رفتن به محتوای اصلی
بازگشت به نمایهٔ «قضا و قدر»

مقایسهٔ دیدگاه رهبران دربارهٔ «قضا و قدر»

برجسته‌ترین پاراگراف‌های هر رهبر دربارهٔ این نمایه، هر کدام از یک متن.

تهیه‌شده با هوش مصنوعیتقدیر الهی و نسبت آن با اختیار و کار انسان.

امام خمینی

تقدیر الهی در رفتن به فرانسه و پخش جهانی مسائل

… اقامت طولانی بکنیم. لکن خداوند تقدیر کرده بود که باید راه، چیز دیگر باشد. و ما نمی‌دانستیم که این تقدیر به کجا منتهی می‌شود. از آنجا برگشتیم به بصره؛ و از آنجا هم به بغداد ما را بردند. و من ملاحظه کردم که ما اگر هر جا برویم از این دوَل اسلامی همین مطلب است. به همین جهت تصمیم گرفتیم- بدون هیچ فکر سابق- که ما می‌رویم به فرانسه. در عین حالی که مایل نبودم از دوَل اسلامی خارج بشوم لکن خداوند تقدیر کرده بود که مسائل در آنجا به طور وسیع در همه جای دنیا پخش بشود؛ و خبرنگارها از اطراف عالَم هجوم کردند که گاهی روزی چندین مصاحبه‌ها می‌شد؛ و خصوصاً از امریکا که مصاحبه‌هایی با آنها شد. و آنها از همان جا پخش کردند به سراسر امریکا و به بعض از بلاد دیگر. و ما هم مسائل ایران را در آنجا روشن کردیم، به طوری که بسیاری از ابهاماتی …

گوارا بودن پیشامدهای ناگوار برای انبیا چون از خداست

… لازم را می‌فرمودند، اما نه مثل ما کوردلان که با استقلال، نظر به اسباب داریم بلکه هر چیز را در این مقام که از مقامات معمولی آنان‌ است از او- جلّ و علا- می‌دانستند و استعانت به هر چیز را استعانت به مبدا خلقت می‌دیدند و یک فرقِ بین آنان و دیگران همین است. من و تو و امثال ما با نظر به خلق و استعانت از آنها، از حق تعالی غافل هستیم و آنان استعانت را از او می‌دانستند به حسب واقع، گرچه در صورت، استعانت به ابزار و اسباب است، و پیشامدها را از او می‌دانستند گرچه در ظاهر نزد ماها غیر از آن است. و از این جهت پیشامدها، هر چند ناگوار به نظر ما باشد، در ذائقه جان آنان گوارا است.

مقدر بودن محرومیت از دیدار عزیزان و تحمل مصیبت برادر

… در این آخر عمر موفق نشدم او را ببینم فکر می‌کنم. مرقوم شما واصل شد. از حال آن مرحوم نوشته بودید. فوری کاغذی نوشتم به وسیله احمد؛ ولی تقدیر آن بود که حتی کاغذ را نبیند. تقدیر آن است که من به ملاقات عزیزانم نایل نشوم. از امشب مجلس ختم در مسجد شیخ[3] منعقد است. مقدر بود که من به مجلس عزای برادرم بروم؛ زنده باشم و تحمل مصیبت کنم.

تسلیم در برابر تقدیر الهی

… خدای تبارک و تعالی به شما اجر خواهد داد و من ان شاء الله فردا مسیر خودم را تعیین می‌کنم؛ فردا من [تذکره‌ام را] می‌دهم اگر موافقت کنند؛ اگر هم موافقت نکردند که ما هستیم ... خداوند پشت و پناه همه شما باشد. البته بر من مشکل است که شما آقایان ... [گریه حضار]. تقدیری که شده است، پیش آمده است و ما تسلیم هستیم در مقابل تقدیر خدا ....

تحقق آنچه در تقدیر الهی گذشته و عین صلاح بودن آن

به عرض عالی می‌رساند، مرقوم محترم که حاکی از سلامت و حاوی تفقد از این جانب بود، موجب تشکر گردید. سلامت و سعادت حضرت عالی را از خداوند تعالی خواستار است. حالت این جانب و مصطفی بحمد الله تعالی خوب است و هیچ نقاهتی نداریم. و آنچه در قلم تقدیر الهی گذشته است خواهد شد، و عین صلاح است. از جنابعالی استدعای دعای خیر برای حسن خاتمه دارد. خدمت آقای آقا حسن[1] سلام می‌رساند. و السلام علیکم و رحمه الله.
همهٔ شاهدهای امام خمینی

امام شهید سید علی خامنه‌ای

تفاوت قدر الهی با قضای قطعی در تأخیر حکومت ائمه

… دیگر از زراره دارد، میگوید: «و الله لا اری علی هذه الاعواد الّا جعفراً»؛[10] «اعواد» یعنی منبر، یعنی ستونهای منبر؛ میگوید روی این ستونهای منبر، من غیر از جعفر را نمیبینم. یعنی یقین داشته که حضرت می‌آیند روی منبر خلافت می‌نشینند؛ یعنی این [انتظار] وجود داشته. بعد خب «یَمحُوا اللَهُ ما یَشاءُ وَ یُثبِتُ‌ وَ عِندَهُ اُمُّ الکِتاب‌»؛[11] قدر الهی این است، قضای الهی این نیست. قضای الهی، آن که قَدَرِ تثبیت‌شده است، آن به‌اصطلاح قرار قطعی‌شده، آن [امر] نبوده؛ به خاطر عوامل خاص و علل و عوامل این‌جوری. پس ائمّه دنبال این قضیّه بودند؛ این خیلی قضیّه‌ی مهمی است.

تقدیر به معنای قوانین عالم و رابطهٔ علت‌ها و معلول‌ها

قدر یا تقدیر به معنای اندازه‌گیری و تعیین اندازه است؛ یعنی قوانین عالم را مشخص کردن، و علتها و معلولها و رابطه‌ی آنها را فهمیدن. کسی که زهری را مینوشد، تقدیر او مردن است. تأثیر زهر روی جهاز هاضمه و گردش خون و عوامل حیاتی انسان این است که او را از بین ببرد و بکُشد. کسی که از بالای بلندی خودش را زمین می‌اندازد، تقدیر او له شدن و خُرد شدن است. کسی که از این‌جا بلند میشود و تصمیم میگیرد به …

تقدیر الهی: اندازه‌گیری برحسب علل و اسباب و تأخیر آن با فراهم نشدن اسباب

… خلافت منصور می‌شود سال 140 تقریباً. واقعاً هم اگر چنانچه به همان روند پیش می‌رفت و ماجرای فتنۀ بنی‌عباس پیش نمی‌آمد، امام صادق سال 140 می‌توانست حکومت اسلامی تشکیل بدهد. فی‌علم‌الله مقدر بوده که این کار بشود، منتها تقدیر الهی فرقش با قضای الهی همین است. تقدیر یعنی آنکه برحسب علل و اسباب مادی و طبیعی و معمولی اندازه‌گیری می‌شود و قرارداد می‌شود؛ اگر آن اسباب معیّن شد، انجام می‌شود؛ اگر به‌خاطر دلیلی آن اسباب معیّن نشد، آن کار عقب می‌افتد. این تقدیر الهی است؛ «اَفِرُّ مِن قَضاءِ اللهِ اِلَ قَدَرِ اللهِ»‌ (67/8/8).[21]

تقدیر مسلم سرآمد مرگ و حوادث زندگی انسان

و هر سرآمدى یک تقدیر مسلّمى دارد؛ این‌جور نیست که آدم خیال کند همه چیز بی‌حساب و کتاب است؛ نه، معلوم است که شما کِى باید از دنیا بروى، کى باید فلان حادثه برایت پیش بیاید؛ همه‌ی این سرآمدها کتاب دارد، یعنى نوشته و تقدیرشده است.

خشم از خیر برگزیدهٔ خدا به سبب ناآگاهی انسان از خیر خود

راوی میگوید: عرض کردم مگر کسی خدا را متّهم میکند؟ فرمود: [بله]، کسی که در یک مسئله‌ای از خدای متعال طلب خیر میکند -در اینجا معلوم نیست که مراد از استخاره، این استخاره‌ای که ما با تسبیح و قرآن میکنیم باشد؛ استخاره یعنی طلب خیر کردن؛ همچنانی که در صحیفه‌ی شریفه‌ی سجّادیّه هم عنوان دعایی است، فی الاستخارة مِن الله،[3] در [مورد] استخاره و طلب خیر کردن- تضرّع میکند، دعا میکند که آنچه خیر من است در این امر اتّفاق بیفتد، بعد، اختیار پروردگار، آن چیزی است که او آن را کراهت دارد، آن را نمی‌پسندد، آنچه در پاسخ دعای او واقع میشود، آن چیزی نیست که او پیش‌داوری کرده، و قبلاً آن را در دل خود خواسته و آن را ترجیح داده است، [پس] خشمگین میشود؛ این، [آن] کسی است که خدای متعال را متّهم میکند. خدای متعال عالِم است به همه‌ی جهات و همه‌ی مصالح و مفاسد، و دعای این شخص هم مستجاب شده است لکن چون او عالم نیست، چون نمیداند و خیر خود را تشخیص نمیدهد، خدای متعال را متّهم میکند که خیر مرا به من نداد. این یکی.
همهٔ شاهدهای امام شهید سید علی خامنه‌ای