رفتن به محتوای اصلی

قیام ۱۹ دی قمرویداد

نام‌های دیگر: قیام ۱۹ دی، قیام مردم قم

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

قیام مردم قم در ۱۹ دی ۱۳۵۶ در پی انتشار مقالهٔ روزنامهٔ اطلاعات علیه امام خمینی (ره).

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:سخنرانی در جمع روحانیون و طلاب درباره جنایات رژیم پهلوی‌— ۱۳۵۶/۱۰/۲۹

سیر زمانی

از ۱۳۵۶ تا ۱۳۵۷
۱۳۵۶۱۳۵۷

فقط سال ۱۳۵۶همهٔ سال‌ها

شاهدها (۱۱ پاراگراف)

سوگواری چهلم شهدای قم و مبارزهٔ شجاعانهٔ دست‌خالی طلاب و مردم قم

الآن، امروز، چهل روز است که از مرگ جوانهای ما، از مرگ طلاب علوم دینیه، علما، از مرگ جوانهای متدین قم می‌گذرد. و مردم در این چهل روز به جوانهای خود چقدر گریه کرده‌اند و چقدر سوگواری کرده‌اند. و با چه شجاعت این اهل قم و طلاب علوم دینی، با چه شجاعت- که شاید در تاریخ کم نظیر باشد- و دست خالی، با این دولت و با این عمال شاه مبارزه کردند و کشته دادند. و حتی در خیابانها و در کوچه‌ها و در پس کوچه‌ها از قراری که ذکر شده است مامورین ریخته‌اند؛ و مردم هم بعد از کشتار و قبل از کشتار آن قدری که می‌شده است مقاومت کرده‌اند و زنده بودن خودشان را اثبات کرده‌اند که ما زنده هستیم، نه مرده. مراجع بزرگ اسلام در قم، چه در …

تعطیلی عمومی قم، تهران و شهرهای دیگر در اربعین شهدای قم

… و الآن اربعین آنهاست، مردم ایران- که خداوند ان شاء الله آنها را زنده بدارد، چنانچه الآن زنده هستند و زندگی شان تا ابد ثبت است؛ و خداوند حوزه علمیه قم را زنده بدارد و زندگی‌اش تا ابد ثبت است- اینها الآن که ما اینجا آرام نشسته‌ایم، آنها در فعالیت و تلاطمند. الآن مشهد چه بساطی است، دیگر من الآنش را نمی‌دانم اما تعطیل بود. آذربایجان چه بساطی است، من نمی‌دانم لکن تعطیل بوده. قم سرتاسر- آن طوری که اطلاع دادند- حتی یک بقالی باز نیست، سرتاسر قم تعطیل عمومی است. تهران نود درصد تعطیل است. تعطیل تهران یک چیز آسانی نیست که ما توهّم بکنیم؛ تعطیل تهران تعطیلی است که مشت به دهان این یاوه گوها می‌زند.

پرتو نهضت ۱۵ خرداد و به مسلسل بستن طلاب و متدینان قم پس از تسویه‌حساب شاه با رئیس‌جمهور آمریکا

… تحرک و فداکاری روزگار را بر ستمکاران و خائنان سیاه نمودند، و ملت‌ بزرگ را چنان هوشیار و متحرک و پیوسته کرد که خواب را از چشم بیگانه و بیگانه‌پرستان ربود و حوزه‌های علمیه و دانشگاهها و بازارها را به صورت دژ مدافع از عدالت‌خواهی و از اسلام و مذهب مقدس در آورد. نهضت اخیر که پرتوی از نهضت 15 خرداد است و شعاعش در سراسر کشور نور افکنده، خود کوبندگی خاصی دارد که شاه را از خود بیخود کرده و او و دار و دسته چاقوکشش را به تلاش مذبوحانه واداشته، جنایات 29 محرّم امسال نقطه عطفی است به جنایات شاهانه 12 محرّم آن سال. شاه خواست ضرب شستی به ملت مسلمان نشان دهد؛ پس از تمامیت حساب با رئیس جمهور امریکا با بهانه مختصری که مامورین ایجاد کردند، مرکز تشیع و حوزه فقاهت اسلام را در جوار مرقد پاک فاطمه معصومه- سلام الله علیها- به مسلسل بست و جمعیت بیگناه فراوانی از جوانان حوزه علمیه و متدینین غیور شهر مذهبی قم را در خاک و خون کشیده به قتل رساند؛ و تا کنون آمار آنها در دست نیست، و مقتولین را از هفتاد تا سیصد، تا حال گفته‌اند و عدد مجروحین را خدا می‌داند. و اسف‌آورتر (که ننگش بر جبین آنها خواهد ماند) آنکه کسانی که رفته‌اند خون به مجروحین در بیمارستانها بدهند، توقیف کرده و مانع شده‌اند از اعطای خون؛ و …

به مسلسل بستن بی‌جهت مردم قم و نامعلوم بودن شمار کشته‌ها

… یا به پدر و مادرهای مصیبت دیده تسلیت بدهم؛ یا به حوزه‌های علم و علمای اعلام تسلیت بگویم؟ به کی باید تسلیت گفت و از کی باید تشکر کرد در این قضایا که برای اسلام پیش می‌آید و این ملت بیدار ایران در مقابل این مصیبتها استقامت می‌کند، کشته می‌دهد، هتک می‌شود. بی‌جهت و بدون هیچ مجوّزی مردم را به مسلسل بستند. و تا کنون آنچه به ما اطلاع دادند گرچه مختلف است لکن هفتاد، در بعضی از خبرگزاریها صد، غالباً که به ما تذکر داده‌اند صد، دویست و پنجاه، از بعض تلگرافاتی که‌ از اروپا آمده است، یا از امریکا، عدد را سیصد نوشتند و باز هم معلوم نیست. عدد مجروحین الآن معلوم نیست؛ بعد احصائیه لا بد پیدا می‌کند اگر بتواند. اگر مثل 15 خرداد به دریاچه حوض سلطان مردم را نریخته باشند. اگر بتوانند آمار پیدا کنند. گفته شد- تایید هم شد- که اشخاصی رفتند که خون خودشان را بدهند به این اشخاصی که محتاج به خون بودند در …

بهانه‌سازی رژیم برای تیراندازی به مردم آرام قم

بهانه درست کردند در قم؛ و الّا قم آن طوری که همه نقل می‌کنند، آن طوری که اشخاص نقل می‌کنند- غیر مطبوعات خودشان- آنهایی که بودند در آنجا، با آرامش مردم داشته‌اند می‌آمدند و می‌خواستند عرض حالشان را به علما بکنند، یکی از بین آنها، از خودشان وادار می‌کردند آنها، یک سنگی زده یک جایی را شکسته؛ هجوم کردند و تیراندازی کردند. 15 خرداد هم همین بود. 15 خرداد هم غائله را ... مردم البته خودشان برای- فرض کنید که- مصالحی قیام کرده بودند لکن شلوغکاری نبود در کار. اینها یک دسته‌ای خودشان در تهران [درست‌] کردند، کتابخانه‌ای را آتش زدند و جایی را، دکانی را غارت کردند و بهانه درست کردند، با …

مجلس باشکوه اربعین و تعطیلی بازارهای قم و شهرستان‌ها

… یک مدرسه دیگر. این‌ها زنده شدند؛ بیدارند این‌ها. به هر صورت، ما این گرفتاری‌هاست که داریم و الآن که اینجا نشستیم نمی‌دانیم که چه می‌گذرد به برادرهای ما؛ نمی‌دانیم. من نگرانم. حالا تا عصری، تا فردایی اتفاقی آنجا بشود یا از اینجا بشود؛ ببینیم چه می‌شود. اما این قدر را می‌دانم که دیروز یک مجلس با شکوهی بوده است برای این اسلاف؛ و امروز هم مسجد اعظم[18] از قراری که اطلاع داده بودند پر بوده از جمعیت، و بازارها هم تعطیل. بازار قم تمامش، هم خیابان و هم بازار همه‌اش تعطیل بوده، و بازارهای شهرستان [ها] تا آن قدر که به ما رسیده. از شیراز اطلاع نرسیده، از اصفهان اطلاع نرسیده، می‌رسد اطلاع؛ نمی‌شود نباشد. ما چه بکنیم با این وضع؟ با این واقعاً انسان متحیر است چه بکند.

لزوم زنده نگه داشتن یاد آن تا جلادی شاه از خاطره‌ها نرود

… ضد اسلامی و انسانی شاه تذکر داده شود. خصوصاً تغییر تاریخ اسلام که اهانت جبران ناپذیر به شخصیت معظم پیغمبر اکرم (ص) و اسلام و مسلمین و گرایش به زرتشتی‌گری و پشت کردن به اسلام و خداپرستی است. باید این عنصر خائن رسوا شود و هیچ گاه از ذکر جنایات او غفلت نشود. باید «15 خرداد» و «19 دی» جاوید و زنده نگه داشته شود تا جلادی شاه از خاطره‌ها نرود و نسلهای آتیه جرایم شاهان سفاک را بدانند.

وحشت‌زدگی شاه از قیام ملت و پناه بردن به قتل‌عام ۱۹ دی

… رسیدگی به امور را نمی‌داد، و لهذا تاخیر در جواب شد. باید جوانان غیور اسلامی ما بدانند که تا دست اتحاد به هم ندهند و هدف خود را اسلام که تنها مکتب نجات‌بخش بشر است و یگانه کفیل آزادی و استقلال ملتهای مستضعف است، قرار ندهند، امید پیروزی را نباید داشته باشند. امروز که به خواست خدای قادر، ملت ما با همه طبقات و ابعادش آگاهانه و مردانه بپاخاسته و مجال را بر شاه و دار و دسته اراذلش چنان تنگ کرده‌اند که حتی از سایه خود وحشت دارند، و همین وحشتزدگی موجب حرکات وحشیانه و جنون‌آمیز شده که به قتل عام 19 دی (29 محرّم 98) پناه برده تا از ناراحتیهای روزافزون و دلهره‌های پیاپی بکاهند و با خون‌آشامی ضحاک وار آسایش موقتی به دست آورند، لازم است شما جوانان دانشگاههای قدیم و جدید به هم پیوسته و با سایر طبقات ملت پیوند اخوت اسلامی برقرار کنید. وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللهِ جَمیعاً وَ لا تَفَرَّقُوا؛[2] این است دستور محکم نجات‌بخش قرآن کریم که باید نصب عین خود قرار دهیم و از تفرقه و تشتت، که جز شکست در مقابل طاغوت نتیجه‌ای ندارد، پرهیز نموده از خداوند تعالی نجات ملت را بخواهیم. من امید آن دارم که به …

هجوم به مدرسهٔ حجتیه و کشتار طلاب و مردم در چهارراه‌ها به فرمان شاه

… همه چیز را فاسد کرده. یک بز فاسدِ کچل می‌گویند یک گله را کچل می‌کند. این فساد، همه فسادها ... منتها ایران از باب اختناقی که هست نمی‌توانند دست بگذارند روی آنکه همه مفسده‌ها زیر سر اوست. می‌گویند مامورین، مامورین! آقا مامورین از کی امر دارند که بکشند مردم را؟ از کی امر دارند که بریزند توی مدرسه حجتیه و طلبه‌ها را بکشند؟ از کی امر دارند که در چهار راهها مسلسل را بکشند و مردم را بکشند؟[11] مگر کسی می‌تواند امر بدهد الّا خود آن مردک؟ از خود اوست همه این مفاسد. مگر مجلس حق دارد که یک کلمه‌ای بگوید بدون اذن این مردک؟ مگر ارتش حق دارد یک کلمه بگوید بدون اذن این؟ مگر قضات ما آزادند؟ مگر استقلال قضایی ما داریم؟ قضات ما هم حربه قضا دستشان است و صلاحیت هم ندارند. اشکال این است که چرا رفتی قاضی …

اظهار تنفر همهٔ اقشار و خارجیان از کشتار قم

… چه طبقات علما و مجتهدین و چه طبقات محصلین علوم دینیه و چه بازاریها- بازرگانها و چه لشکریها و کشوریها، که همه خون دل می‌خورند از دست این خبیث، ما امیدواریم که تمام اینها دست اتحاد به هم بدهند، احزاب سیاسی ما مستقلًا کار نکنند، همه با هم روابط داشته باشند. همان طوری که حالا در این قصه- قضیه اخیر- همه اظهار تنفر کردند؛ و هم بعض احزاب سیاسی اظهار تنفر کردند، و هم علما و هم اهل بازار و هم دانشگاهیها و همه. هم خارجیها برای ما تلگراف کردند و اظهار تنفر خودشان را از دستگاه کرده‌اند؛ از امریکا، از اروپا. و آنها بعضی شان نوشتند سیصد نفر در این قضیه از بین رفته است.

رنج فاجعهٔ قم که با فاجعهٔ تبریز ادامه یافت

… قتل عامهای پی در پی را محکوم کنم. من از مقدار جنایات و عدد مقتولین و مجروحین اطلاع صحیح ندارم ولی از بوقهای تبلیغاتی معلوم می‌شود که جنایتها بیش از تصور ما است. با این وصف، شاه افراد پلیس را که به قتل عام به دلخواه او دست نزده‌اند به محاکمه می‌خواهد بکشد. خاطره بسیار اسف‌انگیز قم هنوز ما را در رنج داشت که فاجعه بسیار ناگوار تبریز پیش آمد که هر مسلمی را رنج داد و ما را به سوگ نشاند.