گزارش دانشجویان اعزامی به آلمان از بازداشتن آنان از فهم دانش اتمی
… نحو استقلالی حاصل نمیشود، الّا اینکه ما خودمان را بشناسیم که ما خودمان هم فرهنگ داریم؛ خودمان هم همه چیز داریم؛ و احتیاج به غرب در این امور نداریم؛ و آنی که آنها به ما میدهند آن نیست که واقعیتِ رشدآوری باشد؛ آن است که ما را میخواهند در یک حدّی نگه دارند. همین اشخاصی که در آلمان فرستادند این را برای رسیدگی و برای تحصیل [دانش] اتمی آنها پیش من، در پاریس که بودم، دستجاتشان میآمدند و میگفتند که این اولًا که در اینجا دارند و طرح کردند درست کنند برای ایران مُضّر است اگر درست بشود. و ثانیاً، ماها که آمدیم اینجا، ما را نمیگذارند اصلًا بفهمیم! ما را در یک حدّی نگه داشتند نمیگذارند تحصیل کنیم؛ نمیگذارند بفهمیم. وضع این طوری بوده است و هست. تا ما از فکر اینکه ما همه چیزمان از غیر است و ما باید وابسته باشیم ... شما اگر شنیده باشید یکی از این گویندگانی که یک وقت هم در سنا بود، شاید هم یک وقتی رئیس سنا بود، حالا من یادم نیست، این یک آدم معروفی است در صدر مشروطیت[2]، تا …
گزارش ایرانیان شاغل در مرکز اتمی آلمان از زیان طرح و ممانعت از فهم آنان
… جو از امریکا خریدیم و امسال [از] گرسنگی نمیمیریم! این طور اینها وارد شدند. همه آن قوهها- قدرتهای انسانی را در این مملکت متوقف کردند و یا عقب راندند. من در پاریس که بودم، از جاهای مختلف، ممالک مختلف، پیش من زیاد میآمدند. مِنْ جمله آلمان، که خوب نزدیک بود. اینهایی که در این [مرکز انرژی] اتمی بودند و در آنجا کار میکردند از طرف ایران، اینها هم آمدند پیش من، گفتند که این کاری که ما انجام میدهیم اولًا مُضر برای ایران است؛ ثانیاً نمیگذارند ما بفهمیم! میخواهند نگه دارند به یک سطحی که نتوانیم بفهمیم. اگر هم درست بشود، برای ایران مُضرّ است. یک همچو طرحهایی بود، جوانها را ببرند در خارج نگذارند. الآن، حالا الآنش که من خیلی اطلاع ندارم. در زمان ایشان این جوانهای ما که میرفتند در امریکا و اروپا پخش شده بودند در آنجا، همه جا را پر کرده بودند- از قراری که برای من نقل کردند- دیپلمهایی که آنها …