رفتن به محتوای اصلی

مادی‌گرایی

نام‌های دیگر: مادی‌گری، ماتریالیسم، مادیات

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

نگرش انکارکنندهٔ ماورای ماده و اصالت‌دهنده به زندگی مادی.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:مصاحبه با لوسین ژرژ درباره مسائل سیاسی و اجتماعی ایران‌— ۱۳۵۷/۰۲/۰۴

سیر زمانی

از ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۷
۱۳۵۷۱۳۶۷

فقط سال ۱۳۵۸همهٔ سال‌ها

تعریف در کلام رهبر

مادیت که معنی آن در تحصیل قدرت مادی، به هر وسیله و از هر راه، خلاصه می‌شد کار بشریت را مواجه با بن بست ساخته است. اینک زمان آن است که فعالیت مادی، آمادگی برای اعتلای معنوی انسان تلقی شود و همین تلقی است که بشریت امروز و فردا را به مذهب بازمی‌گرداند. اسلام دینی است که با تنظیم فعالیتهای مادی راه را به اعتلای معنوی انسان می‌گشاید. ترقی واقعی همین است که رشد خود انسان هدف فعالیتهای مادی گردد، و اسلام دین این ترقی است.
حضرت آقای گورباچف، ممکن است شما اثباتاً در بعضی جهات به مارکسیسم پشت نکرده باشید و از این پس هم در مصاحبه‌ها اعتقاد کامل خودتان را به آن ابراز کنید؛ ولی خود می‌دانید که ثبوتاً این گونه نیست. رهبر چین[1] اولین ضربه را به کمونیسم زد؛ و شما دومین و علی الظاهر آخرین ضربه را بر پیکر آن نواختید. امروز دیگر چیزی به نام کمونیسم در جهان نداریم. ولی از شما جداً می‌خواهم که در شکستن دیوارهای خیالات مارکسیسم، گرفتار زندان غرب و شیطان بزرگ[2] نشوید. امیدوارم افتخار واقعی این مطلب را پیدا کنید که آخرین لایه‌های پوسیده هفتاد سال کژی جهان کمونیسم را از چهره تاریخ و کشور خود بزدایید. امروز دیگر دولتهای همسو با شما که دلشان برای‌ وطن و مردمشان می‌تپد هرگز حاضر نخواهند شد بیش از این منابع زیرزمینی و رو زمینی کشورشان را برای اثبات موفقیت کمونیسم، که صدای شکستن استخوانهایش هم به گوش فرزندانشان رسیده است، مصرف کنند. آقای گورباچف وقتی از گلدسته‌های مساجد بعضی از جمهوریهای شما پس از هفتاد سال بانگ «الله اکبر» و شهادت به رسالت حضرت ختمی مرتبت- صلی الله علیه و آله و سلم- به گوش رسید، تمامی طرفداران اسلام ناب محمدی (ص) را از شوق به گریه انداخت. لذا لازم دانستم این موضوع را به شما گوشزد کنم که بار دیگر به دو جهان‌بینی مادی و الهی بیندیشید. مادیون معیار شناخت در جهان‌بینی خویش را «حس» دانسته و چیزی را که محسوس نباشد از قلمرو علم بیرون می‌دانند؛ و هستی را همتای ماده دانسته و چیزی را که ماده ندارد موجود نمی‌دانند. قهراً جهان غیب، مانند وجود خداوند تعالی و وحی و نبوت و قیامت، را یکسره افسانه می‌دانند. در حالی که معیار شناخت در جهان‌بینی الهی اعم از «حس و عقل» می‌باشد، و چیزی که معقول باشد داخل در قلمرو علم می‌باشد گر چه محسوس نباشد. لذا هستی اعم از غیب و شهادت است، و چیزی که ماده ندارد، می‌تواند موجود باشد. و همان طور که موجود مادی به «مجرد» استناد دارد، شناخت حسی نیز به شناخت عقلی متکی است.

شاهدها (۱۹ پاراگراف)

نقد تأویل آیات به امور دنیایی و فدا کردن معنویات برای مادیات

… آن که فعلًا الآن هست. و از مدتی پیش این معنا تحقق پیدا کرده که در مقابل آن طایفه‌ای که قرآن را و احادیث را تاویل می‌کردند به «ماورای طبیعت» و به این زندگی دنیا اصلًا توجه نداشتند. به حکومت اسلامی توجه نداشتند. و به جهاتی که مربوط به زندگی است توجه نداشتند. این طایفه دوم عکس کردند. معنویات را فدای مادیات کردند. آنها مادیات را فدای معنویات کرده بودند و اینها معنویات را فدای مادیات کردند. هر آیه‌ای که دستشان می‌رسد و بتوانند، تاویل می‌کنند به یک امر دنیایی. کانّه ماورای دنیا چیزی نیست. آنها کانّه در نظرشان ماورای عالم غیب چیزی نبود. آنها در یک حدودی که خودشان داشتند درست بود حرفشان. اینها اعتقادشان این است. یا مسائلی که طرح می‌کنند این است که ماورای این عالم خبری نیست. همه مسائل را فدای همین عالم می‌کنند.

نقد کسانی که معنویات را به مادیات برمی‌گردانند و عقایدشان خلاف اسلام است

… واقعی که جامع است، جامع همه اطراف است، نظر می‌کردند. من گفتم ما یک مدتهایی مبتلا به آنها بودیم، که البته مردم صالحی بودند، لکن اسلام را با یک صورت می‌دیدند؛ یک بعد اسلام را نظر می‌کردند. و یک مدتی، اخیراً، ما مبتلا شدیم به یک عده‌ای که اینها عکس آنها هستند. تمام معنویات را اینها به مادیات برمی‌گردانند! می‌گویند مسلمیم، لکن نه توحیدشان توحید اسلامی است؛ و نه بعثتشان بعثت اسلامی است؛ و نه نبوتشان نبوت اسلامی است؛ و نه امامتشان و نه معادشان. همه‌اش بر خلاف اسلام است. نه اینکه این حال تازه [باشد]؛ یعنی ده سال، پانزده سال است پیدا شده‌اند؛ در وقتی که اوایل شاید حوزه علمیه قم بود، بعضی از همین سنخ آدمها، که معمم هم بودند، یک روزی آمدند بعضیشان پیش من و گفتند که ما این طور …

نقد زیربنا دانستن اقتصاد و تنزل انسان به حد حیوان

… است که تقاضای شهادت بکند برای شکمش؟ همچو معقول نیست این معنا، تقاضای شهادت برای اینکه ادراک کرده است که در شهادت موت نیست؛ یک حیات جاوید است، برای حیات جاوید است که این تقاضای شهادت می‌کند. زیربنا توحید است، زیربنا عقاید حقّه الهی است؛ نه زیربنا شکم باشد. اینهایی که اقتصاد را زیربنا می‌دانند، اینها منحط کردند انسان را از حدّ انسانیت به حد یک حیوانی، مثل سایر حیوانات؛ این هم مثل سایر حیوانات.

محدود بودن تلاش مادیون به شناخت و بهره‌گیری از طبیعت

تمام زحمات مادّیین که مربوط به مکتب الهی نباشد، صرف ادراک طبیعت و خصوصیاتی که در طبیعت است می‌شود و استفاده از طبیعت، آن هم طبیعت انسان از طبایعِ عالَم. هر چه نگاه بکنید از این تمدنهای بزرگ، جدید و از این پیشرفتهای عظیم انسانی، می‌بینید که همه آن مربوط به همین طبیعت است و مربوط به استفاده انسان از طبیعت است، آن هم استفاده انسان طبیعی از عالم طبیعت. از عالم طبیعت به آن طرف، این موجودات طبیعی نمی‌توانند بفهمند، …

غفلت محاسبات مادی قدرت‌ها از جنبهٔ الهی و قدرت ایمان

آنها حساب عالم طبیعت و ماده را می‌کردند. حساب جنبه الهیتش [را] نمی‌کردند. ایمانش را حساب نمی‌کردند که ایمان چه قدرتی دارد. آن را نمی‌توانند حساب کنند، و ایمان نمی‌دانند چه است. حساب اینکه، به حسب حساب مادیت محال بود که یک عده معمم که باید درس بخوانند، و یک عده دانشگاهی که باید سر کلاس بروند، و یک عده بازاری که باید کسب بکنند، و یک عده دهقان که باید کشت بکنند- و لو کشتی برایشان‌ نگذاشتند!- یک عده کارگر که باید کار بکنند،- نظامی هیچ …

باطل شدن محاسبات مادی‌گرایان دربارهٔ ناممکن بودن پیروزی

همان طوری که از اول ایمان مبدا این شد که این نهضت پیش برود. و اجتماع همه شما به واسطه ایمانی که در دلتان بود اسباب این شد که همچو قدرت شیطانی را در هم کوبیدید. این یک عنایتی بود، عنایت خاصی بود از خدای تبارک و تعالی و لهذا حساب همه اشخاصی که به مادیات فکر می‌کردند آن اشخاصی که توجه به معنویات نداشتند، همه حسابهایشان باطل از کار در آمد، روی حسابهای مردمی که حسابهایشان روی همین حسابهای دنیاست و به معنویات نظری ندارند، روی آن حساب، حق با آنها بود که امکان ندارد که این قدرت از بین برود. این را مکرر به ما می‌گفتند، خصوصاً این آخر در پاریس‌ هی دستجات می‌آمدند و بعضیها، نه اینکه سوء نیت داشتند، خیرخواه بودند، لکن اشتباه داشتند، روی حساب مادیت روی حسابهای اهل دنیا نباید یک ملتی که هیچ ندارد- حالا شما این چهار تا اسلحه‌ای که دارید بعد از انقلاب …

محال دانستن پیروزی ملت با حساب مادی و غفلت از ایمان

… داد! چرا اظهار تاسف نکند! چرا سنای امریکا اظهار تاسف نکند از اینکه ایران چند نفر قاتل را می‌کشد. اظهار تاسف برای این است که این نوکرها را از دست داده‌اند، و حق دارند اظهار تاسف کنند. آنها پیششان انسان مطرح نیست؛ منافع مطرح است. ایمان مطرح نیست؛ نفت مطرح است. و چون فکرها، فکر مادی بود و از ایمان اطلاع نداشتند و از خدا بی‌اطلاع بودند، ممتنع می‌دانستند که یک مشت اشخاصی که هیچ ندارند بر یک قدرت شیطانی غلبه کنند با داشتن تمام ابزار جنگ و پشتیبانی تمام قدرتهای بزرگ. آنها حساب مادیت را کرده بودند؛ حساب ایمان را نکرده بودند. روی قواعد مادی، صحیح می‌گفتند. روی قواعد عادی همین بود که آنها می‌گفتند؛ ما هیچ نداشتیم؛ یک مشت خالی بود؛ و آنها همه چیز داشتند. لکن قدرت ایمان آمد، و با قدرت ایمان شکست آن سدهای بزرگ را. و تا این قدرت ایمان هست. شما انتم الاعلون. تا این قدرت ایمان را حفظ کردید، شما بالاترین موجودات هستید. …

بی‌اعتنایی مادی‌گرایان به راه صحیح و رفتن به سراغ منافع حتی از دست آمریکا

مردمی می‌توانند کشور خودشان را حفظ کنند، مردمی می‌توانند مملکت و ملت خودشان را نجات بدهند که معنویت داشته باشند. اگر معنویت در کار نباشد و همه مربوط به مادیت باشد، هر جا آخور بهتر است سر آن آخور می‌روند و لو اینکه آن آخور را امریکا برایش درست کند. اینهایی که خیانت به مملکت ما کردند و همه چیز ما را بردند، اینها پیششان فرق نمی‌کرد که امریکا به آنها مادیت را بدهد، پارک و- نمی‌دانم- دستگاه‌ را بدهند، یا از یک راه صحیحی باشد. راه صحیح و غیر صحیح پیش آنها فرقی نمی‌کند. آنها اتومبیل می‌خواهند: اتومبیل از دست پیغمبر به آنها برسد یا از دست ابو جهل برسد فرقی نمی‌کند؛ به او کار ندارند، به اتومبیل کار دارند. اینهایی که به مملکت ما خیانت کردند و مملکت ما را به تباهی کشاندند، آن بودند که ایمان نداشتند. اگر در بین آنها یک نفر ایمان …

ناتوانی مادی‌گرایان از فهم شرف و انسانیت

… که صاحب یک سفارتخانه‌ای بود می‌گفت که ما به اینکه سفیر یا اشخاصی کشته بشود اهمیتی نمی‌گذاریم، ولی مبلهای ما خیلی اهمیت دارد! این مبلهایی که ما آنجا داریم آنها اهمیت دارد! یک نفر آدم رسمی، یک نفر آدم رسمی، این حرف را زد که ما اهمیت نمی‌دهیم؛ مبلهایمان بیاید! وضعشان این است دیگر، آدم مادی جز به مادی‌گری فکر نمی‌تواند بکند، نمی‌تواند فکر بکند. اصلًا شرف را اینها نمی‌توانند بفهمند یعنی چه! همه شرف را به این می‌دانند که مبلشان خیلی خوب باشد! شرافت را، به این می‌دانند که چندین دستگاه مثلًا عمارت داشته باشند. عمارت چه جوری باشد. انسانیت اصلًا فکرش را نمی‌کنند؛ تو خط این نیستند. اگر اینها در خط این مسائل بودند، خوب، این همه آدم از ایران کشته شد، این همه متفکرین، روحانیین، ابریا، مظلومها، زن و بچه، کوچک و بزرگ، توی این خیابانها خونشان ریخته شد، این اهمیتی نداشت! هیچ …

ناتوانی امثال کارتر و سناتور معترض از درک معنویات

اینها فکر نمی‌کنند که در دنیا یک معنویاتی هم موجود است. چیز دیگری هم ما داریم، غیر از عمارت و غیر از اتومبیل و غیر از این مسائل. غیر از این قدرت حیوانی یک چیزهای دیگری هم در عالم مطرح است. اصلًا فکر این مساله در ذهن امثال کارتر نمی‌آید. فکر نمی‌تواند بکند. این سناتوری که اعتراض کرده است به این اعدامها اصلًا نمی‌تواند ادراک کند این معنا را که غیر از این حیوانیت یک چیز دیگری هم در عالم هست. اگر انسان فکر بکند که یک مسائل دیگری هم در دنیا مطرح است، این همه نظرش را به این نمی‌کند که حالا که این به ما نفت را به رایگان داده است، به ما خدمت کرده است و آدمکشی‌اش هم خدمت به ما بوده است، این مطلب همین است ما چون منفعت باید ببریم. اصلًا مطرح نیست [چنین‌] …

ملاحظه نکردن چیزی جز منافع مادی و منافع اربابان

این وضع دنیای مادی است. این وضعِ این حقوق بشریهای مادی‌اند. این وضع دنیای مادی است که غیر از منافع مادی و غیر از منافع اربابهای خودشان هیچ چیز را ملاحظه نمی‌کنند؛ چون مطلع بر هیچ چیز نیستند. همه را غمض عین[7] می‌کنند؛ تا آنجایی که منفعت خودشان را در خطر می‌بینند؛ [آن وقت‌] فریادشان بلند می‌شود. این خاصیت تربیتهای مادی است. و این نحو حکومتی که الآن هست خاصیت تربیتهای اسلامی است، معنوی است؛ که یک نفر آدم بدون جزا نباید …

باطل شدن محاسبات مادی با پیروزی ملت دست‌خالی بر قدرت‌های شیطانی

حسابگران مادی‌گرا در حسابشان نمی‌آمد که یک ملتی با دست خالی بر قدرتهای شیطانی، با همه جهازهای مدرن، با همه سلاحهای روز، که هیچ در دست ملت نبود و همه در دست مقابل ملت، پیروزی حاصل بشود. محال می‌نمود و محال می‌دانستند که این قدرت شیطانی و سد عظیم ابلیسی شکسته شود. حالا که دیدند با قدرت الهی- که بر خلاف همه موازین مادیت است و خط بطلان بر مکتبهای مادی کشیده، حالا که دیدند ملتی که هیچ نداشت بر قدرتهایی که همه چیز داشت غلبه کرده است، و این بطلانِ مادیت هست، به دست و پا افتاده‌اند، می‌گویند چه شد؟! چه بیشتر از این باید بشود.

ترویج مادیت به نام اسلام همانند «تمدن بزرگ» رژیم سابق

… اسلام هم خوب نیست. هیچ دین توحیدی برای خیانتکاری خوب نیست. اسلام مخالف با خیانتهاست؛ مخالف با جنایتهاست. مخالف با این است که جوانهای ما را به تباهی بکشند به اسم اسلام، یا به اسم ترقی و تعالی. و این مملکت ما را به آن طور که دیدید کشاندند به اسم «تمدن بزرگ». اینها هم که می‌گویند اسلام، نظیر آن «تمدن بزرگ» آن مردک است که با اسم تمدن بزرگ مملکت ما را به اینجا رسانید که الآن همه جمع شدند و نمی‌توانند اصلاحش کنند! اینها همه با اسم اسلام می‌خواهند بکلی اسلام را کنار بگذارند، و یک‌ چیز مادی جای او بگذارند که همه چیزش مادی باشد. به اسم اسلام ترویج مادیت را می‌کنند اینها، بعضیشان. ما باید یک اسلامی که برای همه خوب است، این اسلامی که هم معنویات دارد و هم مادیات دارد، معنویاتش بالاترین معنویات است، مادیاتش هم سالم ترین مادیات [...] بیایند در همین راه، با ما. همراه با این مسلمانها؛ همراه با این جوانها؛ همراه با این روحانیین عزیزی که همه …

غفلت از معنویات و قدرت الهی در محاسبات مادی قدرت‌ها

… معجزه‌ای را ایجاد کند. معجزه‌ای که همه دستگاهها و متفکرین حرفهایی را که می‌گفتند، طرحهایی را که می‌دادند، همه خنثی شد؛ همه تصدیق کردند که این غیر آن مسائلی بود که ما طرح می‌کردیم. آنهایی که طرح مسائل می‌کردند برای حفظ قدرتشان در اینجا حسابهایشان غلط درآمد. آنها حساب‌ مادیت را می‌کردند، روی حساب مادی درست می‌گفتند. روی حساب طبیعیِ کسی که جز طبیعت را نبیند معلوم بود که روی طبیعت، ما باید نتوانیم یک قدم برداریم؛ شکست بخوریم. آنها حساب معنویات را نمی‌کردند. آنها غافل بودند از آن قدرتی که با اراده خودش یک ملت را متبدل می‌کند. یک ملتی که از یک پاسبان می‌ترسید متبدل می‌کند به یک ملتی که از تانک و توپ نترسد، نه بزرگها، بچه‌ها! یکی از دوستان من برای من نقل کرد که من شاهد بودم که یک پسر بچه دوازده، سیزده ساله سوار بر …

ابطال سخن مادیون و کمونیست‌ها با پیروزی برخاسته از ایمان

… در یک جایی که معرض خطر است، از مورد اطمینان، از معرض امان، از خواب دست بردارد بیاید در معرض این خطر و خواب عزیزش را از دست بدهد. این نمی‌شود غیر از خدا. زور هم که نیست. هیچ کس هم به شما نگفته، فقط یک قدرت در شما هست، آن قدرت ایمان است، این را حفظش کنید. این همان است که شما را تا اینجا پیروز کرده است و همه حرفهای مادیین را باطل کرده است. حرفهای کمونیستها با همین باطل می‌شود. اگر فقط دنیاست و فقط همین است، این قدرت که زمین زد آن قدرتهای بزرگ را! اگر همین بود نمی‌شد. شما همه می‌گفتید معقول نیست؛ امکان ندارد. بیایید بسازید. یک قدری شما هم پایین بیایید از آن چیزی که ... می‌گویید. ایمان بود که شما را به اینجا رساند و این ایمان را حفظ کنید تا شما را به آخر برساند.

تفاوت حسابگری الهی با حسابگری مادی

حسابگری الهی غیر از حسابگری مادی است. اینها که شما حساب می‌کنید، حسابهای مادی است، مادی‌گرایی است. ما شهادت را برای خودمان حیات می‌دانیم. دوستان ما شهادت را برای خودشان زندگی می‌دانند. مکتب اسلام این طور است. این مکتب اسلام است که شهادت را زندگی می‌داند. این مکتب اسلام است که این بچه را پیش من می‌نشاند و از حلقوم او می‌شنویم که ما برای شهادت حاضریم. این …

باطل شدن حساب‌های مادی‌گرایان با شکستن سدهای به‌ظاهر ناشکستنی

… شدید؛ شکستید سد پیوستگی به غیر را- به واسطه ایمان- و وارد در نور استقلال شدید؛ شکستید اختناقها و وابستگیها را، و وارد شدید در حقیقت اسلام؛ اسلام نور است، غیر اسلام ظلمات است. شما با توجه به خدا، با توجه به ائمه اسلام، با توجه به قرآن این سدها را شکستید؛ سدهایی که همه گمان می‌کردند ممتنع است شکستن آن؛ قدرتهایی که همه گمان می‌کردند محال است این قدرتها شکسته شوند. حساب دنیا باطل شد، حسابهای مادیین باطل شد.

غیرمعقول بودن غلبهٔ ملت بی‌سلاح در محاسبات منکران خدا

آنهایی که به خدا ایمان نداشتند، روی محاسباتشان، غیر معقول بود یک ملتی که هیچ ندارد بر قدرتهایی که همه چیز دارند غلبه کند! غیر معقول بود که دست اجنبی را که تا دندان مسلح بود به همه انواع سلاحها، از مخازنشان قطع کند! آنها حسابهای مادی می‌کردند؛ با حساب مادی همان طور بود که آنها می‌گفتند: روی قواعد عادت و ماده، ما نمی‌توانستیم غلبه کنیم؛ محال بود غلبه ما لکن آنها حساب معنویات را نکرده بودند! اسلام همیشه با معنویات جلو رفت؛ در صدر اسلام با آنکه هیچ تجهیزی نداشتند مسلمین، هر …

تأویل نادرست فریادهای مردم به دست مادی‌اندیشان

… بشود برای شکم؟! کسی جوانش شهید بشود برای اینکه یک خانه خوبی داشته باشد؟! یا مساله این نیست. مساله یک عالم دیگری است. شهادت برای یک عالم دیگری. آن شهادتی که همه اولیای خدا، همه انبیا دنبالش بودند و بسیاری از اولیای ما به شهادت رسیدند، آن معنا را می‌خواستند. مردم دنبال آن معنا هستند، لکن حالا آنهایی که هم قرآن را، همه چیز آن را به دنیا برمی‌گردانند، هم احادیث را، همه چیز آن را به دنیا برمی‌گردانند، اینها حتی همین فریادهای مردم را عوضی تاویل می‌کنند.