رفتن به محتوای اصلی

قراردادهای خارجی

نام‌های دیگر: قراردادهای استعماری، قراردادهای دوران مشروطه، قراردادهای زیان‌بار، قراردادهای غیرقانونی

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

قراردادهای دولت‌ها با بیگانگان، شرایط اعتبار و زیان‌های آنها برای کشور.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:سخنرانی در جمع ایرانیان مقیم خارج درباره دخالت همه جانبه امریکا در ایران‌— ۱۳۵۷/۰۷/۲۹

سیر زمانی

از ۱۳۵۷ تا ۱۳۵۸
۱۳۵۷۱۳۵۸

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۲۰ پاراگراف)

غیرقانونی بودن همهٔ قراردادهای پنجاه سال به‌دلیل غیرملی بودن مجلس و دولت

ما اگر یک قدری هم جدیت کنیم، تمام قراردادهایی که در این پنجاه سال شده است، تمام این قراردادها بر خلاف قانون بوده؛ یعنی از مجلس که گذشته مجلسِ ملی نبوده گذشته؛ دولت که پیشنهاد کرده دولتی نبوده است که متکی بر ملت باشد. همه‌اش سرنیزه بوده؛ یعنی ما پنجاه سال با سرنیزه زندگی کردیم؛ و دو- سه سال است که با سرنیزه و سرنیزه و خون زندگی کردیم؛ با خون، ما زندگی کردیم. بچه‌های ما را همه را یا در حبسها یا در- عرض می‌کنم که- تبعیدها، یا کشتند یا زجر کردند یا [سوزاندند]. آقا در زندانهای …

احترام به قراردادهای به نفع ملت و لغو قراردادهای زیان‌بار

- این امور راجع به دولت آینده است. البته قراردادهایی که به نفع ملت باشد محترم [است‌] و آنچه به ضرر ملت باشد ملغی خواهد شد. فکر نکنید که چون من در فرانسه هستم‌ قدمی به نفع فرانسه که به ضرر ملت خودمان باشد بردارم. فرانسه هم مثل سایر کشورهاست. من به مبارزه خود در هر کجا که باشد ادامه می‌دهم؛ فرانسه و جای دیگر ندارد. البته فعلًا از فرانسه- شخصاً- متشکرم.

تجدیدنظر در قراردادهای رژیمی که متکی به آرای ملت نبود

- جمهوری اسلامی در کلیه قراردادها از اساس تجدید نظر می‌کند؛ زیرا قراردادهای گذشته با حکومتی بوده است که متکی به آرای ملت نبوده و در این قراردادها خود را موظف به حفظ منافع و مصالح ملت ایران نمی‌دیده است. همین شاه بود که تا دیروز همیشه از سیاست مستقل ملی دَم می‌زد و می‌گفت ما از آن چنان قدرتی برخورداریم که هیچ دولت خارجی نمی‌تواند کمترین دخالتی در ایران بکند! و حالا امروز مدعی است که روسها در ایران نفوذ کرده‌اند؛ و حتی نوکران او احمقانه ادعا می‌کنند که صدها …

بازبینی قراردادهای پنهان رژیم شاه و لغو موارد مخالف منافع ملت

- اولًا ما از مضمون و مواد مندرج در این قراردادها اطلاعی نداریم. یعنی رژیم شاه هرگز ملت را از مفاد این قراردادها مطلع نکرده و از مردم ایران مخفی نگاه داشته است؛ و لیکن حکومت آینده آنها را مجدداً مورد بررسی قرار می‌دهد و از آنها آنچه را با منافع و مصالح ملت ما موافق نباشد لغو می‌کند. ولی ما در نوسازی کشور از همه امکاناتی که دولتهای خارجی مایل باشند در اختیار ما بگذارند، با حفظ آزادی و استقلال کشور بر اساس احترام متقابل، از آن امکانات استفاده می‌کنیم و قراردادهایی منعقد می‌نماییم.

بی‌ارزشی قراردادهای خلاف مصلحت ملت و تصحیح قراردادهای منصفانه و مفید

- این قراردادها بر خلاف مصالح مملکت ما بوده است. یکی از جنایاتی که شاه به ما کرده، این است که این طور قراردادهایی که بر خلاف مصلحت ملت ما و مملکت ما بوده، کرده است. و ما برای کلیه قراردادهایی که بر خلاف مصلحت ملت ما باشد، ارزشی قائل نیستیم. بله، اگر قراردادهایی باشد که انصاف در آن رعایت شده باشد و برای ما فایده هم‌ داشته باشد، آن قراردادها را تصحیح می‌کنیم.

زیان‌بار بودن دادن نفت در برابر اسلحهٔ بی‌فایده و ملاک قرارداد مفید

- این مسئله‌ای نیست که من حالا بتوانم بگویم که چه قراردادهایی مفید است. آنچه که می‌دانیم این است که آن قراردادهایی که کرده‌اند و نفت ما را گرفته و در ازای آن اسلحه‌هایی که به هیچ وجه به درد ما نمی‌خورد داده‌اند، این قراردادهای مضری برای مملکت ماست. قراردادهای مفید این است که قراردادی بکنند که چیزهای مفید برای ایران را بدهند، چیزهایی که برای زراعت و صنعت ایران مفید است بدهند. اما چیزهایی که اصلًا برای ایران فایده‌ای ندارد، قراردادهای غیر مفید هستند.

بطلان همهٔ قراردادهای دوران پهلوی به سبب غیرقانونی بودن مجلس و شاه

تمام قراردادهایی که تا حالا بسته شده است در ایران- اگر از صدر مشروطه نگوییم، در زمان این دو تا سلطان، که عبارت از رضا شاه و محمد رضا شاه باشد- تمام قراردادها بر خلاف قانون است و قراردادها همه باطل است، برای اینکه مجلسْ مجلس قانونی نیست تا تصویب کند؛ سلطان سلطان قانونی نیست تا مثلًا عرضه بدارد به مجلس، تا نخست وزیر تعیین کند، تا امر به فتحِ مجلس بکند. اینها همه‌روی قوانین، باید روی قواعد باشد. اینها هیچ کدام روی قواعد نبوده، روی قوانین نبوده. همه این قراردادهایی که کردند، قرارداد اسلحه کردند، باطل بوده این قرارداد. بیایند پول ما را بدهند و آهنهایشان را ببرند. نفت ما را بردید پولش را بدهید؛ آهنهایتان را هم ببرید مال خودتان.

باطل بودن همهٔ قراردادهای دوران مشروطه به حکم قانون اساسی

… سلطنت می‌کند- به حَسَب قانون اساسی- ایشان یاغی است. ایشان باید محاکمه بشود که چرا آمدی؟ چرا ادعای سلطنت تو داری می‌کنی؟ چرا، چرا تاجگذاری کردی؟ چرا مردم را چه کردی؟ چرا مالیات گرفتی؟ چرا حقوق سلطنت گرفتی؟ همه‌اش چرا، همه‌اش چرا. ایشان هم جواب ندارد بدهد. و مهم این است که کلیه قراردادهایی که از زمان مشروطه تا حالا شده کلیه قراردادها باطل است- به حَسَب قانون اساسی. برای اینکه قانون اساسی می‌گوید که باید مجلس باشد به آرای مردم، و سلطان وقت که قسم خورده است برای مردم و وفاداری و کذا و کذا، این هم امر بکند به اینکه انتخابات آزاد چه بشود و انتخابات درست بشود و بعد از انتخاباتْ آنها رای به- مثلًا- هر چه دادند، با قواعد دیگری که هست از قانون اساسی و متمم قانون اساسی، آن وقت قانونیت پیدا می‌کند. این قراردادهایی که در زمان مشروطیت، چه زمان مظفر الدین شاه و چه زمان احمد شاه و چه زمان این دوتای دیگر، تمام این قراردادها که شده است، نه سلطانش سلطان قانونی بوده- به حَسَب قانون اساسی- نه مجلسْ مجلس قانونی بوده. اما سلطانْ قانونی نبوده است که عرض کردم که مردم رای هیچ وقت ندادند بر سلطنت ایشان. ایشان باید خودش هم قبول داشته باشد. منتها اینها می‌گویند که اصلًا ملت زاییده که شده است، هر بچه‌ای که آمده است، او سلطنت را میل دارد! دوست‌ دارد! الآن هم که مردم دارند فریاد …

باطل بودن همهٔ قراردادهای دوران مشروطه و پهلوی حتی قراردادهای مفید

تمام قراردادهایی که در زمان مشروطه شده است و این قراردادهایی که در زمان رضا خان شده، این قراردادهایی که در زمان محمد رضا خان شده است، تمام این قراردادها بر خلاف قانون اساسی است، به خلاف میل این ملت است. این ملت مخالف با همه اینهاست. یکی از آن هم قانونی نیست. بنا بر این تمام این قراردادها- با هر که قرارداد کرده باشند- خیر، فرض کنید یک قرارداد مفیدی برای ملت هم باشد، قانونی نیست. بله، اگر چنانچه یک حکومت ملی اسلامی تشکیل شد و این قراردادها را مطالعه کردند و دیدند یک قراردادی مفید به حال ملت است- اگر توی آن باشد، نمی‌دانم هست یا نه- اگر دیدند یک قراردادی مفید به حال ملت است، خوب آنها هم امضا می‌کنند، آنها هم قبول می‌کنند؛ یعنی قبول …

اعلام لغو همهٔ قراردادهای دولت‌های حامی شاه حتی قراردادهای سودمند

حالا ما اعلام می‌کنیم که اگر چنانچه این دوَل به اصرار خودشان باقی باشند در پشتیبانی کردن از محمد رضا خان، دولتی اگر تشکیل شد، ملت ایران امر می‌کند به اینکه تمام این قراردادهایی که کردید و لو به نفع ما هم باشد نمی‌خواهیم. اگر امریکا زیاد اصرار در این باب بکند، دیگر با او قراردادی بسته نخواهد شد. از حالا باید مقام خودش را، موضع خودش را احراز کند؛ درست کند. هر کدام از این چیزها، رئیس جمهورها و این دولتها، از حالا باید حسابشان را درست کنند با مملکت ایران. و میزان این است که‌ …

بطلان قراردادهای نفت و خرید اسلحهٔ دولت غیرقانونی

… رای بدهد؛ پس اساس مجلس است؛ مجلس هم به حسب قانون اساسی با ملت است؛ اگر یک مجلسی را ملت تعیینش نکرد، مجلس نیست؛ اگر مجلس نشد، دیگر وزیری را که آنها تعیین کنند، نخست‌وزیری را که آنها تعیین کنند، نخست وزیر نیست. اگر وزرا، وزرای قانونی نشدند، دولت قانونی نیست؛ اگر دولت قانونی نشد، تمام قراردادهایی که با ممالک دیگر بسته‌اند، هر قراردادی می‌خواهد [باشد]: قرارداد نفت بسته‌اند، باطل است؛ قرارداد ... خرید اسلحه بسته‌اند، باطل است. همه آنها خلاف قانون اساسی است برای اینکه اصلش خلاف قانون است.

قراردادهای زیان‌بار و قرار گرفتن ملت زیر سلطهٔ بیگانه

… اینجا دیگر خیلی [منافع‌] نداشت، امریکا جلو بود. مخازن را دادند به خارج و امریکا چیزی که به ملت ما داد پایگاههایی بود که برای خودش درست کرد. یعنی هم پول، هم نفت را گرفت. هم پولش را به صورت پایگاه درست کردن برای خودش داد. یک چنین ابتلایی برای ملت ما پیدا شد. از آن طرف قراردادهای سنگین که هیچ به نفع ملت نبود و ملت را تحت سیطره آنها قرار دادند. همین چیزها بود. این ملت به تنگ آمده است. مردم به تنگ آمدند. یک چنین حیاتی که یا باید تو حبس صرف بشود یا باید در تبعیدات از دستشان، حیاتشان برود. یا اگر بیرون هم هستند بیرونی نبود. همه آن حبس بود. مامورین همیشه مراقب بودند که یکی یک کلمه صحبت نکند. اگر مثل …

گرفتاری دولت به قراردادهای زیان‌بار حاصل بی‌ایمانی

همه اینهایی که این بساط را، این فضاحتها را، در ایران درست کردند و این گرفتاریها را برای ملت ما درست کردند برای این بود که ایمان در کار نبود. اگر ایمان در کار بود ممکن نبود که یک آدم یک قراردادهایی درست کند که حالا دولت ما گرفتارش هستند که ما هر طرف قضیه را بگیریم ضرر دارد! قراردادها جوری درست شده است که هر طرف قضیه را می‌گویند می‌گیریم ضرر برایمان دارد! ماندند چه بکنند. اگر اینها ایمان داشتند، همه چیز یک مملکت را به باد نمی‌دادند؛ برای اینکه چند تا قصر در خارج داشته باشند؛ چند تا بانک را در خارج پر بکنند. ایمان نبوده است که این کارها را کردند.

قراردادهای زیان‌بار پهلوی با قدرت‌ها و گرفتاری دولت در برابر آنها

… در قاجار بود یک قدری، اما کم بوده است. قبل از اینها، خیانت به این معنا نبوده است، اینها خیانتهایی کردند که به این زودی تاریخ نمی‌تواند کشف کند، و شاید بعضی از آنها تا آخر هم کشف نشود. آن قدری که کشف شده مورد تعجب اشخاص است که الآن مطالعه می‌کنند درباره آنها. وزارتخانه‌ها فرصت پیدا کرده‌اند و مطالعه می‌کنند راجع به قراردادهایی که اینها با ممالک کرده‌اند، که چطور قراردادهای فاسدی بوده که اینها کردند و الآن یکی از گرفتاریهای بزرگ دولت ما این است که با این قراردادها چه باید کرد. می‌گویند هر طرفش را می‌گیریم اشکال دارد، جوری درست کرده‌اند که در آنها علی‌ ایّ حال ضرر است.

بررسی قراردادها پس از استقرار حکومت اسلامی و پذیرش موارد موافق مصالح کشور

امام: بعد از استقرار حکومت اسلامی، قراردادها مورد بررسی قرار خواهند گرفت. آنچه که مورد قبول باشد و به مصالح ما باشد قبول می‌کنیم. خارجیها و اقلیتها، همه محترمند. اقلیتهای مذهبی در اسلام احترام دارند، آزادی دارند. بدانید آنها بهتر به زندگی خود ادامه خواهند داد. نماینده یهودیان آمد اینجا، و من به آنها اطمینان دادم که با آنها به احترام رفتار خواهد شد.

بی‌اعتباری قراردادهای پس از تاسوعا و عاشورا و بررسی قراردادهای پیشین بر پایهٔ مصالح ملت

- رفراندم تاسوعا و عاشورا برای چندمین بار ثابت کرد که شاه از سلطنت مخلوع است. و از آن روز به بعد اگر دولتی از شاه حمایت کند، تا رئیس آن دولت سرکار است نفت را قطع و تمام قراردادهایی که بعد از این دو روز تا رفتن شاه امضا شده است بی‌اعتبار می‌دانیم. ولی قراردادهایی که قبل از این دو روز با رژیم منعقد شده‌اند آنها را بررسی می‌کنیم، آنچه را مضر به حال ملت و مصالح مملکت ندانیم می‌پذیریم و گر نه رد می‌کنیم.

بی‌اعتباری قراردادهای زیان‌بار برای ملت

- تمام خرابکاریهای محمد رضا شاه باید اصلاح شود. قراردادهایی که بر ضرر ملت است، پیش ملت اعتبار ندارد. برنامه سیاسی ما، ابتدا آزادی، دموکراسی حقیقی و استقلال به تمام معنی و قطع ایادی دولتهایی که تصرفاتی در داخل مملکت کرده‌اند.

عمل در همهٔ قراردادها بر اساس مصالح سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ملت

ب) روابط ما با تمام خارجیها بر اساس اصل احترام متقابل خواهد بود. در این رابطه، نه به ظلمی تسلیم می‌شویم و نه به کسی ظلم خواهیم کرد. و در زمینه تمام قراردادها، ما بر اساس مصالح سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ملت خودمان عمل خواهیم کرد.