بنا بر این [روایت] شکر دارای این دو پایهی اصلی است: اوّل اینکه انسان بداند که این نعمت از خدا است؛ مثل قارون نگوید که «اِنَّما اوتیتُه عَلیٰ عِلم»؛[2] قارون خیال میکرد که او است که این ثروت را برای خود جمع کرده است؛ میگفت: توانستهام، جمع کردهام، مال خودم است. [مثلاً] کسی مقامی دارد، میگوید: بله، استعداد داشتم، زرنگ بودم، توانستهام، به دست آوردهام، به کسی هم مربوط نیست؛ این ضدّ شکر است. شکر این است که بداند -ما بِکُم مِن نِعمَـةٍ فَمِنَ الله-[3] اگر استعدادی هم انسان دارد، مال خدا است؛ اگر همتی هم به خرج داده، …