رفتن به محتوای اصلی

قاطعیت

نام‌های دیگر: قاطعیت در تصمیم‌گیری

مقایسهٔ دیدگاه رهبران
توضیحتهیه‌شده با هوش مصنوعی

قاطع بودن در تصمیم و اجرا در حکومت و مدیریت.

نخستین کاربرد در متن‌های این سایت:بیانات پس از اقامه‌ نماز جماعت در روز ۲۹ رمضان ۱۴۱۱— ۱۳۷۰/۰۱/۰۱

سیر زمانی

از ۱۳۷۰ تا ۱۳۹۷
۱۳۷۰۱۳۹۷

روی هر سال بزنید تا فقط شاهدهای همان سال نمایش داده شود.

تعریف در کلام رهبر

[آنجاست که] در‌مقابلِ لجوج‌ترین افراد، شجاعانه ایستاد. درمقابلِ کسانی که نام و نشانی در جامعۀ اسلامی داشتند، شجاعانه ایستاد. درمقابلِ ثروت انباشتۀ در شام که می‌توانست ده‌هاهزار سرباز جنگجو را درمقابلِ او به صف‌آرایی وادار کند، شجاعانه ایستاد. راه خدا را وقتی تشخیص داد، هیچ ملاحظه‌ای از هیچ‌کس نکرد. این شجاعت است. در‌مقابلِ خویشاوندان خود ملاحظه نکرد. (74/11/20) با آبرومندانِ از صحابۀ پیغمبر که در مقابلش قرار گرفتند، جنگید. با متعصبان و مقدسانی هم که در زمرۀ خوارج او را قبول نکردند، باز جنگید، ملاحظه نکرد. قاطعیت اسلامی یعنی این.

شاهدها (۱۹ پاراگراف)

جنگ بی‌ملاحظهٔ امیرالمؤمنین (ع) با صحابهٔ آبرومند و خوارج؛ معنای قاطعیت اسلامی

… اسلامی داشتند، شجاعانه ایستاد. درمقابلِ ثروت انباشتۀ در شام که می‌توانست ده‌هاهزار سرباز جنگجو را درمقابلِ او به صف‌آرایی وادار کند، شجاعانه ایستاد. راه خدا را وقتی تشخیص داد، هیچ ملاحظه‌ای از هیچ‌کس نکرد. این شجاعت است. در‌مقابلِ خویشاوندان خود ملاحظه نکرد. (74/11/20) با آبرومندانِ از صحابۀ پیغمبر که در مقابلش قرار گرفتند، جنگید. با متعصبان و مقدسانی هم که در زمرۀ خوارج او را قبول نکردند، باز جنگید، ملاحظه نکرد. قاطعیت اسلامی یعنی این.

درس واجب و اجتناب‌ناپذیر جامعهٔ اسلامی

این درس بزرگ، درس واجبِ اجتناب‌ناپذیرِ جامعۀ اسلامی است. بعضی حاضر نیستند عدل اسلامی را، قاطعیت را، حرکت سخت و سنگینِ بازگشت به مقررات اسلامی را تحمل کنند. عده‌ای نمی‌توانند این را درک کنند، لذا معارضه می‌کنند. هرگونه نرمشی درمقابل حرکات معارض ـ چه از سوی دستۀ اول که تحمل نمی‌کنند و چه از سوی دستۀ دوم که درک …

شرط زنده ماندن جریان اسلام و ادامهٔ راه اصول اسلامی

… تاریخی قرار گرفته است، امروز این‌طور در دنیا زنده است که حتی [در میان] آنهایی که اسلام را قبول ندارند، هستند که علی‌بن‌ابی‌طالب را به‌عنوان یک نمونه و مثالِ انسانیت و فضیلت قبول دارند. این ماندنِ در تاریخ، این زنده‌بودن و حضور همیشگی، در سایۀ آن قاطعیت است. اگر درمقابل دشمنِ هوچی، دشمنِ تحقیرکننده، دشمنی که می‌خواهد با تبلیغات، خط اسلامی را منحرف کند، این خط از جای خود تکان بخورد و راهش را عوض بکند، اسلام یقیناً باقی نخواهد ماند. البته اسلام و قرآن را خدا نگه می‌دارد، در نسل‌ها و تاریخ، نگه می‌دارد، اما این جریان فقط در سایۀ قاطعیت، در ادامه و دنبال‌گیری راه اسلام و اصول اسلامی، ممکن است زنده بماند، و لاغیر. (60/2/25)

قاطعیت بی‌انعطاف امیرالمؤمنین (ع) در جنگ مبتنی بر حجت

نکتۀ دوم اینکه در جنگی که با استدلال و با حجت آن را آغاز کرده بود، حداکثرِ قاطعیت را به خرج می‌داد؛ یعنی یک سرِ سوزن نرمش و انعطاف و عدول از این راهی که شروع کرده بود، در او مشاهده نمی‌شد و تا همه‌جا پای این قاطعیت ایستاده بود.

تزلزل و تردید نداشتن در راه حق پس از روشنی تکلیف

اما نکتۀ دوم، مسئلۀ قاطع‌بودن. حالا که حجت داریم، استدلالمان، استدلال قوی و قابل قبولی هست و برای خودمان روشن است که این حرکتی که داریم می‌کنیم، این جنگی که داریم می‌کنیم، مورد رضای خداست و ادای تکلیف و وظیفه است، حالا دیگر در این راه، کمترین تزلزل و تردیدی نباید نشان بدهیم. این رَویۀ امیرالمؤمنین است. امیرالمؤمنین آن‌چنان قاطعیتی به خرج داده در این راه که وقتی نمونه‌های قاطعیت‌های دنیا را انسان مشاهده می‌کند در طول تاریخ، واقعاً کم‌نظیر است. قاطعیتی که علی‌بن‌ابی‌طالب در کار جنگ نشان داده، یک درس است برای ما که ما متزلزل و مردد نشویم. یک نمونۀ قاطعیت حضرت، طرف‌شدن آن حضرت با کسانی است که طرف‌شدن با آنها، کار هیچ‌کس جز علی‌بن‌ابی‌طالب نبود؛ طلحه، زبیر و بالاتر از اینها عایشه. این‌طور نبود که وقتی‌که می‌گویند یا امیرالمؤمنین! عایشه با تو عَلم مخالفت برافراشته، حضرت متزلزل بشود، تردید پیدا …

قاطعیت آن حضرت از سر حق‌جویی نه علاقه به قدرت

… تا آخر با علی بیعت کردند و ما خوشحال شدیم. خب، این روحیۀ امیرالمؤمنین است که ابن‌عباس، یار نزدیک آن حضرت، می‌داند که اگر یک نفر، دو نفر پیدا بشوند، بگویند که ما تو را قبول نداریم؛ حضرت، بهانه‌ای دستش می‌آید که حکومت را از گردن خودش بردارد، یک‌چنین کسی است. پس این قاطعی و دنبال‌گیری و شدت عملش، به‌خاطر علاقۀ به قدرت نیست؛ برای خاطر اینکه می‌داند در راهِ حق است، این راه را با شدت و با قدرت دنبال می‌کند و با عایشه، با طلحه، با زبیر [می‌جنگد]؛ شوخی نیست، با اینها می‌جنگید!

لزوم برخورد قاطع با دشمن، تهمت‌زن، فاسد و متخلف

… -که میبینم جزو دغدغه‌های مسئولین محترم قوّه و شخص جناب آقای آملی است و به جایی هم غالباً نمیرسد، یعنی درست پیش نمیرود- مسئله‌ی اعتمادسازی مردم است؛ که من قبلاً یک اشاره‌ای به آن کردم، حالا یک مقداری بیشتر و تفصیلاً عرض میکنیم. خب، افکار عمومی خیلی مهم است. ما در مقابل دشمن و بدخواه و توطئه‌گر و دروغ‌گو و تهمت‌زن باید با صلابت و قاطعیّت عمل کنیم؛ که الحمدلله مواضع جناب آقای آملی انصافاً مواضع بسیار خوبی است در مقابله و مواجهه [با آنها]. همین صحبتی که پریروز ایشان کردند،[4] صحبت خیلی قوی، خوب و مطلوب مردم [بود]؛ یعنی در مقابلِ آدمِ تهمت‌زن، در مقابلِ آدم فاسد، در مقابلِ آدم متخلّف باید با قدرت وارد شد. در مقابلِ افکار عمومی نمیشود این‌جوری ظاهر شد. در مقابل افکار عمومی بایستی با تواضع، با دلسوزی، با محبّت وارد شد و با افکار عمومی تفاهم کرد؛ این خیلی چیز مهمّی است، تا بتوانیم اعتماد افکار عمومی را جلب کنیم.

صلابت امیرالمؤمنین (ع) در برابر ظلم، انحراف و توقعات ناحق

یک سرفصل این است که در امیرالمؤمنین دو خصوصیّتِ ظاهراً متضاد جمع شده بود؛ یکی صلابت و ایستادگی و شدّت، و یکی لطافت و صفا و رقّت؛ این هر دو در امیرالمؤمنین -در اوج و در کمال خود- وجود داشت. صلابت و شدّت در برابر هر حرکت نابه‌حق: در برابر ظلم، در برابر ظالم، در برابر انحراف از راه خدا، در برابر طغیانگری، در برابر اغواگری؛ در مقابل اینها امیرالمؤمنین با منتهای صلابت و استحکام می‌ایستاد که نظیر آن تا امروز دیده نشده است. در مقام مواجهه‌ی با ذکر الهی و یاد الهی از سویی، و در برخورد با مظلومین و محرومان و ضعفا و مستضعفان از سوی دیگر، در نهایت لطافت و رقّت عمل میکرد. امیرالمؤمنین (علیه‌الصّلاةوالسّلام) در برابر معاویه، با آن صلابت برخورد کرد؛ مشورت به امیرالمؤمنین دادند که مدّتی …

پرهیز از اظهارات متناقض مسئولان دربارهٔ ارز پایه و لزوم تصمیم قاطع

مسئله‌‌ی منابع ارزی هم مسئله‌‌ی مهمی است؛ که خب، حالا آقایان توجه دارید. روی این مسئله دقت کنید، خیلی باید کار کنید. واقعاً باید منابع ارزی را درست مدیریت کرد. حالا اشاره شد به ارز پایه؛ در این زمینه هم حرفهای گوناگونی از دولت صادر شد. یعنی در روزنامه‌‌ها از قول یک مسئول، یک جور گفته شد؛ فردا یا دو روز بعد، یک جور دیگر گفته شد. نگذارید این اتفاق بیفتد. واقعاً یک تصمیم قاطع گرفته شود، روی آن تصمیم پافشاری شود و مسئله را دنبال کنید. به هر حال منابع ارزی باید مدیریت دقیق بشود.

قاطعیت علوی پس از بی‌اثر شدن مدارا

… «لقد نقمتما یسیرا و ارجأتما کثیرا»؛[7] شما یک چیز کوچک را وسیله و مایه‌‌‌‌‌ی اختلاف قرار دادید، این همه نقاط مثبت را ندیده گرفتید؛ دم از دشمنی میزنید، دم از مخالفت میزنید. با اینها متواضعانه امیرالمؤمنین حرف میزند، توضیح میدهد؛ میگوید: من دنبال دشمن نمیگردم. این مدارا را دارد. اما آن وقتی که این مدارا اثر نکند، آن وقت جای قاطعیت علوی است؛ آن جائی است که امیرالمؤمنین نشان میدهد که با کسانی مثل خوارج، آنجور رفتار میکند که خودش فرمود: «انا فقأت عین الفتنة»؛[8] چشم فتنه را من در آوردم. و کسی دیگر غیر از علی نمیتوانست - به گفته‌‌‌‌‌ی خود آن بزرگوار در نهج‌‌‌‌‌البلاغه - این کار را بکند.

لزوم قاطعیت علوی مسئولان در مبارزه با فساد

… در جامعه جایگیر شود، مبارزه با فساد را حمل میکنند بر این که جامعه فاسد شده است! نخیر؛ ما در دستگاه نظام اسلامی و جمهوری اسلامی با چیزهایی مبارزه میکنیم که در بسیاری از نظامهای جهانی، امروز به صورت یک عرف و کار رایج درآمده است؛ فساد در آن‌جا نهادینه شده است. مبارزه با فساد، یک حرکت و رفتار علوی است و قاطعیّت علوی را لازم دارد و به فضل پروردگار مسؤولانی که دست‌اندرکار این مبارزه هستند، با الهام از امیرالمؤمنین علیه‌الصّلاةوالسّلام باید این قاطعیّت را اعمال کنند و اعمال خواهند کرد.

تزلزل دستگاه مسئول امنیت، بزرگ‌ترین مشوق عاملان ناامنی

از طرف دیگر برای مقابله با ناامنی باید هوشیاری و قاطعیت و سرعت اقدام و پیگیرىِ خستگیناپذیر و نگاه یکسان به همه عوامل ناامنی داشت. اگر هوشیاری نباشد، دچار غفلت میشوید؛ ناامنی وارد خانه‌ی شما میشود و وجود آن را احساس نمیکنید. ناهوشیاری، اوّلین مصیبت است. اگر قاطعیت نداشته باشید و دچار تردید و تزلزل در اقدام شوید، خودِ شما عامل ناامنی میشوید؛ چون دستگاهی که مسؤول امنیت است، اگر دچار تزلزل شود، بزرگترین مشوّق برای به وجود آورندگان ناامنی است. پس از قاطعیت، پیگیری است. پیگیری نکردن، بلایی است که من آن را در بسیاری از جاها میبینم. خوب شروع میکنند، اما تا چند قدم؛ بعد ناگهان میبینید قدمها سست شد؛ بعد هم توقّف؛ گاهی هم برگشت! این عیب است؛ با این روش نمیشود ناامنی را برطرف کرد. نگاه یکسان به همه عوامل …

ضرورت قاطعیت در اموری که با آرای گوناگون مواجه است

نکته دوم این است که اگر شورای نگهبان در این قضیه به یک نتیجه منطبق بر قانون و مقرّرات رسید، باید با قاطعیت اقدام کند. هیچ چیزی نباید مانع از اقدام قاطع قانونی شود. در همه امور، بخصوص در چنین اموری که با افکار و عواطف و احساسات و عقاید و آراء گوناگونی مواجه است، قاطعیت چیز لازمی است.

لزوم تأثیرناپذیری حکومت الهی از ملاحظات مخالف حق

… او را بگیرد و مانع او بشود؛ آنچه تشخیص داد، بدون هیچ گونه مبالاتى عمل میکند. این خصوصیّت اوّل است. در سرتاسر زندگى امیرالمؤمنین وقتى نگاه کنید، این را مشاهده میکنید: قاطعیّت و صلابت. از اوّلِ نشستن بر مسند حکومت، امیرالمؤمنین این قاطعیّت و صلابت را نشان داد؛ یعنى حکومت وقتى که به نام خدا است و براى خدا است و براى اجراى احکام الهى است، باید تحت تأثیر ملاحظات قرار نگیرد؛ تحت تأثیر هیچ ملاحظه‌اى که مخالف با حق باشد، باید قرار نگیرد. این، آن منطقى است که امیرالمؤمنین آن را دنبال میکند. دشمنان علىّ‌بن‌ابى‌طالب (علیه السّلام) را که مشاهده بکنید، مى‌بینید که این قاطعیّت چقدر مهم است.

قاطعیت امیرالمؤمنین (ع) در اجرای حکم خدا و سنت پیامبر (ص)

… اولاد از آن کنیز شدند، درعین‌حال، این پول را من برمی‌گردانم به بیت‌المال.‌ (63/4/11) در جمله‌ای [دیگر] می‌فرماید، این مالی که در اختیار من است، اگر ملک خود من هم بود، بالسویّه میان مردم تقسیم می‌کردم، چه برسد به اینکه بیت‌المال مال من نیست، مال خود مردم است. (63/1/24) [این یعنی] قاطعیت درمقابل آن چیزی که امیرالمؤمنین احساس می‌کند این حکم خدا و سنت پیغمبر است.

پیمودن راه حق بدون ملاحظهٔ اینکه طرف مقابل کیست

… در لباس مسلمانی، خودشان را پنهان کردند و باطن کافرِ خودشان را پوشاندند، و با رهبرانی که پشت سر یک تودۀ ناآگاه مسلمان، خودشان را مخفی کردند، با اینها برود بجنگد. این کار را امیرالمؤمنین انجام داد و این نهایت قاطعیت و شجاعتِ آن حضرت بود. این‌هم باز یک درس است. آنجایی که حق است، باید نگاه کرد که راه کدام است، وسیلۀ موفق کدام است، نباید نگاه کرد که آن‌طرف کیست؟ هرکه می‌خواهد [باشد]. وقتی راه، راه درستی است، راه حقی است، باید رفت جلو...امیرالمؤمنین هیچ ملاحظه نکرد؛ البته اِبا و امتناع از اینکه جنگ بشود، کرد. در جنگ جمل، امیرالمؤمنین ایستاد تا آنها اولین تیر را زدند. وقتی‌که اولین تیر را زدند، خورد به یکی از یاران امیرالمؤمنین، افتاد و شهید شد. حضرت دستش را بلند کرد، گفت: «اَللّهُمَّ اشهَد»[5] خدایا شاهد باش، بازهم من …

ایستادگی امیرالمؤمنین (ع) بی‌تأثیر از هر ملاحظه

مسئله، مسئلۀ ظلم بود؛ مسئلۀ تغییر روش خط اسلامی و تغییر جهت دادن به زندگی مسلمین بود. این بود که امیرالمؤمنین ایستادگی کرد و تحت تأثیر هیچ ملاحظه‌ای قرار نگرفت. (70/1/26) و به این نتیجه رسید، لازم است که او را بردارد.

جنگیدن با قاطعیت تمام از سر احساس تکلیف حفظ دین

… کفرِ «بِا اَنزَلَ الل»هه است؛ یعنی مسئله در ذهن امیرالمؤمنین، یک‌چنین مسئله‌ای بود، احساس می‌کند که برای حفظ دین باید با معاویه جنگید. مسئله، مسئلۀ یک آدم فاسق، یک آدم فاجر، یک آدم چموش، اینها نیست؛ اصلاً حفظ دین ایجاب می‌کند که معاویه از صحنه خارج بشود. خب، وقتی یک‌چنین احساسی را امیرالمؤمنین دارد، با قاطعیتِ تمام می‌جنگد. بعد از آنکه مسئلۀ حَکَمین پیش می‌آید و موجب می‌شود که امیرالمؤمنین در نزدیکی پیروزی نهایی، دستش از پیروزی دور بماند و مجبور شود برگردد به کوفه، مجدداً در صدد تهیۀ اسباب برمی‌آید و لشکر جمع می‌کند. و اگر اجل مهلت می‌داد و حضرت به شهادت نمی‌رسید، مجدداً به جنگ …

قاطعیت امیرالمؤمنین (ع) حتی در برابر دوستان ناهمراه

در این قاطعیت، با دوستانش هم قاطع بود. یعنی کسانی از دوستان آن حضرت بودند که با حضرت همکاری نکردند. در همین جنگ جمل، چون [آن] طرف قضیه طلحه و زبیر و عایشه و این چهره‌های نامدار بودند، عده‌ای از نزدیک‌ترین یاران امیرالمؤمنین نرفتند جنگ؛ مثل همین سلیمان‌بن‌صُرَد خُزاعیِ معروف. این چهرۀ نورانی که می‌دانید جزو یاران امام حسین بود در کوفه و نتوانست خودش را به …