… سوءاستفادهچى است، بناحق خرج میکند، بناحق به دست مىآورد، بناحق به این و آن میدهد، اینها خب فساد مالى است. بنابراین کار، اهمّیّت دارد و باید ضوابط را در این کار بشدّت رعایت کرد، همان که فرمودید. من در قضیّهى خبرگان هم همینجور عرض کردم[13] خدمت آقایان؛ به نظر من مُرّ قانون خیلى مهم است؛ البتّه شما اهل قانون هستید؛ قانون زبان دارد، زبان قانون را باید دانست و حدود قانون را کشف باید کرد. گاهى اوقات میشود که کلمات و الفاظ کافى نیستند براى بیان آن مغزا[14] و محتواى حقیقى قانون؛ آن را یک قانونشناسى مثل شماها میتواند درک کند که واقعاً قانون چه دارد میگوید.
رعایت قانون و اخلاق در اجرای آن، تنها ملاحظهٔ مجاز نیروی انتظامی
نیروى انتظامى محبوبیّت خود را باید در چه چیزى به دست بیاورد؟ در قاطعیّت بر اساس قانون؛ بر اساس همان که از او طلب شده است در مقرّرات؛ نه در ملاحظهى کسى، ملاحظهى جمعى، رعایت میل قشرى یا گروهى؛ ابداً. اگر چنین کارى بشود، یک چنین رعایتهاى خارج از قانونى انجام بگیرد، تخلّف شده. تنها رعایتى که نیروى انتظامى باید بکند، عبارت است از رعایت قانون و رعایت اخلاق در اجراى قانون.
پایبندی به قانون و بررسی قانونی بودن قائممقامی نمایندهٔ ولیفقیه
… را که معوّق [نمیگذارند]. اگر بخواهند اینجور ریزهکارىهاى قانونى را دخالت بدهند در امر، اى بسا که خیلى از کارهاى آقایانى که الان مسئولین کارهاى مختلف هستند، معوّق خواهد ماند. معوّق که نباید بگذارند کار شما را. اشکالى اگر هست، اشکال را باید یک جایى حل کنند. حالا من به حسب نظر ابتدائى ــ که ملاک نیست ــ به نظرم میرسد که اشکالى هم ندارد آن چیزى که جنابعالى سؤال فرمودید.[11] امّا حالا براى اینکه دقّت بیشترى در این کار شده باشد که مثلاً هیچ خلاف قانونى یا چیزى در آن نباشد ــ که ما مقیّدیم به مسئلهى قانون ــ این را میشود بررسى کنید. در دفتر ما مثلاً دعوت بکنند از آن طرف و از جنابعالى، بنشینید و حل کنید قضیّه را. کار شما نباید معوّق بماند؛ حیف است.
لزوم اطاعت اصناف از قوانین اسلامی
اصناف باید در خدمت قوانین اسلامى باشند، مطیع قوانین باشند. من به شما برادران عزیزى که انجمنهاى اسلامى اصناف هستید ــ و ما به این انجمنهاى اسلامى اعتقاد داریم؛ مسئولین شما چهرههاى انقلابى و سابقهدار و مورد اعتماد امام و مورد اعتماد ما بودهاند و هستند ــ این مطلب را میخواهم عرض بکنم که در سالهاى جنگ و کلّاً در …
برخورد با بینظمی با ابزار قانون، نه برخورد شخصی
… مسلّح به خاطر بودن کسى که ناهماهنگ و ناجور است، لطمه و ضربه ببیند. کسانى هم که بر اثر درجات و رستههاى خاصّى که داشتهاند، عادت کردهاند به بىنظمى و شلوغى ــ حالا هم بعضى از بىنظمىها، بعضى جاها به گوش میخورد ــ اینها را هم نگذارید [کارشان را ادامه دهند]؛ یعنى با انگشت نیرومند و آهنین همین آئیننامههاى نظامى، گوش اینها را بپیچانید؛ نه با انگشت خودتان که شخصى باشد؛ نه، با انگشت قانون و با انگشت آنچه مقرّر و موظّف است.
لزوم عمل و دفاع همه، حتی مخالفان، از قوانین پس از تصویب
… ملول نشدهاند و نخواهند شد؛ ملّت بسیار بانشاط است، بسیار هوشمند است. مصوّباتى که خبرگان داشتند، مقرّراتى که وضع کردند، آئیننامههایى که داشتند، همهى آنها از لحاظ شکلى درست است؛ یک چیزى را مصلحت دانستند، تصویب کردند؛ هیچ اشکالى ندارد، کسى اعتراض نباید بکند. البتّه در مجلسى که میخواهند تصمیم بگیرند، هر کسى اعتراض دارد، حرف دارد، استدلالى دارد، باید بگوید؛ وقتى چیزى را تصویب کردند و بعد از آنکه تمام شد، حتّى مخالفین هم بایستى از مصوّبه دفاع کنند ــ این قوانینى که تصویب میشود، خب در داخل جامعه یک عدّه موافقند، یک عدّه مخالفند ــ همه باید بر طبق آن قوانین عمل کنند، همه باید در عمل، از آن قوانین دفاع کنند.
تفاوت عمل به تکلیف قانونی مجلس با عمل بر پایهٔ غرض سیاسی
… محترم که بحمدالله در همهی دورهها و امروز، در راه راست اسلام و انقلاب حرکت میکردهاند و میکنند، باید پاس نعمت بزرگ جمهورى اسلامى را بدارند و در اعمال و آراء و گفتار خود، خدا را حاضر و ناظر بدانند و مصلحت انقلاب و کشور را با هیچچیز دیگر معاوضه ننمایند. البتّه مجلس همواره باید به وظایف قانونى خود عمل و از حقّ قانونى خود استفاده کند؛ امّا هم نمایندگان محترم و هم مردم رشید ما قادرند تفاوت میان عمل به تکلیف قانونى و عمل برطبق غرض شخصى و سیاسى را درک کنند.
لزوم حفظ قانونمندی بنیاد مستضعفان به هر قیمت
من همهی برادران را توصیه میکنم -الحمدلله همهی شما توجّه به این معنا دارید تا آنجایى که من میدانم، امّا درعینحال تأکید میکنم- که قانونمندى این مجموعه را به هیچ قیمتى از دست ندهید. ببینید، اینجا یک تشکیلات دولتى -به معناى خاصّ خودش- نیست؛ اگر اینجا یک ذرّه آن بندِ قانونمندى پاره شد، میریزد به هم؛ یعنى شلوغپلوغِ حسابى خواهد شد؛ هیچ نگذارید شلوغپلوغ بشود. یعنى کاملاً با میزان، با قاعده، با قانون -البتّه قانونِ خودش، همان قانونى که دارد و خواهد داشت و باید داشته باشد- طبق ضابطه و قاعده، بدون زیادهروى، بدون امساک، بدون اقدام به کارى که متناسب با …
حاکمیت کتاب و قانون در جامعهٔ ساختهٔ پیامبران
… مضر است را نمیدانم، آن حرف را پس میگیرم. کتاب میآید تا میان مردم حکم کند، قضاوت کند، حکومت کند دربارۀ چیزهایی که در آن اختلاف ورزیدهاند. اینجا چه میفهمیم ما؟ میفهمیم که حکومتی که انبیا بهوجود میآورند، حکومت فرد نبی، حکومت شخص، حکومت استبداد نیست؛ بلکه حکومت قانون است، حکومت کتاب است، نبی وقتی میآید، جامعهای درست میکند که حاکم در آن جامعه، در معنا و در واقع، همان کتاب است؛ یعنی قانون.
لزوم فریضه دانستن رعایت مقررات تعیینشده از سوی مسئولان
… عمل کرد. یقیناً هر چیزی که کمک کند به سلامت جامعه و عدم شیوع این بیماری، یک حسنه است؛ در نقطهی مقابل هر چیزی که کمک کند به شیوع این بیماری، یک سیّئه است. خدای متعال ما را موظّف کرده که نسبت به سلامت خودمان و سلامت دیگران، سلامت مردم، احساس مسئولیّت کنیم؛ بنابراین توصیهِی اّول این است که ما کاملاً رعایت مقرّراتی را که مسئولین برای ما مشخّص میکنند، برای خودمان فریضه بدانیم و لازم بدانیم و عمل کنیم.
همراهی رهبری در موردی که قانون پاسخگوی مسئول دولتی نباشد
… دعوا کردن راه اصلاح نیست، همچنانکه ایجاد تشکیلات موازی با دولت هم راه اصلاح نیست. اینکه آقای جنّتی فرمودند کار جهادی، کاملاً حرف درستی است؛ کار جهادی باید انجام بگیرد، امّا بهوسیلهی چهکسی؟ بهوسیلهی خود مسئولین؛ در مجاری قانونی باید این کار انجام بگیرد. بله، یک موردی ممکن است باشد که [به] مسئول دستگاه دولتی، قانون جواب ندهد، احتیاج باشد یک کار برخلاف قانون انجام بدهد، احتیاج باشد از ما اجازه بگیرد که ما حتماً همراهی و کمک خواهیم کرد؛ این مشکلی ندارد -مثل کاری که رئیس محترم قوّهی قضائیّه کردند-[19] امّا کار را باید خود مسئولین مربوطه انجام بدهند. کار موازی در کنار دستگاه دولتی کار موفّقی نیست؛ این تجربهی قطعی این حقیر است در طول این سالها. بله، بایست کار را جهادی انجام داد، منتها جهادی را چهکسی انجام بدهد؟ مسئولین مربوطه بایستی این را انجام بدهند؛ این هم این مطلب.
مخالفت شدید با بیقانونی
دوّم اینکه در زمینهی خدمت، کار را باید جهادی کرد؛ جهادی به معنای بیقانونی نیست. دوستانی که ما سالها با خیلی از شماها کار کردیم - با بسیاری از شما برادرها در زمینههای مختلف همکاری داشتیم - میدانید روحیهی من را، من آدم دعوت کنندهی به بیقانونی نیستم؛ بشدّت ضدّ این بیقانونی هستم، امّا معتقدم در همان چهارچوب قانون، دو جور میشود کار کرد: یک کار کار مرسوم اداری، یک کار کار جهادی. کار جهادی یعنی از موانع عبور کردن، موانع کوچک را بزرگ ندیدن، آرمانها را فراموش نکردن، جهت را فراموش نکردن، شوق به کار؛ این کار جهادی است. کار را باید جهادی انجام داد تا انشاءالله خدمت بخوبی انجام بگیرد.
الزام عملی دولت به اجرای قانونی که درست تنظیم شده است
… خطاب به کسانی نیست که حالا از لحاظ فکر سیاسی همجهت با دولتند؛ نه، حتّی آنهائی که از لحاظ فکر سیاسی، نقطهی مقابل دولتند؛ آنها هم برادران مؤمنند، مسلمانند، بچهی انقلابند. بحث، سر انقلاب است. بحث، سر مصالح کشور است. همه باید اینجور تقیدی را داشته باشند. آن طرف، این قانون اینجوری تنظیم میشود؛ این طرف هم دولت الزام خواهد شد که بله، باید به این قانون عمل کند. اینجوری میشود دولت را عملاً به اجرای قانون الزام کرد. این همکاری از دو طرف باید وجود داشته باشد.
وظیفهٔ حافظان قانون در عمل به وظایف خود در برابر اغتشاش
… بتوانند همه کارشان را انجام بدهند. محیط دانشگاه هم باید محیط امنی باشد؛ جوانهای مردم توی این مجموعهی دانشگاه جمعند، مردم میخواهند جوانهاشان در محیط امنی باشند. این کسانی که محیط دانشگاه را با این اغتشاشگری ناامن میکنند، با مردم مواجهاند، با مردم طرفند. البته دستگاههای قانونی هم وظائفی دارند؛ باید به این وظائف عمل کنند.
تأمین عدالت در همهٔ قضایا با ملاک بودن قانون
سختترین قسمت عدل هم عبارت است از آنجائی که طرف مقابلِ عدل، اقویا هستند؛ زیر بار نمیروند، زور میگویند، متوقعند. اینجا بایستی ایستادگی کرد. هنر قاضی این است، استقلال قاضی این است که در یک چنین مواقعی، فقط و فقط خدا را و مرّ قانون را در نظر بگیرد. در همهی قضایا - قضایای فردی، قضایای اجتماعی - اگر قانون ملاک عمل باشد، عدالت تأمین میشود.
برخورد قانونی با متخلف و نقش آن در رسیدن به اهداف نظام
در همه جا نقش قوهی قضائیه این است که با متخلف، برابر قانون برخورد کند. کسی که تخلف کرد، بر حسب قانون، متخلف سر جای خود نشانده شود، که اینها همه در ساخت نظام اسلامی و در زندگی صحیح و در رسیدن به اهداف جمهوری اسلامی نقشهای بسیار مهمی دارند.
قانونگرایی از شاخصههای اصولگرایی
… «نظارت بر عملکرد زیرمجموعه» و «تلاش بیوقفه برای این خدمات»، که انصافاً این مورد در این دولت برجسته است. این تلاش بیوقفه را حقیقتاً همه شاهدند و ما هم شاهدیم. این حرکت پُرتلاشی که همهی دولت - بخصوص شخص آقای رئیسجمهور - نشان میدهند، خیلی باارزش است. «قانونگرایی»، «شجاعت و قاطعیت در بیان و اعمال آنچه که حق است».
کوتاه نیامدن در برابر قانونشکنان
الحمدللَّه مجموعه شورای نگهبان، مجموعه بسیار باارزش و گرانبهایی است؛ فقها و حقوقدانان محترم؛ شخصیتهای خوشنام، خوشسابقه و امین. بنابراین حقیقتاً میتوانید یک نگاهِ با فرصتی بکنید و اطمینان مردم هم جلب خواهد شد. من البته بههیچوجه توصیه نمیکنم که کسی در مقابل افرادی که میخواهند با قانون گردنکلفتی کنند کوتاه بیاید؛ این را هم به آقایان گفتم، هم به بعضی از کسانی که برای شکایت پیش ما آمدند؛ اما مؤکّداً توصیه میکنم که مراقب باشید حقّ کسی ضایع نشود؛ چون ردّ صلاحیت چیز کوچکی نیست؛ یعنی اینکه ما کسی را ردّ صلاحیت کنیم و احیاناً صلاحیت داشته باشد. «جرح»، مسأله خیلی مهمی است. …
رعایت دقیق قوانین و پرهیز از حیلههای شبهقانونی
مهمترین توصیهی اینجانب اولاً مربوط به سیاستها و برنامههای کاری شما و سپس دربارهی گزینش مدیریت شهر و روستا است. تسهیل زندگی مردم در کارهایی که به شهرداریها مربوط است، برطرف کردن معضلات شهر و روستا، سالمسازی محیط زیست، حفظ اصالت اسلامی و ملی در ساخت و سازها، استقرار بخشیدن به جو اسلامی و فرهنگیِ سالم، پرداختن به نیازهای فوریتر در عین اهتمام به کارهای زیربنایی، اولویت دادن به مناطق مستضعفنشین، تأثیرناپذیری از نفوذ ثروتمندان و جاذبهی ثروت، رعایت دقیق قوانین و عدم تخطی از آن با حیلههای شبه قانونی، رعایت ویژهی محرومان، آلوده نشدن به اسراف و هدر ندادن بیتالمال با تجملات زائد و سفرها و مراسم غیرلازم، و در یک کلمه رعایت تقوا و تدبیر و پشتکار، و بهرهگیری از دانش و تجربه، مواد عمدهی توصیهی نخست اینجانب است.
استحکام قانون و روشنی معیار آن در کشور
… موهومات و شایعات، خراب میکنند، نصیحت میکنم که دست از جان مردم بردارند؛ بگذارند مردم کار خودشان را بکنند. نتیجه انتخابات هم هرچه بشود، همه قبول دارند. کسی از آحاد مردم و از مسؤولان کشور نخواهد گفت چرا نتیجه انتخابات این شد، یا این نشد؛ نه، آن آراءِ مردم است. بحمدالله در این کشور قانونْ محکم است و معیارِ واضحِ قانون در مقابل چشم همه هست.
لزوم رعایت قانون از سوی دستاندرکاران انتخابات
همه باید هوشیار باشند؛ هم دستاندرکاران، هم اشخاص و عناصر سیاسی و هم همه آحاد ملت. دستاندرکاران انتخابات باید با هوشیاری تمام، کار خودشان را طوری بهانجام برسانند که هیچ خدشهای در کار آنها وارد نشود؛ یعنی قانون را رعایت کنند. من، هم از وزارت کشور دفاع میکنم، هم از شورای نگهبان دفاع میکنم؛ هر دو دستاندرکاران نظام اسلامیاند و هر کدام وظیفهای دارند. وزارت کشور باید دقیقاً برطبق قانون عمل کند و نگذارد به آراءِ مردم خیانت شود. آراءِ مردم را تا آنجا که وسع و قدرت دارند، گردآوری کنند …
ایجاد نظم و قانونپذیری در جامعه
۶- جهت دادن کلیهی فعالیتهای اجرایی و تبلیغی به سمت رشد معنویت و فضیلت اخلاقی در جامعه، تعمیق و گسترش حساسیتها و باور دینی، گسترش ارزشهای انقلابی، حفظ کرامت انسانی، ایجاد نظم و قانونپذیری و روحیهی کار و تلاش و خوداتکایی و قناعت و جلوگیری از اسراف و مصرفگرایی و پرداختن به زوائد.
تسلیم مخالفان در برابر مصوبهٔ اکثریت مجلس
… انقلاب به حساب آورد یا تحقیر کند، یا اگر آنها در بین مردم طرفدارانی داشتند، خدای نکرده از آنها گلهای در دل نگه دارد! به آن برادران و خواهرانی هم که انتخاب نشدهاند، عرض میکنم: رأی مردم محترم است. همه باید تابع آن چیزی باشیم که تشخیص دادهاند و عمل کردهاند. قوانین کشور نیز همین طور است. در مجلس، اکثریت چیزی را تصویب میکند. عدّهای هم موافق نیستند، اما تسلیمند. همه تسلیم رأیند. رأی مردم، ارزش مهمی است. ملاک امور، رأی مردم است و باید تسلیم آن شد. نباید کسی که انتخاب نشده، دل شکسته شود و خود را از حوزه کارها و امور و سیاست کشور و فعّالیتهای گوناگون خارج بداند؛ نه. همه هستیم و همه با هم کار میکنیم. هر کس در یک جاست. یکی در مجلس است؛ …