رفتن به محتوای اصلی
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، تدوین، محتوا و اجرای آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:سخنرانی در جمع علما و طلاب و اهالی قم (شرایط اسفبار سیاسی- اجتماعی)— ۱۳۴۱/۰۹/۱۱

سیر زمانی

از ۱۳۴۱ تا ۱۳۶۷
۱۳۴۱۱۳۶۷

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۱۹۷ پاراگراف)

نقشهٔ محو قانون اساسی تضمین‌کنندهٔ اسلام و آزادی‌های فردی و اجتماعی

… کاخ‌نشینان باید در شهوات و هرزگیها غوطه‌ور شوند تا خوشخدمتی کنند و طبقه مزاحم یعنی علمای اعلام اسلام و دانشمندان و جوانان بیدار را از سر راه بردارند؛ خطبا و گویندگان باید از گفتار دم ببندند، مگر آنکه از جنایات و خیانتهای آنها به اسم ترقی و پیشرفت تمجید کنند. نقشه محو و مسخ قانون اساسی است که در آن تضمین اسلام و مذهب و احکام شده است؛ قانونی که در آن تضمین آزادیهای فردی و اجتماعی شده است باید برود و به جای آن سرنیزه، اختناق، حبس بیاید. اینها خیالات خامی است که دستگاه دست نشانده و نوکر مآب در مغزهای تکان نخورده خود پخته‌اند؛ غافل از آنکه با عواطف و احساسات یک ملت بزرگ نمی‌توان بازی کرد. غافل از آنکه دستگاه خدای بزرگ را نمی‌شود به بازی گرفت. من به شما آقایان محترم و به ملت ایران اطمینان …

مطالبهٔ عمل دولت به قانون اساسی یا اعلام صریح نپذیرفتن آن

ما یک سلسله نصایح کردیم؛ نصیحت که این قدر بساط نداشت. ما یک مطالب منطقی داریم؛ قانونی داریم آقا ... قانون اساسی را شما قبول ندارید؟ پس بگویند آقای دولت[3] بروند در مجلس بگویند ما قانون اساسی را قبول نداریم. خوب باز آن وقت برگردند به قهقرا، هر جا می‌خواهند. ما که می‌گوییم به قانون اساسی عمل کنید، ما مرتجعیم [یا] شمایی که دسته جمعی مردم را حبس می‌کنید، تبعید می‌کنید؟ سلولهای شما پر است از حبسیها، از علما، از اساتید، از محترمین، از متدینین. بندر عباس پر است از تبعیدشدگان؛ برای اینکه اینها می‌گفتند که آقا، خوب ما نمی‌خواهیم اسیر باشیم، اسیر استعمار باشیم‌

عمل به قانون اساسی برای کسی که دین را ارتجاع می‌داند

ما حرفمان این است که آقا به قانون اساسی عمل کنید؛ مطبوعات آزادند؛ قلم آزاد است؛ بگذارید بنویسند مطالب را. اگر دین دارید به دین عمل کنید؛ اگر چنانچه دین را ارتجاع می‌دانید، به قانون اساسی عمل کنید. خوب بگذارید بنویسند. [مدیر اطلاعات‌] به دست و پا افتاد و چه شد؛ و من به او پیغام دادم که من از آن آدمها نیستم که اگر یک‌ حکمی کردم بنشینم چرت بزنم که این حکم خودش برود؛ من راه می‌افتم دنبالش. اگر من خدای نخواسته، یکوقتی دیدم که مصلحت اسلام اقتضا می‌کند که یک …

نفی مخالفت با اصل دولت و لزوم خضوع آن برای قوانین اسلام یا قانون اساسی

… شرع، البته این تصویبنامه‌ها را لغو کنید. اینجا می‌گویم، آنجا گفتم، خاضع بشوید برای احکام شرع. اگر شما هم همان طور که ما همه مسلمان هستیم، شما هم می‌گویید مسلمان هستید، خاضع هستید برای احکام شرع؛ ما علاوه بر اینکه مخالفت نمی‌کنیم، پشتیبانی هم ازتان می‌کنیم. مگر ما می‌گوییم دولت نباشد؟ ما می‌گوییم دولت باشد خاضع برای قوانین اسلام، و لا اقل برای قانون اساسی خاضع باشد. ما که نمی‌گوییم دولت نباشد؛ ما که نمی‌گوییم که می‌خواهیم یک زندگی‌ای بکنیم مثل آن کسانی که در هزاران سال پیش بودند، تو غارها زندگی می‌کردند؛ کدام روحانی به شما این حرف را زده؟ کدام روحانی گفته است که ما با فلان مظاهر تمدن مخالفیم؟ شما پیدا کنید یک روحانی را.

حفظ قانون اساسی به‌عنوان ضامن حفظ مذهب جعفری و قوانین اسلام

تعطیل عمومی بازارها و خیابانها، با این محیط ارعاب و خفقان و اختناق و با وضع اقتصاد عصر حاضر، ابراز انزجار و تنفر عمومی از دستگاه جباره بود. کراراً تذکر داده شد که روحانیون نظری جز اصلاح حال ملت و بقای استقلال مملکت ندارند. و حفظ قوانین اسلام و قانون اساسی، به آن جهت که ضامن حفظ مذهب جعفری و قوانین اسلام است، سرلوحه مرام آنهاست. و هر کس قصد تجاوز به حریم اسلام و قوانین مقدسه آن داشته باشد، در هر لباس و مقام که باشد، روحانیت به پشتیبانی از شما برادران ایمانی و ملت بزرگ اسلام در نصیحت یا مقابله با او کوشش خواهد کرد

رأی ندادن منافقین و مؤتلفان به قانون اساسی

آرا زیاد. قانون اساسی را [که‌] آن قدر زیاد رای دادند، آن طرفش، همین منافقین و اینها، رای ندادند. همین موتلفین. همینها. البته نه آن جناح متدینشان. همه این چیزهایی که پیدا شده است از آرا همین مردم است. خوب، شما هی می‌گویید مردم را ما قبول داریم، مردم را قبول داریم. خوب، بسیار خوب، کی هست که این مردم را قبول ندارد! این مردم تعیین کردند. خوب، قبول دارید، اگر می‌گویید میزان رای …

تبعیت قانون اساسی از اسلام

… که از اوّلی که این جمهوری اسلامی خواست پایش را بگذارد توی این مملکت مخالفت کردند، و آنهایی که به اسم خدمت به خلق می‌خواهند نگذارند این جمهوری اسلامی تحقق پیدا بکند. شما خوف هیچ کس را نداشته باشید؛ نه خوف چپیها را داشته باشید، نه خوف راستیها را داشته باشید. شما- در مسائل قانون اساسی است و اسلام و قانون اساسی هم تابع اسلام است- باید به اسلام فکر بکنید، نباید فکر کنید که حالا که در فلان کشور کذا چه جور واقع شده ما هم خوب است که التقاطی باشیم؛ یک قدری بگوییم خدا، یک قدری هم بگوییم چیز دیگر. مستقیم باشید و با استقامت کارتان را پیش ببرید، پشتیبان شما خداست. از هیچ چیز، از هیچ قوه نترسید. من نمی‌گویم که شما بر همه قوه‌ها غلبه می‌توانید بکنید. ما که چیزی نداریم، همه چیز ما دست دشمنهای ماست.

کمتر بودن اختیارات روحانیت در آن از اختیارات اسلامی

… لکن در ریاست جمهور نقش باید داشته باشد. کنترل باید بکند. آن به منزله کنترل یک ملتی است. یک مملکتی است. نمی‌خواهد روحانی رئیس- مثلًا فرض کنید که- رئیس دولت باشد. لکن نقش دارد در آن. اگر رئیس دولت بخواهد باشد کذا، پا را کج بگذارد این جلویش را می‌خواهد بگیرد. اینکه در این قانون اساسی یک مطلبی- و لو به نظر من یک قدری ناقص است و روحانیت بیشتر از این در اسلام اختیارات دارد و آقایان برای اینکه خوب دیگر خیلی با این روشنفکرها مخالفت نکنند یک مقداری کوتاه آمدند- اینکه در قانون اساسی هست، این بعض شئون ولایت فقیه هست نه همه شئون ولایت فقیه. و از ولایت فقیه آن طوری که اسلام قرار داده است، به آن شرایطی که اسلام قرار داده است، هیچ کس ضرر نمی‌بیند. یعنی آن اوصافی که در ولی است، در فقیه است که به آن اوصاف خدا او را ولیّ امر قرار داده است و اسلام او را ولیّ امر قرار داده است با آن اوصاف نمی‌شود که یک …

پافشاری مردم بر قانون اساسی پس از تصویب

دنیا نظر می‌کند که این آدمها چه می‌گویند در مقابل یک ملت. این مردم چه می‌گویند در مقابل ملتی که همه ایستاده‌اند، و هر روز فریاد دارند می‌زنند که- بعد از تصویبش هم دارند فریاد می‌زنند- که ما همین قانون اساسی را می‌خواهیم؟ این چند نفر آدم چه چیزی می‌گویند در مقابل این ملت؟ چه حرف حسابی دارند؟ چرا باید اینها یک همچو فکر معوجی داشته باشند که یک عده معدود اقلیتی که یاغی هستند قیام بر ضد حکومت اسلامی کردند، یاغیگری کرده‌اند، یک همچو عده معدودی می‌خواهند بر همه ملت ما حکومت کنند. …

امید به تصویب قانون اساسی واقعاً اسلامی و مترقی

در خاتمه از خداوند متعال توفیق و تایید همگان را خواستار، و امیدوارم به برکت تلاش آقایان قانون اساسی واقعاً اسلامی و مترقی به تصویب برسد. و السلام علیکم و رحمه الله و برکاته.

امید به تصویب قانونی مطابق اسلام و ترقی

و من از خدای تبارک و تعالی خواهانم که آقایان ان شاء الله با سلامت و موفقیت این راه را طی بکنند و یک قانونی که مطابق با اسلام و ترقی و همه چیزش تمام باشد، و ما اسلام را مترقیترین مکتبها می‌دانیم. و هر کس، هر مکتبی، هر چه می‌خواهد بگوید، بگوید. ما اسلام را مکتب مترقی می‌دانیم و شما فرض کنید که مکتب مترقی نیست، ما این را می‌خواهیم. ما این را می‌خواهیم. «مترقی» اسمش را می‌گذارید، بگذارید؛ «غیر مترقی» هم اسمش را می‌گذارید، بگذارید. ما را وحشی هم بدانید، …

ارائهٔ طرح‌های قانون اساسی به مجلس بررسی آن، نه به رهبر

… به اسلام که قبول کرده باشند اسلام یک مکتب مترقی است و مملکت ما باید اسلامی بشود. یک همچو اشخاصی اگر رفتند و قانون اساسی ما را- عرض می‌کنم- مطالعه کردند و بررسی کردند و تنظیم کردند، ما اگر چنانچه از الآن غفلت بکنیم، هی بنشینیم و طرح بدهیم آن هم طرح پیش من! من حالا دخالتی در این امر ندارم. طرحی که می‌دهند باید بدهند مجلس سنا که آنجا اجتماع هست برای این کار. هر کس هر طرحی دارد آنجا باید بدهد.

انتخاب نمایندگان برای تدوین قانون اساسی

… ما الآن بین راه هستیم. یعنی نصف راه هم نرفتیم. دیوارها را شکستیم، رد کردیم، حالا می‌خواهیم برویم. یک رایی دادیم؛ رای که برای ما خانه نمی‌شود. رای برای ما این چیزها را تمام نمی‌کند؛ عمل می‌خواهد. رایش را دادیم؛ عملش را باید بکنیم. دنبال این باید عمل بکنیم. باید همان طوری که الآن مطرح است، نمایندگان را تعیین بکنیم برای اینکه قانون اساسی درست بشود؛ نمایندگان را تعیین بکنیم برای اینکه مجلس درست بشود. مجلس ملی باشد. یک‌ مجلس فرمایشی نباشد. یک مجلسی نباشد که به قول محمد رضا خان لیستش را می‌نوشتند و می‌دادند می‌گفتند اینها را! خود این اقرار کرد که لیست را می‌نوشتند. منتها می‌خواست برای خودش تعریف درست کند، …

رسمیت دین اسلام در قانون اساسی

… ما تحمل نمی‌کنیم این توطئه را. اینها توطئه است؛ توطئه بر ضد اسلام؛ توطئه بر ضد ملت. آزادی هست، توطئه نیست. آزادی معنایش این نیست که بنشینید بر خلاف اسلام صحبت کنید؛ آزادی در حدود قانون است. دین کشور ما اسلام است؛ آزادی در حدود این است که به اسلام ضرر نخورد. قانون اساسی ما دین را اسلام می‌داند.

تدوین قانون اساسی جدید از مسائل اصلی پیش رو

... یک قضیه، تثبیت جمهوری اسلامی و قضیه قانون جدید اساسی است و قضیه مجلس شورا، که اینها در راس مسائل واقع شده؛ و این دولت هم فقط برای اینها روی کار آمده. البته بعد از اینکه یک دولت مستقر روی کار بیاید، چون وضعْ وضعِ دیگری ان شاء الله خواهد شد و دولت یک دولت اسلامی [است‌] و آن خیانتها که پیشتر می‌شد و بودجه‌های مملکت هدر می‌رفت ان شاء الله دیگر نمی‌رود، ما امیدواریم که …

لزوم قطعی کردن پیش‌نویس قانون اساسی

امام: [دولت‌] اسلامی است این، برای اینکه الآن روی قواعد اسلام باید عمل بشود؛ منتها الآن ما قانون اساسی‌مان را که درست شده است و تحت مطالعه است،[1] آن را باید [قطعی‌] بکنیم ... نخست وزیر را من تعیین کرده‌ام؛ من به ولایت شرعی تعیین کردم. وقتی یک [کسی‌] به ولایت شرعی تعیین شد، یک حکومت شرعی است این. و این طور هم نیست که ما بخواهیم تا آخر این طوری رفتار کنیم. این موقت است که اصول اولیه درست بشود، و از ناچاری است. مسئله انقلاب است. …