطهى اشکال فکرى اینها همان چیزى است که خاصیّت دوران دانشجویى و دانشگاهى آنها بود؛ تفکّر …
پرسروصداترین فلسفهٔ مادی دو قرن اخیر
… خصوصیّت داشت: یکى گرایش به صنعت و علم، یکى گرایش به روشهاى جدید در زندگى، و یکى که از مهمترین آنها است، گرایش به فلسفههایى با قاعده و مبناى مادّى. یعنى در طول این دو قرن بیشترین پرچمهاى فکر و فلسفه که برافراشته شده، در جهت مقابل تفکّر معنوى و دینى بوده؛ یکى از آنها فلسفهى مارکسیسم است که سر و صداى بیشترى پیدا کرد، [امّا] بقیّهى مکتبهاى فلسفى ـ اجتماعىِ رایج و سربرداشتهى در قرن نوزدهم و بیستم هم، جهت و گرایشِ یا خالص و یا غالب مادّى و غیر مذهبى و ضدّ مذهبى دارند. درست توجّه بفرمایید تا اهمّیّت لحظه را ما درک کنیم. مثل یک جریانى که از کم شروع میشود و لحظهبهلحظه اوج میگیرد و فراگیرى پیدا میکند، این گرایش غیر معنوى و ضدّ معنوى در زندگى مردم، در افکار مردم، در ارتباطات درون اجتماعى مردم و در خانوادهى مردم وارد شد.