رفتن به محتوای اصلی
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، تدوین، محتوا و اجرای آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:سخنرانی در جمع علما و طلاب و اهالی قم (شرایط اسفبار سیاسی- اجتماعی)— ۱۳۴۱/۰۹/۱۱

سیر زمانی

از ۱۳۴۱ تا ۱۳۶۷
۱۳۴۱۱۳۶۷

فقط سال ۱۳۵۸همهٔ سال‌ها

شاهدها (۱۴۸ پاراگراف)

بلامانع بودن ترمیم اصل دوازدهم و برخی اصول دیگر با رأی ملت

ترمیم این اصل[1] و بعضی اصول دیگر که در متمم قانون اساسی نوشته می‌شود و تصویب آن، در صلاحیت ملت است و به رفراندم گذاشته می‌شود، از نظر این جانب بلا مانع است.

دو بار رأی مردم به خبرگان و به خود قانون اساسی

یک ملتی که همه ایستادند رای به یک قانونی دادند، مخالفت می‌کنند، می‌گویند که این دموکراسی نیست. دموکراسی غیر از این است که مردم خودشان سرنوشت خودشان [را] دست بگیرند؟ کجای دنیا این قدر دموکراسی هست که برای قانون اساسی، دو دفعه مردم رای بدهند. کجای دنیا شما دارید که برای یک قانون دو دفعه رای بدهند. یک دفعه رای بدهند به اشخاص خبرگانی که بیایند این را ببینند و [بررسی‌] بکنند. یک دفعه دیگر هم، همه‌شان رای بدهند به خود آن قانون. باز هم آقایان می‌گویند این محلِ اشکال است. خوب ملت یک چیزی را که خواسته، شما اگر بگویید محل اشکال است، شما می‌خواهید تحمیل کنید. شما دیکتاتور هستی که می‌خواهی تحمیل کنی. قضیه هم این نیست که حالا اینها دلشان می‌خواهد یک مجلس کذایی باشد، و یک مثلًا رژیم‌ کذایی. …

رد مخالفت اقلیتی با قانون اساسی مصوب ملت

… یک ملتی پشتوانه حکومتی نباشد این حکومت نمی‌تواند درست بشود. این نمی‌تواند برقرار باشد. آنها می‌خواستند این مطلب را بگیرند از دست، از این جهت اصرار به این داشتند. حالا هم اصرار دارند، چنین از اول [دائما] اصرار، اصرار، حالا هم اصرار دارند. منتها به صورتی دیگر. «قانون اساسی یک قانون ملی نیست، این قانون اساسی اشکالات دارد»!! یک مطلبی که خود ملت، وکلا تعیین کرده و گذراندند و بعد هم خود ملت به آن رای دادند، یک اقلیتی که ما سرانشان را می‌شناسیم و سر و ته‌شان را اطلاع برایشان داریم؛ اینها مخالفت می‌کنند با چیزی که همه ملت می‌گویند. این جز این معنا نیست که می‌خواهند همان مسائل سابق عود کند و همان منافع سابق را ببرند. از اسلام ضربه دیدند، می‌خواهند نگذارند تحقق پیدا کند.

تکرار همین رأی ملت به قانون اساسی تا زمانی که زیر پرچم اسلام است

… دنیا هم سابقه نداشت. معلوم نیست که داشته باشد. اینجا هم شکست خوردند؛ شد نود درصد. دو جور رجوع به آراء. دو دفعه رجوع به آرای عمومی. و ملت دو دفعه رای داده است بر این قانون اساسی. حالا هم باز اشکال دارند. من نمی‌دانم اشکالشان این است که چرا ملت رای داده است؟ شما صد دفعه دیگر هم اگر این قانون اساسی را به این ملت مسلم عرضه بدارید، همان است که هست. همان است که رای می‌دهند. برای اینکه شما یا باید تبلیغ کنید که این ملت ما از اسلام رو برگرداند و بیاید طرف شما، آن وقت رای نمی‌دهند. اما تا اسلام است، تا مبانی اسلام است، تا زیر سایه قرآن هستیم ما، زیر بیرق اسلام هستیم همین است که هست. همین آش و همین کاسه. صد دفعه هم از سر گرفته بشود همین است. یا همین آقایان که خبرگان هستند، یا نظیر همینهایند. ملت هم رای به همین قانون اساسی و همین که موافق اسلام است. مخالفتی با اسلام ندارد، به همین رای دادند. صد دفعه دیگر هم به رای بگذارید همین است. حالا یک …

همه‌پرسی قانون اساسی و رأی آزاد نود درصد مردم به آن

… کنند. ملت رای دادند خبرگان را، با رای بسیار زیاد. دو میلیون در تهران برای بعضیشان رای داده شد. بیشتر یک قدری. و بعد از اینکه خبرگان آمدند و رای دادند و این قانون را تصویب کردند، باز اکتفا نکردیم گفتیم منتشر می‌کنیم این قانون را، مردم ببینند، قشرها ببینند. می‌گذاریم به رای مردم. به رای گذاشتند، و مردم نود درصد رای به این دادند. نه یک کسی به آنها گفت بیایید بزور رای بدهید؛ نه یک دیکتاتوری در کار بوده بطور آزاد مردم نود درصدشان، یا یک خورده بیشتر، به این قانون اساسی رای دادند. حالا چهار نفر آدم آمده می‌خواهند بر تمام شانزده میلیون جمعیت حکومت کنند! ما دیکتاتوری می‌کنیم یا شما؟ شما به دمکراسی خودتان عمل می‌کنید، به آن حرفی که دیگران تو دهنتان انداختند عمل می‌کنید، یا ما که دو دفعه برای مردم [رای‌] قرار می‌دهیم؟ همه دنیا یکدفعه است، …

تحمیلی نبودن قانون اساسی و رد اتهام مخالفت آن با دموکراسی

… معلوم می‌شود به دمکراسی اعتقاد ندارد. معلوم می‌شود دیکتاتور است. شما همه‌اش می‌گویید که «قانون اساسی! این قانون اساسی به دیکتاتوری می‌رسد». یک قانون اساسی که به وفق احکام اسلام، نمایندگان خود مردم، یک سرنیزه‌ای که طرف مردم نبوده است که اینها را تعیین کنید. یک دولتی که تحمیل بخواهد بکند که نبوده است. تحمیلی در کار نبوده. خود مردم با آزادی رفتند یک دسته‌ای را تعیین کردند. این مخالف با دمکراسی است که شما می‌گویید؟ بعد به این اکتفا نشد. بعضی از اینهایی که حالا اشکال می‌کنند، آن وقت می‌گفتند که لازم نیست که دیگر رفراندم بشود، همان مجلس خبرگان کافی است. بعد که مجلس خبرگان رایش را داده و رفراندم هم شد، حالا اشکال می‌کنند. این جز اینکه یک مرضی تو کار هست، چیزی نیست. و آن …

رأی مثبت بیش از شانزده میلیون نفر به قانون اساسی با وجود کارشکنی مفسدان

در همین برگزاری قانون اساسی جمهوری اسلامی با توجه به اینکه عده‌ای از مفسدین نگذاشتند مردم رای بدهند با این حال بیش از شانزده میلیون نفر به قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران رای مثبت دادند.

ملی و اسلامی بودن قانون اساسی مصوب ملت و رد سخن مخالفان

… است [از] کجاست. بیدار بشوند مردم! همه جا. شما که از بابلسر، و از شمال آمدید بیدار باشید که مبادا در آنجا یک وقت یک همچو غائله‌هایی حاصل بشود. مبادا مردم و جوانهای ما تحت تاثیر این اوراقی که این خواهر گفتند که در آنجا منتشر می‌شود تحت تاثیر آن واقع بشوند. مبادا خیال بکنند که قانون اساسی، یک قانونی است که ملی نیست. یک قانونی است که اسلامی نیست. این قانون را اشخاصی که ملی بودند و اسلامی بودند، آنها این قانون را تصویب کرده‌اند و ملت تصویب کرد. آنهایی که امروز می‌گویند این قانون نیست، اینها بر خلاف ملت دارند صحبت می‌کنند. اینها می‌خواهند این ملت به مقصد خودش نرسد. و الّا ملت این را تصویب کرده است. بیدار بشوید! توجه داشته باشید که امروز روز این نیست که به این صداهای فاسد که دائماً مشغول بوق زدن هستند گوش بدهید. امروز، روزی است که با مشتهای گره کرده در مقابل همه بایستید و در …

تلاش مدعیان دموکراسی برای نقض قانون اساسی با چماق

و عجیب این است که اشخاصی که مدعی این هستند که روی اساس آزادی، روی اساس دمکراسی عمل می‌کنند، و هیچ دمکراسی بالاتر از این عملی که ما انجام دادیم که دو مرتبه به آرای عمومی قرار داده شده است نیست، مع ذلک حالا متوسل به چماق شده‌اند. و با چماق می‌خواهند قانون اساسی را نقض کنند و قانون اساسی را تغییر بدهند.

مخالفت با قانون اساسی به منزلهٔ مخالفت با اسلام

… کردند این هم با دست عمال امریکا دارد انجام می‌گیرد. و مردم شریف آذربایجان بدانند که عمال امریکا هستند که الآن دست در کار هستند و وادار می‌کنند مردم را به این آشوبها و به اینکه یک وقت منجر به برادرکشی بشود. آشوبی هم که در قم انجام شد باز به دست همانها بود. و آنها بودند که می‌خواستند نگذارند قانون اساسی تصویب بشود. و حالا هم با قانون‌ اساسی مخالفند. مخالفت[1] با قانون اساسی مخالفت[2] با اسلام هست. و شما بیدار باشید.

صحت قانون اساسی تهیه‌شده زیر نظر علما و درمان دردها با آن

این قانون اساسی که تحت نظر علما و کارشناسان اسلام تهیه شد موجب نگرانی بعضی اشخاص هست و من هیچ نگران نیستم. قانون اساسی صحیح است. و اگر بعض طوایف خیال می‌کنند که آن چیزی که آنها می‌خواهند در قانون اساسی نیست، این یک اشتباه است. و این را باید بدانند که اسلام برای همه است. و قانون اساسی اسلام همه دردها را ان شاء الله دوا می‌کند. و ما امیدواریم که اگر فرض کنید که یک نقیصه‌ای در کار باشد، …

قلدری وابستگان رژیم پهلوی و آمریکا در برابر رأی قاطع ملت

یک وقت یک حرف داشتند که بگویند قانون اساسی فلان جایش اشکالی دارد، بیایید این اشکال را مثلًا رفع بکنید. یک وقت این است که افتادند به قلدری و یک دسته از اشخاص مغرض؛ از بستگان رژیم منحوس پهلوی، از بستگان امریکا افتادند توی مردم. یک دسته اشخاص ساده لوح هم تحت تاثیر واقع می‌شوند و خیال می‌کنند که اینها یک نظر صحیحی دارند. در صورتی که مساله این طور نیست. اینها نظر صحیح ندارند. و اینها از اول تا حالا قدم به قدم که مخالفت کردند، و حالا این قدم هم برداشته شد و دیدند همه ملت تقریباً موافق …

بزرگ‌ترین ثمرهٔ جمهوری اسلامی؛ رأی ندادن به آن هدر دادن خون شهیدان

در این موقع که بحمد الله تعالی قانون اساسی نوشته شد و به تصویب علمای اعلام و روشنفکران رسید، عناصر توطئه‌گر که با قدم و قلم می‌خواستند جمهوری اسلامی تصویب نشود و رای نیاورد، اینک می‌خواهند به ثمر نرسد. قانون اساسی یکی از ثمرات عظیم، بلکه بزرگتر [ین‌] ثمره جمهوری اسلامی است، و رای ندادن به آن به هدر دادن خون شهیدان ماست. مبادا تحت تاثیر دشمنان اسلام رفته و از رای دادن و حضور در حوزه‌های رای‌گیری خودداری کنید. اسلام، بزرگتر از آن است که به واسطه یک اشکال قابل رفع، از اساس آن صرف نظر نمایید. اگر اشکالی باشد ممکن است در متمم[1]- که در نظر گرفته‌اند- رفع شود. عزیزان کُرد و عرب و …

تهیه به دست نمایندگان ملت و تصویب اکثریت، و امید به تحقق آرمان‌های اسلامی با عمل به آن تا ظهور

آنچه که در این جزوه است «قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران» است که وسیله نمایندگان محترم ملت ایران- که اکثریت آنان از علمای اعلام و حجج اسلام و مطلعین بر احکام اسلام بودند- تهیه و به تصویب اکثریت ملت معظم رسید. و امید است ان شاء الله تعالی با عمل به آن، آرمانهای اسلامی برآورده شود؛ و تا ظهور حضرت بقیه الله- ارواحنا له الفداء- باقی و مورد عمل باشد.[1] و السلام علی عباد الله الصالحین.

نبود هیچ انحراف اسلامی در مصوبات خبرگان و درخواست تأیید آن

… اهل بلد خودش را می‌شناخت، و رای به او می‌داد. با آن اکثریت قاطع که پیدا کردند اینها، چرا دیگر مناقشه می‌کنند؟ چرا بعدش [دائماً] گفتند مجلس خوب؟ مجلس خوب این مجلسی است که مردم می‌خواهند. شما چکاره‌اید؟ این مجلسی که مردم خودشان اشخاصی را فرستادند، وکیل کردند. اینها وکیل مردم بودند و وکیل مردم قوانینی را، [تصویب‌] کردند. و من تا آن اندازه که نگاه کردم، بلکه شاید همه‌اش را نگاه کرده باشم، انحراف اسلامی هیچ ندارد، هیچ، ابداً. شما آقایان و همه آقایان اهل منبر، و همه خطبا و همه نویسنده‌ها و همه گوینده‌ها تایید کنید.

صحیح بودن قانون اساسی و اختیاری بودن رأی به آن

این قانون اساسی، قانون اساسی صحیحی است. رای بدهند به آن دیگر، الزامی نیست، می‌خواهند رای ندهند خودشان می‌دانند. در این جهت هم باید آقایان بگویند به مردم، بیدار کنند مردم را در همه جا. این آقایان طلابی که از قم می‌روند به جاهای دیگر برای ترویج. اینها هم باید بگویند این مطلب را و بمانند آنجا تا این کار انجام بگیرد. همچو یک روز، روز دوازدهم است، چیزی نیست دیگر. خوب ایام …

قانون اساسی به‌منزلهٔ سرنوشت ملت

سرنوشت ما آن قانون اساسی است. اگر بنا باشد که مردم بی‌تفاوت باشند معنایش این است که به اسلام بی‌تفاوت، به سرنوشتشان بی‌تفاوت، به کشورشان بی‌تفاوت. و این علاوه بر اینکه، انعکاسش در دنیا انعکاس بسیار ناجوری است، پیش اسلام و اولیای اسلام هم یک انعکاس بدی دارد.

نادرستی سخن گفتن برخی خودی‌ها علیه قانون تدوین‌شدهٔ منتخبان ملت

اما ممکن است که یک وقت این هیاهویی که در اطراف این مسائل شده است، و اینهایی که می‌خواهند نگذارند این نهضت به ثمر برسد، تبلیغات سوء این طرف و آن طرف، مع الاسف بعضی از خودمان هم بی‌توجه به مسائل، باز راجع به قانون اساسی‌ صحبتی می‌کنند. این صحیح نیست. برای اینکه ملت این آقایان را تعیین کرده است.

رد القای دموکراتیک نبودن آن برای اغفال مردم

… که اگر چنانچه یک تخلُّفی بکنی، یک چیزی را به من نسبت بدهی، تو را اخذ می‌کنم، و وَتینَت[1] را قطع می‌کنم. اسلام دیکتاتوری ندارد، اسلام همه‌اش روی قوانین است. و آن کسانی که پاسدار اسلام‌اند، اگر بخواهند دیکتاتوری کنند، از پاسداری ساقط می‌شوند به حسب حکم اسلام. نترسانند مردم را از این قانون اساسی که تصویب کردند عده کثیر، عده‌ای از علمای اسلام و دانشمندان شماها را اغفال نکنند به اینکه بگویند که این قانون دمکراسی نیست! اینها، اسلام را هم دمکراسی نمی‌دانند! شما را اغفال نکنند اینها. این قانون اساسی برای چند هفته، یک هفته، دو هفته، سه هفته دیگر به آرای عمومی گذاشته می‌شود. شما را سرد نکنند از اینکه نروید رای بدهید. بروید رای بدهید! بعد می‌خوانند برای شما قانون را، منتشر می‌کنند، مختارید در رای دادن، می‌خواهید قبول می‌کنید، می‌خواهید رد …

توطئهٔ سرد کردن مردم نسبت به قانون اساسی

ملت ما اگر بخواهند سردی بکنند، یکی از اموری که توطئه در آن هست این است که راجع به این قانون اساسی مردم را سرد کنند. از آنها بپرسید، خوب این قانون اساسی که شما می‌گویید که قانونی است ارتجاعی، کدام یکی از این موادش ارتجاعی است؟ اولی که دست رویش می‌گذارند، دست می‌گذارند، روی ولایت فقیه. اول، دست آنجا می‌گذارند، برای اینکه این یک طرح اسلامی است و آنها از اسلام می‌ترسند. آنها اسلام را ارتجاع می‌دانند. آنها جرات نمی‌کنند کلمه اسلام [را] بگویند ارتجاعی است. می‌گویند که اینها می‌خواهند ما …

لزوم ارائهٔ نظر دربارهٔ قانون اساسی در همین زمان به مرجع مربوط

الآن ما مبتلای به قانون اساسی هستیم و خبرگان این قانون اساسی، آنهایی که باید این قانون اساسی را تصویب کنند، هر کس هر نظری در قانون اساسی دارد؛ الآن باید این نظر را بدهد و ننشیند تا اینکه دیگران نظر بدهند برای او. هم شما بانوان محترم و هم سایر طبقات، چه از طبقات روحانی باشند یا از طبقات دیگر، نباید مهلت بدهند به دیگران که آنها نظر بدهند و ما بنشینیم صبر بکنیم ببینیم چه خواهد شد. تکلیف فعلی ما این است که نظرهایی که داریم در قانون اساسی آنها را بنویسیم و به آن محلی که باید داد که مجلس سناست بدهیم.

لزوم تمرکز همهٔ افکار در این زمان بر قانون اساسی و تعیین تدوین‌کنندگان آن

… تا دانشگاهی، همه باید در فکر حال باشید که این قدمی که الآن می‌خواهیم برداریم صحیح‌ برداریم؛ و قدمهای بعد در موقع خودش. الآن ما نباید به فکر این باشیم که ما مثلًا مدارسمان چه طور است؛ کشاورزی‌مان چطور است؛ ما کارخانه‌هایمان چه طور است. اینها الآن وقتش نیست. الآن همه افکار باید متوجه به این باشد که قانون اساسی‌مان چه جوری است؛ نظر بدهیم. و باز تمام افکارمان متوجه به این باشد که چه اشخاصی را ما برای تنظیم قانون اساسی و تصویب قانون اساسی باید تعیین بکنیم. این قدمِ الآن، قدم فعلی، محل حاجت است و حرفهای دیگر و کارهای دیگر و همه اینها بیموقع است. موقع‌شناسی یکی از اموری است که در رشد هر جامعه‌ای دخالت زیاد دارد.

لزوم ابتنای صددرصدی قانون اساسی و قوانین بر اسلام

2- با توجه به مراتب فوق، قانون اساسی و سایر قوانین در این جمهوری باید صد در صد بر اساس اسلام باشد. و اگر یک ماده هم بر خلاف احکام اسلام باشد، تخلف از جمهوری و آرا اکثریت قریب به اتفاق ملت است. بر این اساس، هر رایی یا طرحی که از طرف یک یا چند نماینده به مجلس داده شود که مخالف اسلام باشد، مردود و مخالف مسیر ملت و جمهوری اسلامی است. و اصولًا نمایندگانی که بر این اساس انتخاب شده باشند وکالت آنان محدود به حدود جمهوری اسلامی است؛ و اظهار نظر و رسیدگی به …

لزوم تدوین قانون اساسی در چهارچوب شرع بی‌ملاحظهٔ شرق و غرب

و من امیدوارم که بدون اینکه یک ذره آقایانی که ان شاء الله با سلامت- می‌دانم دیگر گفتن من زیادی است، لکن برای اینکه گفته بشود باز هم- بدون یک ذرّه ملاحظه از غرب، از شرق، از نمی‌دانم حزب کذا، حزب دمکرات، از چه از چه، بدون یک ذره ملاحظه، باید این قانون اساسی ما مطابق با شرع، در چهارچوب شرع. اگر یکی یکی از وکلا یا همه وکلا بخواهند از این چهارچوب خارج بشود، اصلًا وکیل نیستند برای او! شما آقایان وکیل هستید که زنهای مردم را هم طلاق بدهید؟ زن موکّلینتان [را]؟ نیستند.

لزوم مخالف نبودن قانون اساسی با احکام اسلام

1- ملت شریف با نهضت عظیم خود و قیام مردانه، با ایثار جان و خون و از دست دادن دهها هزار شهیدان ارجمند و به جا گذاشتن دهها هزار معلول و مصدوم، کشور را از لوث وجود خیانتکاران و اجانب پاک، و با رفراندم بیمانند خود به جمهوری اسلامی رای مثبت داد که حکومت عدل اسلامی برقرار و احکام مترقی اسلام اجرا شود، و از این جهت، جمهوری صد در صد اسلامی است و قانون اساسی آن باید به هیچ وجه مخالف با احکام اسلام نباشد. و برای رسیدن به این مقصود لازم است با شور و شعف، همانند رفراندم گذشته زن و مرد و بزرگ و کوچک به صندوق آرا هجوم برده و آرای خود را در آن بریزند. و هر چند ماه مبارک است و زحمت دارد، لکن این امر از عبادات بزرگ محسوب خواهد شد.

لزوم اسلامی بودن قانون مملکت اسلامی و نه غربی

توجه داشته باشید کاندیداهایتان اسلامی باشند. ما می‌خواهیم یک مملکت اسلامی درست بکنیم. یک مملکت غربی نمی‌خواهیم درست کنیم. مملکت اسلامی قانونش باید اسلامی باشد. باید هم آن کسانی را که تعیین می‌کنید، برای خُبره بودن و برای بررسی، خبره اسلامی باشد. مثل این می‌ماند که مثلًا ما بخواهیم یک کسی را معالجه کنیم، یک فقیه را چون فقیه است بیاوریم برای معالجه! باید طبیب باشد تا معالجه کند. فقیه هم هر چه فقیه باشد عقلش نمی‌رسد …