رفتن به محتوای اصلی
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، تدوین، محتوا و اجرای آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:سخنرانی در جمع علما و طلاب و اهالی قم (شرایط اسفبار سیاسی- اجتماعی)— ۱۳۴۱/۰۹/۱۱

سیر زمانی

از ۱۳۴۱ تا ۱۳۶۷
۱۳۴۱۱۳۶۷

فقط سال ۱۳۵۸همهٔ سال‌ها

شاهدها (۱۴۸ پاراگراف)

لزوم اظهارنظر حقوقدانان، روشنفکران متعهد، مهندسان و روحانیون دربارهٔ آن

خود شماها، همه: اشخاصی که می‌توانند قانون را بفهمند و می‌توانند اسلام را بفهمند که این آیا فلان ماده‌اش منطبق با قوانین اسلام است یا نه؛ و آیا صلاح برای مملکت اسلامی چه است. الآن این چیزی که مهم است این معناست که همه شما با هم نظر کنید به قانون اساسی، و اهل نظرتان، حقوقدانهای مسْلم، روشنفکرهای متعهد به اسلام، مهندسین، روحانیین، همه اینها، الآن نظر بدهند راجع به قانون اساسی، نگذارند که‌

اظهارنظر دربارهٔ مواد خلاف اسلام و تبعیت ناآگاهان از آگاهان

دیگران نظر بدهند و بعد ببینند چه خواهد شد. حالا خودشان نظر بدهند. هر ماده‌ای از این مواد قانون اساسی را که روحانیون تشخیص دادند که این بر خلاف اسلام است، سایر طبقات هم، آنهایی که می‌دانند که خلاف اسلام است، آنها هم نظر بدهند. و آنها که اطلاع از این معنا ندارند تبعیت کنند و بخواهند که باید این جور باشد.

برتری شیوهٔ تصویب قانون اساسی با دو بار مراجعه به رأی مردم

… رفراندم اگر بود، یک دفعه در اختیار مردم بود، که یکی دیگر قانونش را بنویسد. مثل فرانسه در جمهوری پنجمش، کسان دیگر از اجزای دولت و وزارتخانه‌ها و اینها قانون را نوشتند؛ یک چند نفری هم از مجلس شورا و اینها بودند و بعد به رفراندم گذاشتند قانون اساسی‌شان را. اما این قانون اساسی‌ای که الآن بنا هست بر آن دو دفعه در اختیار مردم است: یک دفعه اینکه مردم این اشخاصی را که اطلاعات دارند از قوانین، اطلاعات دارند از اسلام، اطلاعات دارند از آن، برای مردم هستند، دلسوزند برای مردم، امین هستند، یک همچو اشخاصی را تعیین کنند برای بررسی قانون اساسی و درست کردن و این طور چیزهایش. به این اکتفا نکنند، باز یک دفعه دیگر در اختیار مردم بگذارند که حالا بعد از اینکه نمایندگان شما این را تصویب کردند، یا تصدیق کردند به اینکه این بسیار خوب است و صحیح است و موافق با اسلام است و موافق با مصلحت کشور است، ثانیاً بیایند به مردم بگویند آقا- اینی که- کسانی که شما تعیین کردید، تایید کردند، بیایید خودتان هم باز بفرمایید [رای بدهید] در دنیا یک همچو چیزی نیست.

نقد اشکال‌تراشی برخی به بهترین شیوهٔ تصویب قانون اساسی

… هستند که نمی‌خواهند این مملکت یک آرامشی پیدا بکند. هر جایش را بگیری یک صدایی درمی‌آورند. هر جایش را. مردم را شما از اینجا بشناسید، ببینید که حرفهایی که می‌زنند روی چه اساسی هست.[4] تعیین کردید قانون را، آنها هم تعیین کنند. و بعد، شما خودتان هم باز رای دارید. اینهایی که الآن دارند هی داد و قال می‌کنند اینها خوب، حرفشان چیزی نیست که قابل ذکر باشند؛ لکن ببینیم چه جور اشخاصی نق می‌زنند راجع به همین معنا هم که بهترین ترتیبی است که در دنیا واقع شده است و می‌خواهد واقع بشود. همین هم دارند باز یک اشخاصی اشکال می‌کنند- این برای- این است که یا می‌خواهند اظهار فضلی بکنند؛ خوب آن مانعی ندارد. خوب، اشخاصی دلشان می‌خواهد اسمشان توی روزنامه باشد و، عرض می‌کنم، اظهار فضلی بکنند، اظهار روشنفکری بکنند، ما مضایقه از این نداریم که آقایان اظهار فضل خودشان را بکنند. لکن جوری نباشد که بخواهند یک مطلبی را که می‌خواهیم زودی تمام بشود- و این …

برتری بررسی قانون اساسی به‌دست منتخبان مردم و سپس رأی خود مردم

… آنی که می‌خواهد بررسی کند در قانون اساسی [که‌] منتخب خود مردم باشد، آن هم بعد از اینکه تصویب شد خود مردم رای بدهند آنها آنی که بهترین طریقش به خیال آنها بوده، این است که یک اشخاص دیگری این را بررسی بکنند که مبعوث از مردم نیستند؛ و بعد مردم خودشان رای بدهند. ما می‌گوییم نه، آنی هم که می‌خواهد بررسی بکند، آن هم مبعوث از مردم؛ بعد هم خود مردم رای بدهند. دیگر بهتر از این چیزی اصلًا نیست. و این نق‌ها هم جز اینکه یا اظهار فضیلت است- که هیچ مضایقه‌ای نیست- یا خدمت به این است که نگذارند درست بشود؛ بلکه این پالیزبان-[5] نمی‌دانم- و این اویسی،[6] و اینها که در سرحدات دارند فتنه می‌کنند، بلکه بتوانند. لکن آقایان باید بدانند دیگر گذشت، نمی‌توانند و …

قانون اساسی اساس حکومت اسلام و مقدم بر کارهای دیگر

… است که- در همین جهاد برای ساختن، جهاد سازندگی، به قشرهای پایینتر بیشتر توجه بشود و جنوب شهریها و روستاها و اینها، بیشتر به آن توجه بشود، این طور نیست که از آن غفلت بشود. البته خوب، یک قدری معطلی دارد؛ یک قدری مسائل مشکلتر که اساسی‌تر است، الآن در کار هست. شما می‌دانید که الآن قضیه قانون اساسی در کار است. قضیه قانون اساسی اساس حکومت اسلام است. ما اساس حکومت را باید درست بکنیم و بعد برسیم سراغ اینکه کارهای حکومت باید چه باشد.

تصویب قانون اساسی و تشکیل مجلس و تعیین رئیس‌جمهور از مسائل اصلی باقی‌مانده

… وقت برمی‌گردیم سراغ اینکه زاغه‌نشینان وضعشان چه جوری است؛ اداره‌ایها وضعشان چه جوری است؛ ارتشیها وضعشان چه جوری است؛ مردم کوچه و بازار را باید چه کرد؛ مدارس را باید چه کرد. اینها برای این است که ما خودمان را پیروز فرض کردیم، حالا برمی‌گردیم به مسائل خودمان. اما اگر ما همین معنا را درست دقت کنیم، پیروزی ما در آن وقتی است که آن مسائل اصلی ما لا اقل درست تحقق پیدا بکند. از مسائل اصلی ما یکی‌اش تحقق پیدا کرده و آن رفراندم برای جمهوری اسلامی است؛ اما قانون اساسی که اساس یک مملکت است و بعد هم مجلس شورا که باید باشد در یک مملکتی، رئیس جمهور باید باشد، این مراحل باز برایمان مانده است. اگر بنا باشد که ما حالا به خیال خودمان پیروز شده باشیم، آن وقت من که طلبه هستم بروم سراغ طلبگی خودم، و شما آقایان هم بروید هر کدام سراغ کارهای خودتان، گرفتاریهای خودتان؛ این مسائل اصلی ممکن است یکوقت خلل به آن وارد بشود و خطرناک است.

لزوم صرف همت همهٔ اقشار برای تصویب قانون اساسی

به نظر من می‌آید که شما، همه آقایان، همه قشرها، زنها، مردها، دانشمندها، غیر دانشمندها، همه، الآن همّشان را صرف این بکنند که این قانون اساسی به تصویب برسد. یعنی کسانی که می‌خواهند مخالفت با این بکنند الآن زیادند؛ زیادند اشخاصی که مخالفت می‌خواهند بکنند، و عمده مخالفتشان هم همین است که نمی‌خواهند اسلام‌ تحقق پیدا بکند، آنها می‌ترسند از اسلام؛ چنانکه اربابانشان هم از اسلام می‌ترسند. الآن همه ما تکلیفمان این است که …

درستی طرح دولت: انتشار، بررسی به دست ۷۵ نمایندهٔ منتخب و همه‌پرسی

اما حالا آنی که به نظر من بسیار اهمیت دارد و شیاطین دارند کارشکنی می‌کنند این است که همین جوری که دولت طرح کرده، و صحیح هم هست؛ این قانون اساسی را منتشر کنند؛ بعد هم یک عده 75 نفری را تعیین کردند، که مردم آنها را خودشان انتخاب کنند، آنها هم بررسی کنند در قانون اساسی، بعد هم به رفراندم بگذاریم؛ و مردم هم رای بدهند که قانون اساسی‌مان درست بشود، این اساس است. دنبال آن مجلس شورا هم درست بشود، آن دیگر آسان می‌شود کارها. وقتی ما این اساس را درست کردیم، آن وقت بیاییم سراغ اینکه باید چه بکنیم راجع به جهات دیگر. البته نمی‌گویم حالا این فعالیت نشود؛ اینها هم باید بشود؛ اما تمام همّمان صَرف این نشود که ما مثلًا …

لزوم تصویب سریع قانون اساسی اسلامی بر پایهٔ طرح دولت

ما حالا باید قانون اساسی را آن طوری که اسلامی باشد، اساس را تحکیم کند، باید آن را تصویب کنیم و این هم باید زود تصویب بشود. این طرحی که دولت داده است همین طرح صحیح است. و اگر بخواهد آن طوری که این غربزده‌ها می‌گویند که شما هم مطابق مثلًا چیزهایی که دنیا می‌پسندد یک مجلسی درست کنید، با پانصد- ششصد نفر آدم، و بعدش یکی یکی بنشینند همه‌شان آنجا، این معنایش این است که ما تا دو- سه سال دیگر بنشینیم و عزا بگیریم و آنها قوه پیدا …

تدوین و رأی به قانون اساسی و تشکیل مجلس، شرط ادارهٔ کشور به دست ملت

الآن مملکت دست خودتان است. خودتان می‌توانید اداره‌اش بکنید؛ به شرط اینکه الآن که یک اصول [و] مسائل در دست است، یعنی قانون اساسی الآن بناست درست بشود، باید رای داده بشود به آن، باید بعدش مجلس شورای ملی درست بشود، رفراندم درست بشود.

لزوم ایستادگی همگان در برابر شیاطینی که مانع تدوین قانون اساسی‌اند

… شد، همه این امور به جای خودش عمل می‌شود. حالا هم، الآن، در عین حالی که یک حکومت انتقالی است، خوب یک کارهای اساسی دارند می‌کنند. الآن همین سازندگی که بناست بکنند؛ همین خانه‌سازی که بناست بکنند؛ همین- عرض می‌کنم- پل‌سازی و خیابانها و همه اینها را مشغولند. اما الآن آنی که مهم است این است که آن اصل را فراموش نکنیم. اصل این است که الآن می‌خواهند قانون اساسی درست بکنند، شیاطین افتادند که نگذارند. همه بایستیم در مقابلش که ما نخیر، همین را می‌خواهیم. همین طوری که دولت [طرح داده‌] طرح کرده این طرح خوبی است؛ همین را ما می‌خواهیم. ما مجلس موسسانی که غربیها می‌گویند نمی‌خواهیم. همین معنایی که دولت گفته است و زود انجام می‌گیرد؛ نه آنی که یک سال، دو سال، سه سال، چهار سال، شاید طول بکشد، تا خدای نخواسته یکوقت …

لزوم تدوین قانون اساسی اسلامی با دخالت اسلام‌شناسان

… یک مملکت غربی درست کنیم. ما حقوقدان غربی لازم نداریم. اصلًا صلاحیت ندارد آن کسی که حقوق به معنای حقوقدانی غربی و غربزدگی دارد، او صلاحیت ندارد که در قانون اساسی ما دخالت بکند؛ و ما قانون اساسی مسکو را که نمی‌خواهیم درست بکنیم؛ و یا قانون اساسی امریکا را. ما می‌خواهیم قانون اساسیِ اسلام را درست کنیم. اسلام‌شناس باید در اینجا دخالت داشته باشد. اسلام‌شناس روحانیون هستند، و بعضی از اشخاصی که در روحانیت داخل هستند، و لو از صنف دیگر، لکن اطلاعات اسلامی- سیاسی دارند. و ما همینها را می‌خواهیم تعیین کنیم. یعنی نه اینکه ما، ملت ما همینها را می‌خواهد ما هم تبلیغ می‌کنیم، شما هم تبلیغ می‌کنید، که یک همچو …

کارشکنی تحریم‌کنندگان همه‌پرسی برای جلوگیری از تصویب قانون اساسی اسلامی

… اجتماع همه این سد بزرگ شکسته شد و قشر خائن یا کشته شد یا فرار کرد، حالا ما باید به فکر این باشیم که الآن تکلیف ما چیست؟ این چیزهایی که گذشت بحمد الله خوب گذشت. رفراندم هم همه با هم شرکت کردید، و بحمد الله خوب رای داده شد، لکن از این به بعد باز کارهایی هست. که همانهایی که رفراندم را تحریم کردند و نگذاشتند بعضی جاها رای بدهند، حالا هم همانها می‌خواهند نگذارند که قانون اساسی به تصویب برسد. این برای این است که قانون اساسی یک قانون اساسی اسلام است، مال جمهوری اسلام است؛ و اینها از اسلام می‌ترسند. برای اینکه از اسلام می‌ترسند می‌خواهند نگذارند که جمهوری اسلامی در ایران پیدا بشود. قبلًا می‌گفتند که ما جمهوری می‌خواهیم، به اسلامش کار نداریم. ما جمهوری دمکراتیک می‌خواهیم، یعنی جمهوری غربی. ما که مسلمان بودیم، مسلمان که نمی‌تواند از اسلام بگذرد، از همه چیز می‌تواند بگذرد اما از اسلام که نمی‌تواند بگذرد. همه گفتید که ما «جمهوری اسلامی» …

بررسی قانون اساسی به دست نمایندگان منتخب و همه‌پرسی در مدت کوتاه

… می‌خواهیم، و الّا تحریم می‌کنیم. آن وقت هم تحریم کردند؛ حالا هم همانها هستند. آنهایی هستند که با اسلام مخالفند. ما مجلس موسسان برای چی می‌خواهیم؟ ما می‌خواهیم که اسلام درست بشود. مجلس موسسانی که طول بدهد سه سال، چهار سال و ما به خطر بیفتیم می‌خواهیم چه کنیم. ما به مردم می‌گوییم شما نماینده تعیین کنید- 75 نفر بنا شده است نماینده تعیین کنید- بیایند این قانون را بررسی کنند. همه آقایان، هر جا هستند، نماینده خودشان را بفرستند بیایند این قانون را ببینند. بعد از اینکه این نماینده‌ها این قانون را قبول کردند، آن وقت [به‌] رای مردم بگذاریم، به رفراندم بگذاریم؛ یک روز مطلب تمام بشود که سرتا ته مطلب دو ماه طول بکشد؛ نه چهار سال سه سال طول بکشد، تا از آن طرف مرزها کمک بشود به این طرف؛ از داخل هم ایادی‌امریکا و انگلستان و جاهای دیگر دست به هم بدهند و یکوقت غائله‌ای بپا بکنند.

قانون اساسی در رأس امور سازندگی کشور

مطلب همان است که مکرر عرض کردم؛ و باید تاکید کنم که ما یک مطلب حتمی داشتیم که دشمنهای خودمان را عقب بزنیم و آنها را از مملکت بیرون کنیم و موانع را مرتفع کنیم؛ که الحمد للَّه شده است؛ و اگر هم مانده است، یک ریشه‌های گندیده‌ای هست. و یک مطالبی داریم که در مقام سازندگی کشور است. در راس همه قضیه قانون اساسی است ... به اسم «تمدن بزرگ» همه را به هم بریزد. لکن ما باید اول اصول مطلب را درست کنیم. ایرانی داشته باشیم، اسلامی داشته باشیم، تا بعد راجع به آبادی این و راجع به فروعش صحبت کنیم.

قصد مغرضان به طول کشاندن تصویب برای توطئه و بازگشت گذشته

… آن مجلس موسسان عریض و طویلی که ششصد- هفتصد نفر باید جمع بشوند، که اگر بخواهد اصلش تحقق پیدا بکند، یک شش ماهی لازم است تا مجلس موسسان درست بشود؛ و بعد هم افراد مختلف، افراد مغرض، نمی‌گذارند که این قانون درست تحقق پیدا بکند. و نظرشان به این است که طول بکشد. یک چیزی که با دو ماه می‌شود اصلاحش کرد، به دو- سه سال، سه- چهار سال، طولش بدهند و آنها توطئه‌ها را بکنند، کارهایشان را انجام بدهند و اجتماعاتشان را با هم بکنند، و یکدفعه نه اسلام و نه کشور و نه قانون اساسی، و همان حرفهای سابق.

احساس خطر و توطئه در جریان رأی‌گیری قانون اساسی

من هر وقت احساس خطر بکنم برای اسلام، برای مسلمین، لازم می‌دانم تکلیف خودم را ادا کنم و مسلمین را آگاه کنم. من در این موقع که برای رای‌گیری در قانون اساسی است احساس خطر می‌کنم، احساس توطئه می‌کنم و لازم می‌دانم تذکراتی به ملت ایران بدهم تا تکلیف خودم را ادا کرده باشم. این چند روز، این چند روز که صحبت از قانون اساسی و نشر قانون اساسی است، مسائلی طرح می‌شود که به نظر من توطئه‌ای در کار است. توطئه‌ای که برای اسلام و برای مسلمین و برای کشور ما خطر پیش می‌آورد. این چند روز که صحبت از قانون اساسی است و مطالعه در قانون اساسی و به رفراندم قرار دادن قانون اساسی، بعد از مجلس و بعد از مطالعه کارشناسان، مطالبی پیش آمده است که من احساس خطر می‌کنم، و لازم می‌دانم ملت را از این خطر آگاه کنم.

توطئهٔ به تعویق انداختن تصویب قانون اساسی برای نابودی اسلام

… عرض کنم. اشخاص مختلفند در مخالفت؛ یک اشخاصی هستند که حسن نیت دارند، لکن توجه به عمق مسائل ندارند؛ یکی اشخاصی هستند که تحت تاثیر تبلیغات و صحبتهای اشخاص مغرض واقع می‌شوند، در عین حال که حسن نیت دارند؛ یک اشخاصی هم هستند که با کمال سوء نیت مشغول توطئه هستند. توطئه این است که تصویب قانون اساسی را به تعویق بیندازند. یک سال، دو سال بحث و شور قرار بدهند، و ریشه‌های گندیده به هم متصل بشوند و اساس اسلام را از بین ببرند.

پیامد تعویق تصویب: پیوستن توطئه‌گران داخل و خارج مرز به هم

تعویق تصویب قانون اساسی و برقراری جمهوری اسلامی، استقرار حکومت اسلامی، این تعویق موجب این می‌شود که اشخاص توطئه‌گر در مرزهای ما در داخل، در خارج، با هم متصل بشوند، و با اتصال با هم اصل قانون اساسی و اصل اساس اسلام را پایمال کنند. اشخاصی که حسن نیت دارند باید توجه کنند که اگر چنانچه به آن طور که مجلس موسسان صحبت می‌شود و به آن طور که قانون اساسی در مجلس موسسان واقع بشود، که این مطلب از اشخاصی که سوء نیت دارند طرح شده است و به اشخاصی که با کمال تاسف حسن نیت دارند سرایت کرده است، این …

طرح دولت: بررسی پیش‌نویس و اشکالات آن توسط منتخبان کمتر مردم

… فرق ندارد بین آنکه طرح فعلی دولت باشد، یا طرحهایی که اشخاصی که توجه ندارند، یا تحت تاثیر واقع شده‌اند، یا شیاطین به آنها چیزهایی را تزریق کرده‌اند، که تعویق بیندازد و استقرار حکومت اسلامی یکی- دو سال طول بکشد تا توطئه‌ها نضج بگیرند و اساس را از بین ببرند. آن طرحی که دولت داده است این است که همان مجلس موسسان با افراد کمتر، از خود ملت، به تصویب ملت، به انتخاب ملت، اشخاصی انتخاب بشوند؛ و آنها در قانون اساسی، که پیشنویس شده است، مطالعه کنند؛ و اشکالاتی که روشنفکران و حقوقدانان و سایر مردم به قانون اساسی، که پیشنویس شده است، طرح کنند؛ و منتخبین مردم مطالعه کنند؛ و بعد از اینکه آنها تصویب کردند، باز هم به رفراندم گذاشته شود. با اینکه احتیاج نیست؛ لکن ما برای اینکه تحکیم بشود مطلب، به نظر عموم می‌گذاریم.

لزوم اجتماع همگانی برای تسریع تصویب در یکی دو ماه

ملت، متوجه باش! وقت این نیست که اشکال بکنی به دولت؛ اشکال بکنی به ارتش؛ اشکالی بکنی به بازار. وقت این است که همه با هم مجتمع، برای تصویب قانون اساسی و تسریع در آن، که در ظرف یکی- دو ماه تمام بشود؛ نه یکی- دو سال طول بکشد تا اینکه توطئه‌ها نضج بگیرد.

تعویق تصویب و سپردن آن به مجلس مؤسسان بزرگ خطری برای اسلام و کشور

خدایا! تو می‌دانی که من صلاح ملت را، صلاح اسلام را، صلاح قرآن مجید را، صلاح روحانیت را، صلاح مسلمین را دارم عرض می‌کنم. تعویق در تصویب قانون اساسی و گذاشتن آن را در نظر یک مجلس بزرگ موسسان که مناقشه آن و تاسیس آن شش ماه طول می‌کشد، و مناقشات آن معلوم نیست یکی و دو سال، سه سال، طول بکشد، خطر است برای اسلام؛ خطر است برای رسول الله تاسیس مجلس موسسان به آن طوری که غربیها الهام کردند، خطر است برای اسلام؛ خطر است، خطر است برای کشور اسلامی، خطر است برای امام زمان آنهایی که در اشتباه هستند برگردند و بدانند توطئه در کار است؛ و بدانند من کمال علاقه را به آنها دارم و نمی‌خواهم به آنها سوء ظن پیدا بشود. آن شیاطینی هم که می‌خواهند توطئه را بکنند بدانند که ملت ما بیدار است و این توطئه‌ها را خنثی خواهد کرد.

تقدم تدوین قانون اساسی و تشکیل مجلس شورا بر سایر مسائل

الآن مسئله‌ای که در پیش است؛ یکی مسئله قانون اساسی است؛ و یکی تشکیل مجلس شورا. این دو مساله بر سایر مسائل مقدم است. کوششها هست برای اینکه نگذارند این قدم ثانی را ما برداریم. چنانکه کوششها کردند که نگذارند رفراندم حاصل بشود راجع به اصل جمهوری.

عرضه به ملت و بررسی نمایندگان منتخب و قصد خرابکاری شکست‌خوردگان

حالا به قدم سوم رسیده است که باز مخالفتها شروع شده است. با بهانه‌های مختلف جنود شیاطین دور هم دارند جمع می‌شوند. بهانه‌های مختلفی که سابقاً هم این بهانه‌ها را داشته‌اند. حالا که بناست قانون اساسی در دسترس ملت گذاشته شود تا هر کس هر مطلبی دارد پیشنهاد کند، و بعد نمایندگان مردم، نمایندگان منتخب از طرف خود ملت، قانون اساسی را بررسی کنند. با همه مطالبی که قشرهای مختلف و به اصطلاح، حقوقدانها بررسی کنند، و همه مطالب را روی هم بریزند، و قانونی که نوشته شده است اگر نقص دارد رفع کنند نقص را، و اگر اشکال دارد، اشکال را مرتفع کنند، حالا هم بهانه‌گیرها، آنهایی که شکست خورده‌اند در آن مراحل، می‌خواهند در این مرحله خرابکاری کنند.

تلاش دشمنان برای جلوگیری از تصویب آن بر طبق حکم اسلام

بیدار باشید برادران! دشمنان خودتان را بشناسید. می‌خواهند نگذارند قانون اساسی بر طبق آن طوری که اسلام حکم می‌کند تصویب شود. باید حقوقدانهای غربی نظر بدهند؟ ما می‌خواهیم قانون اسلامی بنویسیم، از غرب بیایند نظر بدهند؟! یا غربیها بیایند نظر بدهند؟ یا غربزده‌ها بیایند نظر بدهند؟ حقوقدان اسلامی ما می‌خواهیم، و این حقوقدانها، اسلام را نمی‌دانند یعنی چه! البته بعضی از آنها.

بررسی پیش‌نویس به دست منتخبان مردم و نپذیرفتن آرای مخالف قرآن

… این بود، قانون را بنویسیم، منتشر کنیم در همه بلاد؛ و همه مردم ببینند؛ بعد به آنها بگوییم این را می‌خواهید یا نه. رفراندم کنیم. ما برای اینکه شماها خیلی دم از «روشنفکری» می‌زنید! یک قدری هم با شما مسالمت بکنیم. با اینکه هر چه مسالمت کنیم، شما بدتر خواهید کرد! ما می‌گوییم که مردم خودشان افرادی را تعیین کنند که این قانون اساسی که نوشته شده است بیایند ببینند؛ هر رایی دارند، هر طرحی دارند بدهند؛ می‌خواهد این رایها رایهای مخالف با قرآن باشد، می‌خواهد موافق. منتها ما مخالفهایش را قبول نمی‌توانیم بکنیم؛ و شما هم دنبال این هستید که این کار را بکنید. این مجلس را شما اسمش را «مجلس موسسان» بگذارید. ما بعد از این مجلس موسسان هم به خود موکلها، به وکلا ما چه کار داریم، ما شما را می‌شناسیم؛ ما نوکر شماییم. [ابراز احساسات مردم با شعار درود بر خمینی‌]

مسئلهٔ اصلی همهٔ قشرها: درست شدن قانون اساسی برای پیاده کردن اسلام

مسئله اصلی، که حالا باید شمای ارتشی، من طلبه، مراجع عظام، علمای اعلام، دانشگاهی، بازاری، دهقان، اداری، کارمندها، همه به آن توجه بکنند، این است که این قانون اساسی، که اساس اسلام را ما می‌خواهیم پیاده بکنیم، این قانون اساسی درست بشود. بعد که قانون اساسی‌مان را ان شاء الله به رغم اینهایی که نمی‌خواهند بشود، باز شما رای دادید و درست شد و مجلس شورا را شما رای دادید آزادانه، بر خلاف این پنجاه سال، آزاد رای دادید و وکلایتان را فرستادید، و رئیس جمهور را خودتان تعیین کردید [، اگر] نگفتند شما حق …

دستور تکمیل و تصویب طرح قانون اساسی و نظرخواهی عمومی دربارهٔ آن

لازم است ملت مبارز ایران هر چه زودتر سرنوشت آینده مملکت خویش را به دست گیرد و ثمره انقلاب عظیم اسلامی خود را در همه روابط و نظامات اجتماعی به دست آورد و حقوق از دست رفته خود را باز یابد، و عدالت اسلام را در همه شئون جامعه پیاده کند. از این رو طرح قانون اساسی را- که شورای طرحهای انقلاب، مشغول تدوین و تکمیل آن هستند- با سرعت تکمیل، و به تصویب شورای انقلاب رسانده و هر چه زودتر در اختیار افکار عمومی بگذارید تا همه صاحبنظران و تمامی اقشار ملت- در مدت محدودی که تعیین می‌نمایید- پیشنهادها و نظرات خود را درباره آن ابراز نمایند؛ و بنا بر تصمیمی که با تبادل نظر با شورای انقلاب و دولت گرفته شد، ترتیبی دهند تا مردم هر استان و هر یک از اقلیتهای مذهبی نمایندگان صاحبنظر خود را به تعدادی که شورای انقلاب اسلامی و دولت تعیین می‌کنند، انتخاب کنند. و مجلس متشکل از نمایندگان مردم با توجه به همه …

محدود بودن تنفیذ به عدم تخلف از احکام اسلام و تبعیت از قانون اساسی

… شریف ایران با اکثریت قاطع جناب آقای دکتر سید ابو الحسن بنی صدر را به ریاست جمهوری کشور جمهوری اسلامی ایران برگزیده‌اند، و بر حسب آنکه مشروعیت آن باید به نصب فقیه جامع الشرایط باشد، این جانب به موجب این حکم، رای ملت را تنفیذ و ایشان را به این سمت منصوب نمودم؛ لکن تنفیذ و نصب این جانب و رای ملت مسلمان ایران محدود است به عدم تخلف ایشان از احکام مقدسه اسلام و تبعیت از قانون اساسی اسلامی ایران.