… شدید رادیویی و روزنامهای در اطراف دنیا دست زد. هر جا قوّه قضاییّه در اجرای احکام اسلامی و قوانین پافشاری کرد، دشمن همان جا جنجال خودش را شروع کرد. نقاط قوّت قوّه قضاییّه، همان چیزهایی است که دشمن روی آن تکیه و از آن انتقاد میکند و به آن ایراد میگیرد. بنابراین لازم است حقیقتاً از قضات شجاع و فعّالان قوّه قضاییّه در بخشهای مختلف، تشکّر کنیم.
بیاثر شدن هوچیگری با نترسیدن قاضی از تهدید
… دستگاه قضایی وجود دارد که شجاعانه و بینظر و بیغرض، میدانداری میکند و حق را به حقدار میرساند. اگر توانستید این احساس را در جامعه ایجاد کنید، شما موفّقید. اگر این حالت اطمینان در جامعه بهوجود آمد، هیچکدام از این جوسازیها و دشمنگفتهها هم به جایی نخواهد رسید؛ چون مردم در عمل، حضور و آمادگی قوّه قضاییّه را مشاهده میکنند و رسیدگی و شجاعت و نترسیدن قاضی از تهدید و هوچیگریها را میبینند. هوچیگری، از تهدید هم سنگینتر است؛ چون هوچیگری، حمله بالفعل است و علیه آبروی قاضی است. اگر مردم دیدند که قاضی بدون اعتنای به این حرفها کار خود را میکند، آن وقت هوچیگریها و لجنپراکنیها هم اثر نخواهد کرد. اگر نتوانستید این غرض اصلی را تأمین کنید، همه آن اشکالات وارد خواهد شد. برای ارزیابی قوّه قضاییّه، باید این معیار را بهکار بگیرید؛ ببینید چهقدر این حالت اعتماد در مردم بهوجود آمده است؛ هر مقدار بهوجود آمده است، همان مقدار شما موفّقید. اگر نود درصد، اگر …
انجام کار برای خدا با صداقت و پاکدامنی و بیاعتنایی به اهانتها
… خودشان باشند، اما خدای نکرده قوّه قضاییّه معطّل باشد و کارآمد نباشد، کارها بتدریج به سمت خرابی خواهد رفت. اگر بقیه دستگاهها خیلی کارآمد نباشند، اما قوّه قضاییّه کارآمد باشد، این کارآمدی بر روی همه دستگاهها اثر خواهد گذاشت و آنها را بتدریج اصلاح خواهد کرد. وقتی فهمیدید جایگاه شما و تأثیر نیک عمل کردن و پشتکار و صداقت و امانت و پاکدامنی و دقّت و هوشمندی شما در فهم قضایا این قدر مهم است، کار را برای خدا و برای آن برکاتی که خدای متعال در کار شما قرار داده است، با همین استحکام انجام دهید. گوشتان به این نباشد که حالا فلانی اعتراض کرد، فلانی حرفی زد، فلانی اهانتی کرد. البته نباید بکنند. این که بعضاً دیده میشود، دستجات سیاسی یا مطبوعات یا غیره، در مقابل حفظ احترام این قوّهای که مردم باید به آن اعتماد داشته باشند، احساس مسؤولیتی نمیکنند، بد و خلاف مصلحت است. یکی از راههای بیاعتماد کردن مردم، همین شایعهپراکنیها و حرفهایی …
قدردانی از قضات شریف و پاکدامن و بصیر
اکنون اینجانب با تشکّر از زحمات و خدمات پنجسالهی جنابعالی و همکاران محترمتان و نیز از یکایک قضات شریف و پاکدامن و بصیری که در این دوره، توش و توان معنوی عظیمی را برای حُسن جریان امر قضاء در کشور به کار بردهاند، شما را برای یک دورهی دیگر به ریاست قوّهی قضائیّه منصوب و این مسئولیّت خطیر و حسّاس و افتخارآمیز را به جنابعالی تفویض میکنم.
وجود قضات مؤمن و عادل و شجاع با وجود مدیریت فاسد طاغوت
… و در کشوری که در رأس جامعه رضاخان است، مگر عدالت معنا و مفهوم دارد؟ آن دستگاه قضایشان بود؛ آن دستگاه سیاستشان بود؛ آن دستگاه اطلاعات و تأمیناتشان بود! معنی نداشت که قضا در آن وقت عادلانه باشد! همان برنامهها و همان روشها، تا آخر دوران پهلوی، در این کشور بود. اما با وجود آن مدیریت خبیث و فاسد، قضات مؤمن، عادل و شجاعی وجود داشتند که بعضی به رحمت خدا رفتند، بعضی شاید بازنشسته شدند، بعضی هم هنوز بحمداللَّه در دستگاه قضا حضور دارند و عدهای هم بعد از انقلاب به این دستگاه پیوستند.
مضاعف بودن تخلف قاضی چون خود میلغزد و دیگران را میلغزاند
… و تشنه و عاشق عدالت در رأس این دستگاه قرار دارد. ما چیزی کم نداریم. امروز آن روزی است که دستگاه قضاوت جمهوری اسلامی باید یک دستگاه عدالت به معنای واقعی و حقیقی کلمه باشد. نباید بگذاریم درنگی به وجود آید. در داخل این دستگاه، تخلف را باید بسیار بزرگ بشماریم. تخلف در درون دستگاه قضایی، به اعتقاد بنده، تخلف مضاعف است. «کمثل السفینة تغرق و یغرق اهلها.» خود قاضی اگر خدای ناکرده آن چنان باشد، خواهد لغزید و دیگران را خواهد لغزاند. این فرق میکند با کسی که خودش تنها میلغزد. اینها با هم متفاوتند. از جمله مواردی که در دستگاه قضایی مورد توجه قرار گیرد، این است که باید مفاهیم اسلامی را به شکل شایستهای زنده کنیم. امروز دروغگوها در دنیا پرچمهای حقوق بشر بلند کردهاند و دغلکاران عالم زیر این پرچمها و شعارها پنهان شدهاند. حقوق بشر در …
جایگاه علمی و اخلاقی و تقوایی جامعهٔ قضات
آقایان محترم! خیلى خوش آمدید. و بنده خوشوقتم از اینکه این توفیق را پیدا کردم که با مجموعهاى از قضات محترم کشور و مسئولین محترم دستگاه قضائى این ملاقات دستهجمعى را داشته باشم. همیشه جامعهى قضات در یک کشور، جزو مجموعههاى وزین و عالیقدر و برخوردار از وزانتهاى علمى و اخلاقى و تقوایى هستند؛ شاید در اغلب جوامع یا همهى جوامع عالم، دستگاه قضا و عناصر دستگاه قضا این خصوصیّت را دارند؛ در کشور ما هم که قضا یک مرتبهى الهى است و شغل پیغمبران است ــ که به افراد صالح و شایسته در میان جامعه میرسد ــ طبعاً این خصوصیّت بیشتر وجود دارد. امیدواریم که خداوند به شما آقایان محترم و به مسئولین محترم این قوّهى حسّاس و مهم، بیش از پیش توفیق بدهد و شما …
وجود قضات پاکدامن و شجاع در دادگستری پیش از انقلاب
البتّه امروز حقیقتاً دستگاه قضائى با قضای گذشتهى این کشور قابل مقایسه نیست. در گذشته البتّه قضات شریف و خوب زیاد بودند ــ بنده خودم مىشناختم و مىشناسم قضاتى را که پاکدامن، سالم، بىعیب، شجاع، تأثیرناپذیر از خیلى از مقامات آن زمان بودند در گذشته ــ اینجور نبود که ما تصوّر کنیم که دادگسترىِ گذشته، یکسره آدمهاى ناباب بودند؛ نخیر، آنجا قضات خوبى، قضات در دل سوگندخوردهاى وجود داشتند؛ بنده دیده بودم کسانى را که واقعاً در مقابل زور و فشار دستگاه فرعونىِ آن زمان مىایستادند، امّا سیستم و تشکیلات قضا و رهبرى قضا به نحوى بود که وجود اینجور افراد مفید، در کلّ قضاوت کشور اثر نامحسوسى داشت ــ اگر اثرى داشت، آن اثر نامحسوس بود ــ شاید هم هیچ اثر …
عادل بودن قاضی مانع انحراف همهٔ مسئولان از عدالت
… تکیهاى که بر روى عدل شده -که قیام همهی امور به قیام عدل است- بر روى هیچچیز دیگر نشده. البتّه عدل فقط بهوسیلهی قوّهی قضائیّه اجرا نمیشود؛ بلکه همهی دستاندرکاران حکومت اسلامى به سهم خودشان در اقامهی عدل موظّف هستند، منتها ضامن آن، قوّهی قضائیّه است. اگر شما که قوّهی قضائیّه هستید عادل باشید و عدالت را هدف اصلى و غیر قابل اغماض در هر شرایطى بدانید، از شخص من تا آحاد مردم و مابین ما -همهی مسئولین حکومتى- امکان ندارد که بتوانند از عدالت منحرف بشوند؛ زیرا که دست قوىّ قاضى -که دنبال عدل است و بصیر است، هم به موارد اجراى عدالت یعنى به مفهوم عدالت و آنچنان که باید عدالت را اجرا کند، هم به موارد تخلّف آن یعنى خارجیّات[3] و موضوعات خارجى- میآید سراغ آن متخلّف و گریبان او را میگیرد و نمیگذارد که از عدل تخلّف بشود. پس سلامت همهی عالَم به سلامت شما و دستگاه شما وابسته است. اگر این سالم شد، همهی دستگاهها -بخواهند یا نخواهند- به سمت سلامت سوق داده خواهند شد ولو قسراً و جبراً.[4] اگر خداى نکرده این سالم نبود، اگر همهی دستگاهها هم سالم بنا بشوند، یقیناً به طرف عدم …
پیشنهاد مجازات قاضی متخلف در محل تخلف و ابقای او برای تقویت قوه
… کردیم همان پیش خواهد آمد که در برهههایى از زمان شاهد آن بودیم.من یادم میآید چند سال قبل از این -اوایل ریاست جمهورى من بود، شاید سال اوّل دوّم بود- جمع آقایان شوراى عالى قضائى تشریف آوردند پیش من.[8] صحبت یک قاضیاى شد در یک شهرى که یک تخلّفى کرده بود. من گفتم من سلیقهام این است، من سلیقهی خودم را میگویم ببینید [آیا] شماها این را قبول دارید یا نه، این قاضى را در همان شهرى که این تخلّف را کرده محاکمه کنید، اگر شلّاق است، اگر زندان است، هرچه هست، همان جا حکم را بر او اجرا کنید، بعد هم در همان شهر دوباره بگذاریمش قاضى. گفتند این تضعیف میشود؛ من گفتم به نظر من تقویت میشود. یعنى آن دادستانى و آن حاکمشرعى که بهخاطر تخلّف آنجا کتک را میخورد، بعد که پشت مسند قضا نشست، خواهد گفت ببینید، این است مسئلهی قوّهی قضائیّه که حتّى من که فاسد شدم، با من این کار را کردند. آن کسى که آنجور از او انتقام الهى گرفته میشود -این انتقام الهى …
وجود قضات فاضل، روشنبین، شجاع و درستکردار
همان طور که اشاره کردند، مجموعهی مسئولان ارشد قوهی قضائیه، مجموعهی پاک، سالم، خوشسابقه، وارد و صمیمیاند؛ این چیزی است که انسان را امیدوار میکند. در سطح قوه هم بحمداللَّه قضات فاضل، روشنبین، شجاع و درست کردار کم نیستند؛ اینها همه حقایقی است که وجود دارد. به مرور زمان نقاط کور شناخته شده است، کارهای لازم دانسته شده است، برنامهریزیهای خوبی انجام گرفته است یا نیاز به آنها احساس شده است؛ اینها همه امیدبخش است. لیکن زمینهی وجود امید و خوشبینی باید منجر بشود به یک تحرک وسیع و …
حفظ عزت و حرمت قضات از لوازم تحقق عدالت
برای دستگاه قضائی مهمتر از همهچیز، اجرای عدالت و قانون است و نظام قضائی اسلام کارآمدترین وسیلهی تحقّق این هدف متعالی است. تقویت دانش قضائی و گزینش اشخاص صالح در مجموعههای قضائی و اداری، و برنامهریزی دقیق همراه با نظارت مستمر بر اجزای این دستگاه بزرگ، و نیز حفظ عزّت و حرمت قضات، لوازم اصلی برای تحقّق آن مقصود به حساب میآیند.
نداشتن هیبتی جز هیبت قضاوت و برخورد برادرانه با مسلمانان
… موازین قضائى مبتنى بر ارزشهاى اسلامى را درک کنند و بفهمند. اصلاً فرهنگ غربى اجازه نمیدهد که کسى ارزش معیارهاى قضائى را آنچنان که در اسلام هست، درک کند و بفهمد؛ ارزش بیّنه[5] را، ارزش قسم را، ارزش حد را، ارزش تعزیر را، ارزش قضاى با خلق و خوى اسلامى را. در اسلام، قاضى جز هیبت قضاوت، هیبت دیگرى ندارد؛ مسلمانى است مثل بقیّهی مسلمانها، روى خاک مینشیند، با آنها برادرانه برخورد میکند. دنیا براى قاضى و براى محکمه و براى کار قضائى، ترتیب و آداب دیگرى دارند. ما در مقابل دنیا منفعل نمیشویم، منفعل نیستیم. ما به معیارهاى قضائى متقنى که در اسلام وجود دارد افتخار میکنیم، بر اساس همان معیارها هم حرکت میکنیم؛ معتقدیم همان قضاى اسلامى است که میتواند …