رفتن به محتوای اصلی
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، تدوین، محتوا و اجرای آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:سخنرانی در جمع علما و طلاب و اهالی قم (شرایط اسفبار سیاسی- اجتماعی)— ۱۳۴۱/۰۹/۱۱

سیر زمانی

از ۱۳۴۱ تا ۱۳۶۷
۱۳۴۱۱۳۶۷

فقط سال ۱۳۵۸همهٔ سال‌ها

شاهدها (۱۴۸ پاراگراف)

رد ادعای مخالفان دربارهٔ ملی نبودن قانون اساسی تعیین‌شده به دست ملت

… کردند اشکال‌تراشی که نه حالا، چی هست. بعضیها می‌گفتند همان قانون سابق باشد. بعضی می‌گفتند خوب، آن قانون باشد، بعضی از موادش را تغییر بدهیم. و برای تعیین خبرگان کارشکنی شروع کردند. بعد که مجلس درست شد، باز این قدم هم ملت پیش رفت و خبرگان خودش را تعیین کرد. در طول مدتی که آنها مشغول بودند به بررسی قانون اساسی، اینها هم مشغول بودند به اینکه اشکال کنند این ملی نیست. یک چیزی که خود ملت تعیین کرده، این را می‌گفتند ملی نیست. باید حتماً موافق میل یک اقلیتی باشد تا ملی بشود. همین طور تا آن وقتی که بنا بود رای بدهند مردم به خود قانون اساسی، شروع کردند باز کارشکنی. کارشکنیها از اطراف. حالا که می‌خواهد ملت رای بدهد به قانون، به رئیس جمهور، حالا می‌بینند این قدم هم اگر پیش برود، یک قدم دیگر هم پیش برود، استقرار حکومت زیادتر می‌شود، …

تصویب قانون اساسی با رأی ملت به‌رغم کوشش مخالفان

الحمدللَّه قانون اساسی‌اش خوب به تصویب رسید. ملت هم رای دادند. و دیدید که چقدر کوشش شد که نگذارند. و بحمد الله اصل جمهوری اسلامی را هم ملت رای دادند. و آن وقت هم یک اشخاصی می‌خواستند نگذارند. حالا هم هر چه ما نزدیکتر می‌شویم به پیروزی، آنها مصمم‌تر می‌شوند در اینکه بشکنند. اینها قدم به قدم دارند زندگی خودشان را از دست می‌دهند، و دست و پا می‌زنند که حیات …

اصل ولایت فقیه بهترین اصل قانون اساسی

… رئیس جمهور که ممکن است یک آدمی باشد ولی شرط نکردند دیگر عدالت و شرط نکردند، این مسائلی که در فقیه است، ممکن است یکوقت بخواهد تخلف کند، بگیرد جلویش را، کنترل کند. آن رئیس ارتش اگر یکوقت بخواهد یک خطایی بکند آن حق قانونی دارد که او را رهایش کند، بگذاردش کنار. بهترین اصل در اصول قانون اساسی این اصل ولایت فقیه است. و غفلت دارند بعضی از آن و بعضی هم غرض دارند.

تصویب قانون اساسی با رأی ملت با وجود مخالفت‌ها

… می‌دادند و آنها صحبتش را می‌کردند. بعد در این مرحله، بعد هم تا حالا [پیوسته‌] شکست خوردند. یعنی جمهوری اسلامی را رای دادند. تقریباً 98 درصد رای مثبت بود. یک قدری هم بیشتر. بعد هم خبرگان را که هی مخالفت، هی مخالفت. مع ذلک مردم تعیین کردند خبرگان خودشان را. بعد هم به آرا گذاشتند، همین قانون اساسی را. آنجا هم باز مخالفت، مخالفت، لکن مع ذلک ملت پیروز شد. اینها ننشستند باز. آن جهتش تا اینجا آمده است. حالا بعدش هم البته رئیس جمهوری یا مجلس شورای ملی، اینها هم البته مواجه با خیلی مخالفتها خواهد شد. این یک جهت بود.

کارشکنی مخالفان در نگارش قانون اساسی با طرح مجلس مؤسسان

… و آن طرف نیست .... به جمهوری اسلامی رای دادید به جمهوری اسلامی. یک رای بیسابقه در دنیا. یک رای تقریباً می‌شود گفت که با اتفاق. یکی درصد دو تا درصد کمتر. آنجا اینها شکست‌ خوردند. می‌گفتند «جمهوری اسلامی لازم نیست، جمهوری یا جمهوری دمکراتیک.» آنجا شکست خوردند. بعدش صحبت از قانون اساسی شد. خواستند نگذارند این قانون اساسی اصلش نوشته بشود. از آنجا شروع کردند که بگذارید تا مجلس موسسان پیدا بشود. مجلس موسسان یعنی چه؟ یعنی سیصد نفر در قشرهای مختلف. برای اینکه می‌دیدند که اگر سیصد نفر در ایران بخواهند این کار را بکنند، ممکن است یک مقداری از این قاچاقها هم تویش باشد. ما می‌گفتیم نه، ما یک خبرگانی درست می‌کنیم. بعد می‌گذاریم به آرای ملت. خبرگانش با آرای …

رأی شانزده میلیونی مردم با وجود تحریم‌کنندگان فریب‌خورده

… می‌کنند و سمپاشی می‌کنند در این ملت تاثیر نمی‌کند. حالایی که خیلی سمپاشی کردند و بساط درست کردند، و یک قشر بزرگی از ملت ما که همه هم مسلمان هستند و میل دارند که اسلام در این عالم پیدا بشود، در این محیط پیدا بشود، بازیشان دادند که آنها قهر کنند و رای ندادند. در عین حال شانزده میلیون رای دادند به این قانون اساسی. شانزده میلیون معنایش این است که آن مقداری که حق رای داشتند رای دادند. یک عده کمی هم رای خلاف دادند. صدی نود رای دادند. شاید هم یک قدری بیشتر.

مخالفت مدعیان علاقه به ملت با قانون اساسی مصوب خبرگان ملت

… خارج کند خودش را. چپاولگریها را می‌خواهد قطع کند از مملکتش، باز از اهل خود مملکت بیایند و مخالفت کنند! همه ملتها توجه دارند که چیست این، خودش را در دنیا رسوا می‌کند. همان طوری که کارتر خودش را در دنیا رسوا کرد. اینهایی هم که می‌گویند ما اهل ایران هستیم؛ و به ایران علاقه داریم، و به ملت علاقه داریم و اینها، در یک وقتی که ملت قیام کرده و قدرتها را شکسته حالا می‌خواهد یک حکومت ملی به دست خود ملت در اینجا تاسیس کند یک قانون اساسی، خود ملت به دست خودشان، با دست خبرگان خودشان در اینجا تصویب بشود و چه بکند. همینهایی که می‌گویند ما از ملت هستیم و ما علاقه به ملت داریم، همینها مخالفت می‌کنند. دنیا می‌فهمد که این قشر مخالف چی‌اند. آن طوری که شما فهمیدید و ما می‌فهمیم، دنیا هم می‌فهمد. کاری نیست که فقط در آذربایجان ایجاد بشود، و خدای نخواسته ملت آذربایجان را خدشه‌دار بکند. ملت آذربایجان خدشه‌دار نمی‌شوند. همان طور که ملت ایران، همه ملتهای ما- یعنی …

رأی نود درصدی مردم با وجود اخلال مخالفان

… اخلال می‌کردند. قدم به قدم اخلال می‌کردند. خواستید رای بدهید، رای نمی‌گذاشتند بدهید. یک دسته‌ای نمی‌گذاشتند. آنجا جلو رفتید و شکست دادید آنها را. بعدش قدم دوم. بعدش راجع به قانون اساسی، چه حرفهای مزخرف زدند. و گفتند و اخلال به اینکه نبادا یک همچه چیزی بشود. بعد مردم رای دادند. و در این رای صد در نود از آن رای سابق بیشتر بود. مردم صدی نود رای دادند. حالا به دست و پا افتادند که اربابها دارند شکست می‌خورند، چه بکنیم. باز هیاهو می‌کنند. می‌خواهند رای چند نفر آدم را بر رای تمام ملت به اسم مصلحت ملت. این همان منطق کارتر است. منطق کارتر این است که ما برای خاطر این انسان داریم سی و پنج میلیون جمعیت را زیر پا له …

مخالفان قانون اساسی در بابلسر مخالف تحقق اسلام در ایران

… بر کشور ما می‌گذرد. از آن طرف مواجهه ملت ما با قدرت بزرگ امریکا، که همه وسائل تبلیغاتی و وسائل جنگی را دارد، و از آن طرف ریشه‌های رژیم سابق و منحرفین از دیانت اسلام که در گوشه و کنار کشور مشغول فعالیت هستند و می‌خواهند نگذارند این جمهوری اسلامی به ثمر برسد. اینکه گفتید در آنجا؛ در بابلسر، برای رد قانون اساسی و اینها اعلامیه‌ها دادند، اینها همینها هستند که نمی‌خواهند اسلام در ایران تحقق پیدا بکند. اینها از اول هم دست و پا می‌کردند که آن شخص فاسد[1] را نگه دارند. و بعد هم دست و پا می‌کردند که رژیم سلطنتی را نگه دارند. و بعد هم دست و پا می‌کردند که بختیار را نگه دارند. و بعد هم دست و پا می‌کردند که قانون اساسی سابق را که لازمه‌اش حفظ رژیم شاهنشاهی و رژیم …

بررسی به دست نمایندگان مردم و تصویب با رأی قریب به اتفاق

… مجلس خبرگان باز کارشکنی‌ها کردند فعالیتها کردند، عمال خبیث امریکا. و بعد که در آن قضیه هم شکست خوردند، راجع به رفراندم قانون اساسی مشغول شدند به کارشکنی. صندوقها را شکستند. مردم را بازداشتند از رای دادن. ولی مردم ایران بحمد الله در این قدم هم فاتح شدند. و رای قریب صد در صد به این قانون اساسی دادند. در عین حال که بعد از اینکه مردم هم نمایندگانشان رفت و نمایندگان را تعیین کردند برای بررسی قانون اساسی، و همان نمایندگان مردم بودند که قانون اساسی را بررسی کردند و تصدیق کردند، و بعد هم به رفراندم گذاشته شد. و مردم قریب به اتفاق رای دادند بر قانون اساسی. مع ذلک امریکا از پا ننشسته است و غائله‌ها بپا می‌کند.

امکان بررسی نقص احتمالی آن به دست نمایندگان مردم پس از استقرار نظام

… با یک همچو قدرتی و اسلام مواجه با کفر است و اسلام در خطر است، اینهایی که آشوب دارند بپا می‌کنند، در هر جای از مملکت که آشوب بپا بکنند، اینها اشخاصی هستند که مخالف با اسلام هستند و می‌خواهند اسلام متحقق نشود. جمهوری اسلام متحقق نشود. و باید درست متوجه باشند. البته اگر قانون اساسی یک اشتباهاتی فرض کنید در آن پیدا بشود- با اینکه نشده است، لکن اگر هم باشد- بعدها که مستقر شد حکومت اسلامی، جمهوری اسلامی مستقر شد، رئیس جمهور تعیین شد، مجلس تحقق پیدا کرد، باز ممکن است که رسیدگی بشود. اگر نقصی داشته باشد، باز نمایندگان مردم این کار را بکنند. چماق‌کشی نمی‌تواند کاری انجام بدهد. اشخاصی که چماقدارند می‌کشند و آشوب در آذربایجان بپا کرده‌اند، بعضی از آنها پرونده‌هایشان موجود است که روابط با امریکا دارند. مردم بازی نخورند از اینها.

دعوت برادران اهل سنت به رأی مثبت به قانون اساسی

… در معرض خطر کفر است- تعویق و تاخیر؛ و لو برای چند روز، خطر عظیم برای کشور و اسلام عزیز است. شما مطمئن باشید که خواستهای شما از جمله خواستهای قومی و ملی، همچون خواستهای سایر قشرهای کشور مورد توجه است؛ و ان شاء الله تعالی موجبات آسایش خاطر همه فراهم می‌شود. از شما مسلمانان عزیز تقاضا می‌شود که به این قانون اساسی رای مثبت بدهید که موجب رضای خداوند متعال است.

رد ادعای برخی احزاب دربارهٔ نادیده گرفتن حقوق سیاسی آنان

- این «بعضی از احزاب سیاسی» یا قانون اساسی را نگاه نکرده‌اند و به خودشان زحمت ندادند که قانون اساسی را نگاه کنند و روی آن مقاصد فاسدی که دارند، شروع کردند حرف می‌زنند. و یا دیده‌اند و عمداً می‌خواهند خلاف بگویند. اصل بیست و ششم از قانون اساسی موجود، این قانون اساسی ما، احزاب و جمعیتها و انجمنهای سیاسی و انجمنهای اسلامی، اقلیتهای مذهبی آزادند. و شرط این است که توطئه نکرده باشند برای اینکه مملکت ما را، ملیت ما را، جمهوری اسلامی ما را نقض کنند. این متن قانون اساسی است. …

قانون اساسی به‌عنوان اساس مملکت

باید همه ما در این زمانی که احتیاج دارد اسلام به شما جوانها، پیغمبر اکرم احتیاج دارد به شما، الآن امیر المومنین احتیاج دارد به شما، رفع کنید این احتیاجش را. احتیاج این است که بی‌تفاوت نباشید نسبت به مملکتتان. احتیاج این است که قانون اساسی، اساس مملکت شماست. بی‌تفاوت نباشید که بروید سراغ کارتان، بنشینید که فرض کنید که می‌خواهم یک خیاطی بکنم، یا یک کار دیگری بکنم. سرنوشت مملکت شماست، سرنوشت مذهب شماست، سرنوشت کشور شماست، سرنوشت ملت شماست، بی‌تفاوت نباشید!

نزدیک شدن تدوین قانون اساسی و به رأی گذاشتن آن

… آنها مخفی آن وقت کار نمی‌کردند، علناً مردم را اذیت می‌کردند. آن اشخاص را کنار باید بگذارند و یک اشخاصی که امین هستند، اشخاصی که معروف است پیششان به امانت، به دیانت، به خدمت به مردم، آنها را تعیین می‌کنند، باید هم تعیین بکنند. مجلس ان شاء الله مستقر بشود. قانون اساسی ان شاء الله قانون اساسی‌مان به رای گذاشته می‌شود. تقریباً نزدیک به تمام شدنش است. به رای گذاشته می‌شود. بعد از اینکه ما ملاحظه‌اش کردیم و تصدیقش کردیم، به رای گذاشته می‌شود.

ولایت فقیه مترقی‌ترین مادهٔ قانون اساسی و منفورترین نزد دشمنان

… محکم کاری شده که نگذارند این خلاف بکند. روسای ارتش ما و ژاندارمری ما و این روسای درجه اول، دیگر از این به بعد اشخاصی نیستند که خیانت بکنند، لکن محکم کاری شده است که همین فقیه را ناظر قرار بدهند. و هکذا آن موارد حساس را نظارت می‌کند فقیه و تصرف می‌کند فقیه. و این از اموری است که مترقی ترین موادی است که در قانون اساسی اینها [تصویب‌] کردند. و اینها دشمن ترین مواد، پیششان این است.

وحشت مخالفان از تصویب قانون اساسی در رأی عمومی

… باشد تا حالا نشده. جمهوری اسلامی هست؛ یعنی نظام را به هم زدید شما، نظام دیگر پیدا شد، لکن مهلت ندادند این مَفْسَده جوها، و این انگلهایی که برای دیگران کار می‌کنند و می‌خواهند نگذارند ملت ما به سعادتش برسد. اینها نمی‌گذارند که محتوای جمهوری اسلامی پیاده بشود. اینها برای همین قانون اساسی این قدر فعالیت می‌کنند که نشود این. اینها از گذشتن این قانون اساسی از رای عمومی وحشت دارند، چنانچه وحشت داشتند از رفراندم. اینها از اسلام وحشت دارند و می‌خواهند نشود. یک وقت با زور می‌خواستند نشود و نمی‌گذاشتند در زمان رژیم سابق، حالا با حیله می‌خواهند نگذارند، ایجاد یاس بکنند در ملت که «چه شد؟ آنی که شما خواستید که نشد». و حال آنکه آنی که ملت خواست شد.

پرهیز از نهادن لفظ مبهم دموکراسی در قانون اساسی

… داشته باشیم، ولی به شرط اینکه به خدا هم معتقد باشیم. این برای ما خیلی ناراحت‌کننده است که کسی یک همچو خیالی داشته باشد. این اولًا، و ثانیاً این کلمه دمکراسی که پیش شما این قدر عزیز است یک مفهوم مُبَیَّنی ندارد. ارسطو یکجور معنی کرده. شوروی یکجور معنی کرده. سرمایه دارها یکجور معنی کرده و ما در قانون اساسی‌مان نمی‌توانیم یک لفظ مبهمی که هر کس برای خودش یک معنی کرده است، آن را بگذاریم. به جای آن اسلام را گذاشتیم که اسلام مُبیَّن می‌کند حد وسط چیست. این مخالف با هیچ چیزی نیست، ولی آنهایی که نفهمیده‌اند اسلام را، خارجیها که با اسلام کار ندارند، آنها که در داخل هستند و اسلام را نمی‌دانند چه رژیمی است، چه حالی دارد، از این جهت یک امکان به …

نیاز به نوشتن قانونی رسمی بر اساس اسلام و تعیین رئیس‌جمهور و مجلس

… قدرت این طرف است، حالا آمده‌اند به این صورت درآمده‌اند. این معلوم است که الآن یک مملکت مخلوطی دست ما هست. و ان شاء الله این کار درست خواهد شد- ان شاء الله- و این مساله طرحش ان شاء الله ریخته می‌شود، که تصفیه عمومی بشوند. اما یک قدری، یک قدری، باید صبر کرد. یعنی ما الآن یک قانونی نداریم که مملکتمان یک قانون رسمی، البته قانون ما اسلام است؛ لکن به حسب رسمیات دنیا، خوب، یک چیزی هم باید نوشته شود بر همان اساس اسلام، یک رئیس جمهور نداریم ما الآن، یک مجلس شورای ملی نداریم الآن. اینها را باید ان شاء الله درست بکنیم. و آن طرح هم که باید در همه قشرها طوری بشود که اشخاص صالح مشغول کار باشند، اشخاصی هم که ناصالح بوده‌اند و حالا دیگر صالح شدند، و یا فرض کنید توبه کرده‌اند، آنها هم باشند، و در هر جا کسانی که کارشکنی می‌کنند و موذی‌ هستند و ناصالح هستند و توبه هم نمی‌کنند و …

تدوین قانون برای مردم مسلمانی که خود رأی می‌دهند

… فقیه را در شورای انقلاب [تصویب‌] کردند که باید مثلًا چه باشد، اینها خیال می‌کنند که حالا که این طور شد پس دیگر دنیا به هم می‌خورد! اینها می‌ریزند به جان مردم! این فقها می‌ریزند هر کاری دلشان بخواهد بکنند و بعدها هم چه خواهد شد و ما هم به شکست خواهیم رسید. این یک مملکتی است اسلامی. یک مملکتی که مردم بیل و کلنگی را که مرحوم آقای طالقانی را با آن دفن کردند می‌بوسند. ما با این مردم می‌خواهیم، برای این مردم می‌خواهیم قانون بنویسیم؛ برای این مردم می‌خواهیم چه بکنیم. اینها هستند که به اینها رای می‌دهند. اگر ما فشار آوردیم به اینکه آقا رای بدهید، حتماً باید به این مساله رای بدهید، آن وقت البته هم به ما اشکال است، هم به آنها. اما اگر به دست مردم دادیم و گفتیم آقا این مساله است؛ شما قبولش دارید یا نه؟ ممکن است همین یک چیز را …

نقد غائله‌آفرینی برای جلوگیری از تعیین قانون اساسی به دست خبرگان ملت

… دادیم، که اینها اگر درست می‌گویند که برای ملت کار می‌کنند و دمکرات هستند، حکومت مردم بر مردم می‌خواهند، اگر اینها حکومت مردم بر مردم می‌خواهند، چرا نمی‌گذارند مردم سرنوشت خودشان را تعیین کنند؟ چرا با خرابکاریها نمی‌خواهند مردم حکومت خودشان را تعیین کنند؟ چرا با غائله‌آفرینیها نمی‌گذارند که ملت، قانون اساسی خودش‌ را به دست خبرگان خودش تعیین کند؟ اینها دمکرات نیستند؛ اینها جنایتکارانی هستند که با اسم حزب دمکرات می‌خواهند برای اربابان خودشان کار کنند.

جدا کردن مسیر افکار انحرافی از قانون اساسی جمهوری اسلامی

4- من با کمال تاکید توصیه می‌کنم که اگر بعضی از وکلای مجلس تمایل به مکاتب غرب یا شرق داشته یا تحت تاثیر افکار انحرافی باشند، تمایل خودشان را در قانون اساسی جمهوری اسلامی دخالت ندهند و مسیر انحرافی خود را از این قانون جدا کنند؛ زیرا صلاح و سعادت ملت ما در دوری از چنین مکتبهایی است که در محیط خودشان هم عقبزده شده و رو به شکست و زوال است.

مردود بودن طرح مسائل غیراسلامی در تدوین قانون اساسی

… نباشد، بحث را ببرند روی رژیم سلطنتی، شما حق دارید رسیدگی بکنید؟ شما حق رسیدگی ندارید. برای اینکه جمهوری اسلامی را شما حق رسیدگی دارید. همان طوری که برای طلاق دادن زن مردم، شما و ما، هر کس که وکیل شده است، برای طلاق دادن زن مردم وکالت ندارد؛ وکالتش محدود است. در مسائل غیر اسلامی، اگر یک مساله غیر اسلامی در اینجا بیاید، طرحش مردود است.

دعوت مردم کرمان به مطالعه و اظهار نظر دربارهٔ قانون اساسی

پیام من به مردم کرمان این است که در مورد قانون اساسی مطالعه کنند و نظر دهند. و نمایندگان مجلس خبرگان را کسانی انتخاب کنند که از بین علمای محل باشند؛ نه چپی باشند و نه راستی، و نه مخالف اسلام که بتوانند قانون اساسی اسلام پسند را تهیه کنند. مسائل اصلی اینها هستند؛ مسائل دیگر فرعی هستند. هر شهری مسائلی دارد. باید به اصول فکر کرد، و از …

لزوم تدوین قانون اساسی اسلامی به دست خبرگان اسلامی

… زدند «اسلام»، وقتی که از پهلُویِ ارتش رفتند، ارتش هم به اینها متصل شد؛ وقتی از پهلوی ژاندارمری رفتند، ژاندارمری هم به اینها متصل شد، همه متصل شدند به هم و این مطلب اعجازآمیز را متحقق کردند. و امیدوارم که به این تتمه‌اش هم همه مجتمعاً با هم ان شاء الله برسید. و قضیه- مِن بعد قضیه قانون اساسی را هم با آن مجلس خبرگان- که باید اشخاص بسیار خبیر و اسلامی باشند- آنها هم متحقق بشود. یک قانون اساسی اسلامی، یک مجلس شورای اسلامی، یک رئیس جمهور اسلامی، همه اینها تحقق پیدا بکند. و بعد که اینها تحقق پیدا کرد، کارهای اصلاحی آسان پیش می‌رود. ان شاء الله خدا همه شما را حفظ کند و موفق باشید به اینکه همه‌مان خدمت کنیم.

خطر بازگشت به گذشته با غفلت از قانون اساسی و نهادهای اساسی

… توطئه‌ای در کار باشد که بخواهند اذهان ملت را منحرف کنند و توجه‌شان را از قانون اساسی- که اساس است- منصرف کنند به جاهای دیگر- چه حق باشد و چه باطل- منصرف کنند به جاهای دیگر و آنها نتیجه بگیرند؛ و ماها مشغول بشویم به یک مسائل اختلافاتی که خودشان ایجاد می‌کنند. و یک مسائل جزئی و یک احتیاجات محلی، و ذهنمان از اصل قانون اساسی، از انتخاب خبرگان، و بعد هم از مجلس شورای ملی- که بعد باید تعیین بشود- و رئیس جمهور- که باید تعیین بشود- که اینها اساس مملکت هستند که اگر غفلت از اینها بشود، ممکن است که ما دوباره برگردیم به یک حالتی که امیدواریم برنگردیم.