رفتن به محتوای اصلی
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، تدوین، محتوا و اجرای آن.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:سخنرانی در جمع علما و طلاب و اهالی قم (شرایط اسفبار سیاسی- اجتماعی)— ۱۳۴۱/۰۹/۱۱

سیر زمانی

از ۱۳۴۱ تا ۱۳۶۷
۱۳۴۱۱۳۶۷

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

شاهدها (۱۹۷ پاراگراف)

لزوم تدوین قانون اساسی در چهارچوب شرع بی‌ملاحظهٔ شرق و غرب

و من امیدوارم که بدون اینکه یک ذره آقایانی که ان شاء الله با سلامت- می‌دانم دیگر گفتن من زیادی است، لکن برای اینکه گفته بشود باز هم- بدون یک ذرّه ملاحظه از غرب، از شرق، از نمی‌دانم حزب کذا، حزب دمکرات، از چه از چه، بدون یک ذره ملاحظه، باید این قانون اساسی ما مطابق با شرع، در چهارچوب شرع. اگر یکی یکی از وکلا یا همه وکلا بخواهند از این چهارچوب خارج بشود، اصلًا وکیل نیستند برای او! شما آقایان وکیل هستید که زنهای مردم را هم طلاق بدهید؟ زن موکّلینتان [را]؟ نیستند.

لزوم مخالف نبودن قانون اساسی با احکام اسلام

1- ملت شریف با نهضت عظیم خود و قیام مردانه، با ایثار جان و خون و از دست دادن دهها هزار شهیدان ارجمند و به جا گذاشتن دهها هزار معلول و مصدوم، کشور را از لوث وجود خیانتکاران و اجانب پاک، و با رفراندم بیمانند خود به جمهوری اسلامی رای مثبت داد که حکومت عدل اسلامی برقرار و احکام مترقی اسلام اجرا شود، و از این جهت، جمهوری صد در صد اسلامی است و قانون اساسی آن باید به هیچ وجه مخالف با احکام اسلام نباشد. و برای رسیدن به این مقصود لازم است با شور و شعف، همانند رفراندم گذشته زن و مرد و بزرگ و کوچک به صندوق آرا هجوم برده و آرای خود را در آن بریزند. و هر چند ماه مبارک است و زحمت دارد، لکن این امر از عبادات بزرگ محسوب خواهد شد.

لزوم اسلامی بودن قانون مملکت اسلامی و نه غربی

توجه داشته باشید کاندیداهایتان اسلامی باشند. ما می‌خواهیم یک مملکت اسلامی درست بکنیم. یک مملکت غربی نمی‌خواهیم درست کنیم. مملکت اسلامی قانونش باید اسلامی باشد. باید هم آن کسانی را که تعیین می‌کنید، برای خُبره بودن و برای بررسی، خبره اسلامی باشد. مثل این می‌ماند که مثلًا ما بخواهیم یک کسی را معالجه کنیم، یک فقیه را چون فقیه است بیاوریم برای معالجه! باید طبیب باشد تا معالجه کند. فقیه هم هر چه فقیه باشد عقلش نمی‌رسد …

رد تدوین قانون اساسی آمریکایی، اروپایی یا غربی و هدر دادن خون جوانان

الآن هم بعضی وقتها، شاید هر چند روز یک دفعه، یکی می‌آید بیخ گوش من‌ می‌گوید دعا کنید من شهید بشوم. جوان این طور آمده است الآن به میدان. این حس، حس انسانی و حس اسلامی ما را پیروز کرده است. و روی این حس است که مردم خون خودشان را دادند. حالا بعد از اینکه رسیدیم به اینجا، ما بیاییم یک قانون امریکایی درست کنیم، یک قانون اروپایی درست کنیم، یک قانون اساسی غربی درست کنیم، خون جوانهامان را هدر بدهیم! این الآن دست خودتان است. این قانون پیشنویس است، پیشنویس هیچ چیز نیست. باید رای بدهید. باید نظر بکنید.

لزوم مخالف نبودن هیچ بخش قانون با اسلام

… این است که خبرگان باید اسلامی، امین، مسلمان، متوجه، غرب و شرق و تحت تاثیر غربی و تحت تاثیر شرقی نباشند، تحت تاثیر مکتبهای انحرافی نباشند. اینهایی که می‌خواهید قرار بدهید این طور نباشد که تحت تاثیر مکتب مارکس مثلًا یا امثال اینها باشند، اینها [نباید] باشند. مجلس خبرگان را که می‌خواهید درست بکنید، باید افراد خبیر به احکام اسلام و اشخاصی که امین هستند و اشخاصی که تحت تاثیر مکتبهای انحرافی نیستند و اشخاصی که دلسوز به این ملت هستند و اشخاصی که دلسوز به اسلام هستند، یک همچو اشخاصی را البته اشخاص خبیر مطلع و مطلع بر اوضاع روز، اینها را باید تعیین بکنید تا بررسی بکنند و یک قانونی که مطابق با میل همه ملت است، که آن عبارت از قانون غیر مخالف با اسلام [است‌] و هیچ چیزش مخالف با اسلام نباشد، ان شاء الله درست بشود. و آن وقت به نظر همه مردم گذاشته بشود؛ مردم رای به آن بدهند، و آن قانون، قانون تصویب شده باشد.

لزوم دخالت روحانیون در تدوین قانون اساسی برای جلوگیری از قوانینی بدتر از گذشته

امروز روز این نیست که ما الآن شروع کنیم در حالی که الآن ما محتاجیم به اینکه همه با هم مجتمع باشیم، قانون اساسی‌مان را می‌خواهیم درست بکنیم، مملکتمان را می‌خواهیم اصلاح بکنیم و ما می‌دانیم که اگر قانون اساسی را رهایش کنیم و روحانیون دخالت نکنند این برمی‌گردد به همان قوانینی که از حال اول بدتر خواهد شد. الآن یک دسته از اشخاص هستند که به همه چیز راضی‌اند الّا به اسلام؛ همه چیز را می‌خواهند الّا اسلام را. و اینها چنانچه وارد بشوند در یک مجلسی که به اصطلاح مجلس خبرگان است اینها هیچ خُبْرَویّت از اسلام که ندارند. اینها یک خُبْرَویّتی دارند؛ یا مکتبهای انحرافی …

لزوم اسلامی بودن قانون اساسی و رأی ندادن به مواد غیراسلامی

قانون اساسی ما باید اسلامی باشد و اگر حرفی از او اسلامی نباشد، نه من رای خواهم به او داد و نه ملت. ملت ما که همه اسلامی هستند و همه توجه به اسلام دارند و می‌خواهند قانون اساسی ما اسلامی باشد، کسانی را انتخاب می‌کنند که به اسلام عقیده دارد. و اسلام را دین مترقّی می‌دانند، کسانی را انتخاب می‌کنند که امین باشد. کسانی را انتخاب می‌کنند که اسلامشناس باشند. …

کوشش برای تدوین و تصویب آن چنان که اسلام می‌خواهد

و کوشش کنید که ان شاء الله این قانون اساسی درست تدوین بشود، و کوشش کنید که اشخاص مومن، صحیح، از علمای بزرگ انتخاب کنید تا قانون اساسی را آن طوری که اسلام می‌خواهد تدوین کنند؛ و تصویب کنند بعد هم خودتان ان شاء الله تصویب کنید و یک مملکت اسلامی آن طوری که همه می‌خواهیم؛ مملکتی که هر جایش بروید بوی اسلام بدهد. خداوند همه‌تان را تایید کند و موفق بدارد.

تعیین سرنوشت اسلام و کشور در قانون اساسی و توطئه برای جلوگیری از آن

امروز روزی است که سرنوشت اسلام، سرنوشت مملکت اسلامی، باید با دست توانای ملت، مِن غیر فرقٍ بین طوایف مختلفه، این سرنوشت تحقق پیدا بکند. امروز روزی است که حساسترین اوقات است برای مملکت ما. از یک طرف، مشغول بررسی قانون اساسی باید بشوند؛ و وکلای بلاد، اهل خبره تعیین بشوند، و مطالعه کنند قانون اساسی را که اساس مملکت و سرنوشت اسلام و مملکت در آن است. و از یک طرف، ملاحظه می‌کنید که در همه جا توطئه‌هایی در کار است که نگذارند این اساس و پایه درست متحقق بشود.

ترس قدرت‌های خارجی و منحرفان داخلی از تصویب قانون اساسی اسلامی

… شد به تصویب قانون اساسی منحرف کنند به مسائل دیگر. این شلوغیهایی که الآن در کردستان هست، در خوزستان هست، و این اختلافاتی که در همه جاهای مملکت هست، و این توطئه‌هایی که برای ایجاد یک خلاف، برای هیاهو بپا کردن هست، معلوم نیست که مِن باب اتفاق همین طور شده باشد. این یک نقشه‌ای است از آنهایی که می‌خواهند قانون اساسی اسلامی نباشد. هم قشرهای خارج و قدرتهای خارج از اسلام می‌ترسند؛ و هم قشرهای منحرف داخل می‌ترسند. الآن خوف آنها این است که اگر قانون اساسی آن طوری که اسلام می‌خواهد، آن طوری که برنامه قرآن کریم است، اسلام است، تصویب بشود، و دنبالش همین ملت، که اکثریت تام دارند و همین ملت که در رفراندم آن طور پیروز شدند که در دنیا سابقه نداشت، اینها خوف این را دارند که قانون اساسی را خبرگانی که شما ملت تعیین می‌کنید آنها بررسی کنند، یک قانون اساسی اسلامی باشد، و بعد هم که به رفراندم ملت گذاشته می‌شود می‌دانند که اکثریت با ملت است، خوف این را دارند که این مراحل طی بشود و دست خودشان و اربابهایشان از مخازن و از منافع ملت ما کوتاه بشود. از این جهت، ملاحظه کردید که در رفراندم، بعضی از همینهایی که مخالف با اساس هستند تحریم کردند؛ و بعضی از همینهایی که مخالف با اسلام هستند بعضی از صندوقها را سوزاندند؛ یا با اسلحه جلو گرفتند از اینکه رای بدهند. با همه وصف، ملت اسلام و ملت ما یک رای صد، الّا یک …

توجه همهٔ اذهان به اسلامی بودن قانون اساسی که سرنوشت همه بر آن است

… موفق بشوند به اینها. حیله‌های اینها را خنثی‌ کنید. وقتی بنا شد که همه خطبای عرب و عجم در منابر گفتند ما همه برادر هستیم و همه اهل قرآن هستیم و همه اهل اسلام هستیم، دیگر حرفی باقی نمی‌ماند که اینها توطئه بکنند و بخواهند که این قانون اساسی، تاسیس آن درست نشود. باید دقت کنید، توجه کنید به اینکه در یک همچو موقعی همه اذهانتان متوجه به این باشد که قانون اساسی درست از کار درآید و اسلامی باشد. سرنوشت همه ما بر قانون اساسی [است‌] و بعد هم مجلس خبرگان؛ و بعد هم مجلس شورا، که ملی باشد؛ مثل سابق نباشد که تحت فرمان دیگران باشد.

عمده بودن قانون اساسی و انتخابات در برابر توطئهٔ بازداشتن از هدف اصلی

من از شما تشکر می‌کنم که به اینجا آمده‌اید. سلام مرا به مردم کرمان برسانید. یک سری مسائل در گذشته داشتیم که با آنها فعلًا کار نداریم؛ مسائلی هم در آینده خواهد بود. یک سری مسائل امروز مطرح است که عمده اینها هستند؛ و آن، قانون اساسی، انتخاب نمایندگان مجلس خبرگان و انتخاب رئیس جمهوری است. به اینها توجه کنید. من در این ملاقاتهایی که هفته گذشته با گروههای مختلف داشتم می‌بینم که یک توطئه در کار است، و اینها می‌خواهند ما را از هدف اصلی بازدارند.

لزوم بررسی و نقد پیش‌نویس قانون اساسی از سوی صاحب‌نظران

ما امروز باید تمام توجه‌مان را به طرح قانون اساسی و انتخاب خبرگان منعطف کنیم. در قانون اساسی که طرح شده است کسانی که ذو رای هستند رای بدهند و انتقاد کنند، چیزی باید اضافه بشود، اضافه کنند، چیزی باید کسر بشود، کسر کنند، قیدی باید در آن اضافه بشود، شرطی باید اضافه بشود، اینها را بررسی کنند و بنویسند، و به مجلس سنا که الآن برای این کار مهیاست، تسلیم کنند.

اولویت نخست مطالعه و اظهارنظر صاحب‌نظران دربارهٔ قانون اساسی

الآن توطئه‌ها در کار است برای اینکه نگذارند این نهضت به آخر برسد، و نگذارند که ما قانون اساسی را به طور صحیح درستش کنیم، و یک دولت مستقری که همه امور را اصلاح بکند درست بشود. الآن به نظر من کارهای دیگر، هر چه باشد، دست دوم است. دست اول همین کاری که الآن بالفعل هست، که هر کدام شما که اهل نظر هستید به قانون اساسی مطالعه کنید قانون اساسی را و نظر بدهید؛ و بعد از این هم توجه به این بکنید که آرایی که می‌دهید راجع به اشخاص متعهد، اشخاص صحیح، اشخاص اسلامی، اشخاصی که بشناسید اینها مسلمانند و متعهدند و امین هستند، گرایش به چپ و راست ندارند؛ این اشخاص را تعیین کنید تا آنها این قانون را بررسی بکنند. و بعد که این …

توطئهٔ انحراف اذهان از بررسی قانون اساسی و نهادهای پایهٔ کشور

… می‌آیند و یک مسائل دیگری طرح می‌کنند و گاهی هم یک مسائلی که دنبال آن ممکن است که برخوردها باشد. و در روزنامه‌ها و مجلات هم بعضی مطالب را می‌نویسند که این مطالب محرک است، تحریک‌آمیز است. و این روی یک- آن طور که به نظر آدم می‌رسد- روی یک نقشه و حسابی است. یک توطئه‌ای است که الآن ماها را یا متوجه کنند به یک مسائلی غیر از این مسائل اصلی که ما داریم، یا منحرفمان کنند به طوری که تا آخر منحرف بشویم از مسائل، یا به جان هم بیندازند، دعوامان بیندازند که آن هم اسباب انحراف است و آنها نگذارند که ما این مراحلی که الآن داریم؛ یکی بررسی قانون اساسی، یکی انتخابات خبرگان، دنبالش مجلس شورای ملی، دنبالش یا همراه او رئیس جمهور؛ که اینها اساس یک مملکت است که باید این اساس درست بشود، بعد که این اساس درست شد، روی آن مسائل دیگر باید حل بشود.

دعوت از دانشگاهیان به مطالعه و ارسال نظر دربارهٔ قانون اساسی

ما الآن آنی که گرفتارش هستیم این اساس است، و ما الآن بالفعل هم آن که گرفتارش هستیم، قضیه بررسی قانون اساسی است. خوب، شماها دانشگاهی هستید و اهل نظر، مطالعه کنید قانون اساسی را، هر نظری دارید بنویسید و به مجلس سنای تهران بفرستید، تا آنها بعد که خبرگان آمدند آنها رسیدگی بکنند و دنبالش آن وقت که اعلام می‌شود که انتخاب بکنید خبرگان را، شما ببینید که چه اشخاصی باید انتخاب بشوند، اشخاص مطلع‌ از اسلام. ما اسلام را می‌خواهیم درست کنیم. ما نمی‌خواهیم یک مطلب اروپایی درست کنیم تا برویم سراغ کارشناسهای اروپا. نمی‌خواهیم یک مسئله حقوقی اروپایی و غربی درست کنیم تا برویم سراغ حقوقدان اروپایی فهم. ما می‌خواهیم یک مسائل اسلامی. همه این ملت فریاد زدند که ما جمهوری …

وظیفهٔ کنونی: کنار گذاشتن مسائل دیگر و بیان اشکالات قانون اساسی

الآن که وظیفه فعلی ما این است که همه مسائلی که بعدها باید درست بشود، همه گرفتاریهایی که بعدها باید درست بشود، همه را کنار بگذاریم. و همه متوجه به این باشیم که این قانون اساسی که بناست تصویب بشود، چی هست، اشکالاتش چی هست. اشکالات را بگویید، و کی باید این را بررسی بکند و چه اشخاصی باید بررسی بکنند، همان اشخاص را تعیین بکنید.

تمرکز همهٔ توجه بر بررسی آن و فرستادن اشکالات به مجلس سنا

… قانون اساسی است، و بعد از این قدم، قدمهای دیگر. باید در هر قدمی همان مطلب را توجه به آن کرد، و لو شیاطین می‌خواهند شما را به واسطه احساسی که از بعض امور دارید، شما را متوجه به مسائل دیگر بکنند، و ایجاد اختلاف بین شما بکنند، توجه به این کارها نداشته باشید. تمام توجه شما به بررسی از قانون اساسی باشد. و هر اشکالی که در قانون اساسی دارید طرح کنید، و به مجلس سنا بفرستید. و بعد هم نمایندگان خودتان را تعیین کنید، خُبرگان را تعیین کنید، تا بررسی کنند از قانون اساسی.

لزوم صرف همهٔ توان در ارائهٔ طرح و اشکال دربارهٔ پیش‌نویس

… که حالا که صحبت قانون اساسی است هی طرحهای زیاد می‌آید که بسیاریش انقلاب‌آمیز است و بسیاریش شلوغ و بر هم است؛ مخالفْ ایجاد کردن است. در همین چند روزی که صحبت قانون اساسی است، زیادترین هجوم به اینجا می‌شود. مشکلات را می‌گویند، من هم قبول دارم مشکلات هست. از اطراف می‌آیند و مشکلات خودشان را می‌گویند و من هم به همه آنها این سفارشی را که به شما حالا عرض می‌کنیم به همه‌شان عرض کرده‌ام که ما یک مسائل اصلی داریم‌ که الآن به آن مبتلاییم و آن اینکه تدوین قانون اساسی شده، و این [را] منتشر هم کرده‌اند، و باید نظر داده بشود. الآن وقتی است که ما همه قوایمان را صرف کنیم در اینکه طرح بدهیم؛ ... اشکالاتی که راجع به قانون اساسی داریم بکنیم و بدهیم به مجلس سنا که بعدها خبرگان بیایند و نظر کنند.

بررسی و اصلاح پیش‌نویس و همه‌پرسی آری یا نه به‌عنوان نخستین پایهٔ کشور

… می‌کنم که امین در کارهایشان؛ این طور باشند. یک همچو اشخاصی با همت همه قشرهای ملت تعیین بشود، تا اینکه این قانون اساسی بررسی بشود؛ و عرض می‌کنم که نقایصی اگر دارد رفع بشود؛ اگر یک چیزی باید به آن زیاد بشود، زیاد بشود؛ و یک چیزی باید از او کم بشود، کم بشود. و بعد هم به دسترس ملت بدهند و ملت نگاه کند و رای بدهد، یا آری یا نه. آن وقت اساس مملکت ما یک پایه‌اش درست شده؛ و آن پایه قانون اساسی است. دو پایه دیگر مانده؛ و آن اینکه مجلس شورا را باید ملت خودش وکلا تعیین کنند. وکلا هم همین جوری که عرض کردم وکلای ملی؛ وکلایی که مردم در بلاد خودشان شناختند که اینها مردم صالحی هستند، اینها مردم اسلامی هستند، اینها گرایش به شرق و غرب، گرایش به مکتبهای فاسد …

مبنای اسلام و مذهب در کشور و لزوم ابتنا بر موازین شرعی

الآن چیزی که مطرح است آن چیزی است که اساس اسلام و اساس مذهب مبتنی بر او است. و آن قانون اساسی مملکت است. در قانون اساسی مملکت یک صحبت در این است که شما گفتید که باید روی موازین شرعیه باشد. شک ندارد این. لکن شماها مطالعه کنید، همین قانونی را که منتشر شده است، و هر جا که نظر دارید یا اصحاب نظر، نظر داده‌اند نظرتان را بنویسید، و به مجلس سنا، که بناست همه نظرها مجتمع بشود آنجا، بدهید تا ان شاء الله بعدِ آن خبرگانی که آنجا می‌روند آنجا انظار را روی هم بریزند و …

اساس حکومت و تأثیر هر خدشه در آن بر سرنوشت کشور

آنکه الآن مطرح است آنهایی است که اساس حکومت ماست. اگر در اساس قانون اساسی ما یک خدشه‌ای بشود، یک اشتباهاتی باشد، یا عمدی یا خطایی، این سرنوشت یک مملکتی را عوض می‌کند. بنا بر این، الآن راجع به اصناف و گرفتاریهایی که در اصناف است و چیزهایی که در بازار واقع می‌شود، الآن طرح این مساله یک قدری زود است. طرح این مساله باید بشود که همه نظر بدهید راجع به قانون اساسی، قوایتان را صرف این مطلب بکنید. الآن ما احتیاجمان به این مساله …

اولویت بررسی قانون اساسی، سرنوشت‌ساز کشور، بر کارهای فرعی

آقایانی برای بررسی قانون اساسی تعیین شده‌اند؛ الآن وقت این کار است. این کارهای فرعی، اگر ما الآن مشغول بشویم به آن کارها، از این کاری که اصلی است و سرنوشت مملکت ما به او بسته است، غفلت می‌کنیم. اینها را شما حالا بپیچید بگذارید کنار؛ بعد که آن مسائل اصلی درست شد، بعدش می‌آیید صحبت می‌کنیم.

دعوت به ارائهٔ اشکال و طرح و معرفی افراد صالح برای تدوین آن

… دارد می‌کند و یا آدمی است که جاهل است. شما جوانها توجه بکنید؛ دیگر امروز، روزی نیست که ما بریزیم به جان هم و دیگران استفاده را ببرند. این مسائل فرعی را که کتاب این چی دارد، کتاب این چی کرده است، اینها را حالا بگذارید، بعدها صحبت می‌شود. الآن صحبتش را نکنید؛ الآن مشغول بشوید به اینکه [اگر] اشکال دارید به قانون اساسی، بنویسید؛ طرح دارید، بنویسید؛ تا وقت نگذشته، بدهید. برای بعد هم دنبال این باشید یک اشخاص خوب و صحیحی پیدا بکنید، معرفی بکنید، تعیین بشوند؛ تا اقلًاّ قانون اساسی- که موافق مصلحت ملت هست، موافق مصلحت اسلام است- درست بشود. دنبالش هم آن مسائل دیگر حل بشود. بعدش اینکه کی بهتر است، کی بدتر! آن، وقتش وسیع است؛ الآن وقت این کار نیست؛ وقت آن کار است الآن. به هیچ کاری خودتان را متوجّه نکنید. به همان کاری …

اولویت تدوین قانون اساسی، اساس کشور، بر امور دیگر

الآن شما باید همه قدرتان را صرف بکنید برای اینکه الآن قانون اساسی- اساس مملکت- باید، درست بشود. اساس مقدم بر این طور چیزهاست، الآن قانون اساسی را باید درست بکنید.