رفتن به محتوای اصلی
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، تدوین، محتوا و اجرای آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:سخنرانی در جمع علما و طلاب و اهالی قم (شرایط اسفبار سیاسی- اجتماعی)— ۱۳۴۱/۰۹/۱۱

سیر زمانی

از ۱۳۴۱ تا ۱۳۶۷
۱۳۴۱۱۳۶۷

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۱۹۷ پاراگراف)

تمرکز همگان بر درست درآمدن آن و انتخاب بررسی‌کنندگان متدین و امین

… است که از خارج، اشخاصی شیطان، الهام می‌کنند به اشخاص متدین و آنها هم بی‌توجه دنبال می‌کنند. و شما مردم را آماده کنید که امروز روزی نیست که ما مساجدمان را صرف این بکنیم که زید بهتر است یا عمرو. مسیرتان، کارتان، و منبرتان، بازارتان- همه- دنبال این باشد. الآن باید همه روی این جمع شویم که این قانون اساسی درست از کار در بیاید؛ و اشخاصی را که تهیه می‌کنید برای بررسی قانون اساسی اشخاص صحیح باشند، مسلمان و متدین باشند، شرقی و غربی نباشند، امین باشند. امروز وقتتان را صرف این بکنید. صرف اینکه زید خوب است یا نیست، نکنید. خوب باشد پیش خدا خوب است، بد باشد پیش خدا بد است؛ به شما چه کار؟ این مگر یکی از ارکان اسلام است که زید خوب است یا عمرو؟! امروز سَرِ ولایت حضرت امیر هم نباید دعوا کرد. امروز باید همه با هم …

رأی به معرفی‌شدگان علما و متدینان تا تصویب آن بر وفق اسلام و سپس همه‌پرسی

… اشخاص متعهد، اشخاص عقیده‌مند به نهضت، اشخاصی که نه مایل به طرف شرق هستند و نه مایل به طرف غرب، بلکه در صراط مستقیم انسانیت و اسلام هستند، آنها را انتخاب کنید. سرنوشت خودتان را به اشخاص امین بدهید. سرنوشت خودتان را به اشخاصی که محتمل است خیانت بکنند ندهید. اشخاصی که علمای بلادتان، دانشمندان بلادتان، متدینین بلادتان، تعیین می‌کنند به آنها رای بدهید، تا ان شاء الله قانون اساسی بر وفق اسلام و مصالح مملکت تصویب بشود؛ و بعد در آرای شما رفراندم گذاشته بشود.

کارشکنی مخالفان با اصرار بر مجلس مؤسسان برای جلوگیری از پیشرفت کار

… کردند قضیه رفراندم را، بعضیها تحریم کردند رفراندم را؛ و بعضیها آتش زدند! گروهی آتش زدند صندوقها را! با سلاح نگذاشتند مردم رای بدهند. خوب، اینجا هم شکست خوردند، و مردم رای دادند: رایی که در دنیا سابقه نداشت. اکثریتی که در دنیا سابقه نداشت [رای‌] دادند اینها. از این هم دستشان کوتاه شد، بعد آمدند سراغ قانون اساسی. باز بنا کردند یک کارشکنی کردن که نه، باید مجلس موسسان باشد. اگر مجلس موسسان نباشد چه خواهد شد! برای اینکه نگذارند جلو برود، از این هم دستشان کوتاه شد، حالا افتادند دنبال همین که همین هیات هم نگذارند درست بشود. اصلًا تمام اینها یک نقشه‌های حساب شده است. نه آن کسی که در سرحدات و اینها به اسم مثلًا کمونیستی و به اسم نمی‌دانم کذا شلوغ کاری می‌کنند، این طور است که یک دسته‌ای خودشان همین طوری آمده‌اند می‌کنند. نه اینکه هروئین و رواج هروئین در سرتاسر مملکت ... همین طوری …

قانون اساسی و رئیس‌جمهور و مجلس و دولت مستقر به‌عنوان اساس کشور

… خارج الهام می‌گیرند دارند فساد می‌کنند. و ما حالا باید همه دست به هم بدهیم کوشش کنیم که این حکومت دولت انتقالی منتقل بشود؛ یعنی یک مملکتی بشود که یک حکومت مستقری داشته باشد. ما الآن رئیس جمهور نداریم؛ مجلس نداریم. ما مجلس لازم داریم؛ رئیس جمهور لازم داریم. قانون اساسی نداریم. اساس یک مملکتی قانون اساسی آن است؛ رئیس جمهورش است، مجلسش است؛ دولت مستقرش است؛ ما الآن هیچیک از اینها را نداریم. ما الآن اینها را الحمد للَّه- بیرون کردیم؛ لکن به جای او الآن ما یک چیز مشت‌ پرکن نداریم. نیمه کاره است اینها.

وابستگی سرنوشت مردم به قانون اساسی و مراحل پس از تصویب آن

… اشخاصی که عالم باشند؛ اسلامی باشند؛ متعهد به اسلام باشند؛ اعتقاد به جمهوری اسلامی داشته باشند، و ملی باشند؛ به چپ و راست گرایش نداشته باشند. یک همچو اشخاصی را خودتان، که در بین خودتان البته هستند، انتخاب می‌کنید، و می‌فرستید برای اینکه قانون اساسی را ببینند. سرنوشت شما با قانون اساسی است. ببینند قانون اساسی را. بعد که قانون اساسی تصویب شد، مجلس شورای ملی را درست کنند. و بعد هم رئیس جمهور و بعد از این، آن وقت با جدیت این کارها را بکنند. الآن دارند کار می‌کنند؛ نه اینکه خیال کنید نمی‌کنند. الآن مشغولند. هم خانه‌سازی را در اطراف ایران مشغول شده‌اند و دارند می‌سازند؛ و هم پاکسازی را که ان شاء الله می‌شود و خواهد شد و هم راهها را. اینها به فکر هستند و مشغولند؛ منتها کار بزرگ است؛ یک مملکت است، …

مراحل بررسی: نظر عمومی، بررسی ۷۵ نمایندهٔ منتخب و همه‌پرسی

و بعد از اینکه این مرحله را گذراندیم، یک مرحله دیگری است که آن بسیار مهم است. و آن این است که بعد از اینکه قانون اساسی به نظر همه رسید، یک ماه گذاشتند به آرای عمومی و همه نظر دادند، یک جمعیت که مثلًا هفتاد نفر، 75 نفری، در همه ایران، خود اهالی هر طرفی، هر ناحیه‌ای، وکیل تعیین کنند برای اینکه بررسی کنند در قانون اساسی و نظر بدهند؛ که بعد از این نظر دادن، آن وقت به آرای عمومی بگذارند. الآن آن چیزی که بسیار برای ما ضروری است این است که آن افرادی که باید در هر جا تعیین شوند این افراد چه افرادی باشند. ممکن است که در بین بعضی از این افراد یک اشخاص منحرفی باشند. و این اشخاص منحرف اسباب این بشوند که به انحراف کشیده بشوند. باید فکر کنند، دنباله …

اهمیت اصلی قانون اساسی و لزوم صرف همهٔ همت در آن

اما چیز مهم این اصول است، مهم قانون اساسی است. یک دسته الآن افتادند تو دور که نه، مجلس اصلش باید یک مجلس موسسان باشد، چون در غرب مجلس موسسان بوده، آقایان هم میل دارند مجلس موسسان باشد، و اینها هم نه اینکه برای مجلس موسسان دلشان سوخته؛ اینها می‌خواهند مطلب را به تعویق بیندازند معطل بکنند بلکه آن ریشه‌های گندیده‌ای که دارند به هم متصل می‌شوند، قوه پیدا کنند بیایند اساس را از بین ببرند. الآن ما باید همه همّمان را صرف این قضیه بکنیم. اینها هم البته مورد توجه هست، همیشه مورد توجه بوده. و من امیدوارم که همه مسائل بعد از اینکه یک حکومت اسلامی یک استقراری پیدا کند و ما بتوانیم ان شاء الله حکومت اسلامی که اسلام می‌خواهد چه بشویم، [بعداً] اول نظر راجع به مستمندان، است. اول نظر. همان طور که …

تصویب قانون، رفراندم و تشکیل مجلس برای رفع تزلزل

… و نه من و نه آقا و نه دیگران. الآن تا این اصول مستقر نشده [...] یعنی ما یک مملکتی می‌خواهیم تا باشد، آن وقت بگوییم که پاسدارش کی و ملّایش کی و بانوانش کی و چه. الآن وقت این است که ما می‌خواهیم این مملکت را مستقلش، آزادش، قانون اسلامش، همه چیزها درست بشود. وقتی که تا دو- سه ماه دیگر ان شاء الله این مطلب پیش رفت، جمهوری اسلامی، یعنی رئیس جمهور هم درست شد، قانون هم تصویب شد، رفراندم هم شد، مجلس شورای ملی هم درست شد، که دیگر تزلزل توی کار نباشد.

لزوم تلاش همگانی برای تصویب سریع قانون اساسی و تشکیل نهادها

جدیت بکنید! شما آقایان که وظیفه‌تان سنگینتر از سایر طبقات است، شغل شریفتر و مسئولیت زیادتر، آگاه کنید مردم را به اینکه یک چند قدم دیگر ما داریم که برسیم به اینکه همین طور که گفتید رئیس جمهور درست بشود، مجلس شورا درست بشود، و قانون اساسی تصویب بشود. شما و من و همه اهل منبر و محراب و همه روحانیون و طبقات دیگر و همه دانشگاهیها و دانشمندان موظفند که امروز همه با هم و همه مجتمع کوشش کنند که زود این مطلب بگذرد.

لزوم پذیرش و ترویج طرح دولت برای بررسی و همه‌پرسی قانون اساسی

… ایشان اقتدا می‌کنند. ما می‌خواهیم این طور باشد. ما می‌خواهیم همچو باشد که هر جای مملکت که برویم، اسلام را آنجا ببینیم. مقصد ما این است. مقصد ما این نبود که یک لفظی بگوییم که ما جمهوری اسلامی می‌خواهیم، باقی‌اش دیگر هیچی. حالا باید این کارها را انجام بدهیم. و الآن چیز مهمی که در نظر همه‌تان باید باشد همین است که این طرحی که دولت داده است که باید عده‌ای را 57، نفر را، مردم تعیین بکنند، و بعد از این تعیین، اینها بررسی بکنند، و بعد از آن رفراندم بشود، این طرح را قبول کنید؛ و به مردم هم تزریق کنید که همین طرح صحیح است. و باقی‌اش برای اینکه می‌خواهیم زود بگذرد، باقی‌اش معطل کردن است و باقی‌اش- عرض می‌کنم که- توطئه و [دسیسه‌] است. می‌خواهند با هم جمع بشوند شیاطین.

ملت قرآن را کنار نمی‌گذارد و قانون اساسی غربی را نمی‌پذیرد

… اسلامی باشد. شماها از اسلام وحشت دارید. حق هم دارید؛ برای اینکه اسلام درِ استفاده‌های شما را بست! اسلام دوستان شما را از ایران بیرون کرد. اسلام، جنایتکارها [را] که رفقای بعض از شما بودند به درک فرستاد! شما وحشت دارید از اسلام و حق دارید وحشت داشته باشید. ولی ملت اسلام، ملت ایران، نمی‌تواند تابع هوای نفس شما باشد؛ نمی‌تواند قرآن را کنار بگذارد و قانون اساسی غربی را قبول کند؛ به شما اجازه نمی‌دهد که در امری که بی‌اطلاع هستید و جاهل هستید دخالت کنید. شما اطلاعاتتان[1] در حدود مسائل غربی است. قوانین غرب را می‌دانید. شما تا کنون قرآن را مطالعه نکرده‌اید. عرض می‌کنم که من به همه اقشار نمی‌گویم؛ در بین اینها اشخاص اسلامی، اشخاص مطالعه دار هست؛ من آنها را می‌گویم که می‌گویند اسلام دیگر فایده ندارد. من آنها را …

نفی نوشتن قانون اساسی و رأی دادن غرب‌زدگان

… حالا همین بساط بود که بود. ما تا حالا مبتلای به غرب بودیم. بیش از پنجاه سال- که اکثر شما یا بعض از شما یادشان است، بعضی از شما و من یادم است- و بیست و چند سال- که اکثر شما یادتان است طرحهای ما غربی بود؛ گرفتاریهای ما از غرب بود. باز همان گرفتاریها پیش بیاید؟ قانون اساسی را هم آنها بنویسند؟! آنها رای بدهند؟ غربزده‌ها رای بدهند؟ میزان شما هستید. آن کسی هم که اینها خودشان قبول دارند- و لو دروغ می‌گویند بعضی‌شان- دکتر مصدق هم وقتی که مطلبی پیش آمد، که من حالا یادم نیست، آمد بالا ایستاد و گفت من با خود مردم صحبت می‌کنم؛ به وکلا کار ندارم؛ وکلا صدای مردمند؛ من با خودشان صحبت می‌کنم. ما از خودتان رای …

لزوم موافقت هر قانون در ایران با قوانین اسلام

… است. مردم آزاد نیستند که قانون را بشکنند. معنی آزادی این نیست که هر کس بر خلاف قوانین بر خلاف قانون اساسی یک ملت، بر خلاف قوانین ملت هم هر چه دلش می‌خواهد بگوید. آزادی در حدود قوانین یک مملکت است. مملکت ایران مملکت اسلامی است و قوانین ایران قوانین اسلام است. در قانون اساسی زمان سابق هم این معنا که هر چه بر خلاف قانون اسلام باشد قانون نیست و قانون باید موافق با قوانین اسلام باشد، هست. و هر قانونی که در ایران قانون اساسی که در ایران بخواهد قانونیت داشته باشد، نمی‌تواند قانونی باشد که بر خلاف گفته پیغمبر اسلام، بر خلاف گفته قرآن باشد. پس آزادی- که گفته می‌شود که مطبوعات آزادند، بیان آزاد است- معنایش این نیست که مردم آزادند که هر کاری می‌خواهند بکنند؛ مثلًا آزادند دزدی بکنند، آزادند به فحشا بروند، آزادند مراکز فحشا درست کنند. این آزادی آزادی غربی است- البته به استثنای دزدی‌اش- این آزادی …

رأی به قانون اساسی جدید در مجلس مؤسسان

البته بعد از این مرحله باز مراحل دیگر داریم، و آن تاسیس مجلس موسسان است که باید به قانون جدید اساسی رای بدهند و بعد از آن، انتخابات است که آنها باید نمایندگان خود را به مجلس بفرستند و [آن‌] مراحل، نهایی ترین مراحل نهضت است و سپس مرحله ایران‌سازی فرا می‌رسد و پیاده شدن قانون اسلام در همه قشرهای مملکت. آن هم آن است که ما آرزو داریم، و امیدوارم با پشتیبانی همه ملت به آرزوی خودمان برسیم. و قبل از همه از ملت می‌خواهم امروز و فردا هم رای بدهند؛ به جمهوری اسلامی رای بدهند. من از همه ملت می‌خواهم امروز و فردا رای بدهد، که سعادت آنها در این است.

تلاش مخالفان علیه تصویب قانون اساسی اسلامی مبتنی بر مذهب شیعهٔ اثنی‌عشری

از دولت خود پشتیبانی کنید. من پشتیبان او و شما پشتیبان او؛ تا مسائلی که باید او اجرا کند با آرامی اجرا کند، تا رفراندم را اجرا کند، تا قانون اساسی جدید را به رای ملت تثبیت کند، تا حکومت جمهوری اسلامی را تصویب کند. اینها به دست و پا افتادند که نگذارند یا رفراندم بشود، به طور صحیح تحقق پیدا کند- و این خیال خامی است- و یا قانون اساسی اسلامی مبنی بر مذهب اثنی عشری، شیعه اثنی عشری، تصویب بشود؛ به خیال خودشان می‌توانند- و این خیال خامی است- و یا جمهوری اسلامی در آن خلل واقع بشود؛ جمهوری مطلق باشد یا جمهوری دمکراتیک یا جمهوری اسلامی دمکراتیک. همه اینها غلط است: «جمهوری اسلامی».

ابتنای خطوط اصلی قانون اساسی بر اصول مسلم اسلام

… نکنند نمی‌توانند به تنهایی تصمیم گیرنده باشند. افرادی که به عنوان نمایندگان یا مسئولین دولت در جمهوری اسلامی انتخاب می‌شوند شرایطی دارند که با رعایت آن شرایط، حقیقتاً نمایندگان واقعی مردم انتخاب می‌شوند نه نمایندگان طبقه خاصی که به ضرر اکثریت ملت عمل کنند. خطوط اصلی در قانون اساسی این حکومت را اصول مسلّم اسلام که در قرآن و سنت بیان شده تشکیل می‌دهد.

تدوین قانون اساسی جمهوری اسلامی به دست نمایندگان ملت

- اصل لزوم تشکیل جمهوری اسلامی را ملت ایران در رفراندم تاسوعا و عاشورا در سراسر کشور اعلام کرده‌اند و پس از سقوط شاه، نمایندگان ملت در مجلسْ مراحل قانونی آن را انجام خواهند داد و قانون اساسی این جمهوری را تدوین و تکمیل خواهند کرد.

اشتغال به تهیهٔ قانون اساسی جدید

- اگر مخالف با اسلام نباشد تجدید نظر می‌شود و بعد تایید، و اگر هم مخالف اسلام باشد کنار گذاشته می‌شود؛ و این در صورتی است که قانون اساسی جدیدی ارائه ندهیم؛ ولی اکنون مشغول تهیه قانون اساسی جدیدی هستیم.

ساقط بودن قانون اساسی سلطنتی از اعتبار و لزوم تدوین قانون اساسی جدید

… و عاشورا با اکثریت قریب به اتفاق، قاطعانه شاه و رژیم سلطنتی را محکوم کرده و خواستار برقراری جمهوری اسلامی شده است. بنا بر این هیچ کس حق ندارد با شاه که از سلطنت مخلوع است سازش کند و یا اساس سلطنت را بپذیرد، چه شخص محمد رضا پهلوی در این مقام باشد یا دیگری. و به همین دلیل، قانون اساسی که رژیم ایران را سلطنتی می‌شناسد، چون از نظر ملت رژیم سلطنتی مردود است، از اعتبار ساقط است و باید قانون اساسی جدیدی تدوین شود.

بررسی قانون اساسی فعلی و پذیرش موارد موافق اسلام و رد موارد متناقض

امام: اصل جمهوری همین است که در مملکت شما هم هست؛ که آرای عمومی مردم آن را تعیین می‌کند. اسلامی می‌گوییم، چرا که قانون اساسی ما بر اساس آن است. قانون اساسی فعلی را بررسی می‌کنیم، آنچه با اسلام موافق است می‌پذیریم و هر جا که تناقض دارد رد می‌کنیم. جمهوری است، یعنی دموکراتیک؛ و اسلامی است، یعنی قانون آن اسلامی است‌

رد پیشنهاد اجرای قانون اساسی با سلطنت بی‌حکومت شاه

… که عده‌ای را کشته باشند. همین امروز اطلاع رسید که اشخاصی را کشتند، مردم را کشتند، ما بنشینیم بگوییم که شما «اعلیحضرت» حالا دیگر باشید! دیگر از این به بعد حکومت نکنید، «اعلیحضرت» باشید! آخر این چه منطقی است؟! این چه، چطور انسان همچو حرفی را می‌تواند بزند؟! بیاییم به قانون اساسی حالا عمل بکنیم! معنی به قانون اساسی عمل کردن این است که آقا- یعنی همین قانون اساسی که الآن در دست است- که ایشان «سلطان» باشند و- عرض می‌کنم که- حاکم نباشند! آخر می‌شود یک همچو چیزی؟! امکان دارد برای یک آدم، یک کسی که ادراک آدمی داشته باشد؟ حیوان هم نمی‌تواند یک همچو حرفی بزند که ما دیگر این را بیاییم و عفوش کنیم! کی عفوش بکند؟ کی حق دارد که این را عفوش بکند؟ مگر با من یک کاری کرده که حق من است که عفوش بکنم؟ حق یک ملت را خورده است این. خون …

نهی از طرح قانون اساسی مگر برای کنارگذاشتن مواد تحمیلی رضاخان

… که شاه این طور است. استنکار کنند. عذر نمی‌شود بگوید من نمی‌توانستم؛ نخیر می‌توانستی. اگر کسی یک کلمه بگوید که در این کلمه ترویج از این ظالم است، تایید این ظالم است، با این کلمه حفظ بشود این، ظالم است؛ این خیانتکار به اسلام و مسلمین است. نباید این کار بشود. اسم «قانون اساسی» را نباید کسی بیاورد که با قانون اساسی ... مگر بگوید که قانون اساسی، این موادی که رضا خان با سرنیزه گذاشت توی قانون اساسی این مواد کنار برود. ما بقی قانون اساسی، خوب آن [هم‌] غلط است لکن دیگر این قدر جنایت ندارد که بخواهد این را نگهش دارد.

تصفیهٔ قانون اساسی فعلی و حذف موارد مخالف قانون اسلام

- یک حکومت جمهوری اسلامی. اما جمهوری است برای اینکه به آرای اکثریت مردم متکی است. و اما اسلامی، برای اینکه قانون اساسی‌اش عبارت است از قانون اسلام. اسلام در همه ابعاد قانون دارد و به همین جهت احتیاج به قوانین دیگری نداریم. و قانون اساسی فعلی را تصفیه می‌کنیم، یعنی نظر می‌کنیم، هر مقدارش موافق با قانون اسلام است، آن را حفظ می‌کنیم و هر مقدارش که مخالف با قانون اسلام است، آن را حذف خواهیم کرد.

موافقت نپذیرفتن شاه با قانون اساسی و رد استناد رژیم به آن

… و زندگی می‌کنند، اینهایی که در اروپا هستند، اینهایی که جاهای دیگر هستند، اینهایی که قانون اساسی را قبول دارند بیایند؛ هر که قانون اساسی را قبول ندارد نیاید! اینها مقصودشان همین بود؛ یعنی هر که قبول دارد که این شاه، شاه است بیاید، و هر کس قبول ندارد نیاید. این هم روی این ترتیبی که من عرض کردم این هم صحیح نبوده حرف اینها، برای اینکه آن کسی که شاه را قبول ندارد، او موافق قانون اساسی هست حرفش نه آن‌ کسی که می‌گوید شاه باید باشد. این یکی از تشبثاتشان بوده است از اول حالا هم باز همین مسائل را می‌گویند، همین مطلب را می‌گویند از اول هم اینها می‌گفتند که اینکه گفته بشود و ملت بگوید که ما شاه را نمی‌خواهیم، این خلاف قانون اساسی است.

تغییر مواد قانون اساسی با سرنیزه برای خلع قاجاریه

… اینکه خلع قاجاریه را بکند و خودش به سلطنت برسد، یک مجلسی نبود که به مردم ارتباط داشته باشد. مردم اطلاعی از آن نداشتند، کاری به آن نداشتند. و لیکن خود آنها، خود سرنیزه مجلس درست کرد! با سرنیزه اینهایی که در مجلس بودند برای او رای دادند. همه‌اش قضیه رای بود! این موادی که از قانون اساسی برداشتند و جایش یک مواد دیگر گذاشتند؛ یعنی سلطنت قاجاریه را گفتند «نه» و سلطنت اینها را گفتند «آره» این همه‌اش روی سرنیزه بود، قانونی نبود اینها. اصلًا این موادی که الآن هست از مواد قانون اساسی نیست؛ قانون اساسی این مواد را نداشت. این با سرنیزه [آمد] مردم هم هیچ اطلاعی نداشتند. بر خلاف میل یک ملت، با سرنیزه، ایشان آمد سر کار؛ بر خلاف قانون اساسی. سلطنت بعد از او منتقل شد به پسرش، و خود پسرش هم گفت که «من را متفقین‌ گفتند که باید باشی سر سلطنت!» یک سلطنت غیر قانونی! از اول یک سلطنت غیر …

عزل سلطان در صورت خیانت به ملت یا تخلف از قانون اساسی

همه حرف ملت ما این است که این آدم، یک آدمی است که خیانت [کرده‌]، بر فرض اینکه یک سلطنت قانونی، فرض کنید، فرض کنید که خیر، سلطنت قانونی و به قانونِ صحیح هم- که همه‌اش باطل است، لکن ما حالا فرض می‌کنیم- یک نفر آدمی که سلطنت قانونی داشته باشد به حَسَب قانون اساسی، اگر به ملتی خیانت کرد، اگر تخلف از قوانین اساسی کرد این عزل است، این دیگر سلطان نیست.

مخالفت مجلس انتصابی با قانون اساسی و اختیار مردم در انتخاب

… توی این مجلس رفتید؟ می‌گویند مجبور بودیم. آخر کسی شما را مجبور نکرد که حتماً بیایید بروید به مجلس. خودتان هم داوطلب بودید و رفتید، با همه کارها هم موافقت کردید، حالا می‌گویید که دیدید یک ورقی، خوب این طرفی‌ دارد می‌آید، می‌خواهید برای خودتان جا درست کنید. اشکال این است که برای چه شما توی مجلسی که انتصاب است و خلاف قانون اساسی است یک همچو مجلس، مخالف قانون اساسی است ... قانون اساسی مردم را- به آنها- اختیار داده است، کسی حق ندارد دخالت بکند.

شاه نبودن شاهی که برخلاف مصالح ملت و قانون عمل کند

شاه مجرم است به حَسَب قانون اساسی؛ معزول است به حَسَب قانون اساسی. شاه خیانتکار است، و خیانتکار معزول است به حَسَب قانون اساسی. نمی‌تواند یک شاهی که بر خلاف مصالح ملت عمل می‌کند، بر خلاف آن چیزی که برای آن قانون معین کرده است عمل می‌کند، شاه باشد. این اصلش شاه نیست؛ معزول است این. این غاصب است. این آدم یک آدم یاغی است؛ نه این است که شاه، یاغی است؟ این عزل نمی‌خواهد دیگر، این منعزل است خودش؛ یاغی است این آدم.

ابتنای حکومت بر مجلس برآمده از ملت در قانون اساسی

… وقتی مجلس مال مردم نشد، وزرا غیر قانونی هستند؛ وقتی وزرا غیر قانونی هستند، تمام قراردادهایشان غیر قانونی است. همه قراردادهایی که وزرای ایران با ممالک دیگر، چه با مملکت امریکا، چه با سایر ممالک برقرار کرده‌اند، همه قراردادشان بر خلاف قانون اساسی ماست؛ برای اینکه قانون ما اساس حکومت را بر این قرار داده است که مجلس تصویب کند، مجلس رای بدهد؛ پس اساس مجلس است؛ مجلس هم به حسب قانون اساسی با ملت است؛ اگر یک مجلسی را ملت تعیینش نکرد، مجلس نیست؛ اگر مجلس نشد، دیگر وزیری را که آنها تعیین کنند، نخست‌وزیری را که آنها تعیین کنند، نخست وزیر نیست. اگر وزرا، وزرای قانونی نشدند، دولت قانونی نیست؛ اگر دولت قانونی نشد، تمام قراردادهایی که با ممالک دیگر بسته‌اند، هر …