رفتن به محتوای اصلی
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، تدوین، محتوا و اجرای آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:سخنرانی در جمع علما و طلاب و اهالی قم (شرایط اسفبار سیاسی- اجتماعی)— ۱۳۴۱/۰۹/۱۱

سیر زمانی

از ۱۳۴۱ تا ۱۳۶۷
۱۳۴۱۱۳۶۷

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۱۹۷ پاراگراف)

تقدم تدوین قانون اساسی و تشکیل مجلس شورا بر سایر مسائل

الآن مسئله‌ای که در پیش است؛ یکی مسئله قانون اساسی است؛ و یکی تشکیل مجلس شورا. این دو مساله بر سایر مسائل مقدم است. کوششها هست برای اینکه نگذارند این قدم ثانی را ما برداریم. چنانکه کوششها کردند که نگذارند رفراندم حاصل بشود راجع به اصل جمهوری.

عرضه به ملت و بررسی نمایندگان منتخب و قصد خرابکاری شکست‌خوردگان

حالا به قدم سوم رسیده است که باز مخالفتها شروع شده است. با بهانه‌های مختلف جنود شیاطین دور هم دارند جمع می‌شوند. بهانه‌های مختلفی که سابقاً هم این بهانه‌ها را داشته‌اند. حالا که بناست قانون اساسی در دسترس ملت گذاشته شود تا هر کس هر مطلبی دارد پیشنهاد کند، و بعد نمایندگان مردم، نمایندگان منتخب از طرف خود ملت، قانون اساسی را بررسی کنند. با همه مطالبی که قشرهای مختلف و به اصطلاح، حقوقدانها بررسی کنند، و همه مطالب را روی هم بریزند، و قانونی که نوشته شده است اگر نقص دارد رفع کنند نقص را، و اگر اشکال دارد، اشکال را مرتفع کنند، حالا هم بهانه‌گیرها، آنهایی که شکست خورده‌اند در آن مراحل، می‌خواهند در این مرحله خرابکاری کنند.

تلاش دشمنان برای جلوگیری از تصویب آن بر طبق حکم اسلام

بیدار باشید برادران! دشمنان خودتان را بشناسید. می‌خواهند نگذارند قانون اساسی بر طبق آن طوری که اسلام حکم می‌کند تصویب شود. باید حقوقدانهای غربی نظر بدهند؟ ما می‌خواهیم قانون اسلامی بنویسیم، از غرب بیایند نظر بدهند؟! یا غربیها بیایند نظر بدهند؟ یا غربزده‌ها بیایند نظر بدهند؟ حقوقدان اسلامی ما می‌خواهیم، و این حقوقدانها، اسلام را نمی‌دانند یعنی چه! البته بعضی از آنها.

بررسی پیش‌نویس به دست منتخبان مردم و نپذیرفتن آرای مخالف قرآن

… این بود، قانون را بنویسیم، منتشر کنیم در همه بلاد؛ و همه مردم ببینند؛ بعد به آنها بگوییم این را می‌خواهید یا نه. رفراندم کنیم. ما برای اینکه شماها خیلی دم از «روشنفکری» می‌زنید! یک قدری هم با شما مسالمت بکنیم. با اینکه هر چه مسالمت کنیم، شما بدتر خواهید کرد! ما می‌گوییم که مردم خودشان افرادی را تعیین کنند که این قانون اساسی که نوشته شده است بیایند ببینند؛ هر رایی دارند، هر طرحی دارند بدهند؛ می‌خواهد این رایها رایهای مخالف با قرآن باشد، می‌خواهد موافق. منتها ما مخالفهایش را قبول نمی‌توانیم بکنیم؛ و شما هم دنبال این هستید که این کار را بکنید. این مجلس را شما اسمش را «مجلس موسسان» بگذارید. ما بعد از این مجلس موسسان هم به خود موکلها، به وکلا ما چه کار داریم، ما شما را می‌شناسیم؛ ما نوکر شماییم. [ابراز احساسات مردم با شعار درود بر خمینی‌]

مسئلهٔ اصلی همهٔ قشرها: درست شدن قانون اساسی برای پیاده کردن اسلام

مسئله اصلی، که حالا باید شمای ارتشی، من طلبه، مراجع عظام، علمای اعلام، دانشگاهی، بازاری، دهقان، اداری، کارمندها، همه به آن توجه بکنند، این است که این قانون اساسی، که اساس اسلام را ما می‌خواهیم پیاده بکنیم، این قانون اساسی درست بشود. بعد که قانون اساسی‌مان را ان شاء الله به رغم اینهایی که نمی‌خواهند بشود، باز شما رای دادید و درست شد و مجلس شورا را شما رای دادید آزادانه، بر خلاف این پنجاه سال، آزاد رای دادید و وکلایتان را فرستادید، و رئیس جمهور را خودتان تعیین کردید [، اگر] نگفتند شما حق …

دستور تکمیل و تصویب طرح قانون اساسی و نظرخواهی عمومی دربارهٔ آن

لازم است ملت مبارز ایران هر چه زودتر سرنوشت آینده مملکت خویش را به دست گیرد و ثمره انقلاب عظیم اسلامی خود را در همه روابط و نظامات اجتماعی به دست آورد و حقوق از دست رفته خود را باز یابد، و عدالت اسلام را در همه شئون جامعه پیاده کند. از این رو طرح قانون اساسی را- که شورای طرحهای انقلاب، مشغول تدوین و تکمیل آن هستند- با سرعت تکمیل، و به تصویب شورای انقلاب رسانده و هر چه زودتر در اختیار افکار عمومی بگذارید تا همه صاحبنظران و تمامی اقشار ملت- در مدت محدودی که تعیین می‌نمایید- پیشنهادها و نظرات خود را درباره آن ابراز نمایند؛ و بنا بر تصمیمی که با تبادل نظر با شورای انقلاب و دولت گرفته شد، ترتیبی دهند تا مردم هر استان و هر یک از اقلیتهای مذهبی نمایندگان صاحبنظر خود را به تعدادی که شورای انقلاب اسلامی و دولت تعیین می‌کنند، انتخاب کنند. و مجلس متشکل از نمایندگان مردم با توجه به همه …

کنار گذاشتن موارد مخالف اسلام و لزوم تدوین قانون اساسی جدید متناسب با زندگی امروز

- قانون اساسی باید مطالعه بشود. بعضی از چیزهایش که مخالف با اسلام است باید کنار گذاشته شود. البته این باید برای زندگی فعلی مناسب باشد. اصولًا قانون جدیدی را باید تدوین کنیم.

قانون الهی به‌عنوان قانون اساسی و بی‌اعتباری قوانین خلاف شرع به حکم متمم

قانون اساسی ما هم قانونی است که خدا به ما گفته قانون اساسی. در همین قانون اساسی فعلی هم که هست، متمم قانون اساسی می‌گوید هر قانونی که بر خلاف قوانین شرعیه باشد قانون نیست. ما هم همین را می‌خواهیم درستش کنیم؛ منتها عمل نشده، ما می‌خواهیم عمل کنیم. یک مملکتی درست می‌کنیم که صُلَحا در آن مملکت ... افلاطون می‌گوید که کسی که باید دولتها را اداره کند فیلسوفها باید باشند؛ فیلسوف به نظر ایشان. فیلسوف هم البته لا بد صالح است. ما می‌گوییم اشخاص صالح همان است. ما می‌گوییم کسی که می‌خواهد یک مملکتی را اداره بکند، …

رد توجیه کشتار مردم به بهانهٔ شعار خلاف قانون اساسی

راجع به این مطلبی که ما می‌خواهیم و ملت خواست که آن اصل اول که ملت می‌گویند که ما رژیم پهلوی را نمی‌خواهیم، ما شاه را نمی‌خواهیم، این سلسله پهلوی را نفی می‌کنند، اینها تشبثاتی کردند و دست و پاهایی هم دارند می‌کنند. در زمان آن نخست وزیر جلوتری[1] تعبیرش این بود که مردم چون شعار بر خلاف قانون اساسی می‌دادند از این جهت مردم را کشتند! مقصودش این بود که مردم می‌گفتند که مرگ بر شاه، ما شاه را نمی‌خواهیم، و این خلاف قانون اساسی بود! خوب، اول یک جهت را باید بگوییم، بعد هم یک بررسی بکنیم ببینیم خلاف قانون بوده یا نه.

لزوم مجازات قانونی نه کشتار برای مخالفت با قانون اساسی

یک جهت اینکه خوب حالا اگر یک کسی شعار بر خلاف قانون اساسی داد، او باید به مسلسل بسته بشود و کشته بشود؟ یا خوب قوانین دارد. یک کسی بر خلاف قانون اساسی- فرض کنید که- مخالفتی کرد، روی قوانین باید [مجازات‌] بشود. و ثانیاً ببینیم، [و] بررسی در این موضوع [بکنیم‌] که ملت بر خلاف قانون اساسی شعار می‌داده یا شاه بر خلاف قانون اساسی شاه بوده است؟ اگر شاهی بود که- حالا روی قوانین اساسی ما بحث می‌کنیم- اگر شاهی بود، یک سلسله‌ای بود که به حَسَب قانون اساسی این سلسله روی کار …

خلاف قانون اساسی بودن اعمال سلطنتی شاه و موافقت فریاد ملت با آن

پس، این اتخاذ او تخت و تاج را امروز، قرار دادن نخست وزیر را امروز، امر به فتحِ- نمی‌دانم- مجلس و بستن مجلس- همه اینها- چیزهایی بر خلاف قانون اساسی است و این فریاد ملت که می‌گویند که شاه را نمی‌خواهیم، موافق قانون اساسی است. این شعار بر خلاف قانون اساسی؟! نخیر، شعار بر وفقِ قانون اساسی است! شعار شما، شمای نخست وزیر که می‌گویید «اعلیحضرت همایونی»! این شعارْ خلاف قانون اساسی است. ایشان «اعلیحضرت» نیستند، ایشان سلطان مملکت نیستند. این یکی از مسائلی است که اینها [دائماً] گفتند و دنبال کردند و اینها. یکی از مسائل هم قضیه این است که اگر ما نباشیم ثبات …

عمل نکردن رژیم شاه به قانون اساسی

اینها به قانون اساسی عمل می‌کنند؟ چنگیز به «یاسا» عمل می‌کرد و چنگیزیها و مغولها عمل می‌کردند. این چنگیز عصر ما، این مغولها به قانون اساسی احترام قائل هستند؟ عمل می‌کنند به قانون اساسی؟ انتخاباتشان روی موازین قانون است؟ وکلایشان شرایط قانونی دارد؟ مجلسشان یک مجلس روی موازین قانون است؟ کدام یک از کارهای اینها می‌شود گفت که یک بویی از قوانین دارد، چه قوانین شرعی و چه قوانین عرفی و اساسی؟

نقد شعار مطلق قانون اساسی و لزوم اصلاح مواد تحمیلی آن

الآن تکلیف همه ما مسلمین، وحدت کلمه و اولْ کلام اینکه این نباشد، ما بعد خودمان درست می‌کنیم. در راس همه کلمات، که همه متفق الکلمه باید باشند و اگر کسی تخلف کند به اسلام خیانت کرده، این است که این نباید باشد. اگر شما در نوشته یک حزبی دیدید که از آن بیرون می‌آید که ما قانون اساسی را می‌خواهیم، به طور مطلق این را گفتن، معنایش این است که ایشان باید باشد. این خیانت است. باید آنهایی هم که می‌گویند قانون اساسی و حقوق بشر، بگویند قانون اساسی بعد از اصلاح این موادی که با سرنیزه درست شده است. ما شاهد قضیه بودیم که این موادی که درست شد و اینها را به این سلطنت منحوسه رساند، با سرنیزه بود، با سرنیزه رضا خان بود. نه اینکه مردم یک‌ مجلسی درست کردند و یک چیزی و ... مردم اختیاری نداشتند؛ سرنیزه این کارها را کرد. این موادْ موادی است که مقبول ملت نیست؛ و …

برشمردن موارد نقض قانون اساسی و مشروطیت به دست شاه

شاه از مشروطه و قانون اساسی دم می‌زند، در صورتی که خود او در راس مخالفین قانون اساسی و مشروطیت، اساس مشروطه را از بین برده است؛ که نمونه بارز آن مصاحبه‌ و جنجال اخیر است: اجبار ملت به ورود در حزب نقض قانون اساسی است؛ اجبار مردم به تظاهر در موافقت و پایکوبی و جنجال در امری که مخالف خواسته آنهاست نقض قانون اساسی است؛ سلب آزادی مطبوعات و دستگاههای تبلیغاتی و اجبار آنها به تبلیغ بر خلاف مصالح کشور نقض قانون اساسی است؛ تجاوز به حقوق مردم و سلب آزادیهای فردی و اجتماعی نقض قانون اساسی است؛ انتخابات قلابی و تشکیل مجلس فرمایشی محو مشروطیت و نقض قانون اساسی است؛ ایجاد پایگاههای …

دعوت دولت به عمل به قانون اساسی و آزادی‌های مردم در آن

… تبعیت را دست بردارید، دستتان را برای چهار دلار دراز نکنید؛ هر جلسه‌ای شما تشکیل می‌دهید، هی می‌گویید دلار بده! ما با این چیزها مخالفیم. اگر این ارتجاع است، ما مرتجعیم؛ و اگر آن تمدن است شما متمدنید. اگر به قوانین اسلام، شما اعتقاد دارید، این قوانین اسلام؛ و اگر به قوانین اساسی، به قانون اساسی شما اتکا دارید، قانون اساسی مردم را آزادی داده است در مسکن، در کارهای خودش، در مالش، در جانش، آزادی داده است؛ از این زورگوییها قانون منع کرده است. ما می‌گوییم شما آقا بیایید به قانون عمل کنید. می‌گذاریم قانون را زمین؛ شما یک نماینده‌ای بفرستید، ما هم یک نماینده‌ای می‌فرستیم؛ قانون اساسی را می‌گذاریم زمین؛ شما که می‌گویید ما قانونی هستیم، دموکرات هستیم، شما که می‌گویید که ما جلو رفته هستیم، مترقی هستیم، این قانون اساسی ماست؛ می‌گذاریم زمین. به قانون …

تأکید قانون اساسی بر آزادی ملت و مطبوعات

… عمل کنیم؛ این را که قبول دارید. ما می‌گوییم به دین عمل بکنید، شما می‌گویید که پیغمبر اکرم مرتجع است، نَعوذُ بِالله. در لفظ نمی‌گویید، معنایش این است. قانون اساسی را که قبول دارید و لو در آن وقتها زمزمه می‌کردند که‌ مال پنجاه سال پیش از این است و فلان؛ قانون اساسی که دیگر قضیه پنجاه سال پیش از این ندارد- قانون اساسی که می‌گوید ملتها باید آزاد باشند؛ ملت ایران باید مردمش آزاد باشند؛ مطبوعات باید آزاد باشد؛ هیچ کس حق ندارد جلو قلم را بگیرد.

استناد به آن از باب الزام و بی‌اعتباری قانون خلاف قرآن طبق اصل دوم متمم

راجع به قانون شهرداری که ایشان[4] مدعی است گذشته، نگذشته است و اعتراضی هم شده است.[5] قیاس انجمنهای ایالتی و ولایتی هم به قانون شهرداریها که «مشابه‌ است» مشابه نیست و قیاس باطل است، در آنجا و اینجا به نص قانون، مرد و مُسْلم بودن قید شده و گذشته است. از این گذشته، ما از طریق «الْزِموُهُمْ بِما الْزَموُا عَلَیْهِ انْفُسَهُمْ»[6] با ایشان بحث می‌کنیم، نه اینکه قانون اساسی در نظر ما تمام باشد بلکه اگر علما از طریق قانون صحبت کنند، برای این است که اصل دوم متمم قانون اساسی، قانون خلاف قرآن را از قانونیت انداخته است. «و الّا ما لَنا و الْقانوُنَ»[7] ماییم و قانون اسلام؛ علمای اسلامند و قرآن کریم؛ علمای اسلامند و احادیث نبوی؛ علمای اسلامند و احادیث ائمه اسلام. هر چه موافق دین و قوانین اسلام باشد ما با کمال تواضع گردن می‌نهیم و هر چه مخالف دین و قرآن باشد- و لو قانون اساسی …

رد ابهام سخن امام و خود به نفهمی زدن مغرضان

… از سفر اینجا منصرف کنید. اشتهار به اینکه برای مقاصد سوئی می‌آید یا آنکه ان شاء الله دروغ است. لکن همین آبروی خود ایشان و جامعه ما را می‌برد. من با وسایلی تشبث کردم برای انصراف او، لکن شما نزدیک هستید ممکن است بعض دوستان ایشان را وادار کنید جداً جلو بگیرند. راجع به مطالبی که من در قانون اساسی گفتم ابهامی نداشت. مغرضین و مربوطین با دستگاه خود را به نفهمی زده‌اند و الّا تصریح به مقصود است. بعضی نوشته‌اند اشخاصی خدمت حضرت عالی می‌رسند و از بعض آقایان تکذیب می‌کنند، حضرت عالی جداً آنها را منع کنید و نگذارید خلافْ توسعه پیدا کند. راجع به طبع و ترجمه تحریر، من اجازه می‌دهم، لکن ایشان عجالتاً در تبعید هستند. چهل هزار را می‌فرستم برای آقای سمیعی ولی …

تصریح اصل ۱۵۰ بر ادامهٔ نقش سپاه در نگهبانی از انقلاب

با توجه به اینکه در اصل 150 قانون اساسی ادامه نقش سپاه در نگهبانی از انقلاب و دستاوردهای آن تصریح شده است، و نظر به آنکه انجام این نقش بدون آمادگی کامل سپاه از جهت تجهیزات و آرایش جنگی و فنون دریایی، زمینی، هوایی امکانپذیر نیست، شما ماموریت دارید هر چه سریعتر سپاه پاسداران را مجهز به نیروهای زمینی، هوایی، دریایی قوی نمایید، تا در موارد لازم با همکاری و هماهنگی با ارتش جمهوری اسلامی ایران از مرزهای زمینی، دریایی، هوایی کشور حفاظت نمایند.

ناکامی مخالفان اصل پنجم و مخالفان تعیین خبرگان

… و چون افعی زخم خورده در کمین نشسته‌اند که از هر راهی بتوانند خود یا به وسیله پیروان از خدا بی‌خبر خود این نظام الهی را از مسیر خود منحرف نمایند. و بالاترین انحراف، که منجر به انحراف تمام ارگان‌ها می‌شود، انحراف رهبری است، که امروز شما نقش اول آن را دارید. شما دیدید و شنیدید که با اصل پنجم قانون اساسی چه مخالفت‌ها شد و چه جار و جنجال‌ها بپا کردند، و بحمد الله تعالی موفق نشدند ماموریت خود را انجام دهند. و اخیراً با همین تعیین خبرگان نیز مخالفت کردند و سمپاشی نمودند، و بحمد الله با شکست مواجه شدند.

نداشتن قانون اساسی در برخی کشورهای دارای انقلاب شیطانی پس از دهه‌ها

شما بدانید که در بعضی از ممالک، که انقلاب کرده‌اند، انقلاب شیطانی، بعد از بیست سال، بعد از سی سال، باز قانون اساسی ندارند. این عراق- نزدیک ما که حکومت جابر دارد، و یک حکومت جابر یک حکومت جابرِ دیگر را از بین برده است- با اینکه با تمام قدرت دارد سرکوبی می‌کند ملت خودش را، نتوانسته تا حالا یک قانون اساسی برای خودش درست کند. حالا هم باز یک عده‌ای از خدا بی‌خبر می‌نشینند و حکومت …

لزوم عمل قوهٔ مجریه بر قانون مصوب ملت

… و همه دیدیم. شکرگزاری به این است که شماهایی که وکیل ملت هستید کارشکنی برای دولت نکنید، هدایت کنید. هر جایی که پا را کنار می‌گذارد هدایتش بکنید. دولت هم هر کس می‌شود و هر کس هست، و نخست وزیر هم هر کس هست، دولت هم هر کس هست، آنها هم کارشکنی برای مجلس نکنند. آنها قوه مجریه هستند، همه‌ روی قانون عمل بکنند. این قانونی که ملت برایش رای داده است. همین رای نداده است که توی طاقچه بگذارید و کاری به آن نداشته باشید، بروید مشغول کار خودتان بشوید.

تحقق سریع قانون اساسی و نهادهای کشور اسلامی به سبب مردمی بودن انقلاب

… هم مشغول به نانجیبی‌های خودش است؟ اینها جوانها را می‌خواهند گول بزنند، و جوانهای ما الحمد للَّه بیدار شده‌اند و گول نمی‌خورند به این زودی. اینهایی که شما را می‌خواهند سرد کنند، و اینکه کاری انجام نشده است و چیزی نشده است، شما می‌خواهید چه کاری انجام بشود؟ در ظرف یک‌ سال و چند ماه تمام نهادهایی که برای یک کشور اسلامی است تمام تحقق پیدا کرد. در هیچ جای دنیا همچو چیزی نبوده، جاهای دیگر بیست سال، سی سال، پنجاه سال وقتی انقلاب کردند باز نتوانستند قانون اساسی داشته باشند. عراق الآن هم قانون اساسی ندارد، الآن هم چند نفر دور هم نشسته‌اند با زور به مردم حکومت می‌کنند. اما ایران از باب اینکه، از خود مردم بود این جوشش، از متن جامعه بود این انقلاب، و همه هم اسلامی بودند، همه آن چیزهایی که باید برای یک مملکتی اساس مملکت باشد انجام گرفته. ما دیگر چیزی، معطلی در این باب نداریم. بعد باید سازندگیها بشود که ان شاء الله مشغولند و خواهد شد. شما را بازی ندهند این قلمهای مسموم، این مجله‌ها و بعضی روزنامه‌هایی که در خدمت دیگران هستند، و مع الاسف به آنها اجازه نشر می‌دهند هر روز، اینها شما را اغفال …

محدود بودن تنفیذ به عدم تخلف از احکام اسلام و تبعیت از قانون اساسی

… شریف ایران با اکثریت قاطع جناب آقای دکتر سید ابو الحسن بنی صدر را به ریاست جمهوری کشور جمهوری اسلامی ایران برگزیده‌اند، و بر حسب آنکه مشروعیت آن باید به نصب فقیه جامع الشرایط باشد، این جانب به موجب این حکم، رای ملت را تنفیذ و ایشان را به این سمت منصوب نمودم؛ لکن تنفیذ و نصب این جانب و رای ملت مسلمان ایران محدود است به عدم تخلف ایشان از احکام مقدسه اسلام و تبعیت از قانون اساسی اسلامی ایران.

رد ادعای مخالفان دربارهٔ ملی نبودن قانون اساسی تعیین‌شده به دست ملت

… کردند اشکال‌تراشی که نه حالا، چی هست. بعضیها می‌گفتند همان قانون سابق باشد. بعضی می‌گفتند خوب، آن قانون باشد، بعضی از موادش را تغییر بدهیم. و برای تعیین خبرگان کارشکنی شروع کردند. بعد که مجلس درست شد، باز این قدم هم ملت پیش رفت و خبرگان خودش را تعیین کرد. در طول مدتی که آنها مشغول بودند به بررسی قانون اساسی، اینها هم مشغول بودند به اینکه اشکال کنند این ملی نیست. یک چیزی که خود ملت تعیین کرده، این را می‌گفتند ملی نیست. باید حتماً موافق میل یک اقلیتی باشد تا ملی بشود. همین طور تا آن وقتی که بنا بود رای بدهند مردم به خود قانون اساسی، شروع کردند باز کارشکنی. کارشکنیها از اطراف. حالا که می‌خواهد ملت رای بدهد به قانون، به رئیس جمهور، حالا می‌بینند این قدم هم اگر پیش برود، یک قدم دیگر هم پیش برود، استقرار حکومت زیادتر می‌شود، …

تصویب قانون اساسی با رأی ملت به‌رغم کوشش مخالفان

الحمدللَّه قانون اساسی‌اش خوب به تصویب رسید. ملت هم رای دادند. و دیدید که چقدر کوشش شد که نگذارند. و بحمد الله اصل جمهوری اسلامی را هم ملت رای دادند. و آن وقت هم یک اشخاصی می‌خواستند نگذارند. حالا هم هر چه ما نزدیکتر می‌شویم به پیروزی، آنها مصمم‌تر می‌شوند در اینکه بشکنند. اینها قدم به قدم دارند زندگی خودشان را از دست می‌دهند، و دست و پا می‌زنند که حیات …

اصل ولایت فقیه بهترین اصل قانون اساسی

… رئیس جمهور که ممکن است یک آدمی باشد ولی شرط نکردند دیگر عدالت و شرط نکردند، این مسائلی که در فقیه است، ممکن است یکوقت بخواهد تخلف کند، بگیرد جلویش را، کنترل کند. آن رئیس ارتش اگر یکوقت بخواهد یک خطایی بکند آن حق قانونی دارد که او را رهایش کند، بگذاردش کنار. بهترین اصل در اصول قانون اساسی این اصل ولایت فقیه است. و غفلت دارند بعضی از آن و بعضی هم غرض دارند.

تصویب قانون اساسی با رأی ملت با وجود مخالفت‌ها

… می‌دادند و آنها صحبتش را می‌کردند. بعد در این مرحله، بعد هم تا حالا [پیوسته‌] شکست خوردند. یعنی جمهوری اسلامی را رای دادند. تقریباً 98 درصد رای مثبت بود. یک قدری هم بیشتر. بعد هم خبرگان را که هی مخالفت، هی مخالفت. مع ذلک مردم تعیین کردند خبرگان خودشان را. بعد هم به آرا گذاشتند، همین قانون اساسی را. آنجا هم باز مخالفت، مخالفت، لکن مع ذلک ملت پیروز شد. اینها ننشستند باز. آن جهتش تا اینجا آمده است. حالا بعدش هم البته رئیس جمهوری یا مجلس شورای ملی، اینها هم البته مواجه با خیلی مخالفتها خواهد شد. این یک جهت بود.

کارشکنی مخالفان در نگارش قانون اساسی با طرح مجلس مؤسسان

… و آن طرف نیست .... به جمهوری اسلامی رای دادید به جمهوری اسلامی. یک رای بیسابقه در دنیا. یک رای تقریباً می‌شود گفت که با اتفاق. یکی درصد دو تا درصد کمتر. آنجا اینها شکست‌ خوردند. می‌گفتند «جمهوری اسلامی لازم نیست، جمهوری یا جمهوری دمکراتیک.» آنجا شکست خوردند. بعدش صحبت از قانون اساسی شد. خواستند نگذارند این قانون اساسی اصلش نوشته بشود. از آنجا شروع کردند که بگذارید تا مجلس موسسان پیدا بشود. مجلس موسسان یعنی چه؟ یعنی سیصد نفر در قشرهای مختلف. برای اینکه می‌دیدند که اگر سیصد نفر در ایران بخواهند این کار را بکنند، ممکن است یک مقداری از این قاچاقها هم تویش باشد. ما می‌گفتیم نه، ما یک خبرگانی درست می‌کنیم. بعد می‌گذاریم به آرای ملت. خبرگانش با آرای …